MỞ BÀI
Hiện nay trong lúc ghi chép tài liệu, nghiên cứu sinh thường chép các đoạn
trích dẫn trong văn bản gốc với dụng ý rằng các ghi chép này sẽ giúp cho việc
viết bản thảo tốt hơn. Mặc dù có nhiều loại khác nhau nhưng trên căn bản các
sáng tác có thể phân thành hai loại chính, đó là tác phẩm nghiên cứu học đường
và tác phẩm thuộc dạng tư tưởng. Đối với dạng nghiên cứu học đường (chẳng
hạn như luận văn, luận án hay sách nghiên cứu) một tác phẩm được xem là tiêu
chuẩn là tác phẩm chứa đựng nhiều thông tin mới, với nhiều chú thích, minh
hoạ, phụ chú, bảng sách dẫn mục từ chi tiết và nhiều sách tham khảo. Đối với
sách tư tưởng, một tác phẩm hay không nhất thiết là tác phẩm có nhiều trích dẫn
mà là tác phẩm có nhiều đóng góp về phương diện tư tưởng, cách nhìn vấn đề
một cách mới mẻ, nhất là có nhiều giá trị tư duy và ứng dựng. Trích dẫn quá
nhiều trong tác phẩm thuộc dạng này sẽ làm cho người đọc có cảm giác rằng tác
phẩm này chỉ là tập hợp những điều do người khác nói mà thôi. Do đó, tuỳ theo
loại hình, bản chất nghiên cứu và đối tượng độc giả mà nhà nghiên cứu nên trích
dẫn nhiều hay ít để minh họa một vấn đề nào đó trong bài khảo luận, luận văn,
luận án hay sách tư tưởng của mình. Dù là sách nghiên cứu học đường hay sách
tư tưởng, nhà nghiên cứu nên phát triển càng nhiều càng tốt các luận điểm,
phương pháp tiếp cận, các góc độ và sáng tạo của riêng mình, để gây sự chú ý ở
người đọc và tạo tính thuyết phục của văn bản. Và lúc ấy các trích dẫn (nếu có)
chỉ là công cụ làm sáng tỏ hay tăng sức mạnh của những luận điểm mà thôi.
1. Ý nghĩa trích dẫn tham khảo
Trích dẫn tham khảo có ý nghĩa quan trọng đối với báo cáo nghiên cứu
khoa học và cả với người viết báo cáo.
1
+ Đối với báo cáo nghiên cứu khoa học:
• Tăng giá trị đề tài nghiên cứu: nhờ có đối chiếu, tham khảo, so sánh,
với các nguồn tài liệu từ bên ngoài, và thể hiện rõ nguồn gốc các thông
tin thu thập được, các phương pháp được áp dụng, các ý tưởng giúp định
hướng, bổ sung, điều chỉnh quá trình thực hiện đề tài,
• Phát triển năng lực nghiên cứu: nhờ quá trình tìm kiếm và chọn lọc

mỗi tài liệu này đều có cách ghi khác nhau. Trong phần này chúng tôi sẽ trình
bày một số cách ghi tài liệu tham khảo cơ bản. Là danh sách các nguồn tài liệu
đã được trích dẫn sử dụng trong bài viết khoa học. Phần này cung cấp thông tin
chi tiếc về nguồn trích dẫn như: họ tên tác giả, năm xuất bản, tên bài báo, tên
sách, tên tập chí, số xuất bản, số trang đã trích dẫn, nhà xuất bản, nơi xuất bản.
Trình tự và nội dung thông tin phải khác nhau đối với từng loại tài liệu, phải sử
dụng nhất quán trong danh mục.
Tài liệu tham khảo bao gồm: sách, bài báo khoa học, tài liệu hội thảo, tài
liệu điều tra, thông tin thống kê, thông tin khoa học, thông tin kinh tế, hình ảnh,
bản đồ,…đã được đăng tải và công bố dưới mọi dãng thức: bản in, báo chí, trang
web, video, CD,…mà các tài liệu này người đọc có thể tham khảo, đối chứng.
Phải liệt kê đầy đủ tài liệu đã trích dẫn trong bài.
3
Danh mục tài liệu tham khảo được xếp riêng làm 2 phần, phần thứ nhất là
tiếng Việt và phần thức 2 là tiếng nước ngoài (Anh, Đức, Nga, Pháp, Trung
Quốc,…).
Cách ghi nguồn trích dẫn và lập danh mục tài liệu bằng tiếng Việt theo
nguyên tắc giống như tiếng Anh, chỉ khác cơ bản là phần họ tên tác giả.
Ví dụ:
+ Tài liệu là báo chí:
Doe, J. Q. (1999, 12 August). “Tên bài báo”. Tên tạp chí, 212, 23.
Nguyễn Hữu Lam. (2004). “Điểm xuất phát của đổi mới giáo dục đại học”. Tuổi
trẻ Chủ Nhật, 31-2004, 6.
+ Tài liệu là tạp chí khoa học chuyên ngành:
Doe, J. R. (1987). “Tên bài nghiên cứu”. Tên tạp chí khoa học, 35, 112-128.
Bùi Tất Thắng. (2004). “Toàn cầu hoá và cơ may rút của công nghiệp hoá rút
ngắn Việt Nam”. Nghiên cứu Kinh tế, 314, 40-51.
+ Tài liệu là sách:
Lastname, F. (1998). Tên sách. Nơi xuất bản (City): Nhà Xuất bản.
World Bank. (1993). The East Asian Miracle: Economic Growth and Public,

sai, hay ngay sau thuật ngữ có vấn đề hoặc ngay sau câu sai văn phạm.
5
• Thêm phần hiệu đính hay phần thêm vào (interpolation) trong ngoặc
vuông ngay sau từ, cụm từ hay câu có vấn đề hay cần làm rõ nghĩa thêm.
Ví dụ:
▫ Họ của Đức Phật là Siddhattha (Skt., Siddhrtha) [sic]. Tên của Ngài là
Gotama [sic].
▫ Họ của Đức Phật là Siddhrtha [Gotama]. Tên của Ngài là Gotama
[Siddhattha/Siddhrtha].
+ Đối với một đoạn nguyên tác quá dài, nhà nghiên cứu có thể trích dẫn các
câu quan trọng, cần thiết và tỉnh lược các câu không thích ứng còn lại.
Phần bị tỉnh lược phải được ký hiệu bằng ba dấu chấm ngay nơi chúng bị
lược đi, và giữa các dấu chấm này cũng như trước và sau chúng phải có
một khoảng cách.
Ví dụ: “Giới hạn của ngôn ngữ là giới hạn của thế giới chúng ta . . . Ngôn ngữ
là hình thái của cuộc sống” (Wittgenstein, Philosophical Investigations,
p.134).
4.1.1. Các trường hợp trích dẫn trực tiếp
Các trích dẫn trực tiếp chỉ nên được sử dụng khi từ ngữ nguyên gốc của tài
liệu tham khảo quá hàm súc và cô đọng nhiều ý tưởng và nhà nghiên cứu không
thể viết hay hơn những lời lẽ đó. Trong trường này, lời lẽ của đoạn trích dẫn sẽ
làm tăng thêm sức mạnh cho văn bản của bài khảo luận hay luận án.
Các trích dẫn trực tiếp chỉ nên được sử dụng cho tài liệu của các luận điểm
chính, đặc biệt khi cước chú vẫn chưa đủ sức thuyết phục người đọc. Trong
trường hợp này, đoạn trích dẫn nên được hạn chế về chiều dài và chỉ bao gồm
những gì thật sự cần thiết và đi vào trọng tâm vấn đề mà thôi.
6
Các trích dẫn trực tiếp được sử dụng khi nhà nghiên cứu muốn phê bình,
đánh giá, nhận định, phân tích các ý tưởng của các tác giả khác.
Các trích dẫn trực tiếp được sử dụng cho các công thức toán học, khoa học,

5. Các nguyên tắc trích dẫn
Tác giả của các thông tin được trích dẫn trong bài được đinh nghĩa là cá
nhân (là tác giả), tập thể (nhiều tác giả), các cơ quan tổ chức (chính phủ, phi
chính phủ, liên hiệp quốc, hội/đoàn khoa học, trong nước và ngoài nước). Không
ghi học hàm, học vị, địa vị xã hội của tác giả.
+ Tác giả là người Việt Nam, viết bằng tiếng Việt: ghi đầy đủ họ và tên của
tác giả theo đúng trật tự của tiếng Việt.
Ví dụ: Trần Hồng Nam Phương, Trinh Thị Vân Hà, Đinh Nguyễn Hoàng
Dương.
+ Tác giả là người nước ngoài, viết bằng tiếng Anh: ghi họ của tác giả (theo
cách viết tiếng Anh của nước ngoài).
Ví dụ: tên đầy đủ của tác giả và năm xuất bản là Hans Opschoor (2005) thì ghi
là Opschoor (2005); James Robert Jones (1992) thì ghi là Jones (1992).
8
+ Tác giả là các tổ chức, không phải là cá nhân hoặc tập thể tác giả: nếu tổ
chức/cơ quan đó có tên viết tắt rất phổ biến và nhiều người biết đến thì sử
dụng tên viết tắt. Nếu không thì ghi đầy đủ tên cơ quan/tổ chức.
Ví dụ: Tổng cục thống kê hoặc TCTK; Ngân hàng thế giới hoặc NHTG; Đại
học kinh tế Tp. Hồ Chí Minh hoặc ĐHKT Tp.HCM hoặc UEH; General
Statistical Office hoặc GSO; World Bank hoặc WB; United Nations
Development Programme hoặc UNDP; International Monetary Fund hoặc
IMF.
6. Vì sao sinh viên phải quan tâm đến cách trích dẫn tài liệu và lập danh
mục tài liệu tham khảo
Trong suốt quá trình nghiên cứu, nhất là trong lúc ghi chép tài liệu, nghiên
cứu sinh thường chép các đoạn trích dẫn trong văn bản gốc với dụng ý rằng các
ghi chép này sẽ giúp cho việc viết bản thảo tốt hơn, tuỳ theo loại hình, bản chất
nghiên cứu và đối tượng độc giả mà sinh viên nên trích dẫn nhiều hay ít để
minh họa một vấn đề nào đó trong bài khảo luận, luận văn, luận án của mình.
Sinh viên nên phát triển càng nhiều càng tốt các luận điểm, phương pháp tiếp

08-05 05:30:22. [tham khảo 11/03/2012]. Địa chỉ truy cập:
http://owl.english.purdue.edu/owl/resource/577/01/
12