Sáng kiến kinh nghiệm - Nguyễn Đức Thẩm
TỔ CHỨC THANH TRA - KIỂM TRA CHUYÊN MÔN ĐỂ NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG DẠY & HỌC TẠI TRƯỜNG THPT VÕ TRƯỜNG TOẢN
I) LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
1)Tính cấp thiết của đề tài.
Trong nhà trường chất lượng giáo dục không chỉ phụ thuộc vào khả năng
quản lý, lãnh đạo của lãnh đạo nhà trường mà còn phụ thuộc rất nhiều vào việc
dạy của giáo viên, việc học của học sinh. Năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của
mỗi giáo viên là kết quả của sự nỗ lực, tìm tòi, học hỏi không ngừng từ sách vở,
đồng nghiệp với tâm huyết và tình yêu nghề. Nó cũng là nguyên nhân cơ bản đem
lại chất lượng cho hoạt động giáo dục.
Trong thực tế có rất nhiều giáo viên đã tích luỹ được tri thức và kinh
nghiệm giảng dạy mà vẫn không ngừng phấn đấu và đạt hiệu quả cao trong giảng
dạy nhưng cũng còn nhiều giáo viên do tuổi nghề quá trẻ hay do tinh thần trách
nhiệm chưa cao mà hiệu quả giảng dạy còn khiêm tốn. Họ rất cần những “chất
xúc tác” để tự vượt lên chính mình. Một trong những “chất xúc tác” ấy là hoạt
động thanh tra, kiểm tra của Ban chuyên môn các nhà trường.
Nâng cao chất lượng để khẳng định uy tín của trường mình đó là động cơ
tốt đẹp mà mọi trường đều hướng đến, nhất là trong hoàn cảnh đổi mới giáo dục
toàn diện, nâng cao chất lượng giáo dục, thực hiện học thật, thi thật, thành tích
thật như các cuộc vận động do ngành phát động. Bởi vậy công tác thanh- kiểm tra
của ngành giáo dục nói chung của tất cả các trường nói riêng càng trở nên cấp
thiết.
2) Tính mới của đề tài.
Tầm quan trọng của công tác thanh - kiểm tra đã khiến đề tài này được
nghiên cứu nhiều và thường là trên những bình diện rộng thuộc cấp sở, cấp
ngành. Bản thân tôi khi thực hiện nhiệm vụ của một người quản lý về mặt chuyên
môn nhận thấy cần tìm hiểu vấn đề này cụ thể hơn trong phạm vi công tác của
mình: Hiệu trưởng tổ chức thanh tra - kiểm tra chuyên môn để nâng cao chất
lượng dạy và học tại trường Võ Trường Toản
II) THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP

kiểm tra còn nặng về hình thức & chiếu lệ, đôi khi còn bị chi phối bởi tình cảm,
sự nể nang, sự mất lòng. Giáo viên được kiểm tra thì chủ yếu là tìm cách đối phó.
Kết quả là việc thúc đẩy hoạt động chuyên môn của giáo viên chưa cao.
Một số số liệu thống kê:
- Số lượng các giáo viên được thanh tra, kiểm tra trong một năm học
khoảng 40- 45%
- Số lượng các giờ được kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm nghiêm túc,
đúng thực chất: khoảng 30- 35%.
- Số giáo viên có chuyển biến tích cực trong công tác sau khi được kiểm
tra: 20- 25%.
- Cá biệt có một số giáo viên không hợp tác tốt trong khi được thanh tra,
kiểm tra.
Nguyên nhân của tình trạng trên là: lực lượng đảm nhận công việc thanh-
kiểm tra chưa đủ về số lượng, chưa cao về chất lượng, đội ngũ thanh - kiểm tra
còn rất trẻ thiếu kinh nghiệm, một sô còn dạy quá nhiều; Ban chuyên môn chưa
xây dựng được chuẩn chung cho việc kiểm tra hoạt động chuyên môn; kế hoạch
kiểm tra chưa phù hợp hoặc chưa bám sát tình hình thực tế của trường; giáo viên
Trang: 2
Sáng kiến kinh nghiệm - Nguyễn Đức Thẩm
chưa nhận thức đúng đắn và đầy đủ về vai trò, tác dụng của công tác kiểm tra đối
với bản thân mình; chưa có chế độ khen thưởng phù hợp.
III) NỘI DUNG ĐỀ TÀI
1) Cơ sở lý luận:
Điều lệ trường THPT đã quy định rất rõ nhiệm vụ quyền hạn của cán bộ
quản lý và một trong những nhiệm vụ đó là thanh tra, kiểm tra hoạt động chuyên
môn của giáo viên thuộc cấp quản lý của mình.
Kết quả thanh - kiểm tra nói chung, kiểm tra chuyên môn nói riêng là một
thước đo đánh giá chất lượng Giáo dục & Đào tào cũng như trình độ của người
giáo viên.
Thực tế đã cho thấy vai trò cực kỳ quan trọng của công tác kiểm tra chuyên

tổ chuyên môn mới nhận xét đánh giá giờ dạy nên cũng khó khăn trong việc nhận
xét đánh giá và những sai xót trong giờ dạy không được khắc phục ngay.
Nhận thức rõ vai trò quan trọng của nhân tố con người trong mọi hoạt
động, bám sát tình hình thực tế là đội ngũ giáo viên được tăng cường trong năm
học 2009- 2010, tôi đã tham mưu với Hiệu trưởng thành lập các tổ chuyên môn
độc lập trong khả năng cho phép. Kết quả là chúng tôi có 8 tổ chyên môn, trong
đó có 05 tổ độc lập là: Toán - Tin, Văn, Lý, Hóa, Anh, 03 tổ ghép là: Công nghệ –
Sinh, Sử - Địa, TD-GDCD-QP. Trong 03 tổ ghép đó đều có các tổ phó phụ trách
độc lập hoạt động chyên môn của các thành viên cùng bộ môn. Hoạt động thanh -
kiểm tra trước hết sẽ được thực hiện trọng phạm vi các tổ chuyên môn mà chính
các tổ trưởng, tổ phó sẽ trực tiếp phụ trách. Đấy phải là những người có năng lực,
nhiệt tình trong công việc.
Cơ cấu tổ chức của Ban kiểm tra gồm: Lãnh đạo nhà trường, các tổ trưởng,
tổ phó. Để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình những thành viên trong Ban lãnh
đạo nhà trường mà trước hết là P.hiệu trưởng phụ trách chuyên môn cùng các tổ
trưởng, tổ phó phải không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp
vụ, uy tín nghề nghiệp trước học sinh và đồng nghiệp. Có như thế việc kiểm tra
mới bảo đảm chính xác, hiệu quả. Sự hợp tác giữ Ban lãnh đạo nhà trường và các
tổ trưởng, tổ phó được thiết lập chặt chẽ. Mỗi thành viên trong Ban lãnh đạo trực
tiếp phụ trách các tổ chuyên môn (01 người phụ trách mảng các môn khoa học tự
nhiên; 01 người phụ trách mảng các môn khoa học xã hội; 01 người phụ trách tổ
ngoại ngữ, TD-QP) để kết hợp với tổ trưởng tiến hành kiểm tra hoạt động giáo
dục của 100% giáo viên mổi tổ trong mỗi học kỳ.
2.2) Xây dựng chuẩn kiểm tra hoạt động chyên môn:
Việc xây dựng chuẩn thanh - kiểm tra sẽ khắc phục tình trạng ban kiểm tra
đánh giá theo cảm tính, thiếu chính xác và giáo viên thì đối phó, tìm cách biện
bạch khi được thanh tra, kiểm tra.
Chuẩn kiểm tra bao gồm những chuẩn chung về đánh giá một giờ dạy và
những chuẩn chung về các loại hồ sơ, giáo án. Chuẩn đánh giá giờ dạy về cơ bản
tuân theo mẫu của Bộ giáo dục & đào tạo (gồm 5 tiêu chí: Nội dung, phương

2.3 Xây dựng kế hoạch nề nếp thanh- kiểm tra:
Năm học trước kế hoạch thanh tra, kiểm tra của trường chưa thành nề nếp,
chưa hợp lý: thường chỉ tập trung vào một số thời điểm như các đợt thao giảng
chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20/11 ở học kỳ I và chào mừng ngày 8/3,
ngày 26/ 3 ở học kỳ II. Sau đó không khí lắng xuống, việc kiểm tra, dự giờ còn lại
chỉ mang tính hình thức nhằm hoàn thành số giờ theo qui định. Việc góp ý sau khi
dự giờ, kiểm tra đôi khi còn chưa kịp thời, nhiều tổ đợi dự được nhiều giờ của
nhiều thành viên rồi mới họp lại để góp ý một thể. Vì thế “ tính thời sự” bị giảm
đi đáng kể, đôi khi có cả những giáo viên quên mất mình đã đi dự giờ đó, một số
khác thì quên cả những góp ý đã dự đinh ngay sau giờ dự. Theo đó sự đánh giá
nhiều khi không chính xác, giáo viên được thanh tra thì không rút được nhiều
kinh nghiệm bổ ích, thiết thực cho bản thân. Việc kiểm tra chuyên môn còn tập
trung vào những giờ thuần tuý lý thuyết chứ chưa chú trọng đến các giờ luyện
tập, thực hành, các giờ ôn tập. Vì thế việc rút kinh nghiệm chung cho các loại bài
dạy chưa phong phú đa dạng, ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng chuyên môn của
nhà trường nói chung, trình độ sư phạm của nhiều giáo viên nói riêng. Nhiều khi
số thành viên của ban thanh tra và số giáo viên bộ môn đi dự giờ quá ít nên sự
đánh giá và rút kinh nghiệm nói chung chưa hiệu quả.
Một số biện pháp cơ bản để khắc phục tình trạng này:
Trang: 5
Sáng kiến kinh nghiệm - Nguyễn Đức Thẩm
Thứ nhất: là phải xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra chuyên môn ngay
từ đầu mỗi năm học , mỗi học kỳ, kế hoạch của tổ phải dựa trên kế hoạch chung
của nhà trường để đảm bảo sự đồng bộ. Xây dựng kế hoạch kiểm tra phải tính đến
tính thường xuyên, liên tục của hoạt động trong suốt cả năm học và chọn lựa một
số thời kỳ cao điểm (có kế hoạch đính kèm).
Thứ hai: kế hoạch kiểm tra cần cụ thể, theo từng tuần, từng tháng, từng học
kỳ. Mỗi tuần việc kiểm tra, dự giờ nên tập trung vào một chuyên đề nhất định ở
những tổ cụ thể. Ví dụ chuyên đề ghi bảng, chuyên đề phát vấn, chuyên đề hoạt
động nhóm, chuyên đề sử dụng giáo án điện tử, giờ dạy lý thuyết, giờ dạy thực

Trang: 6
Sáng kiến kinh nghiệm - Nguyễn Đức Thẩm
Thứ nhất: là dự giờ thường xuyên. Khi tổ chức dự giờ với một giáo viên
chúng ta có thể báo trước từ đầu tuần thông qua kế hoạch công tác tuần của
trường, có thể dự giờ đột xuất, chỉ báo cho giáo viên trước khi giờ học bắt đầu
khoảng 30 phút đến 1 tiếng. Việc dự giờ đột xuất này nhằm mục đích đánh giá
khả năng sư phạm thực sự của một giáo viên trong điều kiện bình thường, không
phải chuẩn bị để đối phó với ban kiểm tra, trên cơ sở đó có những góp ý thiết thực
để thúc đẩy hoạt động chuyên môn của giáo viên. Việc dự giờ đột xuất còn nhằm
tác động tích cực đến những giáo viên chưa tự giác trong công tác, đặt họ trong
tình thế luôn luôn phải chuẩn bị tốt cho giờ dạy.
Thứ hai: là dự giờ trong các đợt hội giảng. Mỗi năm học cần tổ chức ít nhất
02 đợt hội giảng để tạo không khí thi đua sôi nổi giữa các giáo viên, giữa các tổ
chuyên môn. Đây cũng là một cơ hội nữa để các tổ tiến hành kiểm tra hoạt động
sư phạm của giáo viên, phát hiện thêm nhiều nhân tố điển hình trong công tác.
Việc tổ chức các đợt thao giảng giữa các năm không nên có sự trùng hợp hoặc cố
định về thời điểm để đảm bảo xoay vòng dạng bài nhằm khái quát được phương
pháp chung hoặc những điều cần lưu ý ở mỗi dạng bài cụ thể. Các đợt thao giảng
nhà trường cho các tổ bố thăm thao giảng ngay từ đầu năm học mỗi tháng 2 đến 3
tổ và tổ chức xuyên suốt trong các tháng (có lịch thao giảng đính kèm)
Thứ ba: khi kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên, ban kiểm tra nên dự
giờ của nhiều giáo viên dạy cùng một bài để có cơ sở so sánh, đối chiếu về lượng
kiến thức bài dạy, phương pháp tổ chức giờ dạy, sự tiếp thu kiến thức của học
sinh qua từng cách dạy khác nhau… Trên cơ sở đó phân tích mặt mạnh, mặt yếu
của từng giáo viên mà góp ý cho thiết thực, cụ thể.
Thứ tư: với những lớp yếu cần tiến hành kiểm tra chuyên môn trên nhiều
giờ dạy của nhiều giáo viên, nhiều môn học khác nhau để nghiên cứu tác động sư
phạm của một nhóm giáo viên lên đối tượng học sinh yếu kém. Từ đó rút ra kinh
nghiệm giảng dạy với nhiều đối tượng học sinh khác nhau.
Thứ năm: khi tham gia kiểm tra hoạt động chuyên môn của giáo viên qua

lớp dự giờ, tuổi nghề của giáo viên được góp ý đánh giá, mọi góp ý đều cần có
dẫn chứng và giải pháp cụ thể…tránh việc cào bằng trong đánh giá.
Tiến trình góp ý và đánh cần tuân theo các bước sau: trước hết để giáo viên
được kiểm tra nêu ý kiến và sự tự đánh giá của mình, sau đó là ý kiến của các
giáo viên tham gia dự giờ với mục đích học hỏi, nên ưu tiên cho những giáo viên
có trình độ chuyên môn yếu, những giáo viên tập sự, tiếp theo là ý kiến của
những giáo viên có nhiều kinh nghiệm và năng lực chuyên môn tốt cùng bộ môn
với giáo viên được dự giờ. Cuối cùng là ý kiến của thanh tra, của lãnh đạo. Tiến
trình góp ý này sẽ khắc phục tình trạng giáo viên có kinh nghiệm hoặc thanh tra
đưa ý kiến, nhận xét mang tính “phủ đầu” chi phối sự góp ý của các thành viên
khác hoặc tình trạng các giáo viên khác nhất trí với ý kiến của thanh tra làm mất
tính khách quan công bằng của sự đánh giá.
Việc góp ý, đánh giá phải được tiến hành ngay khi giờ dạy kết thúc hoặc
cuối buổi dạy của giáo viên. Các phiếu đánh giá cần được ghi và lưu vào hồ sơ
kỉêm tra cùng biên bản góp ý, biên bản thanh tra.
Với những giáo viên mà trình độ chuyên môn yếu, mục đích của dự giờ,
kiểm tra là để thúc đẩy, giúp đỡ. Vì thế, sau giờ dạy cần góp ý ngay nhưng không
nên xếp loại ngay từ lần kiểm tra đầu tiên mà cần dành thời gian cho họ phấn đấu,
phải cho họ thấy mọi cố gắng của họ dù rất nhỏ cũng được lãnh đạo biết đến và
ghi nhận. Những gì là ưu điểm của họ thì cần được nêu ra trước, những gì còn tồn
tại thì nêu ra sau. Lời lẽ góp ý phải ôn hoà, tôn trọng người được góp ý. Có thế
mới giúp họ không sợ khi bị kiểm tra mà trái lại mong đuợc quan tâm giúp đỡ
bằng việc được kiểm tra thường xuyên.
Trang: 8
Sáng kiến kinh nghiệm - Nguyễn Đức Thẩm
Với những giáo viên giỏi cần phải trân trọng vốn tri thức và tay nghề của
họ, nhân điển hình rộng trong toàn trường bằng hình thức dạy mẫu để các giáo
viên khác có cơ hội học tập. Khi góp ý cho họ cũng cần cân nhắc lời lẽ để họ giỏi
mà không trở nên kiêu ngạo, tự mãn, ngược lại không ngừng trau dồi chuyên
môn, nghiệp vụ để xứng đáng với sự tin tưởng và đánh giá cao của lãnh đạo.

V) BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Những biện pháp trong công tác tổ chức thanh tra, kiểm tra chuyên môn mà
tôi trình bày trên đây đã được áp dụng trong thực tiễn tại đơn vị mình, trường
Trang: 9
Sáng kiến kinh nghiệm - Nguyễn Đức Thẩm
THPT Võ Trường Toản và có thể nhân rộng trong nhiều trường khác. Từ thực
tiễn vân dụng đó tôi rút ra một số kinh nghiệm sau:
Một là: hoạt động thanh tra, kiểm tra phải được tiến hành thường xuyên,
liên tục, phải có kế hoạch cụ thể, phù hợp với thực tiễn đơn vị.
Hai là: phải quán triệt sâu sắc trong đội ngũ giáo viên cũng như các thành
viên của Ban kiểm tra mục đích cao nhất của việc kiểm tra hoạt động sư phạm
trong đó có kiểm tra chuyên môn là giúp đỡ, thúc đẩy, nâng cao trình độ và ý thức
trau dồi chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên. Trên cơ sở đó tạo chuyển biến tốt
trong hoạt động chuyên môn của nhà trường. Việc kiểm tra tuyệt đối không vì bất
cứ động cơ cá nhân nào cả. Công tác kiểm tra phải được tiến hành công khai, dân
chủ, trên tinh thần xây dựng
Ba là: với những giáo viên đã được kiểm tra, cấp quản lý phải lưu trữ dữ
liệu thật đầy đủ để có cơ sở xem xét đánh giá sự tự điểu chỉnh và tiến bộ của giáo
viên sau khi được thúc đẩy đồng thời đảm bảo tính kế thừa liên tục trong công tác
thanh tra - kiểm tra chyên môn.
Bốn là: đồng thời với hoạt động kiểm tra chuyên môn, cần tạo không khí
thi đua lành mạnh trong nhà trường, có chế độ khen thưởng kịp thời với giáo viên
có nhiều thành tích, nhiều nỗ lực trong công tác. Bên cạnh đó cũng có những nhắc
nhở, đánh giá xếp loại thi đua cuối năm đối với những giáo viên chưa tích cực
trong năm học
VI) KẾT LUẬN:
Việc thanh tra, kiểm tra chuyên môn của giáo viên là rất quan trọng, ảnh
hưởng nhiều đến kết quả giáo dục của một nhà truờng và đó cũng là cơ sở để
đánh giá năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của một giáo viên. Chính vì
thế cấp quản lý mà trực tiếp là ban giám hiệu các trường không được coi nhẹ việc

I) THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1) Họ và tên: Nguyễn Đức Thẩm
2) Ngày tháng năm sinh: 20/ 08/ 1976
3) Nam, nữ: Nam
4) Địa chỉ: Trường THPT Võ Trường Toản, Huyện Cẩm Mỹ, Tỉnh Đồng
Nai
5) Điện thọai: 0613 749688 ( CQ); 0613 713896 (NR)
6) Chức vụ: P. Hiệu trưởng
7) Đơn vị công tác: Trường THPT Võ Trường Toản, Cẩm Mỹ, Đồng Nai
II. TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
-Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ ) cao nhất: Cử nhân (ĐHSP)
- Năm nhận bằng: 1999
- Chuyên ngành đào tạo: Vật lý
III.KINH NHGIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy môn Vật lý
- Số năm có kinh nghiệm: 10
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
Trang: 12
Sáng kiến kinh nghiệm - Nguyễn Đức Thẩm
SỞ GD&ĐT ĐỒNG NAI CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Trường THPT Võ Trường Toản Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Cẩm Mỹ, ngày tháng năm2010
PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học: 2009- 2010
Tên sáng kiến kinh nghiệm: Hiệu trưởng tổ chức thanh tra- kiểm tra chuyên
môn để nâng cao chất lượng dạy và học tại trường Võ Trường Toản
Họ và tên tác giả: Nguyễn Đức Thẩm. Đơn vị: Trường THPT Võ Trường Toản
Lĩnh vực:
Quản lý giáo dục Phương pháp dạy học bộ môn: Vật Lý
Phương pháp giáo dục Lĩnh vực khác