Atan
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị trường THCS&THPT Bàu Hàm
Mã số:
(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Sử dụng phương pháp dạy học dựa trên vấn đề để dạy ngôn ngữ lập trình Pascal
(Ghi đầy đủ tên gọi giải pháp SKKN)
Người thực hiện: Lê Văn Dĩnh
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Phương pháp dạy học bộ môn: Tin học lớp 11 

Có đính kèm: Các sản phẩm không thề hiện trong bản in SKKN
 Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác
Năm học: 2012 - 2013
BM 01-Bia SKKN
SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I. THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1. Họ và tên: Lê Văn Dĩnh
2. Ngày tháng năm sinh: 08/09/1982
3. Nam, nữ: Nam
4. Địa chỉ: Trường THCS&THPT Bàu Hàm
5. Điện thoại: 0613670611 (CQ)/ 0613670270 (NR); ĐTDĐ: 0974030127
6. Fax: E-mail: [email protected]
7. Chức vụ: Bí thư Đoàn trường
8. Đơn vị công tác: Trường THCS&THPT Bàu Hàm
II. TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Đại học
- Năm nhận bằng: 2006
- Chuyên ngành đào tạo: Điện tử - Viễn thông
III. KINH NGHIỆM KHOA HỌC

1. Cơ sở lý luận:
PBL là hoạt động học tập trong bối cảnh thực tiễn, bởi các vấn đề thực tiễn
được lựa chọn cẩn thận, và được xây dựng dưới dạng những câu hỏi, những vấn
đề, hay những nhiệm vụ thực tiễn, nhằm giúp cho người học tiếp nhận tri thức,
kỹ năng giải quyết vấn đề, tăng cường năng lực tự học và khả năng làm việc theo
nhóm.
Phương pháp PBL hướng đến các mục tiêu :
• Giúp người học nắm chắc kiến thức theo chiều rộng lẫn chiều sâu. Điều
này có được là do trong quá trình tìm hiểu và giải quyết vấn đề, người học
hoàn toàn chủ động trong việc xác định những nội dung có liên quan để
nghiên cứu, tìm hiểu, và vận dụng.
• Giúp người học phát triển năng lực đọc tài liệu, kỹ năng nghiên
cứu khoa học, kỹ năng giải quyết vấn đề, các kỹ năng xã hội như: làm việc
nhóm, thuyết trình, tranh luận, thương lượng,… Những kỹ năng này được hình
3
BM03-TMSKKN
thành trong quá trình người học nghiên cứu, vận dụng tài liệu, làm việc cùng với
nhóm để giải quyết vấn đề và sau đó là trình bày kết quả trước tập thể lớp.
• Người học sẽ cảm thấy gắn bó và yêu thích môn học và sự học, thấy
được những giá trị của hoạt động nhóm đối với bản thân. Sự thay đổi về thái
độ như vậy sẽ diễn ra từng bước theo quá trình phát triển của phương pháp
dạy học nếu được tổ chức có hiệu quả.
o Sự khác biệt của PBL so với các phương pháp giảng dạy khác:
Vấn đề là bối cảnh trung tâm của hoạt động dạy và học:
Khác hẳn với phương pháp truyền thống là giáo viên trình bày một hệ thống
kiến thức nhất định, và học sinh sẽ chỉ có thể tiếp cận, giải quyết vấn đề một khi đã
được trang bị đầy đủ những kiến thức cần thiết. Với phương pháp PBL thì ngược
lại, học sinh được tiếp cận ngay với vấn đề ở giai đoạn đầu của bài giảng. Vấn đề
có thể là một hiện tượng của tự nhiên hoặc là một sự kiện/tình huống đã, đang hoặc
có thể sẽ diễn ra trong thực tế và chứa đựng những điều cần được lý giải mà nội

trình thông qua ngôn ngữ lập trình Pascal. Mặt khác, nắm vững ngôn ngữ lập trình
PASCAL là cơ sở để phát triển các ứng dụng. Học song môn này, về kiến thức,
học sinh phải nắm được các kiến thức cơ bản về lập trình nói chung và lập trình
bằng ngôn ngữ Pascal nói riêng, cụ thể là:
- Khái niệm về ngôn ngữ lập trình.
- Khái niệm về kiểu dữ liệu
- Kiểu dữ liệu có cấu trúc (cấu trúc dữ liệu).
- Khái niệm về giải thuật
- Ngôn ngữ biểu diễn giải thuật.
- Ngôn ngữ sơ đồ (lưu đồ), sử dụng lưu đồ để biểu diễn các giải thuật.
- Tổng quan về Ngôn ngữ lập trình Pascal.
- Các lệnh có cấu trúc.
- Cách thiết kế và sử dụng các hàm trong Pascal.
- Một số cấu trúc dữ liệu trong Pascal.
Về kỹ năng học sinh phải có kỹ năng lập trình cơ bản và có khả năng lập
trình một số ứng dụng nhỏ bằng ngôn ngữ Pascal.
Về thái độ, học sinh cần có tác phong lập trình tốt: Chú thích rõ ràng để
người khác có thể hiểu được công việc mình làm và tôn trọng bản quyền mã nguồn
của người khác.
* Lý do chọn môn NNLT PASCAL để giảng dạy theo phương pháp PBL:
Môn học này hướng dẫn học sinh căn bản về lập trình và thường là một
trong những môn được giảng dạy đầu tiên trong chương trình đào tạo về CNTT. Vì
là môn mở đầu nên nó có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đặt nền tảng kiến
thức cơ bản, tạo sự đam mê và góp phần định hướng cho học sinh theo chuyên
ngành phần mềm. Vì vậy việc cải thiện phương pháp giảng dạy để đạt kết quả tốt
với môn NNLT PASCAL là rất thiết thực. PBL là một phương pháp giảng dạy tiên
tiến đã được áp dụng thành công vào nhiều môn học, do đó là một lựa chọn cho
môn học NNLT PASCAL.
5
Thông thường, môn NNLT PASCAL cũng như các môn học về lập trình

- Hãy cho biết các tên sau đây có hợp lệ hay không. Với các tên hợp lệ hãy
cho biết đó có phải là một từ khóa không. Một tên gợi nhớ là một tên mà bản
thân nó nói lên phần nào mục đích sử dụng đối với tên này.
o lm234
o new_price
o abcd
o program
o dem_so_lan_lap_lai
o begin
6
o A123
o 1A2345
o so_lan
o do
o for
o new
o a2b3c4d5
o c1
o x8
o …
2. Các vấn đề liên quan:
- Tên là gì?
- Gồm những loại tên nào?
- Thế nào là tên hợp lệ, không hợp lệ? Tại sao không hợp lệ ?
3. Mục tiêu nhận thức:
- Vấn đề nêu ra giúp người học:
o Nắm được danh sách các tên.
o Ý nghĩa của các tên – thông qua việc nhận biết tên, GV sẽ giới thiệu ý
nghĩa, chức năng của từng tên.
4. Mục tiêu kỹ năng:

- Giúp người học có kỹ năng làm việc khoa học, biết áp dụng những kiến thức
học được vào các chương trình thực tế.
5. Mục tiêu thái độ:
- Giúp người học có hứng thú trong học tập, phát huy năng lực tự học, tự
nghiên cứu. Từ đó có thái độ nghiêm túc trong học tập và thi cử, đồng thời
biết khám phá các toán tử khác (dùng trong hướng đối tượng).
2.2. Dạng II:
- Vấn đề được GV và người học biết về nội dung. Về phương pháp và giải
pháp, GV nắm rõ còn người học thì chưa biết và họ cần phải đưa ra quan
điểm riêng.
Bài tập 1:
1. Vấn đề:
- Giải phương trình: ax
2
+ bx + c = 0.
2. Các vấn đề liên quan:
- Cấu trúc và hoạt động của câu lệnh rẽ nhánh?.
- Khi nào sử dụng cấu trúc rẽ nhánh dạng khuyết, khi nào sử dụng cấu trúc rẽ
nhánh dạng đủ?
8
3. Mục tiêu nhận thức:
- Giúp người học nắm được hoạt động của hai dạng câu lênh rẽ nhánh.
- Nắm được sự cần thiết của câu lệnh rẽ nhánh.
4. Mục tiêu kỹ năng:
- Việc dạy học dựa trên vấn đề giúp người học phát triển kỹ năng làm việc
theo nhóm, khả năng tranh luận và diễn đạt trước đám đông.
- Giúp người học có thể áp dụng các kiến thức đã học để giải quyết vấn đề.
5. Mục tiêu thái độ:
- Hướng đến việc viết code (mã nguồn chương trình) hiệu quả.
Bài tập 2:

- Làm thế nào liệt kê hết các trường hợp?
3. Mục tiêu nhận thức:
- Giúp người học có cái nhìn đúng đắn về vấn đề.
- Phân tích vấn đề giải quyết dựa trên các kiến thức nào?
- Ứng dụng được các kiến thức cơ bản để giải quyết vấn đề.
4. Mục tiêu kỹ năng:
- Việc dạy học dựa trên vấn đề giúp người học phát triển kỹ năng làm việc
theo nhóm, khả năng tranh luận và diễn đạt trước đám đông.
- Có được khả năng phân tích vấn đề.
5. Mục tiêu thái độ:
- Giúp người học có hứng thú trong học tập, phát huy năng lực tự học, tự
nghiên cứu. Từ đó có thái độ nghiêm túc trong học tập và thi cử, đồng thời
biết khám phá các toán tử khác (dùng trong hướng đối tượng).
Bài tập 2:
1. Vấn đề:
- Cho 1 đoạn chương trình, yêu cầu NH cải tiến chương trình.
2. Các vấn đề liên quan:
- Đoạn chương trình gồm có các kiểu dữ liệu gì?
- Có cấu trúc vòng lặp? Các dạng vòng lặp có thể thay thế cho nhau?
- Các toán tử, phép so sánh?
3. Mục tiêu kỹ năng:
10
- Giúp người học có thể ôn tập, nắm vững cú pháp của ngôn ngữ.
- Tổng hợp theo nhóm cú pháp – nhóm nào có chức năng gì? những cú pháp
nào có tính chất tương tự nhau, có thể thay thế nhau.
- Đánh giá được mức độ hiệu quả của từng cú pháp trong từng trường hợp cụ
thể.
4. Mục tiêu nhận thức:
- Giúp người học có khả năng phân tích, tổng hợp, đánh giá vấn đề trong từng
trường hợp cụ thể.

Kém Yếu Trung bình Khá Giỏi
SL % SL % SL % SL % SL %
11A1 35 0 0.00 0 0.00 8 22.86 26 74.29 1 2.86
11A2 37 0 0.00 0 0.00 21 56.76 16 43.24 0 0.00
11A3 36 0 0.00 6 16.67 25 69.44 4 11.11 1 2.78
11A4 35 0 0.00 4 11.43 21 60.00 10 28.57 0 0.00
11A5 38 0 0.00 11 28.95 16 42.11 11 28.95 0 0.00
Tổng 181 0 0.00 21 11.60 91 50.28 67 37.02 2 1.10
- Khi áp dụng giải pháp:
+ Năm học 2010 – 2011:
Lớp Sĩ số
Kém Yếu Trung bình Khá Giỏi
SL SL % SL % SL % SL %
11A1 38 0 0.00 0 0.00 0 0.00 19 50.00 19 50.00
11A2 33 0 0.00 0 0.00 17 51.52 16 48.48 0 0.00
11A5 32 0 0.00 0 0.00 19 59.38 13 40.63 2 6.25
11A6 33 0 0.00 0 0.00 21 63.64 12 36.36 0 0.00
11A7 31 0 0.00 0 0.00 14 45.16 17 54.84 3 9.68
Tổng 167 0 0.00 0 0.00 71 42.51 77 46.11 24 14.37
+ Năm học 2011 – 2012:
Lớp Sĩ số
Kém Yếu Trung bình Khá Giỏi
SL % SL % SL % SL % SL %
11A1 42 0 0.00 0 0.00 0 0.00 19 45.24 23 54.76
11A2 39 0 0.00 0 0.00 34 87.18 5 12.82 0 0.00
11A3 42 0 0.00 0 0.00 38 90.48 4 9.52 0 0.00
11A4 41 0 0.00 0 0.00 36 87.80 5 12.20 0 0.00
11A5 43 0 0.00 0 0.00 28 65.12 15 34.88 0 0.00
11A6 41 0 0.00 0 0.00 35 85.37 6 14.63 0 0.00
Tổng 248 0 0.00 0 0.00 171 68.95 54 21.77 23 9.27

- Với mong muốn ngày càng nâng cao chất lượng giảng dạy, cùng với sự
giúp đỡ nhiệt tình của bạn bè đồng nghiệp cũng như của học sinh trong quá trình
giảng dạy phần nào đã khích lệ tôi rất nhiều khi bắt tay vào viết đề tài này. Trong
đề tài chắc hẳn sẽ còn nhiều thiếu sót, rất mong sự đóng góp ý kiến của các thầy,
cô giáo và đồng nghiệp.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
V. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa tin 11 - nhà xuất bản: giáo dục
2. Sách giáo viên tin 11 - nhà xuất bản: giáo dục
3. Phương pháp dạy học dựa trên vấn đề - Trường đại học Nha Trang
4. Ngôn ngữ lập trình PASCAL - Quách Tuấn Ngọc
5. Bài tập ngôn ngữ lập trình PASCAL - Quách Tuấn Ngọc
6. Kỹ thuật lập trình TURBO PASCAL 5-7 Giáo sư Phạm Văn
NGƯỜI THỰC HIỆN
(Ký tên và ghi rõ họ tên)
Lê Văn Dĩnh
14
SỞ GD&ĐT ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THCS&THPT BÀU
HÀM

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
, ngày .… tháng …… năm 2012
PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học: 2012 - 2013
Tên sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng phương pháp dậy học dựa trên vấn đề để
dậy ngôn ngữ lập trình Pascal
Họ và tên tác giả: LÊ VĂN DĨNH
Chức vụ: Bí thư Đoàn trường

của đơn vị và đóng kèm vào cuối mỗi bản sáng kiến kinh nghiệm.
XÁC NHẬN CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
(Ký tên và ghi rõ họ tên)
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
(Ký tên, ghi rõ họ tên và đóng dấu)
16