ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
o0o
TRẦN THỊ THANH HÀ

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BẮC MÊ, TỈNH HÀ GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH Hà Nội - 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
o0o

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong Luận văn này là
trung thực và chƣa hề đƣợc sử dụng để bảo vệ một học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này
đã đƣợc cám ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đều đã đƣợc chỉ rõ
nguồn gốc./.
Tác giả luận văn

Trần Thị Thanh Hà

LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện đề tài ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã
nhận đƣợc sự hƣớng dẫn nhiệt tình, chu đáo của các thầy cô giáo và sự giúp
đỡ nhiệt tình, những ý kiến đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể để
hoàn thành bản Luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự giảng dạy, hƣớng dẫn góp ý chân thành

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Trần Đức Hiệp
Kết cấu và Nội dung chính của luận văn:
Không kể phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, nội dung chính
của luận văn gồm 4 chƣơng:
Chƣơng 1: Luận văn tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề, chỉ ra những
điểm thành công của các công trình đã công bố mà luận văn có thể kế thừa,
phát triển, đồng thời chỉ ra những điều còn hạn chế, những điều chƣa đƣợc
bàn đến nhiều mà luận văn cần tiếp tục nghiên cứu bổ sung để hình thành nên
khung lý luận cơ bản, làm cơ sở cho sự phân tích, đánh giá thực trạng công
tác quản lý đất đai trên địa bàn huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang ở chƣơng 3 và
đề xuất giải pháp cho vấn đề này trên địa bàn huyện ở chƣơng 4.
Chƣơng 2: Luận văn ngoài việc sử dụng các phƣơng pháp truyền thống
nhƣ phƣơng pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Luận văn còn trình
bày bao gồm phƣơng pháp các phƣơng pháp thu thập số liệu và phƣơng pháp xử
lý số liệu thông tin. Luận văn cũng chỉ rõ các phƣơng pháp đó đƣợc sử dụng nhƣ
thế nào trong quá trình thực hiện luận văn này.
Chƣơng 3: Dựa vào phƣơng pháp luận ở chƣơng 2 và cơ sở lý luận,
thực tiễn ở chƣơng 1, luận văn tiến hành phân tích thực trạng công tác quản lý

đất đai trên địa bàn huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang qua 5 năm (2010-2014), từ
đó đánh giá những kết quả, hạn chế trong hoạt động đó của huyện và chỉ ra
nguyên nhân của những hạn chế đó.
Chƣơng 4: Xuất phát từ những hạn chế trong công tác quản lý đất đai
trên địa bàn huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang trong giai đoạn 2010-2014, luận
văn đề xuất định hƣớng, mục tiêu và hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện
công tác quản lý đất đai trên địa bàn huyện trong thời gian tới gồm: Tăng
cƣờng công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật và thông tin đất đai; Hoàn
thiện cơ cấu tổ chức bộ máy, đào tạo đội ngũ cán bộ địa chính; Tiếp tục thực
hiện cải cách thủ tục hành chính về đất đai; Hoàn thiện công tác lập và quản
lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Quản lý chặt chẽ công tác kê khai đăng

 13
 17
1.3. Nội dung quản lý đất đai 22

 22
 23
. 25
 27

 28
1.4. Công cụ và phƣơng pháp quản lý đất đai 30
 30
 33
1.5. Các nhân tố tác động đến quản lý đất đai 36

 36
- 37
 39
 40
 41
CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 42
2.1. Phƣơng pháp thu thập thông tin 42
2.2. Các phƣơng pháp xử lý số liệu, thông tin 43
CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN BẮC MÊ,TỈNH HÀ GIANG 46
3.1. Một số điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Bắc Mê ảnh
hƣởng tới công tác quản lý đất đai. 46
 46
3.1.2. -  47


Bắc Mê 84

 84
 85
 86
 87

 87

 88

              
 88
 89

 89
 90
KẾT LUẬN 91
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 93
PHỤ LỤC

ii

DANH MỤC BẢNG BIỂU

STT
Bảng
Nội dung
Trang
1
Bảng 3.1
Hiện trạng sử dụng một số loại đất nông
nghiệp huyện Bắc Mê (đến ngày 01/01/2014)
54
2
Bảng 3.2
Hiện trạng sử dụng một số loại đất phi nông
nghiệp huyện Bắc Mê (đến ngày 01/01/2014)
55
3
Bảng 3.3
Biến động đất nông nghiệp huyện Bắc Mê
giai đoạn 2010-2014 (đến ngày 01/01/2014)
56
4
Bảng 3.4


MỞ ĐẦU

1. Lý do lựa chọn đề tài
Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc, là tƣ liệu sản xuất
đặc biệt không thể thay thế đƣợc, không có đất đai là không có bất cứ một
ngành sản xuất nào, không có quá trình lao động nào diễn ra và không có sự
tồn tại của loài ngƣời. Không những vậy đất đai còn có vai trò rất quan trọng
đi đôi với sự phát triển của xã hội, xã hội càng phát triển thì nhu cầu sử dụng
đất đai ngày càng lớn trong khi đất đai lại có hạn về số lƣợng, có vị trí cố định
trong không gian, không thể thay thế và di chuyển theo ý muốn chủ quan của
con ngƣời. Chính vì vậy, việc quản lý và sử dụng tài nguyên quý giá này một
cách hợp lý không những có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển của nền kinh
tế đất nƣớc mà còn đảm bảo mục tiêu chính trị và phát triển xã hội.
Đất đai luôn là yếu tố không thể thiếu đƣợc đối với bất cứ quốc gia nào.
Ngay từ khi loài ngƣời biết đến chăn nuôi trồng trọt thì vấn đề sử dụng đất đai
không còn đơn giản nữa bởi nó phát triển song song với tiến bộ của nền khoa
học kỹ thuật, kinh tế, xã hội, chính trị Khi xã hội càng phát triển thì giá đất
(giá quyền sử dụng đất) ngày càng cao và luôn giữ đƣợc vị trí quan trọng nhƣ
Mác đã khẳng định: “            
”. Do đó, việc quản lý sử dụng đất đai luôn là mục tiêu Quốc gia của mọi
thời đại nhằm nắm chắc và quản lý chặt quỹ đất đai đảm bảo việc sử dụng đất
đâi tiết kiệm và hiệu quả.
Tuy nhiên trong giai đoạn hiện nay quan hệ về đất đai xuất hiện những
vấn đề mới và phức tạp, về lý luận cũng nhƣ thực tiễn của công tác QL đất đai
vẫn còn nhiều bất cập nhƣ: việc chấp hành pháp luật đất đai của các cấp, các
ngành và của nhân dân chƣa thật nghiêm minh, tình trạng lấn chiếm đất đai,
tình trạng khiếu kiện, tranh chấp đất đai vẫn còn xảy ra ở một số địa phƣơng
2


quá trình phát triển kinh tế-xã hội ở Bắc Mê, đề ra các biện pháp thiết thực
nhằm tăng cƣờng khai thác sử dụng nguồn lực đất đai có hiệu lực và hiệu quả
của công tác này trên địa bàn huyện. Đó là những nội dung cần đƣợc nghiên
cứu và đây cũng là những vấn đề mang tính cấp thiết hiện nay.
Nhằm góp phần làm sáng tỏ những vấn đề nêu trên, tác giả chọn đề tài
nghiên cứu “Hoàn thiện công tác quản lý đất đai trên địa bàn huyện Bắc
Mê, tỉnh Hà Giang” để làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình.
2. Câu hỏi nghiên cứu của đề tài
Cần làm gì để hoàn thiện công tác quản lý đất đai trên địa bàn huyện
Bắc Mê, tỉnh Hà Giang trong thời gian tới?
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý đất đai trên địa
bàn huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang.
3.2.Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện đƣợc mục tiêu nghiên cứu nêu trên, luận văn có nhiệm vụ:
+ Nghiên cứu một số vấn đề cơ bản về quản lý nhà nƣớc đối với đất đai.
+ Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý đất đai trên địa bàn
huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang.
+ Đề xuất một số giải pháp cơ bản hoàn thiện công tác quản lý đất đai
trên địa bàn huyện Bắc Mê.
4. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Công tác quản lý đất đai trên địa bàn huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu, đánh giá chung công tác
quản lý đất đai bao gồm các nội dung cơ bản về QLNN về đất đai nhƣ: ban
4

hành và tổ chức thực hiện các văn bản đó; công tác giao đất, cho thuê đất,


1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
1.1.1. Các công trình về công tác quản lý đối với đất đai nói chung
Đề tài: “
” - Nguyễn Dũng Tiến
(đề tài khoa học năm 2007, cơ quan chủ quản: Viện Khoa học Đo đạc và bản
đồ). Với cách tiếp cận đi từ tổng thể đến chi tiết từ chủ trƣơng chính sách đến
thực tế triển khai thực hiện và liên hệ trực tiếp đến các đối tƣợng cụ thể.
Thông qua cách tiếp cận này để nghiên cứu về cơ sở lý luận, cơ sở khoa học
và thực tiễn thông qua việc điều tra dữ liệu QHSDĐ của nƣớc ta trong những
năm vừa qua. Trên cơ sở đó xây dựng các quan điểm, đề xuất các giải pháp
nhằm hoàn thiện ngành khoa học QHSDĐ, đáp ứng các yêu cầu phát triển
kinh tế xã hội và môi trƣờng thời kỳ công nghiệp hóa.
Bài nghiên cứu trao đổi “
” của Trần Kim Chung, Phó Viện trƣởng Viện Nghiên
cứu Quản lý kinh tế Trung ƣơng (đƣợc đăng trên Tạp chí cộng sản điện tử ngày
06/12/2013): Luật pháp Việt Nam khẳng định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do
Nhà nƣớc làm đại diện chủ sở hữu. Quyền sử dụng đất là hàng hóa đặc biệt có
thể tham gia thị trƣờng. Chế độ sở hữu đất đai là cơ sở của mọi quan hệ về đất
đai, quyền sở hữu đất đai là do ngƣời sở hữu đất đai nắm giữ, đây là quyền lợi
đặc biệt không có ngƣời thứ hai và đƣợc pháp luật nhà nƣớc bảo hộ. Chế độ sở
hữu đất đai có thể chia thành hai loại lớn là chế độ công hữu đất đai và chế độ tƣ
hữu đất đai. Quyền sở hữu đất đai có thể chia nhỏ ra thành các quyền: quyền
chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền thu lợi, quyền định đoạt. Những quyền này
thƣờng thống nhất, quy về một chủ thể, nhƣng trong tình huống đƣợc biệt nó có
6

thể bị phân ly. Quyền sở hữu đất đai đƣợc nhà nƣớc xác nhận bảo hộ, đều phải
thông qua một văn kiện pháp luật nhất định để thực hiện.
Bài nghiên cứu trao đổi 

Quốc Ngữ, Phó Vụ trƣởng Vụ Kinh tế, Văn phòng Trung ƣơng Đảng (Tạp chí
cộng sản điện tử ngày 21/3/2013): Thông qua việc thực hiện Nghị quyết Hội
nghị Trung ƣơng 7 khóa IX, hiệu quả quản lý nhà nƣớc về đất đai từng bƣớc
đƣợc tăng cƣờng; chính sách, pháp luật về đất đai ngày càng đƣợc hoàn thiện;
các quyền của ngƣời sử dụng đất đƣợc mở rộng và đƣợc Nhà nƣớc bảo đảm.
Thị trƣờng bất động sản, trong đó có quyền sử dụng đất đã đƣợc hình thành
7

và phát triển tƣơng đối nhanh. Kết quả đó khẳng định các quan điểm chỉ đạo,
định hƣớng chính sách, pháp luật về đất đai đƣợc nêu trong Nghị quyết cơ bản
là đúng đắn, phù hợp với đặc điểm, tình hình phát triển kinh tế - xã hội của
đất nƣớc trong những năm qua. Tuy nhiên, vẫn còn một số yếu kém, khuyết
điểm; việc chấp hành kỷ luật, kỷ cƣơng trong quản lý, sử dụng đất đai chƣa
nghiêm; tình trạng sử dụng đất sai mục đích, lãng phí, kém hiệu quả còn xảy
ra ở nhiều nơi; chính sách, pháp luật ban hành nhiều nhƣng hiệu quả thấp;
việc phân công, phân cấp trong quản lý đất đai còn chƣa hợp lý; năng lực
quản lý, tổ chức bộ máy, cơ sở vật chất phục vụ quản lý nhà nƣớc về đất đai
chƣa tƣơng xứng với nhiệm vụ đƣợc giao; thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm,
giải quyết khiếu nại, tố cáo chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu,
Bài viết “ 
” của tác giả Nguyễn
Minh Quang Ủy viên Trung ƣơng Đảng, Bộ trƣởng Bộ Tài nguyên và Môi
trƣờng đăng trên Tạp chí cộng sản số 857 (Tháng 3-2014): Đất đai là vấn đề
hệ trọng, phức tạp, nhạy cảm, có tầm ảnh hƣởng lớn đến phát triển kinh tế và
ổn định xã hội. Để các nội dung đổi mới sớm đi vào cuộc sống và phát huy
hiệu quả, cần có sự nỗ lực của các cấp, các ngành và sự tham gia tích cực của
nhân dân, nhằm phát huy tối đa nguồn lực đất đai trong tiến trình công nghiệp
hóa, hiện đại hóa.
Ngân hàng thế giới, Hà Nội - 2011; “
”: Ngân hàng thế giới tập trung tổng

̣
c lƣ
̣
a cho
̣
n đa
̃
phản ánh sự đa dạng về
bối cảnh nông thôn đô thị, thực hành dòng họ, và tộc ngƣời. Các dữ liệu khảo
sát định lƣợng, phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm, bên cạnh đó nghiên cứu
còn phân tích các bản án của tòa án liên quan đến vấn đề thừa kế ở tòa án
Việt Nam (từ tòa án cấp quận huyện đến tòa án tối cao). Nhóm nghiên cứu đã
đƣa ra các khuyến nghị để các chƣơng trình, sáng kiến hỗ trợ việc đảm bảo
quyền đất đai của phụ nữ đƣợc triển khai có hiệu quả gồm: (1) gia tăng các
9

nội dung và các chiến lƣợc truyền thông cho các chƣơng trình toàn diện; (2)
khuyến khích và ủng hộ phụ nữ đăng ký quyền sử dụng đất và sử dụng giấy
tờ chuyển quyền sử dụng đất; và (3) gia tăng tiêu chuẩn các dịch vụ pháp lý
cơ sở ở khắp các cộng đồng ở Việt Nam.
Bài nghiên cứu trao đổi “
” của Trần Kim Chung, Phó
Viện trƣởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ƣơng (đƣợc đăng trên Tạp
chí cộng sản điện tử ngày 07/01/2015): Trong nền kinh tế thị trƣờng, quản lý đất
đai là một trong những nhiệm vụ trọng tâm đổi mới và phát triển, do vậy, cần
tăng cƣờng hơn nữa các biện pháp để sao cho quản lý hiệu quả nguồn tài
nguyên vô giá này. Để hoàn thiện hệ thống quản lý đất đai, đồng thời để thúc
đẩy phát triển mạnh mẽ thị trƣờng bất động sản, có một số vấn đề cần tiếp tục
thảo luận, trao đổi nhƣ: (1) tiếp tục làm rõ vai trò dại diện chủ sở hữu và thống
nhất quản lý đất đai của Nhà nƣớc, đặc biệt là sự phân cấp, phân quyền trong

công trình bài viết đƣợc tác giả đề cập trên đã nghiên cứu đến những vấn đề
liên quan đến các lĩnh vực quản lý, sử dụng đất đai nói chung ở nƣớc ta hoặc
một số địa phƣơng. Ở trên địa bàn tỉnh Hà Giang cũng có rất nhiều công trình
nghiên cứu về đất đai nói chung. Nhƣng hiện nay, chƣa có một công trình
nào nghiên cứu khoa học nào về công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai trên địa
bàn huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang. Cũng chƣa có tài liệu nào nghiên cứu
đánh giá một cách tổng quát hay tập trung phân tích và đƣa ra giải pháp nhằm
hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai trên địa bàn huyện Bắc Mê,
tỉnh Hà Giang.
1.1.2. Các công trình về công tác quản lý đất đai ở Hà Giang
Trên địa bàn tỉnh Hà Giang trong những năm qua đã có những luận văn
viết về công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai. Luận văn thạc sĩ khoa học
11

nghiên cứu chuyên ngành quản lý đất đai của học viên Lê Anh Thắng (2011)
với đề tài “ 
             
2006-2010”; Luận văn thạc sĩ nông nghiệp chuyên ngành quản lý đất đai của
học viên Hoàng Trƣờng Giang (2009) với đề tài “
          ”; Đây là
những luận văn viết về công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai xong mỗi một đề
tài lại đề cập đến một vấn đề khác nhau, đề cập đến các địa phƣơng khác
nhau. Nhƣng trên địa bàn tỉnh Hà Giang cũng nhƣ huyện Bắc Mê chƣa có
một đề tài nghiên cứu nào về công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai, từ phân
tích thực trạng quản lý nhằm đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác
quản lý nhà nƣớc về đất đai trên địa bàn huyện Bắc Mê.
Để quản lý tốt công tác nhà nƣớc về đất đai trên địa bàn tỉnh Hà Giang
nhằm cụ thể hóa Luật Đất đai và các văn bản hƣớng dẫn thi hành Luật. Tỉnh
ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang đã ban hành rất nhiều chƣơng trình, kế
hoạch, văn bản quy phạm pháp luật phù hợp với tình hình thực tế tại địa

trị, xã hội.
Báo cáo số 360/BC-STNMT ngày 30 tháng 12 năm 2013 của Sở Tài
nguyên và Môi trƣờng tỉnh Hà Giang 
 Đây là báo cáo
tổng kết ngành tài nguyên và môi trƣờng năm 2013 nhằm đánh giá những mặt
thuận lợi và những khó khăn từ đó đề ra những nhiệm vụ trọng tâm trong năm
2014 cho toàn ngành, đồng thời phấn đấu thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ
đề ra trong năm mới.
Báo cáo số 50/BC-TNMT ngày 19 tháng 12 năm 2013 của Phòng Tài
nguyên môi trƣờng huyện Bắc Mê “
13

            
”. Báo cáo số 37/BC-TNMT ngày 23 tháng 7 năm 2014 “

”. Đây là các báo cáo kết quả đạt đƣợc từ việc thực hiện nhiệm
vụ chuyên môn của phòng, cơ quan tham mƣu cho Ủy ban nhân dân huyện về
lĩnh vực tài nguyên và môi trƣờng để từ đó nói nên đƣợc những thuận lợi và
khó khăn, hƣớng khắc phục và đề ra phƣơng hƣớng nhiệm vụ trong thời gian
tới đƣợc tốt hơn.
1.1.3. Đánh giá tổng quan
Mặc dù có rất nhiều tài liệu, tác phẩm nghiên cứu về đất đai nói chung,
xong vấn đề quản lý nhà nƣớc về lĩnh vực đất đai ở cấp huyện vẫn còn là rất
mới đối với nƣớc ta nói chung, đối với huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang nói
riêng kể cả về mặt lý thuyết đến thực tiễn.
Các tài liệu nghiên cứu và các chủ trƣơng, chính sách của Đảng và Nhà
nƣớc cũng nhƣ các chƣơng trình, kế hoạch, đề án trên chƣa nghiên cứu về vấn
đề làm thế nào để hoàn thiện công tác quản lý đất đai trên địa bàn tỉnh, thành
phố nói chung và trên địa bàn huyện Bắc Mê nói riêng. Đồng thời cũng chƣa
trả lời đƣợc đầy đủ nhất các câu hỏi: