Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời nói đầu
Mâu thuẫn là một hiện tợng có trong tất cả các lĩnh vực : tự nhiên , xã hội, và
t duy của con ngời. Trong hoạt động kinh tế mặt trận cũng mang tính phổ biến,
chẳng hạn nh cung _ cầu , tích luỹ và tiêu dùng ... Mâu thuẫn tồn tại khi sự vật
xuất hiện đến khi sự vật kết thúc . Trong mỗi một sự vật mâu thuẫn hình thành
không phải chỉ một mà còn là nhiều mâu thuẫn , và sự vật trong cùng một lúc có
rất nhiều mặt đối lập ,mâu thuẫn này mất đi thì mâu thuẫn khác lại hình thành ...
Trong sự nghiệp đổi mới của nớc ta do Đảng khởi xớng và lãnh đạo đã dành
đợc những thắng lợi bớc đầu mang tính quyết định , quan trọng trong việc chuyển
nền kinh tế từ cơ chế quản lý tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trờng có
sự quản lý của nhà nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa . Trong những chuyển
biến đó đã đạt đợc nhiều thành công to lớn nhng trong những thành công đó luôn
tồn tại những vấn đề mâu thuẫn làm kìm hãm sự phát triển của công cuộc đổi
mới . Đòi hỏi phải đợc giải quyết những vấn đề ấy nếu đợc giải quyết sẽ thúc đẩy
cho sự phát triển của nền kinh tế .
Với mong muốn tìm hiểu thêm về những vấn đề của nền kinh tế , quan điểm lý
luận cũng nh nhũng vớng mắc trong các vấn đề về chính trị _ xã hội có liên quan
đến quá trình tiến hành cải cách trong việc chuyển nền kinh tế nên Em đã chọn
Mâu thuẫn biện chứng và những biểu hiện của nó trong quá trình xây dựng
kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Làm đề tài cho tiểu
luận môn triết học Mác _ Lênin .
Vì đây là lần đầu tiên làm tiểu luận nên em không tránh khỏi nhiều thiếu sót,
em rất mong thầy giáo thông cảm và tạo điều kiện giúp đỡ em để các bài tiểu luận
sau em làm đợc tốt hơn .

Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo !
Sinh viên thực hiện

1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

chỉnh chuyển hoá lẫn nhau tạo thành động lực phát triển của bản thân sự vật. Sự
đấu tranh chuyển hoá, bài trừ và phủ định lẫn nhau giữa các mặt trong thế giới
khách quan thể hiện dới nhiều dạng khác nhau.
Sự đấu tranh của các mặt đối lập đợc chia ra làm nhiều giai đoạn. Thông th-
ờng, khi mới xuất hiện, hai mặt đối lập cha thể hiện rõ sự xung khắc gay gắt, ngời
ta gọi đó là giai đoạn khác nhau. Chỉ có những mặt khác nhau tồn tại trong một sự
vật nhng liên hệ hữu cơ với nhau, phát triển ngợc chiều nhau, tạo thành động lực
bên trong của sự phát triển, thì hai mặt đối lập ấy mới hình thành bớc đầu của mâu
thuẫn. Khi hai mặt đối lập của mâu thuẫn phát triển đến giai đoạn xung đột gay
gắt, nó biến thành độc lập. Nếu hội đủ các mặt cần thiết hai mặt đối lập sẽ chuyễn
hoá lẫn nhau. Mâu thuẫn đợc giải quyết, sự vật mới hơn xuất hiện. Cứ nh thế, đấu
tranh giữa các mặt đối lập làm cho sự vật biến đổi không ngừng từ thấp lên cao,
2
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
chính vì vậy Lênin khẳng định Sự phát triển là một cuộc đấu tranh giữa các mặt
đối lập.
2. Chuyển hoá của các mặt đối lập :
Không phải bất kỳ sự đấu tranh nào của các mặt đều dẫn đến sự chuyển hoá
giữa chúng. Chỉ có sự đấu tranh của các mặt đối lập phát triển đến một trình độ
nhất định, hội đủ các điều kiện cần thiết mới dẫn đến chuyển hoá, bài trừ và phủ
định lẫn nhau. Chuyển hoá của các mặt đối lập chính là lúc mâu thuẫn đợc giải
quyết, sự vật cũ mất đi, sự vật mới ra đời, đó chính là quá trình diễn biến rất phức
tạp với nhiều hình thức phong phú khác nhau.
Thông thờng thì mâu thuẫn chuyển hoá theo hai phơng thức:
+ Phơng thức thứ 1: Mặt đối lập này chuyển hoá thành mặt đối lập kia nhng
ở trình độ cao hơn xét về phơng diện chất của sự vật.
+ Phơng thức thứ 2: Cả hai mặt đối lập chuyển hoá lẫn nhau để hình thành
hai mặt đối lập mới hoàn toàn.
Các mặt đối lập này lại đấu tranh chuyển hoá và phủ định lẫn nhau để tạo
thành sự vật mới hơn. Cứ nh vậy mà các sự vật, hiện tợng trong thế giới khách

nghĩa và điều đó có nghĩa là, chúng ta đã đạt đợc những thành tựu hết sức quan
trọng, những thành tựu cho phép chúng ta điều chỉnh và bổ xung nhận thức, làm
cho quan niệm về chủ nghĩa xã hội ngày càng cụ thể; đờng lối, chủ trơng, chính
sách ngày càng đồng bộ, có căn cứ khoa học và thực tiễn. Những thành tựu đó,
trong một chừng mực nhất định, cũng gián tiếp khả năng của kinh tế thị trờng
trong việc năng động hoá nền kinh tế đất nớc.
Thành tựu những năm đổi mới ở nớc ta vừa qua đã có tác dụng làm cho
chúng quen dần với các quan hệ hàng hoá. Bớc chuyển sang cơ chế thị trờng này
đơng nhiên không tránh khỏi có những mặt tiêu cực của nó; nhng dẫu sao nó cũng
nói lên sức sống và khả năng tác động của các quan hệ thị trờng. Về thực chất của
bớc chuyển này, một số cho rằng: ở Việt nam, dù nền kinh tế thị trờng chỉ mới
vừa đợc hình thành, còn đang trong những bớc chập chững ban đầu và đợc điều
tiết một cách có ý thức theo định hớng xã hội chủ nghĩa, song cũng đã tác động
khá rõ đến mọi mặt của đời sống xã hội và để lại ở đó những dấu ấn của mình về
mặt văn hoá ... Sự đan xen chi phối mãnh liệt của các nhân tố khác của đời sống
xã hội trong bối cảnh của một xã hội vừa ra khỏi cơ chế hành chính - bao cấp đã
làm cho cơ chế thị trờng bị khúc xạ theo nhiều chiều hớng khác nhau.
Cũng phải thừa nhận rằng, các vấn đề nói trên dù ít, dù nhiều, cũng là các
vấn đề của bản thân cơ chế quản lý. Trong nền kinh tế hiện nay, cơ chế quản lý
đang ở giai đoạn hình thành nên thờng là không đồng bộ, thiếu hụt. Chúng ta cha
thực sự tạo ra môi trờng an toàn và ổn định cho sản xuất và kinh doanh. Tính chất
không rõ ràng, thiếu xác định cả trên phơng diện kinh tế - xã hội dờng nh đang là
một cái gì đó rất phổ biến, rất đặc trng cho các quan hệ trong nền kinh tế nớc ta.
Cần thiết phải lu ý rằng, khác với cơ chế hành chính - bao cấp, cơ chế thị trờng với
các qui luật khách quan khó nắm bắt của mình, thờng biểu hiện ra nh là một cơ
chế tự phát hơn, tự nhiên hơn và nằm xa sự chi phối của con ngời hơn. Bao giờ
cũng vậy, trong các giai đoạn quá độ, chuyển tiếp yếu tố tự phát thể hiện vai trò
của mình mạnh hơn yếu tố tự giác. Bởi vậy, trong nền kinh tế nớc ta hiện nay, việc
nắm đợc các yếu tố tự phát, tự giác của nền kinh tế, hiểu đợc phơng thức hoặc tìm
ra đợc phơng pháp kiểm soát thích hợp đối với chúng ta đều hết sức có ý nghĩa.

rằng bạo lực chính trị quyết định kinh tế, F.Engen đã khẳng định: Bạo lực chỉ là
phơng tiện, còn lợi ích kinh tế, trái lại, là mục đích Và trong tác phẩm Lútvích
Phoiơbăc và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức F. Engen đã chỉ rõ: "Để thoả
thuận những lợi ích kinh tế thì quyền lực chính trị chỉ đợc sử dụng làm một phơng
tiện đơn thuần.
Quyền lực chính trị là công cụ mạnh mẽ nhất để bảo vệ chế độ xã hội. Sự
thống trị về chính trị của một giai cấp nhất định là điều kiện đảm bảo cho giai cấp
đó thực hiện đợc sự thống trị về kinh tế. Đấu tranh giai cấp, về thực chất là đấu
tranh vì lợi ích kinh tế, đợc thực hiện thông qua đấu tranh chính trị. Theo F.Engen
Bất cứ cuộc đấu tranh giai cấp nào cũng đều là đấu tranh chính trị, xét đến cùng,
đều xoay quanh vấn đề về giải phóng kinh tế". Để nhấn mạnh vai trò của chính
trị , V.L Lênin đã khẳng định: Chính trị không thể không chiếm vị trí hàng đầu
so với kinh tế". Và lập trờng chính trị đúng hay sai sẽ thúc đẩy (hoặc kìm hãm) sự
phát triển của kinh tế. V.I Lênin còn khẳng định: Không có một lập trờng chính
trị đúng thì một giai cấp nhất định nào đó, không thể nào giữ vững đợc sự thống trị
của mình và do đó cũng không thể nào hoàn thành đợc nhiệm vụ của mình trong
lĩnh vực sản xuất". Khi đó, việc thay đổi thể chế chính trị cho phù hợp với yêu cầu
phát triển của kinh tế là điều kiện kiên quyết để thúc đẩy kinh tế phát triển. Nh
vậy, chúng ta có thể khẳng định rằng kinh tế và chính trị thống nhất biện chứng
với nhau trên nền tảng quyết định của kinh tế. Đây là cơ sở phơng pháp luận quan
trọng trong việc nhận thức xã hội nói chung, nhận thức công cuộc đổi mới ở Việt
nam nói riêng.
Có thể nói , từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (tháng 12 năm 1986)
của Đảng Cộng sản Việt nam, đất nớc ta chuyển sang một giai đoạn mới - giai
đoạn thực hiện công cuộc đổi mới. Khi bớc vào công cuộc đổi mới, Đảng ta đặc
biệt nhấn mạnh đổi mới t duy nhất là đối với cán bộ lãnh đạo, coi đó là tiền đề để
đổi mới trong hiện thực. Tuy nhiên nói nh vậy không có nghĩa là đổi mới t duy có
thể tách khỏi đổi mới trong thực tiễn. Bản thân đổi mới t duy là phản ánh yêu cầu
5