1

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất của mình tới
TS. Nguyễn Văn Nam, người thầy đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn tôi hoàn
thành luận văn trong suốt thời gian qua.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Tổ Lý luận văn học,
Phòng Sau Đại học - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã tạo điều kiện
thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu.
Xin cảm ơn gia đình, nhà trường, bạn bè đã động viên, giúp đỡ tôi
hoàn thành luận văn này.

Hà Nội, tháng 12 năm 2012
Học viên Nguyễn Thị Lệ Thủy 2

MỤC LỤC

Trang
MỞ ĐẦU
1
1. Lí do chọn đề tài
1
2. Lịch sử vấn đề 3
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 5
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6
5. Phương pháp nghiên cứu
6
6. Đóng góp mới của luận văn 7
7. Cấu trúc luận văn 7
NỘI DUNG
8
Chương 1. Đời sống gia đình - một đề tài chính của dòng văn học
thế sự

8
1.1. Gia đình là tế bào cơ bản của xã hội và một hình thái tổ chức cơ
bản của đời sống con người

8
1.1.1. Khái niệm gia đình
8
1.1.2. Mối quan hệ gia đình và xã hội 10
1.2. Những biến đổi sâu sắc của gia đình trong lịch sử đương đại
12
1.3. Sự kết hợp truyền thống và sự phát triển những đặc tính mới trong

40
2.2.1. Dư âm của những truyền thống lạc hậu
40
2.2.2. Âm vang của thời đại toàn cầu hóa
46
Chương 3. Gia đình hiện đại và những giá trị vĩnh cửu
50
3.1. Gia đình hiện đại - tổ ấm cho con người
50
3.2. Gia đình hiện đại - nơi bao dung những kẻ lầm lạc, tội lỗi trở về
hoàn lương

54
3.3. Gia đình hiện đại - bệ đỡ cho sự phát triển những phẩm chất
người tốt đẹp

58
Chương 4. Những phương thức biểu hiện đặc sắc
61
4.1. Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện
61
4.2. Nghệ thuật phân tích tâm lí, khắc họa tính cách nhân vật
70
4.3. Tổ chức văn hóa với các đặc sắc về nghệ thuật trần thuật: điểm
nhìn, sự độc đáo trong ngôn từ và đa dạng trong giọng điệu trần thuậ

77
4.4. Sử dụng các thủ pháp hiện đại: cấy ghép yếu tố hoang đường, kỷ
ảo, kỹ thuật dòng ý thức


người đời thường cá nhân được thể hiện rõ nét và sâu sắc nhất. Khi các vấn đề
nóng bỏng, lớn lao của dân tộc đang dần được giải quyết thì mỗi vấn đề của
gia đình trở thành mối quan tâm chung của xã hội. Phải chăng vì thông qua
hoàn cảnh cụ thể của mỗi gia đình nhỏ ta vừa có cái nhìn khái quát chung về
bối cảnh xã hội hiện nay vừa hiểu hơn về thân phận mỗi cá nhân. Xuất phát từ
đó chúng tôi tiếp cận đề tài gia đình trong truyện ngắn.
Đề tài gia đình là đề tài không mới trong lịch sử văn học Việt Nam hiện
đại. Ngay từ những năm ba mươi của thế kỉ XX, nhiều sáng tác của Tự lực

6
văn đoàn đã khai thác đề tài này bằng việc tập trung phản ánh cuộc đấu tranh
giải phóng cá nhân, đấu tranh cho tự do hôn nhân để giành quyền sống cho
con người phụ nữ, chống lại sự ràng buộc khắt khe của lễ giáo phong kiến
Việt Nam. Từ sau 1945, đất nước phải trải qua ba mươi năm chiến tranh giải
phóng của dân tộc. Lúc này vận mệnh dân tộc được đặt lên hàng đầu. Vấn đề
cá nhân, gia đình trở thành thứ yếu. Đến những năm đầu của Đổi mới, các nhà
văn đã khơi lại mạch viết về chủ đề gia đình vốn bị ngưng đọng gần nửa thế
kỉ văn học. Trong thời kỳ đổi mới của đất nước, các nhà văn tập trung bàn về
tính phức tạp trong các mối quan hệ thuộc nội bộ gia đình hoặc giữa gia đình
với xã hội, với dân tộc. Ở đây chúng ta nhìn thấy những biến đổi theo nhiều
mặt ở dưới nhiều góc độ khác nhau của gia đình hiện đại. Dưới cách đặt vấn
đề mới của tác giả, mối quan hệ ấy bỗng trở thành điểm thử thách sự bền
vững của gia đình trong một bối cảnh mới.
Gia đình vốn là cội rễ, ngọn nguồn của sự sống, cuộc đời. Gia đình
cũng là nơi trú ẩn của mỗi cá nhân, nơi thể hiện bản chất của con người sâu
sắc nhất, trần tục nhất. Đặc biệt trong vài năm trở lại đây, vấn đề gia đình nổi
lên như một tiêu điểm trọng yếu được cả giới hàn lâm, giới chính trị và các
nhà văn luôn quan tâm. Tìm hiểu về gia đình hiện đại, thiết nghĩ, không gì sâu
sắc bằng việc nhìn nhận nó trong đề tài này. Thông qua cách nhìn nhận của
các nhà văn, đặc biệt là các nữ nhà văn trẻ chúng ta có thể thấy được các vấn

nhẹ hình thức thể hiện của các tác phẩm khảo sát. Do đó chúng tôi hi vọng
luận văn sẽ có hướng tiếp cận chính xác đưa đến những kết quả khách quan
khoa học.
2. Lịch sử vấn đề
Bàn về vần đề gia đình thời hiện đại đã có không ít những bài báo, tạp
chí, các bài nghiên cứu tìm hiểu về những thành tựu cũng như những đóng

8
góp của các nhà văn về vấn đề này, một trong số đó phải kể đến là Sự biến
động của cuộc sống trong gia đình hiện đại và Điều đáng lo ngại trong nhiều
gia đình hiện nay ở thành thị của Trường Giang (Khoa học và phát triển), Mái
nhà giữa cơn giông thời hiện đại của Nguyễn Hoàng Đức (Vietnamnet); Gia
đình Việt Nam hiện nay: Truyền thống hay hiện đại của Nguyễn Thị Thường
(Đại học Sư phạm Hà Nội). Hay Nguyễn Bảo Hưng có bài viết Mùa lá rụng trong
vườn và những vấn đề của đời sống gia đình hôm nay (Vietnamthuquan.net); hoặc
Nhân vật nữ trong truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư, Đỗ Hoàng Diệu và
Phan Thị Vàng Anh - Luận văn của Trần Thị Thanh Mai. Đáng chú ý là lời
giới thiệu tập Truyện ngắn bốn cây bút nữ của nhà nghiên cứu Bùi Việt
Thắng. Ông cho rằng: “Chao chát và dịu dàng, thơ ngây và từng trải, đau đớn
và tin tưởng cứ trộn lẫn trong văn Nguyễn Thị Thu Huệ tạo nên tính đa cực
của ngòi bút nữ có duyên trong lĩnh vực truyện ngắn. Đọc Nguyễn Thị Thu
Huệ ta bị cuốn hút trong niềm vui và nỗi buồn bất tận. Đời sống hiện lên
trong từng trang sách của chị bề bộn, ngổn ngang, ấy vậy mà ngẫm nghĩ nó
đâu vào đấy. Nhà văn nghiêng viết về con người trong khối mâu thuẫn vừa cố
dính kết với gia đình như một “hang ổ cuối cùng”, lại vừa bị ngoại lực giằng
xé, lôi kéo ” [2, tr.35]. Liên quan đến truyện ngắn và nhân vật trong truyện
ngắn của Nguyễn Thị Thu Huệ còn có luận văn thạc sĩ khoa học của Nguyễn
Thị Hoa với đề tài Nhân vật nữ trong truyện ngắn Y Ban, Võ Thị Hảo, Nguyễn
Thị Thu Huệ.
Với Nguyễn Ngọc Tư, tác giả Trần Hữu Dũng đã có bài viết Nguyễn

3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
Thực hiện luận văn này, chúng tôi hướng tới các mục đích sau:
- Rèn luyện khả năng nghiên cứu khoa học.
- Qua nghiên cứu, người viết mong muốn đóng góp một phần nào đó về:

10
+ Nội dung: với những biểu hiện, những góc cạnh khác nhau của gia
đình thời hiện đại trong các truyện ngắn của các nhà văn nữ.
+ Nghệ thuật: Luận văn không đi sâu khai thác các đặc điểm nghệ thuật
của từng tác giả mà chỉ khai thác những biện pháp nghệ thuật nổi bật như là
phương thức để thể hiện vấn đề gia đình thời hiện đại.
Để thực hiện mục đích trên, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn là chỉ ra
đời sống gia đình thời hiện đại trong tập truyện ngắn của ba nhà văn nữ
Nguyễn Thị Thu Huệ, Nguyễn Ngọc Tư, Võ Thị Hảo ở các mặt: Gia đình
hiện đại trước những thách thức của thời cuộc và những giá trị vĩnh cửu của
nó qua một số phương thức biểu hiện đặc sắc như tình huống truyện, điểm
nhìn, giọng điệu trần thuật hay các thủ pháp hiện đại: cấy ghép yếu tố hoang
đường, kỳ ảo, kỹ thuật dòng ý thức
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Với đề tài này, người nghiên cứu lấy một số truyện ngắn trong các tập
truyện ngắn của các tác giả nữ Nguyễn Thị Thu Huệ, Nguyễn Ngọc Tư, Võ
Thị Hảo trên các phương diện nội dung và nghệ thuật làm đối tượng nghiên
cứu. Điều đó cũng có nghĩa là chúng tôi đi tìm kiếm, khẳng định sự linh hoạt
và những nét riêng độc đáo trong ngòi bút của ba nhà văn.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Chúng tôi chỉ tập trung khai thác các tập truyện ngắn thể hiện một cách
nổi bật, độc đáo về đề tài gia đình của Nguyễn Thị Thu Huệ, Nguyễn Ngọc
Tư và Võ Thị Hảo.
5. Phương pháp nghiên cứu

1213
NỘI DUNG
Chương 1
ĐỜI SỐNG GIA ĐÌNH - MỘT ĐỀ TÀI CHÍNH
CỦA DÒNG VĂN HỌC THẾ SỰ
Gia đình luôn là đề tài, là mối quan tâm không của chỉ riêng văn học
mà của nhiều lĩnh vực khoa học, nghệ thuật khác trong đời sống. Bởi gia đình
chính là tổ chức cơ bản của đời sống con người, là nơi con người sinh ra, lớn
lên, trưởng thành và mất đi, là nơi con người thể hiện bản thể của mình sinh
động và chân thực nhất; đó cũng là nơi phản chiếu bộ mặt xã hội, sự biến đổi
của xã hội rõ nét nhất.
Trước khi tiếp cận các vấn đề cụ thể của đề tài chúng tôi tiến hành làm rõ
khái niệm gia đình, sự biến đổi của gia đình hiện đại, vị trí vai trò của gia
đình… Tuy nhiên do đây là một luận văn thuộc lĩnh vực nghiên cứu văn học
nên nội dung của chương 1 không phải là nội dung trọng tâm mà chỉ là những
công cụ nền tảng để chúng tôi đi sâu tìm hiểu ở các chương sau.
1.1. Gia đình là tế bào cơ bản của xã hội và một hình thái tổ chức cơ bản
của đời sống con người
1.1.1. Khái niệm gia đình
Xung quanh khái niệm gia đình có nhiều cách định nghĩa khác xuất phát
từ đặc điểm của lĩnh vực nghiên cứu đó. Bởi gia đình là đối tượng nghiên cứu
của nhiều ngành khoa học, là đối tượng phản ánh của nhiều lĩnh vực nghệ
thuật. Từ triết học, chính trị, tâm lý học, xã hội học đến các ngành nghệ thuật
như văn học, sân khấu, âm nhạc, hội họa…Hiểu cho đúng khái niệm là một

nghiên cứu khác.Thực tế cho thấy gia đình là một ‘thực thể’ phức hợp bao
gồm nhiều yếu tố: sinh học, tâm lí, văn hóa, kinh tế…Vì vậy, ở đây chúng tôi
đi đến cách hiểu khái niệm gia đình là: Gia đình là tế bào của xã hội, là môi

15
trường quan trọng hình thành nuôi dưỡng và giáo dục nhân cách con người;
gia đình được xây dựng trên các mối quan hệ: quan hệ hôn nhân, huyết
thống, nuôi dưỡng… giữa các thành viên.
1.1.2. Mối quan hệ gia đình và xã hội
Gia đình chính là tế bào cơ bản của xã hội, là tổ chức xã hội ở quy mô
nhỏ nhất, là cơ sở tồn tại của mỗi cá nhân.
Gia đình gắn liền với đời sống của mỗi con người. Trong đời sống xã hội
từ xưa đến nay, gia đình luôn giữ vị trí quan trọng. Trước tiên, gia đình là một
tế bào cơ bản của xã hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: Rất quan
tâm tới gia đình là đúng vì nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội
tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt.
Như vậy, có thể ví xã hội như một cơ thể sống hoàn chỉnh và không
ngừng biến đổi được sắp xếp, tổ chức theo nhiều mối quan hệ trong đó gia
đình được xem là một tế bào, một thiết chế cơ sở đầu tiên.
Mỗi một chế độ xã hội được sinh thành vận động và biến đổi trên cơ sở
một phương thức sản xuất xác định và có vai trò quy định đối với gia đình.
Nhưng xã hội ấy lại tồn tại thông qua các hình thức kết cấu và quy mô gia
đình. Mỗi gia đình hạnh phúc và hòa thuận thì cả cộng đồng và xã hội tồn tại
và vận động một cách êm thấm. Mục đích chung của sự vận động biến đổi
của xã hội trước hết vì lợi ích của mỗi công dân, mỗi thành viên xã hội và mỗi
gia đình - tổ chức và thiết chế xã hội đầu tiên, cơ sở nơi quần tụ của mỗi công
dân và thành viên của xã hội. Nhưng lợi ích của mỗi công dân, mỗi thành viên
xã hội lại chịu sự chi phối của lợi ích các tập đoàn giai cấp thống trị trong xã
hội trong điều kiện xã hội có phân chia giai cấp. Do đó mối quan hệ gia đình
và xã hội là mối quan hệ hai chiều có sự tác động qua lại lẫn nhau. Vì vậy, khi

Do đó có thể thấy gia đình là một thực thể sống động vừa là mô hình thu
nhỏ của xã hội vừa phản chiếu gương mặt xã hội lại cũng mang những đường

17
nét riêng góp phần tạo nên diện mạo chung đó. Mối quan hệ hai chiều này
khiến chúng ta không thể không chú ý khi nghiên cứu tìm hiểu về gia đình.
1.2. Những biến đổi sâu sắc của gia đình trong lịch sử đương đại
Theo dòng lịch sử, gia đình Việt Nam hiện nay đang phải đối đầu với
một loạt thử thách lớn khi chuyển từ mô hình gia đình truyền thống sang gia
đình hiện đại. Để tồn tại và phát triển, mỗi gia đình phải tìm cách thích ứng
với các điều kiện mới, từng thanh viên trong gia đình phải tự điều chỉnh các
mối quan hệ trong gia đình. Thực tế cho thấy sự tăng trưởng kinh tế nhanh
chóng cùng với những trào lưu tiến bộ về khoa học kĩ thuật có phần không
tương xứng với sự phát triển văn hóa xã hội làm mờ nhạt thậm chí đổ vỡ một
số hệ thống giá trị tinh thần, đạo đức ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có
Việt Nam. Không ít các gia đình Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn, bế tắc
thậm chí tan vỡ theo sự suy thoái về các định hướng giá trị ảnh hưởng phần
nào tới sự phát triể của thế hệ trẻ, mối quan hệ giữa các thành viên trong gia
đình gặp không ít khó khăn, khúc mắc và những vấn đề nan giải. Gia đình là
tế bào của xã hội. Vì thế, những đổi thay của xã hội tất yếu dẫn tới những biến
đổi sâu sắc trong gia đình và ngược lại. Những tác động tích cực hay tiêu cực
của xã hội đều ít nhiều biến đổi những kết quả hoặc hệ lụy đối với gia đình.
Mô hình xã hội theo phương thức sản xuất phong kiến tự cung tự cấp
khiến cho mô hình gia đình thường là các đại gia đình với sự cấu kết của
nhiều thế hệ khác nhau cùng chung sống. Gia đình truyền thống còn đặc biệt
đề cao vai trò của người đàn ông, với các quy tắc ứng xử bị chi phối bởi hệ tư
tưởng Nho giáo cũng như những truyền thống lâu đời của dân tộc. Đến thế kỷ
XX trong hai cuộc chiến tranh vĩ đại của dân tộc, gia đình ít nhiều bị xáo trộn
bởi hoản cảnh lịch sử bất thường. Lúc này các gia đình thường là thiếu hụt và
dồn sức cho cuộc chiến nên các vấn đề của riêng bản thân nó thường bị xem


19
trong ma chay cưới hỏi, sự bất bình đẳng về giới tính…) và phát triển những
đặc tính mới của thời đại. Bởi trong điều kiện hiện nay, sự chuyển đổi giá trị
từ gia đình truyền thống sang gia đình hiện đại đang đòi hỏi phải tiếp thu có
chọn lọc các giá trị tinh hoa của văn hóa nhân loại. Những giá trị văn hóa ấy
lại chỉ có thể được chọn lọc, được tiếp thu trên cơ sở sự đảm bảo các giá trị
tốt đẹp của gia đình. Gia đình Việt Nam hiện đại vì thế phải là nơi có sự kết
hợp nhuần nhuyễn giữa tinh hoa truyền thống và những đặc tính mới của thời đại.
1.4. Đời sống gia đình là một trong những đề tài chủ yếu của dòng văn
chương thế sự và đời tư
Sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, đất nước chuyển mình theo nhịp
sống của công cuộc đổi mới. Thực tế biến động của lịch sử dân tộc tác động
đến văn học - quá trình đổi mới diễn ra sôi động tạo đà cho nhiều lĩnh vực
phát triển, đặc biệt trong lĩnh vực văn học nghệ thuật. Văn học mang một mầu
sắc khác, một tinh thần khác, bắt đầu một giai đoạn khác. Khuynh hướng sử
thi cảm hứng lãng mạn nhạt dần, thay vào đó là sự lên ngôi của dòng văn
chương thế sự và đời tư. Bởi lẽ, từ không khí tự do, dân chủ trong đời sống
văn học đến nhu cầu đổi mới của những người cầm bút, nhu cầu của công
chúng thời đại mới cùng với hiện thực thời hậu chiến như Miền đất hứa làm
tiền đề cho sự tìm tòi, sáng tạo và nở rộ của văn chương.
Công cuộc đổi mới tác động đến đề tài văn học, làm mở rộng phạm vi
phản ánh. Mọi ngõ ngách của đời sống xã hội với nhiều mảng màu sáng tối
dần lộ diện. Đời sống gia đình được chú tâm nhiều. Số phận cá nhân, những
ham muốn, dục vọng, những toan tính mưu mô… được phản ánh trên nhiều
phương diện, đa góc độ. Gia đình hiện đại được miêu tả trên nhiều chiều: đẹp
có, mất mát có, tan vỡ có…
Văn chương hiện đại chú trọng phản ánh con người toàn diện, con người
cá nhân, con người trong gia đình và trong cộng đồng xã hội. Các nhà văn chú


tuổi như: Lê Minh Khuê, Võ Thị Hảo, Trần Thị Trường, Dạ Ngân, Vũ Thị
Hồng, Phan Thị Vàng Anh, Nguyễn Thị Thu Hường, Quế Hương, Nguyễn Thị
Thu Huệ, Nguyễn Ngọc Tư, Đỗ Hoàng Diệu…
Trong truyện ngắn Việt Nam hiện nay đã hình thành một tỉ lệ đáng gờm
giữa phái yếu và phái mày râu là 2/3 - Một tỉ lệ đáng gờm bởi nhìn vào đó sẽ
thấy truyện ngắn trẻ hiện nay (và văn chương nói chung) mang gương mặt nữ
(Nhà văn hiện đại Việt Nam, Vũ Ngọc Phan, Nxb Hội Nhà văn, 1999). Có thể
nói các nhà văn nữ không chỉ xuất hiện và khẳng định vị trí của mình trên văn
đàn ngày càng nhiều, nói như nhà văn Võ Thị Hảo thì đó là “ngày hội lặng lẽ
của các cây bút nữ” mà trong tác phẩm của họ, vấn đề tình yêu gia đình, cuộc
sống luôn đầy ắp những khám phá riêng, đa sắc diện: “Có thể thấy một xu thế
trong cách viết của nhiều cây bút nữ hôm nay là không né tránh hiện thực
phức tạp của cuộc sống. Những nhân vật lí tưởng trở lên hiếm hoi hơn, người
ta cũng nhìn thấy ở đây thái độ dũng cảm của các nhà văn nữ khi nhìn nhận
cuộc sống” (Vũ Đức Tân). Dường như họ đã đưa tất cả cuộc đời và tâm hồn
họ vào trong trang sách, nói như cách diễn đạt của phương Tây - “họ tự ăn
mình” nên đọc truyện ngắn của các tác giả nữ, người đọc thấy rõ sự chân
thành ở từng nhịp đập sôi nổi của cuộc đời, thấy từng cảnh đời ở những trạng
huống khác nhau của mỗi gia đình, thấy được cái chất lý sự đàn bà, cái ồn ào
rất đời thường của những giọng nói không cần ẩn mình vì lí do công, dung,
ngôn, hạnh truyền thống, đồng thời lại rất sách vở và tự chủ theo cách riêng
của mình”. Mỗi nhà văn khi viết về gia đình hiện đại lại thể hiện những sắc
màu riêng, độc đáo bằng những phá cách, cá tính riêng của mình. Cuộc sống,
con người trong mỗi trang văn của tác giả nữ dường như đang chuyển động
với nhiều mảng màu đậm - nhạt, sáng - tối rất riêng thể hiện sự cá biệt, riêng
tư trong thế giới quan, nhân sinh quan mỗi thế hệ nhà văn trong thời đại.
Kiếm tìm nguyên nhân lí giả cho sự nở rộ của các nhà văn nữ, chúng tôi
nhận thấy có nhiều ý kiến: có người cho rằng đó là do tác động của chiến

22

Thu Huệ. Hoặc dưới dạng đi tìm hiểu phong cách của một tác giả hoặc nhóm
tác giả như “Văn xuôi của phái đẹp” (Bích Thu), “Những tác phẩm tiêu biểu
của một cây bút nữ” (Lê Đức Hạnh), “Truyện Ngắn của một số cây bút nữ
thời kì đổi mới” (Luận văn thạc sĩ); “Tìm hiểu truyện ngắn Lê Minh Khuê”
(Luận văn tốt nghiệp đại học).
Qua đó đã bước đầu hình thành sự phát triển có tính đa dạng, tính hệ
thống của chặng đường văn xuôi nữ. Giúp độc giả thấy được những khát vọng
tình yêu mạnh mẽ sôi sục ở người phụ nữ, cả những vấn đề mang tính bi kịch
của tình yêu, hạnh phúc đôi lứa, những bi kịch của con người thời đại như
kịch dị dạng, người chịu sản phẩm truyền kiếp, bi kịch sau chiến tranh, bi
kịch tự thú - tìm cách - cô đơn Đặc biệt, độc giả thấy rõ hơn đặc điểm phong
cách của từng nhà văn nữ qua ánh sáng tác của họ. Lê Minh Khuê - giản dị,
chín chắn, viết nhiều về chiến tranh; “lối kể rành rẽ, tỉnh táo, không bi lụy,
không đan xen” (Lê Thị Đức Hạnh); Dạ Ngân: “Người đàn bà mang dấu
chấm hình thiên di ngọt ngào mà cứng cỏi (Dương Bình Nguyên); Nguyễn
Thị Thu Huệ “tài hoa và độc đáo”, Y Ban “một giọng nữ trầm trong văn
chương”, Võ Thị Hảo đi tìm cái đẹp cứu rỗi người mang tính huyền thoại,
Nguyễn Ngọc Tư “người phụ nữ miền Tây viết văn bằng bản năng và trải
nghiệm của chính mình”. Những gương mặt với những màu sắc riêng này đã
góp phần không nhỏ hình thành nên diện mạo chung của nền văn học đương
đại nước nhà. Bên cạnh đó thiên tính nữ của họ cũng là một nét đặc trưng gây
ấn tượng không nhỏ với người đọc đặc biệt là trong đề tài về gia đình.

24
Chương 2
GIA ĐÌNH HIỆN ĐẠI
TRƯỚC NHỮNG THÁCH THỨC CỦA THỜI CUỘC
Gia đình là một “tế bào” quan trọng của xã hội, là nơi trở về cuối cùng của
con người. Sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật, sự phát triển của đời sống kinh tế,
sự phong phú về đời sống văn hóa một mặt đã mang tới cho gia đình hiện đại

nhiều trong tác phẩm sau này họ viết về gia đình hiện đại dưới guồng máy xô
bồ của xã hội hiện đại đang vận động và cuốn con người theo, làm rạn nứt
từng mái ấm dưới nhiều khía cạnh khác nhau như: vấn đề của đồng tiền, lối
sống mới, sự cám dỗ và lừa lọc của con người, vấn đề ngoại tình, ly hôn…
2.1.1. Những khó khăn về đời sống vật chất của gia đình trong nền
kinh tế thị trường
Không phải tới thời kinh tế thị trường con người ta mới phải đối mặt với
cái nghèo, cái đói, cái thiếu thốn của vật chất với những khó khăn tưởng
chừng như không thể vượt qua. Nhưng ở thời kinh tế thị trường khi xã hội có
sự phân biệt giàu nghèo rõ ràng hơn con người ta càng phải đối mặt gắt gao
hơn với những vấn đề của đời sống vật chất. Trong thời chiến tranh người ta
có thể ăn hạt bo bo mà sống, có thể mặc áo vá mà vẫn tươi cười hạnh phúc.
Nhưng trong thời đại mới khi gia đình bên cạnh ngày một tiện nghi, sung túc
mà gia đình này vẫn đói khổ, thiếu thốn thì hạnh phúc cũng là điều xa vời.
Hôn nhân được xây dựng nền tảng từ tình cảm của con người, được gắn kết
cũng bởi tình thương yêu giữa các thành viên với nhau. Bên cạnh đó cũng
không ai có thể phủ nhận vai trò của vật chất với cuộc sống hôn nhân. Nó
chính là điều kiện đủ để duy trì cuộc sống, là cơ sở nền tảng để phát triển đời
sống tinh thần. Đứng trước những vấn đề của đời sống vật chất (có thể là
thiếu thốn, có thể là dư thừa, có thể là khát vọng kiếm tìm vật chất…), con