BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI NGUYỄN VIẾT HÙNG
KHẢO SÁT HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG DANH MỤC
THUỐC TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA HUYỆN THẠCH
HÀ-HÀ TĨNH NĂM 2010 LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I
HÀ NỘI– 2013
BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI
Tôi xin trân trọng cám ơn Ban giám hiệu, Phòng đào tạo sau đại học, Bộ
môn Quản lý – Kinh tế Dược và các thầy cô trong trường Đại học Dược Hà Nội
đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, truyền đạt cho tôi nhiều kiến thức
trong nghiên cứu khoa học và trong thực tiễn cuộc sống.
Tôi xin chân thành cám ơn tập thể bệnh viện đa khoa huyện Thạch Hà đã
giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài.
Cuối cùng, tôi xin dành tình cảm trân trọng cho các bạn cùng khóa đã luôn
sát cánh, động viên tôi vượt qua khó khăn để hoàn thành khóa học chuyên khoa
cấp I.
Tôi xin chân thành cám ơn !
Hà Nội, ngày 24 tháng 5 năm 2013
HỌC VIÊN
Nguyễn Viết Hùng
MỤC LỤC
LỜI CÁM ƠN
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
CHƯƠNG I. TỔNG QUAN 3
1.1 Hội đồng thuốc và điều trị( DTC )…… 3
1.1.1 Mục tiêu của Hội đồng thuốc và điều trị……………………………3
3.2.1 Cơ cấu danh mục thuốc tân dược đã sử dụng tại bệnh viện đa khoa
huyện Thạch Hà năm 2010………………………………………………… 42
3.2.2 Tính thích ứng của danh mục thuốc bệnh viện qua thực tế sử dụng
năm 2010 ………………………………………………………………….…49
CHƯƠNG IV. BÀN LUẬN 56
KẾT LUẬN 58
ĐỀ XUẤT………………………………………………………………………60
TÀI LIỆU THAM KHẢO
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 1
10 bệnh mắc tỷ lệ cao nhất ở Việt Nam trong năm 2003, 2006…….8
Bảng 2
Các bước xây dựng và quản lý danh mục bệnh viện…………… 15
Bảng 3
Thông tin thuốc hoàn chỉnh trong cuốn cẩm nang……………… 19
Bảng 4
Cơ cấu tổ chức DTC……………………………………………… 30
Bảng 20
Bảng tỷ lệ thuốc chủ yếu và không chủ yếu……………………….48
Bảng 21
Bảng tỷ lệ thuốc theo đường dùng……………………………… 48
Bảng 22
Bảng cơ cấu thuốc xuất hủy……………………………………… 49
Bảng 23
Bảng thông tin về mô hình bệnh tật năm 2010……………………50
Bảng 24
10 nhóm bệnh chủ yếu khám và điều trị tại bệnh viện năm 2010…50
Bảng 25
Bảng cân đối ngân sách……………………………………………51
Bảng 26
Bảng Cơ cấu các nhóm thuốc theo phân loại ABC/ VEN……… 52
Bảng 27
Bảng Cơ cấu thuốc hạng A theo nguồn gốc, xuất xứ………… …53
Bảng 28
Cơ cấu tiêu thụ các thuốc hạng A theo nhóm tác dụng dược lý… 54
Bảng 29
Bảng Cơ cấu thuốc hạng A theo thành phần………………………55
Sơ đồ 6
Mẫu đơn đề xuất đưa thuốc vào DMT……………………………. 36
Sơ đồ 7
Các bước đánh giá lựa chọn các thuốc vào trong danh mục …… 38
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
ADR Phản ứng có hại của thuốc
DI&ADR Thông tin thuốc và phản ứng có hại của thuốc
BHYT Bảo hiểm y tế
tăng dần theo từng năm, các kỹ thuật mới được triển khai,chất lượng khám chữa
bệnh được nâng cao đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân trên địa bàn.
Một số hội đồng đã từng bước đi vào hoạt động có nề nếp và tham mưu cho ban
giám đốc định hướng hoạt động đem lại hiệu quả thiết thực. Trong năm 2010
bệnh viện đã tiếp nhận 74.432 lượt bệnh nhân khám ngoại trú và 9348 lượt bệnh
nhận điều trị nội trú,tổng số tiền thuốc sử dụng trong năm là 9.69 tỷ đồng. Hằng
năm số lượng tiền thuốc mua sắm và sử dụng chiếm một phần lớn trong ngân
sách hoạt động thường qui của đơn vị. Việc cung ứng và sử dụng thuốc cần có
sự định hướng, giám sát chặt chẽ của hội đồng thuốc, hội đồng thuốc hoạt động
hiệu quả sẽ nâng cao chất lượng thuốc sử dụng và giảm thiểu mọi rủi ro cũng
như kinh phí điều trị. Một trong những công cụ của hội đồng thuốc để giám sát
hoạt động mua sắm thuốc đó là xây dựng danh mục thuốc bệnh viện. Tuy nhiên
hiện nay chưa có một nghiên cứu nào về hoạt động của hội đồng thuốc nói
chung cũng như hoạt động cung ứng và xây dựng danh mụ
c thuốc nói riêng.
Xuất phát từ thực tế đó em tiến hành đề tài:
“ Khảo sát hoạt động xây dựng danh mục thuốc ở bệnh viện đa khoa
huyện Thạch Hà năm 2010 ”
Nhằm các mục tiêu:
+ Mô tả hoạt động xây dựng thuốc của bệnh viện đa khoa huyện Thạch Hà
năm 2010
+ Phân tích cơ cấu và tính thích ứng của danh mục thuốc qua hoạt động
quản lý danh mục thuốc bệnh viện
+ Phân tích cơ cấu và tính thích ứng của danh mục thuốc qua thực tế sử
dụng
- 1 -
Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động xây
dựng danh mục thuốc bệnh viện.
Vấn đề sử dụng thuốc một cách an toàn,hợp lý,hiệu quả và giảm thiểu chi
phí có phạm vi ảnh hưởng rất lớn trong công tác chăm sóc sức khỏe cộng
đồng.Tại các bệnh viện DTC là một diễn đàn để cho tất cả các bên liên quan
cùng xây dựng,hợp tác để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh góp phần quan
trọng trong chiến lược chăm sóc sức khỏe cộng đồng.Nhằm đạt được hiệu quả,
an toàn trong thực hành kê đơn, sự tuân thủ của bệnh nhân, cũng như hiệu quả
của lựa chọn – mua sắm – cấp phát thuốc cũng như sử dụng thuốc an toàn hợp
lý, DTC liên lạc giữa dược sĩ và bác sĩ, đội ngũ lâm sàng và ban quản lý bàn
bạc với nhau để cân bằng những yêu cầu chất lượng và eo hẹp tài chính của
bệnh viện.
DTC góp phần nâng cao tính hiệu quả và hợp lý trong sử dụng thuốc.
1.1.1 Mục tiêu của Hội đồng thuốc và điều trị
- Xây dựng và thực hiện một hệ thống danh mục thuốc( DMT) có hiệu quả
trong điều trị, giảm chi phí điều trị, an toàn trong thực hành kê đơn.Hệ thống
bao gồm DMT và cẩm nang sử dụng danh mục
- Xây dựng và thực hiện những can thiệp để nâng cao thực hành sử dụng
thuốc của các thầy thuốc kê đơn, dược sỹ cấp phát và người bệnh sử dụng
- Thuốc thỏa mãn các tiêu chí an toàn,hiệu quả, chi phí hợp lý, hiệu quả
điều trị
- Thông tin và giám sát,đánh giá nhằm phát hiện và ngăn ngừa các ADR và
các sai sót trong điều trị
Đạt được các mục tiêu trên nhằm mục đích đảm bảo cho người bệnh được
chăm sóc tốt nhất với chi phí điều trị thấp nhất
1.1.2 Chức năng của DTC
- Bộ Y tế đã ban hành thông tư số 08/TT-BYT hướng dẫn về việc tổ chức,
chức năng, nhiệm vụ của Hội đồng thuốc và điều trị của bệnh viện. Hiện nay
100% các bệnh viện đã có Hội đồng thuốc và điều trị. Mặc dù vậy hiệu quả hoạt
động của Hội đồng thuốc và điều trị cần được phát huy theo thời gian.
- 3 -
- Chức năng của Hội đồng gồm nhiều khía cạnh:
Lựa chọn thuốc là hoạt động đầu tiên và quan trong nhất trong chu trình
cung ứng thuốc. Đánh giá và lựa chọn thuốc vào DMT là chức năng quan trọng
nhất của DTC. Một DMT tốt sẽ loại bớt các thuốc không an toàn,kém hiệu quả
và giảm thiểu chi phí điều trị. Thuốc được lựa chọn thường được xây dựng dựa
trên mô hình bệnh tật và hướng dẫn điều trị,phác đồ điều trị chuẩn tại bệnh viện
hay các cơ sở khám chữa bệnh.
Sơ đồ 1. Chu trình quản lý thuốc
1.1.4 Cơ cấu tổ chức và phương thức thành lập của hội đồng thuốc và
điều trị
1.1.4.1 Cơ cấu tổ chức
- Nguyên tắc thứ nhất
DTC là đa thành phần phù hợp với điều kiện bệnh viện. DTC cần có sự
tham gia của nhiều cán bộ thuộc các chuyên ngành, mức độ kinh nghiệm, kỹ
năng và thực hành khác nhau nhằm xử trí những bất đồng giữa các nhà lâm
sàng, dược sỹ và các nhà quản lý liên quan đến việc hạn chế kê đơn.
- Nguyên tắc thứ 2
DTC là minh bạch và đảm bảo chất lượng dịch vụ. Điều này đặc biệt quan
trọng, nhất là với việc đưa ra các quy định, cơ chế lựa chọn và mua thuốc.
Những cá nhân có liên quan sẽ không phải chịu bất cứ hình thức tác động nào từ
quảng cáo, khuyến mại hoặc các mối lợi ích
mang tính cá nhân.
Sử dụng
Mua thuốc
Phân phối
Lựa chọn
- 5 -
- Nguyên tắc thứ 3
1.2.1 Mô hình bệnh tật và các yếu tố ảnh hưởng tới mô hình bệnh tật
của một bệnh viện
1.2.1.1 Mô hình bệnh tật của xã hội
Mô hình bệnh tật của một xã hội, một cộng đồng, một quốc gia nào đó là
tập hợp tất cả những tình trạng mất cân bằng về thể xác, tinh thần dưới tác động
của các yếu tố khác nhau, xuất hiện trong cộng đồng đó, xã hội đó trong một
khoảng thời gian nhất định.
193
Viêm họng và viêm
amidan cấp
366
Tiêu chảy, viêm dạ dày
- ruột non có nguồn
gốc nhiểm khuẩn
168
Viêm phế quản và
viêm tiểu phế quản
294
Cúm 139
Tăng huyết áp nguyên
phát
222
Tai nạn giao thông
167
Tai nạn giao thông
167
Tăng huyết áp nguyên
phát
138
Viêm dạ dày và tá
tràng
158
Viêm dạ dày – tá tràng
113
Cúm
135
Bệnh của ruột thừa
nhóm 62% này gồm huyết áp, tim mạch, tâm thần và 11% còn lại do tai nạn,
thương tích. Nguyên nhân là do biến đổi khí hậu, công nghiệp hóa hiện đại hóa,
ô nhiễm môi trường, tốc độ phát triển của xã hội, áp lực cuộc sống Mặt khác
cũng xuất hiện nhiều bệnh mới từ năm 2003 trở lại đây với sự phát triển bùng nổ
là SARS, cúm A/H5N1, cúm A/H1N1
1.2.1.2. Mô hình bệnh tật của bệnh viện
Mô hình bệnh tật của bệnh viện phụ thuộc vào đặc thù và chức năng của
bệnh viện đó: có 2 loại tương ứng với mô hình bệnh tật của bệnh viện đa khoa
và mô hình bệnh tật của bệnh viện chuyên khoa (kèm viện có giường bệnh).
Các yếu tố tác động đến mô hình bệnh tật gồm đối tượng bệnh nhân phục
vụ và đặc thù về khí hậu và địa lý, địa bàn. Đối tượng phục vụ của bệnh viện đa
khoa sẽ khác biệt so với bệnh viện chuyên khoa.
1.2.2. Hướng dẫn điều trị chuẩn (STG)
“Hướng dẫn điều trị chuẩn (phác đồ điều trị) là văn bản chuyên môn có tính
chất pháp lý. Nó được đúc kết từ kinh nghiệm thực thực tiễn, được sử dụng như
một khuôn mẫu trong điều trị học mỗi loại bệnh. Một phác đồ điều trị có thể có
một hoặc nhiều công thức điều trị khác nhau”
Tổ chức Y tế Thế giới đưa ra các tiêu chí sau của một hướng dẫn điều trị
chuẩn về thuốc:
+ Hợp lý: phối hợp đúng thuốc, đúng chủng loại, thuốc còn hạn sử dụng
+ An toàn: không gây tai biến, không làm cho bệnh nặng thêm, không có
tương tác thuốc
+ Hiệu quả: dễ dùng, khỏi bệnh hoặc không để lại hậu quả xấu hoặc đạt
mục đích sử dụng thuốc trong thời gian nhất định
- 9 -
+ Kinh tế: chi phí điều trị thấp nhất
Việc sử dụng cơ sở các hướng dẫn điều trị chuẩn của các bệnh thường gặp
để thiết lập danh mục thuốc là rất lý tưởng, bên cạnh phối hợp với mô hình bệnh
tật. Việc làm này đã được nhiều nước trên thế giới thực hiện tốt.
STG có thể xây dựng từ đầu hoặc có thể DTC điều chỉnh các STG hiện có,
Căn cứ vào danh mục thuốc thiết yếu, danh mục thuốc chủ yếu và các
quy định về sử dụng danh mục thuốc do BYT ban hành, đồng thời căn cứ vào
mô hình bệnh tật và kinh phí của bệnh viện, Hội đồng thuốc và điều trị giúp
giám đốc xây dựng danh mục thuốc của bệnh viện:
“Danh mục thuốc bệnh viện là danh mục những thuốc cần thiết thoả mãn
nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh và thực hiện y học dự phòng của bệnh viện phù
hợp với MHBT, kỹ thuật điều trị và bảo quản, khả năng tài chính của từng bệnh
viện và khả năng chi trả của người bệnh. Những loại thuốc này trong một phạm
vi thời gian, không gian, trình độ xã hội, khoa học kỹ thuật nhất định luôn có sẵn
bất cứ lúc nào với số lượng cần thiết, chất lượng tốt, dạng bào chế thích hợp, giá
cả hợp lý”
Nguyên tắc xây dựng ưu tiên chọn thuốc generic, thuốc đơn chất, thuốc sản
xuất trong nước đảm bảo chất lượng, thuốc của các doanh nghiệp dược đạt tiêu
chuẩn thực hành sản xuất thuốc tốt (GMP).
Danh mục này được xây dựng hàng năm theo định kì và trong các kì họp
của Hội đồng thuốc và điều trị có thể bổ sung, loại trừ thuốc không hợp lý.
1.2.4.1. Nguyên tắc quản lý danh mục thuốc:
- Chọn thuốc theo nhu cầu (theo mô hình bệnh tật tại bệnh viện)
- Chọn những thuốc theo thứ tự ưu tiên
- Duy trì một số lượng thuốc hữu hạn
- Sử dụng tên chung quốc tế (tên gốc)
- Chỉ sử dụng các sản phẩm phức hợp (ở liều cố định) trong những trường
hợp bệnh cụ thể
- Tiêu chí lựa chọn phải rõ ràng bao gồm: Hiệu quả và hiệu lực điều trị; an
toàn; chất lượng; chi phí
- 11 -
- Thuốc trong danh mục phải thống nhất với DMT quốc gia và hướng dẫn
điều trị chuẩn
1.2.4.2. Tiêu chí đánh giá, lựa chọn thuốc trong danh mục:
- Mô hình bệnh tật
- Thuốc do thầy thuốc chuyên khoa sâu chỉ định hoặc chủ dùng trong
những tình trạng bệnh cụ thể
- Do DTC xác định và thực thi
- Kiểm soát những thuốc dùng trong chuyên khoa sâu là thực sự cần thiết
- Theo dõi sát sao đảm bảo sử dụng hợp lý
1.2.4.7. Thuốc gốc, thuốc biệt dược và thuốc generic:
- Thuốc gốc quốc tế (gọi tắt là INN: International nonproprietary names) là
loại thuốc mang tên cội nguồn dược chất đã được phát minh hoặc tên hóa học
của nó.
- Thuốc biệt dược là thuốc được sản xuất với một tên thương mại (nhãn
hiệu, tên biệt dược). Khi một thuốc mới được nghiên cứu, nó sẽ được đăng ký
tên thuốc gốc theo danh pháp quốc tế hoặc danh pháp của từng nước (USAN của
Hoa Kỳ, BAN của Anh ) đồng thời với tên biệt dược của nơi tiến hành thử
nghiệm. Biệt dược, nếu được chấp thuận đưa vào lưu hành trên thị trường, sẽ
được giữ bằng sáng chế trong một khoảng thời gian theo quy định của mỗi nước.
Sau khi hết hạn độc quyền, các nhà sản xuất khác có thể sản xuất thuốc này với
tên thuốc gốc hoặc một tên biệt dược khác.
Ví dụ: Valium là tên biệt dược đầu tiên cho Diazepam (chất có tác dụng an
thần) của hãng Roche. Hiện nay thuốc này đã hết hạn độc quyền và được sản
xuất với tên thuốc gốc là Diazepam hoặc tên biệt dược khác như: Seduxen
(Hungary), Diazepin (Bulgaria), Relanium (Ba Lan), Rival (Mỹ), Eurosan (Thụy
Sĩ), Diazefar (Việt Nam)
- Thuốc generic là dược phẩm được bào chế theo công thức có sẵn của một
thuốc đã hết hạn bảo vệ bản quyền.
Như vậy, thuốc generic là một bản sao của thuốc biệt dược mới, được sản
xuất sau khi thuốc sáng chế đã hết hạn bản quyền (trung bình là sau 20 năm). Tổ
- 13 -
chức y tế thế giới ủng hộ việc sử dụng các thuốc generic để tăng khả năng tiếp
cận và cơ hội sử dụng dược phẩm.
+ Khi xếp loại thuốc generic và thuốc biệt dược, phải căn cứ về thành phần
Bước 7: Đánh giá lại các nhóm
thuốc và xây dựng phác thảo
DMTBV
Bước 8: Phê chuẩn danh mục
thuốc sử dụng tại bệnh viện
Bước 9: Đào tạo cho nhân viên
trong bệnh viện về DMTBV: quy
định và quá trình xây dựng, quy định
bổ sung hoặc loại bỏ thuốc khỏi danh
mục, quy định sử dụng thuốc không
có trong danh mục và kê đơn thuốc
tên generic.
Xây dựng cẩm nang danh mục
thuốc
Xây dựng cẩm nang danh mục
thuốc
Bước 10: Quyết định xây dựng
cẩm nang danh mục thuốc
Bước 11: Xây dựng các quy
định và các thông tin trong cẩm nang
Bước 12: Xây dựng các chuyên
luận trong cẩm nang danh mục thuốc
Bước 13: Xây dựng các chuyên
luận đặc biệt trong cẩm nang
Bước 14: Xây dựng các hướng
dẫn tra cứu cẩm nang
Bước 15: In ấn và phát hành
cẩm nang danh mục thuốc
Duy trì danh mục thuốc
ảnh hưởng đến hiệu quả - chi phí của việc điều trị. Để đưa ra một quyết định
lựa chọn thuốc tối ưu cần có sẵn các dữ liệu về hiệu quả và chi phí điều trị. Tuy
nhiên, các nguồn dữ liệu này thường không đầy đủ, không có sẵn các dữ liệu cần
- 16 -
Copyright: Tài liệu đại học ©