PHẦN I: MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề
Sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI – 1986, đất nước ta bước vào
thời kỳ đổi mới với một xuất phát điểm phải nói là rất thấp. Nhưng nhìn lại
quá trình hơn 20 năm đổi mới ấy chúng ta không khỏi tự hào về những thành
quả mà chúng ta đã đạt được về kinh tế, văn hóa, chính trị, xã hội… đất nước
ta đã chứng tỏ được bản lĩnh của mình trên trường quốc tế. Tuy nhiên chúng
ta cũng đã phải mất đi nhiều thứ mà không phải ai cũng nhìn thấy! Phải chăng
đây là một quy luật tất yếu của sự phát triển?
Trong 20 năm ấy, nền giáo dục của nước ta cũng không ngừng phát triển
để ngày càng phù hợp với xu thế phát triển của các nước trên thế giới. Chỉ
tính riêng từ năm 1995 đến nay nước ta đã có ít nhất là 3 lần thay đổi chương
trình giảng dạy ở các bậc học phổ thông. Và lần thay đổi gần đây nhất, đổi
mới toàn diện chương trình ở cả 3 cấp trong bậc học phổ thông: Tiểu học,
THCS và THPT mà năm học 2008 – 2009 làm năm cuối cùng hoàn thành
chương trình đổi mới đó. SGK ngoài việc giúp HS nâng cao năng lực tự học
phải đảm bảo yêu cầu phân hóa, chú ý tới đặc điểm lứa tuổi HS và điều kiện
dạy học cụ thể của cấp học. Đây là vấn đề từ nhiều năm trước vẫn chưa thực
hiện được. Tại đợt tập huấn bồi dưỡng giáo viên cốt cán thực hiện chương
trình - SGK lớp 12 THPT, TS. Nguyễn Trọng Hoàn - Phó vụ trưởng Vụ GD
phổ thông đánh giá: “chương trình thay SGK cấp TH và THCS đã hoàn thiện
tương đối tốt, quá trình thực hiện có nhiều điều kiện thuận lợi và kết quả đã
thể hiện được sự đổi mới rõ rệt...” [5]
Mọi cái mới đều gây ra những dư luận xung quanh nó. Việc thay đổi
chương trình dạy học ở bậc học phổ thông cũng không nằm ngoài quy luật đó.
Những dư luận xung quanh vấn đề này bao gồm cả khen và chê. Nhiều người
cho rằng: việc đổi mới là tất yếu, là cấp thiết trong thời đại mới, thời đại của
công nghệ thông tin, của khoa học phát triển và thời đại hội nhập quốc tế;
Nhưng cũng không ít ý kiến cho rằng việc đổi mới như hiện nay vẫn chưa
thực sự mang lại hiệu quả và còn nhiều bất cập như: vấn đề học tiếng việt của
học sinh tiểu học, nội dung kiến thức của từng môn học chưa phù hợp với

biệt rằng bất kỳ hai mặt đối lập nào cũng tạo thành mâu thuẫn. Bởi vì trong
các sự vật hiện tượng của thế giới khách quan không phải chỉ tồn tại hai mặt
đối lập. Trong cùng một thời điểm ở mỗi sự vật hiện tượng có thể cùng tồn tại
nhiều mặt đối lập. Chỉ có những mặt đối lập là tồn tại thống nhất trong cùng
một sự vật như một chỉnh thể, nhưng có khuynh hướng phát triển ngược chiều
nhau, bài trừ, phủ định và chuyển hoá lẫn nhau (Sự chuyển hoá này tạo thành
nguồn gốc động lực, đồng thời quy định bản chất, khuynh hướng phát triển
của sự vật) thì có hai mặt đối lập như vậy mới gọi là hai mặt đối lập mâu
thuẫn. “Thống nhất” của hai mặt đối lập được hiểu với ý nghĩa không phải
chúng đứng cạnh nhau mà nương tựa vào nhau, tạo ra sự phù hợp cân bằng
như liên hệ phụ thuộc, quy định và ràng buộc lẫn nhau. Mặt đối lập này lấy
mặt đối lập kia làm tiền đề cho sự tồn tại của mình và ngược lại. Nếu thiếu
một trong hai mặt đối lập chính tạo thành sự vật thì nhất định không có sự tồn
tại của sự vật. Bởi vậy sự thống nhất của các mặt đối lập là điều kiện không
thể thiếu được cho sự tồn tại của bất kỳ sự vật hiện tượng nào.
Sự thống nhất này do những đặc điểm riêng có của bản thân sự vật tạo
nên.
Tuy nhiên, khái niệm thống nhất này chỉ mang tính tương đối. Bản thân
nội dung khái niệm cũng đã nói lên tính chất tương đối của nó: Thống nhất
của cái đối lập, trong thống nhất đã bao hàm và chứa đựng trong nó sự đối
lập.
Đấu tranh các mặt đối lập:
Sự thống nhất của các mặt đối lập trong cùng một sự vật không tách rời
sự đấu tranh chuyển hoá giữa chúng. Bởi vì các mặt đối lập cùng tồn tại trong
một sự vật thống nhất như một chỉnh thể trọn vẹn nhưng không nằm yên bên
nhau mà điều chỉnh chuyển hoá lẫn nhau tạo thành động lực phát triển của
bản thân sự vật. Sự đấu tranh chuyển hoá, bài trừ, phủ định lẫn nhau giữa các
mặt trong thế giới khách quan thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.
Sự đấu tranh của các mặt đối lập được chia làm nhiều giai đoạn. Thông
thường, khi nó mới xuất hiện, hai mặt đối lập chưa thể hiện rõ xung khắc gay

mặt đối lập nhất thiết phải diễn ra thông qua hoạt động có ý thức của con
người. Do đó, không nên hiểu sự chuyển hoá lẫn nhau giữa các mặt đối lập
chỉ là sự hoán đổi vị trí một cách đơn giản, máy móc. Thông thường thì mâu
thuẫn chuyển hoá theo hai phương thức:
+ Phương thức thứ nhất: Mặt đối lập này chuyển hoá thành mặt đối lập
kia nhưng ở trình độ cao hơn xét về phương diện chất của sự vật.
+ Phương thức thứ hai: Cả hai mặt đối lập chuyển hoá lẫn nhau để thành
hai mặt đối lập mới hoàn toàn.
Từ những mâu thuẫn trên cho ta thấy trong thế giới hiện thực, bất kỳ sự
vật hiện tượng nào cũng chứa đựng trong bản thân nó những mặt, những
thuộc tính có khuynh hướng phát triển ngược chiều nhau. Sự đấu tranh
chuyển hoá của các mặt đối lập trong điều kiện cụ thể tạo thành mâu thuẫn.
Mâu thuẫn là hiện tượng khách quan, phổ biến của thế giới. Mâu thuẫn được
giải quyết, sự vật cũ mất đi, sự vật mới hình thành. Sự vật mới lại nảy sinh
các mặt đối lập và mâu thuẫn mới.
Các mặt đối lập này lại đấu tranh chuyển hoá và phủ định lẫn nhau để
tạo thành sự vật mới hơn. Cứ như vậy mà các sự vật, hiện tượng trong thế giới
khách quan thường xuyên phát triển và biến đổi không ngừng. Vì vậy, mâu
thuẫn là nguồn gốc và động lực của mọi quá phát triển.[2,3]
3. Quy luật chuyển hóa từ sự thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về
chất và ngược lại.
Đây chính là cách thức vận động và phát triển của các sự vật và hiện
tượng. Trong đó, chất là tính quy định khách quan vốn có của sự vật, là sự
thống nhất hữu cơ giữa các thuộc tính làm cho nó là nó mà không phải là cái
khác. Lượng là tính quy định vốn có của sự vật về mặt số lượng, quy mô,
trình độ, nhịp điệu của sự vận động, phát triển của sự vật cũng như các thuộc
tính của nó. Mỗi sự vật đều là sự thống nhất giữa chất và lượng. Giới hạn,
trong đó những thay đổi về mặt lượng của sự vật chưa gây ra những thay đổi
căn bản về chất được gọi là độ. Những thay đổi về lượng vượt quá giới hạn độ
sẽ làm cho chất của sự vật biến đổi căn bản. Điểm mà tại đó sự biến đổi căn