Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Lêi nãi ®Çu
Trong xu thế hội nhập của kinh tế thế giới, sự phát triển mạnh mẽ của thị
trường tài chính quốc tế, tác động đến sự vận động không ngừng của các
dòng vốn thông qua các hoạt động kinh tế liên quan đến thương mại quốc tế,
đầu tư quốc tế. Điều này đòi hỏi cấp thiết đối với các doanh nghiệp không
những am hiểu kinh doanh ngoại tệ mà còn phải biết và nắm chắc các
phương tiện thanh toán quốc tê. Trên thưc tế, sự quay vòng tự do củâhngf
hóa cũng như sự gia tăng việc trao đôi qua lại giữa các nước đặt ra cho các
doanh nghiệp những vấn đề mới trỏng việc đảm bảo thanh toán trong những
thương vụ quốc tế của họ.
Ngày nay, thanh toán quốc tế là một dịch vụ ngày càng trở lên quan trong
đối với các ngân hàng thương mại Việt Nam, nó là một mắt xích quan trọng
thúc đẩy các hoạt động kinh doanh khác của ngân hàng phát triển: đồng thời
nó còn hỗ trọ và thúc đẩy hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu của các
doanh nghiệp phát triển. Thanh toán quốc tế ra đời dựa trên nền tảng thương
mại quốc tế có tồn tại và phát triển được hay không lại còn phụ thuọc vào
khâu thanh toán có thông nhất thông suốt , kịp thời, an toàn và chính xác.
Thương mại và thanh toán quốc tế vốn dĩ là phức tạp và nhiều rủi ro hơn so
với thương mại và thanh toán nội địa, bởi nó chịu chi phôi không những
luật lệ và tập quán địa phương mà còn cả những luật lệ và tập quán quốc tê.
Chính vì vậy, việc các bên liên quan tham gia vào quá trình thươgn mại và
thanh toán quốc tế cần am hiểu thấu đáo không những về quy trình kỹ thuật
nghiệp vụ, mà còn cả các thông lệ tập quán , luật pháp của cấc địa phương
và quốc tế.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Trong thời gian thực tập tại Ngân hàng nông nghiệp Hà Nôi, Em đã được
học tập và xem xét những kỹ thuật nghiệp vụ thanh toán quốc tế, hiểu thêm
được rât nhiều điều bổ ích, nắm được những tác động và những rủi ro trong
thanh toán quôc tế. Em đã quyết định nghiên cứu vấn đề “Rủi ro trong
thanh toán quốc tế ở Việt Nam”

thiết cho sản xuất và tiêu dùng.
Như vậy, sự khác nhau về điều kiện tự nhiên, khí hậu và trình độ loại
hàng hóa và dịch vụ mà nó có nhu cầu. Kết quả là một nước sẽ nhập khẩu
những hàng hóa có nhu cầu từ những nước xuất khẩu những mặt hàng này
với giá rẻ, đồng thời xuất khẩu những hàng hóa của mình có ưu thế về năng
suất lao động cho những nước có nhu cầu, nhằm tận dụng những lợi thế so
sánh (tuyệt đối và tương đối) trong ngoại thương. Sự di chuyển hàng hóa
giũa các nước tạo nên hoạt động xuất nhập khẩu của một quốc gia, từ đó
hình thành quan hệ quốc tế và kỹ thuật nghiệp vụ ngoại thương.
Thông thường, trong một thương vụ được kết thúc bằng việc bên mua
thanh toán, nhận hàng và bên bán giao hàng, nhận tiền theo các điều kiện
quy định trong hợp đồng mua bán. Hai bên mua bán có thể thỏa thuận các
phương thức thanh toán như ứng trước, ghi sổ, nhờ thu hay tín dụng chứng
từ, thông qua đó người mua trả tiền còn người bán thu tiền. Thông thường
qua sự trợ giúp của ngân hàng, từ đó hình thành nên Thanh toán quốc tế
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Ngoài ra còn có các nghiệp vụ khác bổ trợ cho hoạt động thanh toán quốc
tế như: bảo hiểm hàng hóa trong ngoại thương, vận tải hàng hóa trong ngoại
thương.
Qua phân tích trên ta thấy được : hoạt động thanh toán quốc tế được bắt
nguồn từ hoạt động ngoại thương, và mục đích chính của hoạt động thanh
toán quốc tế là để hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu giữa các quốc gia diễn ra
một cách trôi chảy và hiệu quả. Hơn nữa, hoạt động ngoại thương và hoạt
động thanh toán quốc tế liên quan và gắn liền với nhiều lĩnh vực hoạt động
khác, mỗi lĩnh vực hoạt động là một mắt xích không thể thiếu tron một dây
chuyền hoạt động kinh tế đối ngoại của mỗi quốc gia nói riêng và trên quy
mô toàn thế giới nói chung. Tuy nhiên, thanh toán quốc tế là khâu có ý nghĩa
cực kỳ quan trọng và nhiều khi là khâu quyết định đến hiệu quả và tăng
trưỏng ngoại thương, bởi vì chỉ khi hoạt động thanh toán quốc tế có an toàn

cũng như cung ứng lao vụ cho nước ngoài, nghĩa là thanh toán cho các hoạt
động không mang tính thương mại. Đó là chi trả các chi phí của các cơ quan
ngoại giao ở nước ngoài, các chi phí đi lại ăn ở của các đoàn khách nhà
nước, tổ chức cá nhân; các nguồn tiền quà biếu, trợ cấp của cá nhân người
nước ngoài cho cá nhân trong nước, các nguồn trợ cấp của một tổ chức từ
thiện nwocs ngoài cho tổ chức, đoàn thể trong nước…
1.2.2 – Thanh toán quốc tế trong ngoại thương
Thanh toán quốc tế trong ngoại thưong là việc thực hiện thanh toán trên
cơ sở hàng hóa xuất nhập khẩu và cung ứng các dịch vụ thương mại cho
nước ngoài theo giá cả thị trường quốc tế. Cơ sỏ để các bên tiến hành mua
bán và thanh toán cho nhau là hợp đồng ngoại thương.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
2 – Các phương thức thanh toán quốc tế
2.1 - Chuyển tiền
Chuyển tiền là một nghiệp vụ của ngân hàng, trong đó khách hàng (người
chuyển tiển) yêu cầu ngân hàng phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định
cho một người khác (người hưởng lợi) ở một địa điểm nhất định và trong
thời gian nhất định. Có thể nói chuyển tiền là nghiệp vụ thanh toán đơn giản,
trong đó người chuyển tiền và người nhận tiền tiến hành thanh toán trực tiếp
với nhau. Ngân hàng khi thực hiện chuyển tiền chỉ đóng vai trò trung gian
thanh toán theo ủy nhiệm để hưởng hoa hồng và không bị ràng buộc bất cứ
trách nhiệm gì đối với người chuyển tiền và người thụ hưởng.
Có hai hình thức chuyển tiền là :
- Chuyển tiền bằng thư – Mail transfer (M/T)
- chuyển tiền bằng điện – Telegraphic (T/T)
Hình thức chuyển tiền bằng điện nhanh, nên có lợi cho người thụ hưởng.
nhưng chi phí lại cao. Còn hình thức chuyển tiền bằng thư thì chậm nhưng
cước phí lại thấp.
Quy trình nghiệp vụ:

cho ngân hàng phục vụ thu hộ. Để nhờ thu trở thành phương thức hiệu qủ thì
người mua và người bán phải thỏa thuận chi tiết các điều kiện thanh toán
quy định trong hợp đồng ngoại thưong. Trên cơ sở các thỏa thuận này, người
bán thực hiện nhờ thu qua ngân hàng phục vụ mình.

∗
Nhờ thu phiếu trơn
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Ng©n hµng tr¶ tiÒn
(Paying Bank)
Ng©n hµng chuyÓn tiÒn
(Remetting Bank)
Ngêi hëng lîi
(Beneficiary)
Ngêi chuyÓn tiÒn
(Remitter)
(5) (2) (3)
(4)
(1)
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Nhờ thu phiếu trơn là phương thức thanh toán, trong đó, người bán gửi
hàng và bộ chứng từ thương mại trực tiếp cho người mua, sau đó gửi yêu
cầu đòi tiền qua ngân hàng phục vụ mình (ví dụ: hối phiếu ký phát đòi tiền
người mua), để ngân hàng này thu hộ số tiền của hối phiếu.
Trong phương thức nhờ thu phiếu trơn, người bán mất quyền kiểm soát
hàng hóa và chưa được thanh toán cũng như không có bảo lãnh thanh toán
ngay từ lúc gửi hàng đi, rủi ro thanh toán hoàn toàn thuộc người bán, khi mà
người mua không trả tiền, thậm chí nhận hàng nhưng vẫn không trả tiền,
hoặc có thiện chí trả tiền nhưng lại bị cấm bởi quy chế quản lý ngoại hối.
∗

chứng từ xuất trình phù hợp với quy định của L/C.
L/C có tính chất quan trọng, nó hình thanh trên cơ sở của hợp động ngoại
thương, nhưng sau khi thiết lập nó lại hoàn toàn độc lập với hợp đồng này.
Một khi L/C đã được mở và đã được các bên chấp nhận, thì cho dù nội dung
của L/C có đúng với hợp đồng ngoại thương hay không cung không làm
thay đổi quyền lợi và nghĩa vụ của các bên có liên quan. Điều này hàm ý,
khi nhà xuất khẩu xuất trình bộ chứng từ phù hợp về mặt hình thức với
những điều khoản quy định bộ chứng từ phù hợp về mặt hình thức với
những điều kiện cho nhà xuất khẩu, mặc dù trên thực tế hàng hóa không
hoàn toàn đúng như đã ghi trên chứng từ. Như vậy, việc thanh toán L/C
không hề căn cứ vào tình hình thực tế của hàng hóa; nếu hàng hóa không
khớp với chứng từ, thì hai bên mua và bán trực tiếp giải quyết với nhau,
không liên quan tới ngân hàng phát hành. Chỉ trong trường hợp chứng từ
không phù hợp với các điều khoản của L/C, mà ngân hàng vẫn cứ thanh toán
cho người xuất khẩu, thì ngân hàng phải chịu hoàn toàn trách nhiêm bởi vì
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
ngi nhp khu cú quyn t chi thanh toỏn li tin cho ngõn hng phỏt
hnh.
Quy trỡnh nghip v
Trng hp L/C thanh toỏn ti ngõn hng phỏt hnh
(1) Ký kt hp ng
(2) Gi n n ngõn hng phc v
(3) Thụng bỏo v vic phỏt hnh L/C v chuyn L/C n ngi xut khu
(4) Thụng bỏo L/C cho nh xut khu
(5) Giao hng
(6) xut trỡnh L/C
(7) Tin hnh thanh toỏn
(8) ũi tin nh nhp khu
(9) Tr tin ngõn hng

L/C v xut trỡnh cho ngõn hng thụng bỏo
(7) - Kim tra b chng t thy phự hp, tiờn hnh thanh toỏn cho Ngõn
hng thụng bỏo
(8) Gi b chng t cho ngõn hng phỏt hnh c hon tr
(9) Ngõn hng phỏt hnh kim tra chng t, phự hp thỡ tin hnh thanh
toỏn cho ngõn hng thụng bỏo.
(10) Ngõn hng phỏt hnh ũi tin nh nhp khu v chuyn b chng t
cho ngi nhp khu sau khi ó tr tin.
(11) Nh nhp khu kim tra chng t, phự hp vi L/C thỡ tr tin.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Ngân hàng phát
hành
(Issuing Bank)
Ngân hàng
thông báo
(Advising Bank)
Ngời mở L/C
(Nhà nhập khẩu)
Ngời hởng
(Nhà xuất khẩu)
(2)(10)(11) (4)(6)(7)
(5)
(1)
(3)
(8)
(9)
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
3- Vai trò của thanh toán quốc tế
3.1 – Thanh toán quốc tế với nền kinh tế
Trước xu thế kinh tế thế giới ngày càng được quôc tế hóa, các quốc gia

cũng có thể thanh toán tiền hàng trực tiếp cho nhau, mà thường phải thông
qua ngân hàng thương mại với mạng lưới chi nhánh và hệ thông ngân hàng
đại lý rộng khắp toàn cầu. Khi thay mặt khách hàng thực hiện dịch vụ thanh
toán quốc tế, các ngân hàng trở thành cầu nối trung gian thanh toán giữa hai
bên mua bán.
Với vai trò trung gian thanh toán, các ngân hàng tiến hành thanh toán
theo yêu cầu của khác hàng, bảo vệ quyền lợi cho khách hàng trong giao
dịch thanh toán, tư vấn, hướng dẫn khách hàng những biện pháp kỹ thuật
nghiệp vụ thanh toán quốc tế nhằm hạn chế rủi ro, tạo sự tin tưởng cho
khách hàng tỏng quan hệ giao dịch mua bán với nước ngoài. Mặt khác, trong
quá trình thực hiện thanh toán quốc tế, khách hàng không đủ năng lực về
vốn sẽ cần tới sự giúp đỡ của ngân hàng. Nhìn chung, ngân hang là người
cung cấp hoàn hảo các loại dịch vụ kỹ thuật và tài chính nhằm hỗ trợ cho các
khách hàng thực hiện hoạt động thương mại quốc tế. Ta thử hình dung, nếu
không có hệ thông ngân hàng thương mại hiện đại như ngày nay, thì hoạt
động thương mại quốc tế không những không phát triển mà còn rất khó tồn
tại theo dúng nghĩa của nó. Như vậy, ngày nay hoạt động thương mại quốc
tế luôn cần đến sự tham gia hỗ trợ, về kỹ thuật nghiệp vụ tài chính của ngân
hàng. Ngân hàng cung cấp ác phương án lựa chọn phương thức thanh toán
quốc tế, tài trợ xuất nhập khẩu, đảm bảo an toàn và quyền lợi cho cả hai bên
mua bán, thông qua đó thúc đẩy ngoại thương phát triển và mở rộng quan hệ
với các quốc gia trên thể giới.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Túm li: trong dõy truyn hot ng kinh t i ngoi ca quc gia h
thụng ngõn hng tham gia v ng vai trũ trung tõm trong hu ht cỏc giai
on nh: thanh toỏn quc t, ti tr xut nhp khu, ,ua bỏn ngoi t, bo
lónh ngõn hng trong ngoi thng Thanh toỏn gia cỏc nc cỏc nc s
c thc hin thụng qua ngõn hng v vai trũ ca ngõn hng trong thanh
toỏn quc t chớnh l cht xỳc tỏc, l cu ni, l iu kin m bo an ton

Tài trợ ngoại
thong
Bảo lãnh ngân
hàng trong
Tín dụng quốc
tế
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Trong thời gian gần đây, hoạt động thanh toán quốc tế tại các ngân hàng
thương mại Việt Nam được quan tâm đầu tư phát triển hơn bao giờ hêt, như
việc đầu tư đào tạo cấn bộ chuyên gia thanh toán quốc tế, đầu tư lớn cho
công nghệ thanh toán hiện đại, tổ chức lại mạng lưới thanh toán quốc tế
trong hệ thống đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế… chính vì vậy, dịch vụ
thanh toán quốc tế của các ngân hàng thương mại Việt Nam đã thu được
những kết quả rõ rệt. Tuy nhiên, một thực tế là hầu hết các ngân hàng
thương mại mới chỉ tập trung chủ yếu vào khâu làm thế nào để mở rộng và
hạn chế rủi ro trong hoạt động thanh toán quốc tế. mà chưa chú trọng đến
khâu phân tích, đánh giá (lượng hóa) hiệu quả kinh tế của hoạt động này.
Ngày nay, hoạt động thanh toán quốc tế là một dịch vụ trở nên quan
trọng đối với các ngân hàng thương mại, nó đem lại nguồn thu đáng kể
không những về số lượng tuyệt đối mà cả về tỷ trọng; thanh toán quốc tế còn
là một mắt xích quan trọng chắp nối và thúc đẩy phát triển và mở rộng các
hoạt động kinh doanh khác của ngân hàng như kinh doanh ngoại tê, tài trợ
xuất nhập khẩu, bảo lãnh ngân hàng trong ngoại thương, tăng cường nguồn
vốn huy động, đặc biệt là vốn bằng ngoại tệ…
việc hoàtn thiện và phát triện hoạt động thanh toán quốc tế có vai trò hết
sức quan trọng đối với hoạt động ngân hàng, nó không chỉ là một dịch vụ
thanh toán thuần túy mà còn là khâu trung tâm không thể thiếu trong dây
chuyền hoạt động kinh doanh, bổ sung và hỗ trợ cho các hoạt động kinh
doanh khác của ngân hàng.
Ngày nay, do nghiệp vụ ngân hàng quốc tế phát triển mạnh mẽ thuận

phương thức thanh tóa tín dụng chứng từ, nếu muôn áp dụng nó thì các bên
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
tham gia phải thỏa thuận và ghi vào hợp đồng. Nếu UCP có mâu thuẫn với
luật pháp quốc gia, thì luật pháp quốc gia sẽ vượt lên trên về mặt pháp lý và
được áp dụng để giải quyết các tranh chấp. (ngoại trừ Mỹ va Canada)
Tại Việt Nam, tất cả các ngân hàng thương mại được phép hoạt động
nghiệp vụ kinh doanh đối ngoại khi tiến hành giao dịch thanh toan thep
phương thức tín dụng chứng từ, đều có cam kết tuân thủ thực hiện văn bản
UCP hiện hành.
4.2 – Các quy tắc và nguồn luật điều chỉnh khác
4.2.1 – Quy tắc thống nhất về nhờ thu.
Nhằm thống nhất trên phạm vi quốc tế về nghiệp vụ nhờ thu trong
thương mại quốc tế, phòng thương mại quốc tế đã soạn thảo và ấn hành văn
bản “Quy tắc thực hành thống nhất vể nhờ thu - URC” . Cho đến nay, bản
quy tắc này đã được hơn 60 quốc gia tuân thu thực hiện trong nghiệp vụ nhờ
thu.
4.2.2 – Các nguồn luật điều chỉnh hối phiếu
Trong thanh toán nói chung, các phương tiện được sử dụng chủ yếu là
hối phiếu và Sec. Trong phạm vi quốc gia, hầu hết các nước đều có nguồn
luật điều chỉnh hối phiếu và Séc. Do vai trò ngày càng tăng của hối phiếu
trong thươgn mại quốc tế đòi hỏi phải xây dựng một luật quốc tế một cách
thống nhất.
Trên thế giới hiện nay có 4 nguồn luật điều chỉnh hối phiếu đó là:
- Công ước Geneve 1930 - Luật thống nhất về hối phiếu
- Luật hối phiếu của Anh năm 1982
- Công ước liêu hợp quốc về hối phiếu và lệnh phiếu quốc tế
4.2.3 - Nguồn luật điều chỉnh quan hệ thanh toán séc
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368