I HM HÀ NI 2
KHOA SINH - KTNN
_ _ __ _ _  THOA NGHIÊN CU HÌNH THÁI VÀ
CU TO GII PHU LOÀI QUÝT GAI
(ATALANTIA BUXIFOLIA) TI XÃ
M, HÀ NI KHÓA LUN TT NGHII HC
Chuyên ngành: Thc vt hc

ng dn khoa hc
TS.  TH  Hà Ni, 2014

Hà Ni - 2014
Khoá lun tt nghip  Thoa
i 2 Khoa Sinh - KTNN
LI C

Em xin bày t lòng bin Ti  Th  n
ng d c khoá lun này.

Xuân hoà, ngày 27 tháng 05 n 2014
Sinh viên

 Thoa
Khoá lun tt nghip  Thoa
i 2 Khoa Sinh - KTNN
MC LC
M U 1
NG QUAN TÀI LIU 3
1.1. Nghiên cu hình thái gii phu thc vt trên th gii 3
1.2. Nghiên cu hình thái và gii phu thc vt  Vit Nam 4
1.3. Tình hình s dng cây thuc  Vit Nam 5
1.3.1. Trng và phát trin tài nguyên cây thuc 6
1.3.2. Tri thc s dng cây thuc  Vit Nam 6
1.4. Nhng nghiên cu v loài Quýt gai (Atalantia buxifolia) 7
M, THI GIAN VÀ 
NGHIÊN CU 8
2.1.  8
u 8
m nghiên cu 8
2.3.1. V a lý khu vc nghiên cu 8

3.5. Hoa và qu 29
3.5.1. Hình thái ca hoa 29
3.5.2. Hình thái qu 30
3.6. Gii thiu mt s bài thuc s dng cây Quýt gai (Atalantia buxifolia) 30
KT LUN VÀ KIN NGH 31
TÀI LIU THAM KHO 32
PH LC 34 Khoá lun tt nghip  Thoa
i 2 Khoa Sinh - KTNN
DANH MC CÁC BNG

Bng 1. ng ca vin chiu dài
r chính và r bên ca loài quýt gai (Atalantia buxifolia). 13
Bng 2. Cu to r th cp loài quýt gai (Atalantia buxifolia)  các ô TN che
c khác nhau 16
Bng 3. Cu to phin lá loài quýt gai (Atalantia buxifolia)  các ô TN che
c khác nhau. 26

Khoá lun tt nghip  Thoa
i 2 Khoa Sinh - KTNN
DANH MC CÁC HÌNH NH

Hình 1. Loài quýt gai (Atalantia buxifolia) 9
Hình 2. m h r cây khi trng trong các ô thí nghim 14
Hình 3. Ct ngang r th cp loài quýt gai (Atalantia buxifolia) 15

Khoá lun tt nghip  Thoa
i 2 1 Khoa Sinh - KTNN



Loài QAtalantia buxifolia (Poir.) Oliv.)


n nay, có ít tài lic nghiên cu v m sinh
thái hc và giá tr ca loài cây này.




Vit Nam nm  khu v     
nhic các bp, hô hp.
Vic tuyên truyn kin thi dân s dng các bài thuc dân gian thông
qua cây c  u tr bnh là vic làm cn thit  hn ch
Quýt gai (Atalantia buxifolia)          
ng , ch quan tâm
ti lc mt
               



tham kho: 2 trang, ph lc: 3 trang.

Khoá lun tt nghip  Thoa
i 2 3 Khoa Sinh - KTNN



u 
 ca Trung QuKinh thi 
t n sng ca nhiu loi cây, th k XI c Công nguyên, mt
pho sách c  " hình thái 760 loi cây thuc.
Théophraste (371 - 286 TCN) vit nhiu sách v thc vLch s thc
vt", "Nghiên cu v cây c" cn các dn liu có
h thng v hình thái, cu t thc vt cùng vi cách sng, cách tr
ng ca nhiu lo phng
, thân, lá, còn b phn tm thi là hoa và qu n s
to thành vòng hàa g. Nhiu kin thc v s phân bi
 ng và      c nêu lên trong các tác phm ca
Théophraste.
Nhng hiu biu v hình thái bên ngoài ca thc vt là tiêu chun
trong phân loi thc vt, vì th lch s phát trin ca môn Hình thái hc gn lin vi
lch s phát trin ca môn Phân loi thc vt.
S phát minh ra kính hin vi ca nhà vt lý hi Anh, Robert Hook
(th k       n m  n nghiên cu cu trúc bên
trong c, cách khác là nghiên cu v t  cun "Hc
thuyt v t bào" (1838) mà cu trúc và cha t c hiu
bit hoàn thi k XVIII, nh s phát trin ca các ngành
khoa hc k thut nht lý, hóa hc các hong hàng ht trong
nhng yu t m khá nhiu dn liu quan trng v i sng và cu to
ca các loài cây.

gii phu thc vt ca nhiu tác gi trên th giGii phu các h cây Hai lá
mm và Mt lá mmGii
phu thc vt ca Esau

Vit Nam vi kiu khí hu nhii gió mùa luôn bing làm cho thc
vng v s n loài. Vì vy nhng kin thc
v thc vt khá phong phú.

Khoá lun tt nghip  Thoa
i 2 5 Khoa Sinh - KTNN

t bn Giáo dc xut bn giáo trình  Hình thái gii phu
thc vt ca nhóm tác gi Hoàng Th Sn, Phan Nguyên Hng, Nguyn T Chnh
cùng mt s Hình thái hc thc vt ca Nguyu mô
t hình thái và gii phu chung ci
ng loài c th.
Vit Nam có h thc vng, t n thc
v thc vt h k XVI) trong b i
ng chi tit khá nhin Tr 
 thc vt trong cuVit Nam thc vt hc
Nhc nghiên cu và ging dy hình thái và gii phu
 ng Ph i hc. Nhiu cun sách ca tác gi
c xut bn phc v trong hc tp và nghiên cHình
thái và gii phu thc vt ca Hoàng Th Sn, Phan Nguyên Hng, Nguyn T
ChHình thái hc thc vta Nguyn Bá
Phan Nguyên Hng (1970) mô t hình thái và cu to gii phu mt s 
quan ca các loài ngp mng thích nghi.
Nguyn Th Hng Liên (1999) trong luCu to gii phu
n ca cây Trangt s m thích nghi
sinh sn ca mt s loài h u kin bãi ly ngp mn.

Ngoài các loài cây thuc ba, nhiu loài cây thuc
ng  Vit Nam t n ga Trung Hi, c
tr o;
Canh ki na: có ngun gc Nam Mc trng th t n
1960-p khong 100 loài cây thuc t Trung Quc,
Triu Tiên, Nht, Lc thun hóa và trng thành
c , Bc hà, Bch trut
1.3.2. Tri thc s dng cây thuc  Vit Nam
Vào cui th k th Long úy bí tt s
ng, Ging, S,  va dùng làm thuc cha bnh, va dùng
làm thc phát hin Nam Vit Giao Ch.
Vào th k th XIV, Tu i danh y ni ting cc
V thánh thuc Namm kinh nghim cha
bnh ca nhân dân và biên son b Nam dc thn hium 11 quyn vi
Khoá lun tt nghip  Thoa
i 2 7 Khoa Sinh - KTNN

496 v thu thuc có ngun gc thc v
thu tr 184 chng bnh.
 n cuBn thmc
ton yuu tiên cc ta.
Thi Lê D Tông xut hin Hi Tng Lãn Ông  tên tht là Lê Hu Trác
(1721-i danh y cn b Hi tng y
tông tâm lnhm 28 tp 66 quyn xut b
1.4Atalantia buxifolia)
Trong cuCây c Vit Nam[5], tác gi Phm Hoàng H 
khoa hc ca loài quýt gai là Severinia monophylla (L.) Tanaka, tên ting vit là
Gai xanh. V m hình thái, tác gi mi m nhn bit v hình
i nh, có gai, c giá tr ca ho hen,
cm st.   i thiu v n gii ph tác

Công dng: Theo y hc c truyn, Quýt gai là v thuc cha phong th
tr 
Quýt gai còn có tác dng cha th
ho hen, rn cn, c huyt bm huyt , thông hot kinh lc,
gic,.[3]

/2013-5/2014

Trng thí nghim ti xã Hoà Chính, huy, thành ph Hà Ni và
thc hành gii phng nghiên cu ti phòng thc vt  
Ni 2.
2.3.1. V a lý khu vc huy.
 là mt huy ng bng ca thành ph Hà Ni, phía tây nam
cách trung tâm th  Hà Ni 20 km, có din tích rng th 3 toàn thành ph.
Huyn nm chính gia rìa phía tây nam Hà Ni, ông giáp huyn Thanh Oai,
mt góc phía tây bc giáp qu, phía bc và phía tây bc giáp huyn Quc
Oai, phía chính nam giáp huyn M c, mt góc phía am giáp huyn ng
Hòa, phía tây và tây nam giáp huyn  ca tnh Hòa Bình.
Khoá lun tt nghip  Thoa
i 2 9 Khoa Sinh - KTNN

a hình
a hình chia làm 3 vùng: Vng bng và vùng
a.
2.3.3. Khí hu
Nm trên lãnh th Vit Nam, huyg M thuc kiu khí hu nhii
gió mùa, m m
80% t               
chi 



- Làm tiêu bn gii phu mu bng dao lam:
+ Cm vt ct  tay trái, kp gia ngón cái và ngón gia, ngón tr c dùng
m ti dao.
+ Tay phi c ct (dùng mt ming cà rt hay su hào làm
tht ct). Chú ý ct tht mng thng góc vi trc ca mu vt, không nháy li
nhát ct, lát ct phm bo vuông góc vi trc thng ca vt ct.

c 1: Mu vi phu sau khi c     c javen trong
khong t 15 20 phút.
c 2: Ra sch mu bc ct ba ln.
c 3: Ngâm mu trong axit axetic khong 2 -5 phút.
c 4: Ra sch bc ct ba ln.
u nhum trong dung dn 1
phút.
c 6: Ly mu ra ra sch bc ct.
c 7: Nhum mu trong dung dch carmin khon 2 gi
c 8: Ly mu ra ra sch bc ct.
c 9: Lên kính bng glyxerin hoc bc ct.
c 10: u vt lên kính hin vi quan sát.
c 11: Ghi li các hình nh bng máy nh.
Chú ý: Nu cn gi mum trong thi gian dài thì có th i
gian nhum lên ga li bc ct và bo qun trong dung dch
Glyxerin.
Gii phu r: Cn r, các lát ct thích hp m kép
 quan sát.
Gii phu thân: Ct ngang nhn gia thân, các lát cc ch
m kép.

Khoá lun tt nghip  Thoa

cho cây.
R loài Quýt gai là r cc, xung quanh có các r con mc ra nhiu r nhánh
làm nhim v c và các chng nuôi cây.
Sau khi kt thúc thi gian nghiên cng ca loài Quýt
gai, chúng tôi tin hành nghiên cm hình thái ca r. Qua quan sát
chúng tôi thy r loài Quýt gai i cng do các thành phn cu t,
tt c r u kic khác nhau hình thái
ca r có nhng bii khác nhau (Hình 2).
 i ch chính (r cp
1) phát triu dài r 
vi các ô TN khác, các r bên (r cp 2) có chiu dài ng các ô TN còn li,
r t, các r bên lan r,
u dài r chính và r bên không khác nhau nhiu. Chiu dài r chính, r
bên ca loài Quýt gai (Atalantia buxifolia)  c trình bày trong bng 1.
Khoá lun tt nghip  Thoa
i 2 13 Khoa Sinh - KTNN

3.1
a loài Quýt gai (Atalantia buxifolia).

Ch tiêu
Ô TN

Chiu dài r chính
(cm)

Chiu dài r bên

chng (ô IX) cây phát tring t nhiên thi ánh
sáng mnh nên h r phát trin mm khác.
 các ô thí nghim che sáng: càng nâng m che sáng lên thì cây tiêu th
c càng gim, h r càng kém phát trin.
 các ô thí nghi c thì b r phát
trin kém do không phy,  các ô TN che sán   c
chiu dài r chính và r bên t l nghch vi m c.
Khoá lun tt nghip  Thoa
i 2 14 Khoa Sinh - KTNN

3.1.2. Cu to ca r
R loài Quýt gai (Atalantia buxifolia) mang cu tn hình ca các loài
thuc lp Hai lá mm cu to ca r loài quýt gai  các ô TN che sáng và
i ging nhau.
Cu to th cp ca r loài Quýt gai t ngoài vào trong gm:

Tng sinh v sinh ra phía ngoài là bn và trong là lp v lc.
Tng bn ca loài quýt gai 11 tháng tui gm có 2-4 lp t bào cht hình ch
nh   u, xp sít nhau to thành vòng bao quanh r.
Vách t bào hoá bn do thm suberin làm cho t bào mt ni cht sng, t bào rng,
c tính ca bn không thc và khí, vì vy tng bn có tác
dng bo v cho cây khi b mc, ngoài ra còn bo v cho các mô bên trong Che sáng 25%
Che sáng 50%



Hình 3.5 
loài Quýt gai (Atalantia buxifolia)
1. Bó libe 2. M 1

3

3
Hình 3.4- 
ca r loài Quýt gai (Atalantia buxifolia)
SL Mô Mm V
S vòng
mô cng
S bó dn
chính
S bó g
I
6-7
1-2
6-7
9-11
II
6-7
1-2
6-7
9-11
III
6-7
1-2
6-7
9-11
IV
6-7
1-2
6-7
9-11
V
6-7
1-2
6-7

phát trich g. Cha r là dn truyn và gi cht cây
t, ngoài ra nó còn d tr các chng. Vì vy, trên lát ct ngang ca
r có th thy các bó dn chim ch yc bit là mch g c ln và
có nhiu các t bào mô mm có vách hóa g. S ng mch g nhim bo
chn truyc và các ion khoáng hòa tan.
3.2. Thân loài Quýt gai (Atalantia buxifolia)
3.2.1. Hình thái thân cây
Khoá lun tt nghip  Thoa
i 2 17 Khoa Sinh - KTNN

ng ca cây, là b phn chi cành, thc hin vai trò
dn truy n. S vn chuyn các chng t
r lên lá tic và dung dch muc t
r theo h thng mch g  phn ca cây trên mt, các cht h
c t lá xung r và các b phn khác theo libe.
Qua nghiên cu chúng tôi quan sát thy thân loài quýt gai thuc dng thân
g, mc thành bi, có gai ph  khp thân chính và các cành bên. Thân cây t 4-5
tháng vn còn nh và yu. Phn thân tng tính t ngn xung
khong 10-20cm có màu nâu, phn còn li có màu lc.
Hình 3.6. Hình thái thân loài Quýt gai (Atalantia buxifolia)

3.2.2. Gii phu thân cây
Thân loài Quýt gai mang cu t n hình ci din lp Hai lá mm.
S  u ki         u trúc ca thân
không có s i nhiu.
3.2.2.1
Ct ngang thân non loài quýt gai (Atalantia buxifolia) c cu t