BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LƯƠNG VĂN KHUÊ BIÊN SOẠN VÀ HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY
BÀI HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG Ở TRƯỜNG THPT
TỈNH KIÊN GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC NGHỆ AN - 2014
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
Thanh Hóa, đã tạo điều kiện thuận lợi và đóng góp nhiều ý kiến quý báu trong
quá trình tôi thực hiện luận văn.
- Phòng Quản lý sau đại học, Thư viện trường Đại học Vinh, Thư viện
khoa Lịch sử trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Thư viện tỉnh Kiên Giang, Bảo
tàng Kiên Giang, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Kiên Giang, Ban quản lý Di tích
Nguyễn Trung Trực, các trường THPT Lại Sơn, Trường THPT Kiên Hải (huyện
Kiên Hải) trường THPT Ngô Sĩ Liên (TP Rạch Giá), trường THPT Bình Sơn
(huyện Hòn Đất) cùng gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã nhiệt tình giúp đỡ,
động viên và tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành luận văn.
Luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong sự chỉ dẫn và
đóng góp ý kiến của thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp để công trình nghiên cứu của
tôi được hoàn thiện.
Nghệ An, tháng 10 năm 2014
Người thực hiện
Lương Văn Khuê
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Lịch sử vấn đề 2
3. Đối tượng nghiên cứu của đề tài 7
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 7
5. Cở sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 8
6. Phạm vi nghiên cứu 8
7. Đóng góp của luận văn 8
8. Ý nghĩa của luận văn 9
9. Cấu trúc của luận văn 9

3.2.3. Hướng dẫn dạy học bài “Quá trình hình thành tộc người Việt
ở Kiên Giang (thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII)” 86
3.2.4. Hướng dẫn dạy học bài “Nhân dân Kiên Giang chống thực
dân Pháp xâm lược (1867 -1929)” 90
3.2.5. Hướng dẫn dạy học bài “Những biến đổi kinh tế - xã hội của
Kiên Giang trong cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp
(cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX)” 92
3.2.6. Hướng dẫn dạy học bài “Nhân dân Kiên Giang trong cuộc
vận động giải phóng dân tộc (1930 -1945)” 95
3.2.7. Hướng dẫn dạy học bài “Kiên Giang trong kháng chiến
chống thực dân Pháp xâm lược (1945 - 1954)” 99
3.2.8. Hướng dẫn dạy học bài “Cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu
nước của nhân dân Kiên Giang (1954 - 1975)” 103
3.2.9. Hướng dẫn dạy học bài “Đảng bộ và nhân dân Kiên Giang
chiến đấu chống bọn diệt chủng Khơ-me Đỏ” 109
3.2.10. Hướng dẫn dạy học bài “Kiên Giang trong công cuộc xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc (1975 - 2010)” 112
3.3. Thực nghiệm sư phạm 115
3.3.1. Mục đích thực nghiệm 115
3.3.2. Nội dung và phương pháp thực nghiệm 116
KẾT LUẬN 119
LIỆU THAM KHẢO 121
PHỤ LỤC DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT

ĐHSP : Đại học sư phạm
GS : Giáo sư
GV : Giáo viên

lịch sử thế giới thì các tiết học LSĐP cũng có một vai trò quan trọng và có ý
nghĩa rất lớn. Nó góp phần làm cụ thể, phong phú, sinh động hơn các sự kiện mà
các em đã được học trong lịch sử dân tộc và giúp các em không chỉ hiểu LSĐP
mình mà còn hiểu sâu sắc hơn lịch sử dân tộc. Qua học tập LSĐP, các em hiểu
hơn về địa phương mình, biết được truyền thống tốt đẹp của quê hương. Đây là
cơ sở quan trọng để giáo dục tình yêu quê hương, từ đó giáo dục lòng yêu nước,
tự hào về quê hương đất nước. Qua đó các em sẽ thêm yêu quê hương, trân trọng
những gì tốt đẹp của quê hương, có ý thức trách nhiệm bảo vệ quê hương, ra sức
học tập để làm cho quê hương ngày càng phát triển hơn. 2
Dạy học LSĐP còn có tác dụng quan trọng đến việc rèn luyện năng lực
nhận thức, đặc biệt là năng lực tư duy và kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tế,
rèn luyện tư duy biện chứng trong nhận thức mối liên hệ giữa LSĐP và lịch sử
dân tộc cũng như lịch sử thế giới.
Dạy học LSĐP là rất quan trọng, có ý nghĩa to lớn trên nhiều mặt. Song,
việc dạy học LSĐP ở các trường THPT nước ta còn hạn chế. Việc dạy học còn
mang tính chất đối phó, chưa có đầu tư thỏa đáng, hình thức dạy học đơn điệu,
chưa chú ý đến các hình thức dạy học khác như tại thực địa hay hoạt động
ngoại khóa,
Ở tỉnh Kiên Giang, việc dạy học LSĐP đã được quan tâm. Năm 2010, Sở
Giáo dục và Đào tạo đã biên soạn cuốn Dư địa chí để dùng làm tài liệu giảng
dạy LSĐP ở THPT; việc này đã góp phần nâng cao chất lượng dạy học các tiết
LSĐP. Thế nhưng, các bài học LSĐP còn chưa được biên soạn. GV các trường
THPT ở Kiên Giang dựa vào phân phối chương trình và chủ đề của Sở Giáo dục
và Đào tạo để tự biên soạn các bài giảng LSĐP. Thực tế ở các trường THPT
Kiên Giang, do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan, việc dạy học các
tiết LSĐP chưa thực sự có hiệu quả. Chất lượng dạy học LSĐP nhìn chung còn
thấp, hình thức dạy học còn đơn điệu, nguồn tài liệu còn hạn chế, chủ đề bài

hội thảo về nghiên cứu dạy học LSĐP đã được tổ chức. Năm 1980, tại hội nghị
quốc tế về sử học được tổ chức ở Rumani, vấn đề LSĐP là chuyên ngành có vị
trí đặc biệt quan trọng trong tiểu ban "Giáo dục lịch sử". Tổ chức Văn hóa và
Giáo dục của Liên Hợp Quốc (UNESCO) có nhiều tài liệu đáng kể nói về
LSĐP, tờ "Người đưa tin UNESCO" (tháng 6/ 1989 - bản tiếng Việt) giới thiệu
về kinh nghiệm sử dụng bảo tàng, di tích LSĐP trong giờ học lịch sử.
2.2. Tài liệu trong nước
Nhận thức lịch sử có vai trò quan trọng trong việc giáo dục truyền thống
cho các thế hệ sau, vì vậy cha ông ta từ lâu đã rất coi trọng việc giáo dục lịch sử
trong đó có lịch sử của quê hương. Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, sự hiểu
biết về lịch sử được xem là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá và
lựa chọn nhân tài cho nước nhà. Sự hiểu biết về lịch sử dân tộc cũng như LSĐP
cũng là biểu hiện quan trọng để đánh giá về trình độ của mỗi người dân đất Việt. 4
Trước đây cha ông ta chú ý nhiều về quốc sử nhưng về sau LSĐP cũng dần
được quan tâm nhất là vào thời Nguyễn, khi nhà nước và các địa phương đã
quan tâm nhiều hơn đến lịch sử của các làng xã.
Sau khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, trong quá trình xây
dựng nền giáo dục cách mạng, Đảng và Nhà nước ngày càng chú ý đến giáo
dục về lịch sử, LSĐP đã được đưa vào chương trình dạy học ở các trường PT.
Nhất là từ sau khi cải cách giáo dục lần thứ nhất được thực hiện năm 1950,
LSĐP luôn chiếm một vị trí quan trọng trong công tác nghiên cứu và giáo dục
lịch sử. Trong giáo dục lịch sử, việc biên soạn và giảng dạy LSĐP ở các trường
PT đã có nhiều chuyển biến và đạt được nhiều bước tiến quan trọng. Nhiều Sở
Giáo dục và Đào tạo đã chú ý đến dạy học LSĐP cho HS, họ đã tiến hành biên
soạn tài liệu LSĐP phục vụ cho dạy học lịch sử của địa phương. Vì vậy, việc
dạy học LSĐP ở các tỉnh này đã thực sự mang lại những kết quả tốt. Tuy vậy,
trong cả nước vẫn còn nhiều nơi vẫn chưa biên soạn tài liệu LSĐP hoặc chỉ

khẳng định dạy học LSĐP có ý nghĩa lớn về giáo dưỡng, giáo dục về mọi mặt
nhất là tình yêu quê hương.
Năm 1989, cuốn "LSĐP" của tác giả Trương Hữu Quýnh, Phan Ngọc
Liên, Nguyễn Phan Quang, Nguyễn Văn Am được xuất bản đã đề cập đến nhiều
vấn đề về công tác nghiên cứu, biên soạn và giảng dạy LSĐP. Cuốn sách này
được đánh giá là một công trình khoa học tương đối đầy đủ và có hệ thống về
việc nghiên cứu, biên soạn và giảng dạy LSĐP ở trường PT lúc bấy giờ.
Trong các giáo trình "Phương pháp dạy học lịch sử" xuất bản năm 1978
(tập 1), năm 1980 (tập 2), nhất là cuốn giáo trình xuất bản năm 1992 và tái bản
vào các năm 1998, 2000 và 2001 do Phan Ngọc Liên Và Trần Văn Trị chủ biên
đều nhấn mạnh việc nghiên cứu và giảng dạy LSĐP, phải gắn học tập lịch sử nói
chung, LSĐP nói riêng với đời sống, luôn khẳng định vai trò, ý nghĩa và sự cần
thiết phải đưa LSĐP vào dạy học ở các trường PT.
Trong cuốn giáo trình "Phương pháp dạy học lịch sử", tập 2, xuất bản năm
2002, tái bản có sửa chữa bổ sung năm 2009, do Phan Ngọc Liên chủ biên, cũng
đã dành 2 chương trình bày hoạt động ngoại khóa trong dạy học lịch sử, trong
đó nhấn mạnh công tác LSĐP và phòng học lịch sử. Đặc biệt, ở chương XV của 6
giáo trình này, tác giả Nguyễn Thị Côi đã đi vào hướng dẫn, biên soạn các tiết
LSĐP và hướng dẫn dạy học bài LSĐP tại thực địa.
Trong bài "Nâng cao hiệu quả dạy học LSĐP ở trường PT" đăng ở Tạp
chí khoa học trường ĐHSP Hà Nội, số 6/ 2002, tác giả Nguyễn Thị Côi đã nêu
vai trò và tầm quan trọng của LSĐP trong dạy học lịch sử ở trường PT và đề ra
các biện pháp nâng cao hiệu quả dạy LSĐP ở trường PT.
Trong cuốn giáo trình "Phương pháp nghiên cứu và biên soạn LSĐP"
xuất bản năm 2008 do Nguyễn Cảnh Minh chủ biên, trong chương III đã trình
bày kĩ lưỡng về biên soạn bài giảng LSĐP ở trường PT.
Cùng với sự quan tâm nghiên cứu của các nhà giáo dục lịch sử, vấn đề

Tuy nhiên, đó chỉ là những công trình chuyên khảo, chỉ đề cập đến lịch sử
của một vùng quê, một đảng bộ cơ sở hay giới thiệu về một căn cứ địa cách
mạng ở trong tỉnh. Dù vậy, đây là nguồn tài liệu quan trọng để GV và HS tham
khảo khi dạy học LSĐP. Cho đến nay, Sở Giáo dục và Đào tạo Kiên Giang chưa
tiến hành biên soạn tài liệu dùng để giảng dạy LSĐP cho HS.
3. Đối tượng nghiên cứu của đề tài
Nghiên cứu quá trình biên soạn và hướng dẫn giảng dạy các bài học
LSĐP ở trường THPT, tỉnh Kiên Giang.
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Mục đích
Trên cơ sở khẳng định tầm quan trọng của việc dạy học LSĐP chúng tôi
đi sâu biên soạn và hướng dẫn giảng dạy LSĐP ở trường THPT, tỉnh Kiên
Giang.
4.2. Nhiệm vụ
- Tìm hiểu lí luận về biên soạn và dạy học LSĐP.
- Tìm hiểu khóa trình Lịch sử Việt Nam ở trường THPT để biên soạn và
tiến hành bài học LSĐP cho phù hợp.
- Điều tra tình hình biên soạn và tiến hành các bài giảng LSĐP ở một số
trường THPT tỉnh Kiên Giang.
- Sưu tầm các tài liệu LSĐP có liên quan để biên soạn bài LSĐP cho HS
THPT tỉnh Kiên Giang. 8
- Hướng dẫn giảng dạy các bài học LSĐP đã biên soạn.
- Thực nghiệm bài giảng LSĐP ở một số trường THPT tỉnh Kiên Giang.
5. Cở sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở phương pháp luận
Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các
quan điểm của Đảng, Nhà nước lịch sử, về giáo dục và đào tạo.

học bộ môn về biên soạn và tiến hành các bài LSĐP.
- Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả nghiên cứu giúp bản thân và đồng nghiệp có
thể vận dụng trong dạy học LSĐP ở trường THPT tỉnh Kiên Giang nhằm nâng
cao chất lượng dạy học.
9. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung
chính của luận văn được trình bày trong ba chương:
- Chương 1. Vấn đề biên soạn và tiến hành bài học LSĐP ở trường PT - Lý
luận và thực tiễn.
- Chương 2. Biên soạn và tiến hành các bài học LSĐP ở trường THPT tỉnh
Kiên Giang.
- Chương 3. Hướng dẫn giảng dạy bài học LSĐP ở trường THPT tỉnh Kiên
Giang. Thực nghiệm sư phạm. 10
Chương 1
VẤN ĐỀ BIÊN SOẠN VÀ TIẾN HÀNH BÀI HỌC LỊCH SỬ
ĐỊA PHƯƠNG Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG - LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Quan niệm về lịch sử địa phương
Trong nghiên cứu hay dạy học lịch sử, LSĐP là một bộ phận không thể
thiếu của lịch sử dân tộc. Vậy, LSĐP là gì? Nó nghiên cứu những gì? Học tập
LSĐP là học những vấn đề gì?
Trước hết, để hiểu đúng và đầy đủ về khái niệm "LSĐP", đồng thời chúng
ta cunxgg phải hiểu đúng về khái niệm "Địa phương". Hiện nay có nhiều cách
hiểu khác nhau về khái niệm "Địa phương". Có ý kiến cho rằng "Địa phương" là
những vùng, khu vực trong quan hệ với những vùng và những khu vực khác
trong nước [54; 321]. Cũng có ý kiến cho rằng những gì không phải của cả nước

Thứ hai, nghiên cứu các sự kiện, hiện tượng của địa phương có liên quan
đến những biến cố của lịch sử dân tộc như: Cách mạng tháng Tám năm 1945ở
địa phương có liên quan đến Cách mạng tháng Tám năm 1945của cả nước, hay
kháng chiến chống Mỹ…
`Thứ ba, nghiên cứu các đơn vị sản xuất, các cơ quan, trường học Ở loại
đối tượng này thường trình bày về lịch sử phát triển hay lịch sử truyền thống
ngành.
Các đối tượng nghiên cứu trên đây của LSĐP cần được sưu tầm, chọn lọc
để sử dụng trong dạy học lịch sử ở trường PT. Chúng có thể được sử dụng vào
trong dạy học lịch sử dân tộc, nhằm giúp cho HS hiểu sâu sắc, cụ thể hơn những
sự kiện, hiện tượng lịch sử trong chương trình lịch sử của dân tộc ở nhà trường
PT. Chúng cũng có thể được sử dụng để tiến hành biên soạn và thực hiện các bài
học về LSĐP theo quy định của chương trình hoặc phục vụ cho công tác tham
quan, ngoại khóa, nhằm nâng cao chất lượng dạy học của bộ môn Lịch sử ở
trường PT. Tuy nhiên, cũng như trong dạy học lịch sử dân tộc hay lịch sử thế
giới, không phải tất cả những sự kiện của LSĐP đều phải đưa vào chương trình 12
dạy học. Trong dạy học LSĐP chúng ta chỉ chọn những sự kiện điển hình của
địa phương có liên quan mật thiết, có ý nghĩa quan trọng trong lịch sử dân tộc
hoặc những sự kiện ít có quan hệ với lịch sử dân tộc nhưng lại có ý nghĩa với
LSĐP. Hơn nữa, trong phân phối chương trình, phần LSĐP chỉ có một hoặc hai
tiết tùy theo từng khối (lớp 10 và 11 có 1 tiết về LSĐP còn lớp 12 có 2 tiết) nên
chúng ta phải chọn lọc những sự kiện thật điển hình của LSĐP và có ý nghĩa đối
với lịch sử dân tộc cũng như đối với địa phương để tiến hành biên soạn bài học.
1.1.2. Quan niệm về bài học lịch sử địa phương
Ở phần trên, chúng ta đã tìm hiểu về khái niệm LSĐP, còn bài học LSĐP
là gì? Nó có những đặc trưng gì để phân biệt với các loại bài học khác. Để có thể
hiểu được thế nào là bài học LSĐP, trước hết cần tìm hiểu quan niệm về "bài

dạy và học tập, trong đó thầy hướng dẫn, tổ chức HS lĩnh hội kiến thức, giáo dục
đạo đức và rèn luyện các kĩ năng. Bài học LSĐP cũng được tiến hành cả ở trên
lớp và thực địa hay bảo tàng. Tuy nhiên, do kết cấu của chương trình, bài học
LSĐP thường chỉ là những bài nghiên cứu kiến thức mới, và nội dung là kiến
thức về LSĐP.
1.1.3. Xuất phát điểm của vấn đề
1.1.3.1. Mục tiêu của bộ môn Lịch sử và bài học lịch sử địa phương ở
trường THPT
Trong dạy học ở trường PT, mỗi bộ môn đều có mục tiêu riêng, thực hiện
mục tiêu của từng bộ môn là thực hiện mục tiêu chung của giáo dục PT. Với bộ
môn Lịch sử, mục tiêu được xây dựng trên cơ sở lý luận và thực tiễn, trong đó
tập trung ở việc quán triệt mục tiêu chung của giáo dục PT, cũng như chức năng,
nhiệm vụ, đặc trưng, nội dung của bộ môn và tình hình, nhiệm vụ của đất nước
trong những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể. Trên cơ sở đó mục tiêu của bộ môn
Lịch sử ở trường PT được xác định là nhằm giúp HS có được những kiến thức
cơ bản, cần thiết về lịch sử dân tộc và lịch sử thế giới; góp phần hình thành ở HS
thế giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước, truyền thống
của dân tộc, bồi dưỡng năng lực tư duy, hành động, thái độ ứng xử đúng đắn
trong đời sống xã hội" [38; 67]. 14
Trên cơ sở mục tiêu chung của bộ môn Lịch sử, ở mỗi cấp học có những
mục tiêu riêng. Đối với cấp THPT, HS phải đạt được những yêu cầu về các mặt
kiến thức; tư tưởng, tình cảm và kĩ năng. Cụ thể là:
Về kiến thức, ở THPT “HS phải nắm được những kiến thức cơ bản về các
sự kiện lịch sử tiêu biểu trên cơ sở củng cố, phát triển nội dung kiến thức về lịch
sử đã được học ở trường THCS, hợp thành hệ thống kiến thức về sự phát triển của
lịch sử xã hội loài người từ thời nguyên thủy đến nay" [38; 67]. Ở bậc THCS, HS
mới được trang bị những hiểu biết đơn giản về quan điểm duy vật lịch sử, về vai

độ chương trình cấp học" [38; 69].
Từ những nhận thức trên đây về mục tiêu của bộ môn Lịch sử ở trường
THPT, cho thấy việc thực hiện các khóa trình lịch sử (cả lịch sử dân tộc và lịch
sử thế giới) ở trường PT đều nhằm đạt được mục tiêu đó. Hơn nữa, LSĐP là một
bộ phận của lịch sử dân tộc, luôn gắn liền với lịch sử dân tộc trong mỗi thời kì
cụ thể. Các bài học về LSĐP cũng nằm trong chương trình của môn học vì vậy
nó cũng nhằm thực hiện mục tiêu chung của bộ môn Lịch sử ở trường PT. Tuy
nhiên, do đặc thù của bài học về LSĐP nên việc tiến hành các bài học LSĐP còn
nhằm "góp phần vào việc cung cấp, làm phong phú thêm tri thức lịch sử cho HS,
giúp HS không những nắm sâu rộng hơn lịch sử dân tộc mà còn hiểu biết thêm
lịch sử quê hương mình" [48; 77], đồng thời giáo dục lòng yêu quê hương, giáo
dục truyền thống quê hương và rèn luyện kĩ năng thực hành cho HS.
1.1.3.2. Đặc trưng của bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông
Mỗi môn học ở trường PT đều có những đặc trưng riêng, bộ môn Lịch sử
cũng vậy, nó cũng có những đặc điểm riêng khác với các môn học khác. Đặc
trưng của mỗi môn học ở trường PT được quy bởi đặc điểm tri thức của từng bộ
môn. "Khác với tri thức của nhiều bộ môn khoa học khác, tri thức lịch sử có
những đặc điểm rất nổi bật, đó là tính quá khứ, tính không lặp lại, tính cụ thể, tính
hệ thống, sự thống nhất giữa "sử " và "luận ". " [38; 139]. Cụ thể là:
Thứ nhất là tính quá khứ.
Tri thức lịch sử mang tính quá khứ, nghĩa là tất cả những sự kiện hiện
tượng mà HS được học đều đã xảy ra trong quá khứ. Không như tri thức của 16
nhiều môn học khác, HS có thể trực tiếp quan sát. Tri thức lịch sử thì ngược lại,
HS không thể trực tiếp quan sát sự kiện, hiện tượng lịch sử, các em "chỉ nhận
thức được chúng một cách gián tiếp thông qua các tài liệu được lưu lại, hoặc dựa
vào các hiện tượng lịch sử của cái mới, của các dân tộc khác để phân tích suy
nghĩ những vấn đề lịch sử chúng ta đang nghiên cứu" [38; 139]. Chính đặc điểm

dẫn bấy nhiêu " [38; 140].
Thứ tư là tính hệ thống.
Lịch sử xã hội xảy ra muôn vàn sự kiện và trên nhiều lĩnh vực khác nhau
"gồm các sự kiện, hiện tượng về cơ sở kinh tế, đấu tranh xã hội, vừa bao hàm cả
nội dung kiến trúc thượng tầng, tình hình sản xuất và quan hệ sản xuất " [38;
141]. Những sự kiện hiện tượng lịch sử trên các lĩnh vực đó có mối liên hệ mật
thiết, tác động qua lại với nhau, cả những sự kiện, hiện tượng đã xảy ra trước
hay xảy ra sau hoặc đồng thời với nhau đều có mối quan hệ với nhau. Trong lịch
sử không có bất kì sự kiện hiện tượng lịch sử nào là tự nhiên xuất hiện hoặc tự
nhiên mất đi, sự kiện hiện tượng lịch sử trước mất đi là nguyên nhân xảy ra sự
kiện hiện tượng lịch sử sau đó. Chính điều này đòi hỏi chúng ta phải giúp HS
nhận thức được mối quan hệ tất yếu bên trong của các sự kiện hiện tượng, qua
đó các em sẽ hiểu rõ tính bản chất của sự vật, hiện tượng, giải thích được tại sao
sự kiện lịch sử lại diễn ra như vậy.
Thứ năm là tính thống nhất giữa "sử" và "luận".
Tri thức của bộ môn Lịch sử cũng bao gồm hai phần: "sử" và "luận". Phần
"sử" là tất cả những gì xảy ra trong xã hội loài người. Nó trả lời các câu hỏi: Sự
kiện nào? Xảy ra như thế nào? Kết quả ra sao? Còn "luận" là những đánh giá,
giải thích về sự kiện lịch sử được nhắc đến. Hai phần này trong sử học cũng như
trong tri thức của bộ môn Lịch sử có mối quan hệ chặt chẽ, không tách rời nhau.
Sự kiện, hiện tượng lịch sử xảy ra như thế nào thì phải được đánh giá bình luận
như thế. "Trong dạy học lịch sử, người GV phải đảm bảo sự thống nhất giữa
trình bày sự kiện với giải thích, bình luận. Mọi giải thích bình luận đều phải xuất
phát từ sự kiện lịch sử cụ thể chính xác, đáng tin cậy và không có sự kiện hiện,
tượng nào không được giải thích làm sáng tỏ bản chất của sự kiện, hiện tượng
đó" [38; 142]. 18
Những đặc điểm trên đây của tri thức lịch sử tạo nên đặc trưng của bộ