HÀ NỘI - 2014
AN LÃO - HẢI PHÒNG NĂM 2013 LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

CHUYÊN NGHÀNH: TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC
MÃ SỐ: CK 60.72.04.12

Người hướng dẫn khoa học : Tiến sỹ Hoàng Thị Minh Hiền
Nơi thực hiện :
- Trường đại học dược Hà nội
- Bệnh viện đa khoa huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
Thời gian thực hiện: Từ tháng 11/2013 đến tháng 3/2014 HÀ NỘI – 2014

LỜI CẢM ƠN

Sau thời gian nỗ lực nghiên cứu thực hiện đề tài, thời điểm hoàn thành
luận văn cũng là lúc tôi xin phép được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và lời cảm
ơn chân thành nhất đến với những người đã hướng dẫn, dìu dắt và giúp đỡ tôi
hoàn thành tốt luận văn của mình.
Lời đầu tiên tôi xin gửi lời biết ơn, lòng kính trọng tới Tiến sỹ Hoàng Thị

4 BTC Bộ tài chính
5 BV Bệnh viện
6 BVĐK Bệnh viện đa khoa
7 BYT Bộ y tế
8 ĐD Điều dưỡng
9 ĐH/TH Đại học/ trung học
10 DMT Danh mục thuốc
11 DMTBV Danh mục thuốc bệnh viện
12 DMTCY Danh mục thuốc chủ yếu
13 GĐBV Giám đốc bệnh viện
14 GMP Good Manufacturing Practices(Thực hành tốt sản xuất thuốc)
15 GSP Good Storage Practice ( Thực hành tốt tồn trữ thuốc)
16 HCXN Hóa chất xét nghiệm
17 HĐKN Hội đồng kiểm nhập
18 HĐT &ĐT Hội đồng thuốc và điều trị
19 ICD-10
International Classification Diseases-10
( Phân loại bệnh tật quốc tế )
20 KTV
Kỹ thuật viên
21 MTV Một thành viên
22 PGĐ Phó giám đốc
23 SPYT Sinh phẩm y tế
24 STT Số thứ tự
25 TBYT
Thiết bị y tế
26 TNHH Trách nhiệm hữu hạn
27 TS Tổng số
28 TW Trung ương
29 VTTH Vật tư tiêu hao

MỤC LỤC
Trang
ĐẶT VẤN ĐỀ………………………………………………… … …
Chương 1: TỔNG QUAN
1.1 Tổng quan về cung ứng thuốc bệnh viện…………………… …
1.1.1 Chu trình cung ứng thuốc……………………………… … ……
1.1.2 Quản lý lựa chọn thuốc……………………………………… …
1.1.3 Mua sắm thuốc……………………………………………… ……
1.1.4 Tồn trữ, cấp phát thuốc……………………………………… …
1.1.5 Quản lý sử dụng thuốc…………………………………… ……
1.2 Tình hình sử dụng thuốc ở Việt Nam…………………… … …
1.3 Tổng quan về bệnh viện, khoa Dược…………………… ………
1.3.1. Tổng quan về bệnh viện:………………………………… … …
1.3.2. Tổng quan về khoa dược:………………………………… ….
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 Đối tượng nghiên cứu:………………………… ….
2.2 Địa điểm, thời gian nghiên cứu:………………… …………………
2.3 Nội dung và phương pháp nghiên cứu:…………… ………………
2.3.1. Nội dung nghiên cứu…………………………………………………
2.3.2 Phương pháp nghiên cứu………………………………………………
2.3.3 Chỉ tiêu nghiên cứu……………………………………………………
Chương 3:

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1 Lựa chọn thuốc sử dụng trong bệnh viện:… ……………………
3.1.1 Quy trình lựa chọn thuốc vào danh mục thuốc bệnh viện…… …….
3.1.2 Kết quả xây dựng DMT sử dụng tại BVĐK huyện An lão năm 2013
3.1.3 Tính thích ứng DMT với mô hình bệnh tật tại BVĐK huyện An Lão
3.2 Mua sắm thuốc:………… …………………………………… …
3.2.1 Đấu thầu mua sắm:……………… ………… ………………

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
Kết luận………………………………………………………… … …….
Đề xuất……………………………………………………………… …
DANH MỤC BẢNG
Số
TT

Số bảng Tên bảng Trang
1 Bảng 1.1
Số lượng các đơn vị trong hệ thống cung ứng
thuốc toàn quốc
18
2 Bảng 1.2
Tỷ lệ thuốc sản xuất trong nước sử dụng tại các
bệnh viện huyện

Danh sách các công ty và số sản phẩm thuốc trúng
thầu năm 2013 của Sở y tế thành phố Hải Phòng
38
12 Bảng 3.12

Các công ty và số thuốc cung ứng cho bệnh viện
năm 2013
42
13 Bảng 3.13

Kinh phí mua sắm thuốc năm 2013 43
14 Bảng 3.14

Danh mục và tỷ lệ các nhóm thuốc mua sắm
nhiều
45
15 Bảng 3.15

Danh mục các trang thiết bị bảo quản thuốc tại
khoa dược BVĐK An Lão
48
16 Bảng 3.16

Cách sắp xếp thuốc theo yêu cầu bảo quản từng
loại tại khoa dược BVĐK An Lão
49
17 Bảng 3.17

Giá trị tiền thuốc tồn kho dự trữ các quý năm
2013 tại khoa dược BVĐK An Lão

61
24 Bảng 3.24

Chi phí điều trị cho bệnh nhân năm 2013 tại
BVĐK An Lão
62
25 Bảng 3.25

Các cặp tương tác thuốc ở mức độ trung bình đã
được cảnh báo tại BVĐK An Lão
63
26 Bảng 3.26

Các cặp tương tác thuốc ở mức cao đã được
cảnh báo tại BVĐK An Lão
63

DANH MỤC HÌNH
Số
TT

Số hình Tên hình Trang
1 Hình 1.1 Chu trình quản lý cung ứng thuốc 3
2 Hình 1.2 Hoạt động mua thuốc 5
3 Hình 1.3 Hệ thống kho khoa dược-BVĐK An Lão 8
4 Hình 1.4 Quy trình sử dụng thuốc 15
5 Hình 1.5 Chức năng và nhiệm vụ bệnh viện 20
6 Hình 1.6 Mô hình tổ chức BVĐK An Lão 22
7 Hình 1.7 Mô hình tổ chức khoa dược - BVĐK An Lão 25
8 Hình 3.8

Một trong những nhiệm vụ quan trọng có ảnh hưởng đến chất lượng công
tác khám chữa bệnh của bệnh viện là vấn đề cung ứng thuốc đầy đủ và kịp thời,
đảm bảo chất lượng của khoa Dược bệnh viện. Tuy nhiên hoạt động cung ứng
thuốc chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố, cần có sự nghiên cứu đầy đủ các
yếu tố này để lựa chọn những phương thức hợp lý trong cung ứng thuốc [16].
Thuốc là một loại hàng hóa đặc biệt đóng vai trò quan trọng trong công tác
chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân, việc cung ứng đủ thuốc đảm bảo chất
lượng và sử dụng thuốc hợp lý cho người bệnh là 2 mục tiêu chính trong chính
sách quốc gia về thuốc được chính phủ ban hành năm 1996 [15]. Trong quá
trình hội nhập WTO, Thủ tướng chính phủ đã phê duyệt chiến lược phát triển
nghành dược đến năm 2015 là “Phát triển ngành công nghiệp Dược Việt Nam
thành ngành kinh tế - kỹ thuật mũi nhọn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại
hóa; nâng cao năng lực sản xuất thuốc trong nước và kiện toàn hệ thống cung
ứng thuốc của Việt Nam để chủ động cung ứng thường xuyên, kịp thời và đủ
thuốc có chất lượng, giá cả hợp lý, sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả phục vụ sự
nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, đáp ứng yêu cầu hội
nhập khu vực và thế giới.”[19]. Như vậy có thể thấy tầm quan trọng của việc
cung ứng thuốc trong công tác khám chữa bệnh và mối quan tâm của Đảng,
nhà nước với vấn đề này.
Trong những năm qua, ngành y tế đã có nhiều nỗ lực trong việc chấn chỉnh
tình hình cung ứng, quản lý, sử dụng thuốc trong bệnh viện, tuy nhiên việc
cung ứng thuốc đến tận tay người bệnh vẫn còn nhiều bất cập. Dưới tác động
- 2 -

của cơ chế thị trường, với sự phong phú các loại thuốc tên biệt dược, tên
thương mại, và nguồn kinh phí có giới hạn, sự thống nhất giữa cơ quan BHXH
và cơ sở Khám chữa bệnh thanh toán cho bệnh nhân có thẻ BHYT có lúc chưa
kịp thời ,nên việc đảm bảo cung ứng các thuốc đạt tiêu chuẩn đề ra tại bệnh
viện vẫn gặp không ít khó khăn, lượng thuốc các đơn vị trúng thầu cung cấp
cho bệnh viện chưa đảm bảo, có không ít các thuốc bị đình chỉ lưu hành do

* Mua sắm thuốc
* Cấp phát thuốc
* Hướng dẫn sử dụng thuốc.
Cung ứng thuốc là một chu trình khép kín, mỗi bước trong chu trình đều có
vai trò quan trọng và tạo tiền đề cho các bước tiếp theo. Cả 4 hoạt động này
đều có liên quan chặt chẽ với nhau, mỗi hoạt động đều dựa trên kết quả của
hoạt động trước đó và đồng thời cũng là nền tảng cho hoạt động kế tiếp. Chu
trình cung ứng thuốc được thể hiện theo sơ đồ ở hình 1.1.
1.1.1 Chu trình cung ứng thuốc Hình 1.1 Chu trình quản lý cung ứng thuốc

Sử dụng

Lựa chọn

Cấp phát

việc sử dụng hợp lý, an toàn thuốc tại các khoa lâm sàng. Chỉ những thuốc thực
sự cần thiết mới được đưa vào danh mục, tránh đưa những thuốc không có hiệu
quả điều trị vào trong danh mục vì có nhiều thuốc trong danh mục sẽ khó kiểm
soát và có thể gây hại cho người bệnh .
1.1.3 Mua sắm thuốc
Một quá trình mua sắm thuốc hiệu quả là đảm bảo cung ứng đúng thuốc, đủ
số lượng với giá cả hợp lý, chất lượng đảm bảo, chu trình mua sắm bao gồm
- 5 -

các bước như sau:
Hình 1.2: Hoạt động mua thuốc

1.1.3.1 Xác định số lượng thuốc cần mua.
Căn cứ vào danh mục thuốc, vật tư y tế tiêu hao và hóa chất xét nghiệm sử
dụng trong bệnh viện, vào nhu cầu sử dụng bình quân hàng tháng, vào tình
hình dịch bệnh tại địa phương, vào kế hoạch khám chữa bệnh, vào định mức
tồn kho tối thiểu, chậm nhất ngày 26 hàng tháng, Trưởng khoa dược xác định
yêu cầu mua hàng cho tháng sau.
1.1.3.2 Xác định nhu cầu bình quân.
- Tổng hợp dự trù của các khoa dựa trên chỉ tiêu kế hoạch, phác đồ điều trị và
nhu cầu sử dụng của từng khoa do Trưởng khoa duyệt. Dự trù được lưu để theo
dõi cấp phát và theo dõi sử dụng cho phù hợp nhu cầu của từng khoa.
- Căn cứ thống kê tổng hợp số liệu sử dụng hàng tháng.
- So sánh báo cáo tồn kho với định mức tồn kho tối thiểu để xác định yêu cầu
mua.
Xác định số
lượng cần mua

Dự trù kỳ tới = (Xuất trong kỳ – Tồn cuối kỳ) x 10%
1.1.3.4 Chọn nhà cung ứng.
Các nhà cung ứng thuốc phải thỏa mãn các điều kiện sau đây:
- Có đủ tư cách pháp nhân, pháp lý thể hiện trên các văn bản được các cấp có
thẩm quyền cho phép cung cấp các mặt hàng thuốc thiết yếu theo đúng quy định.
- Có trong danh sách trúng thầu được Sở y tế phê duyệt [18].
- Có uy tín trong việc cung cấp các mặt hàng.
- Có chính sách giá cả, chính sách phân phối, phương thức thanh toán phù
hợp.
- Chất lượng dịch vụ:
+ Đáp ứng được yêu cầu bảo quản hàng hóa.
+ Có đủ các điều kiện bảo quản trong quá trình vận chuyển.
+Thái độ phục vụ cung cấp tốt, đáp ứng đơn hàng nhanh, dịch vụ chăm sóc
khách hàng chu đáo.
- Ký hợp đồng cung ứng tiến hành một năm một lần.
Các yêu cầu tối thiểu cần có trong hợp đồng kinh tế:
- 7 -

+ Chủng loại, mã số, tên hàng hóa, nhãn hiệu, số lượng, chất lượng, quy cách,
bao bì, hạn sử dụng, công dụng của hàng hóa và tính pháp lý của hàng hóa.
+ Thời gian giao hàng, địa điểm giao hàng.
+ Các điều kiện về thể thức thanh quyết toán.
1.1.3.5 Tiến hành thủ tục cần thiết cho việc mua hàng.
- Xác định rõ số lượng chủng loại hàng hóa cần sử dụng.
- Dựa vào nhu cầu được duyệt khoa dược liên hệ đặt hàng với nhà cung cấp
bằng fax hoặc điện thoại trực tiếp.
1.1.3.6 Kiểm tra xác nhận hàng hóa mua vào.

Hội đồng kiểm nhập và thủ kho:
- Kiểm tra số lượng, chất lượng hàng hóa sơ bộ qua chứng từ giao nhận

Hình 1.3: Hệ thống kho khoa dược-BVĐK An Lão

- Yêu cầu về kho thuốc.
Cần đảm bảo nguyên tắc thực hành tốt bảo quản thuốc
+ Yêu cầu về vị trí, thiết kế [2]:
 Kho thuốc được bố trí ở nơi cao ráo, an toàn, thuận tiện cho việc xuất, nhập,
vận chuyển và bảo vệ.
 Đảm bảo vệ sinh chống nhiễm khuẩn.
 Diện tích kho cần đủ rộng để bảo đảm việc bảo quản thuốc đáp ứng với yêu
cầu của từng mặt hàng thuốc.
 Kho hóa chất (pha chế, sát khuẩn) bố trí ở khu vực riêng.

Khoa Dược
Kho cấp phát
điều trị nội
trú
Kho cấp phát
điều trị ngoại trú
Kho cấp phát
thuốc YHCT
Kho cấp phát

bệnh viện theo yêu cầu sau:
● Khi kiểm nhập cần tiến hành đối chiếu giữa hóa đơn với thực tế và kết quả
thầu về các chi tiết của từng mặt hàng như: tên thuốc, tên hóa chất, nồng độ
(hàm lượng), đơn vị tính, quy cách đóng gói, số lượng, số lô, đơn giá, hạn
dùng, hãng sản xuất, nước sản xuất;
● Thuốc nguyên đai nguyên kiện được kiểm nhập trước, toàn bộ thuốc được
kiểm nhập trong thời gian tối đa là một tuần từ khi nhận về kho;
● Lập biên bản khi hàng bị hư hao, thừa, thiếu và thông báo cho cơ sở cung
cấp để bổ sung, giải quyết;
● Khi nhận hàng kiểm tra điều kiện bảo quản đối với các thuốc có yêu cầu bảo
quản đặc biệt hoặc theo yêu cầu trên nhãn hàng hóa;
- 10 -
● Thuốc có yêu cầu kiểm soát đặc biệt (thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm
thần và tiền chất dùng làm thuốc, thuốc phóng xạ) làm biên bản kiểm nhập
riêng;
 Biên bản kiểm nhập có đủ chữ ký của thành viên hội đồng kiểm nhập.
 Vào sổ kiểm nhập thuốc.
+ Kiểm tra khi nhập thuốc vào kho.
Khi các Công ty giao thuốc cho khoa dược thì hội đồng kiểm nhập phải
kiểm tra các nôi dung sau:
 Kiểm tra tên thuốc, nồng độ, hàm lượng, đơn vị, số lượng đúng với hoá đơn
giao hàng.
 Kiểm tra hạn sử dụng của từng loại thuốc trên hoá đơn, nếu loại thuốc nào
có hạn sử dụng gần ( còn 06 tháng hết hạn sử dụng) đề nghị nơi bán đổi lại.
 Quan sát bằng mắt bên ngoài viên thuốc, ống thuốc ( nếu bị đổi màu, nứt bể
đề nghị nơi bán đổi lại).
 Sau khi đã kiểm tra đầy đủ các bước trên ký nhận vào hoá đơn.
+ Nhập thuốc vào kho.
Sau khi kiểm nhập thủ kho cần:
 Đánh phiếu nhập kho các thuốc theo hoá đơn đã nhập vào phần mềm quản

Đựng trong các chai lọ màu thích hợp.
 Phải thực hiện chế độ kiểm soát, kiểm nghiệm thuốc, dụng cụ y tế trước khi
xuất nhập theo đúng chế độ quy định. Định kỳ kiểm tra thuốc lưu kho, theo dõi
thuốc có hạn dùng.
 Kho thuốc phải sạch sẽ, tránh để mốc mọt, nếu có thì phải xử lý ở khu vực
riêng.
 Bao bì đóng gói phải sạch sẽ, thuận tiện.
 Thuốc, hóa chất và dụng cụ y tế phải có đủ nhãn theo đúng quy chế.
 Thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần phải bảo quản đúng quy định,
đúng quy chế theo thông tư 10/2010/TT-BYT và thông tư 11/2010/TT-BYT của
Bộ y tế ban hành [5];[6].
- 12 -
 Thuốc kém, mất phẩm chất phải để riêng, lập hội đồng xử lý ( có giấy tờ
hợp lệ, phiếu kiểm nghiệm nếu có), thuốc chưa xử lý bảo quản như thuốc tốt.
Như vậy, để công tác bảo quản thuốc có hiệu quả thì việc tìm hiểu và nắm
vững những nguyên tắc chung về bảo quản đã trình bày ở trên là việc làm cần
thiết.
+ Quy định về bảo quản [2].
 Có sổ theo dõi công tác bảo quản, kiểm soát, sổ theo dõi nhiệt độ, độ ẩm
tối thiểu 2 lần (sáng, chiều) trong ngày và theo dõi xuất, nhập sản phẩm.
 Tránh ánh sáng trực tiếp và các tác động khác từ bên ngoài.
 Thuốc, hoá chất, vắc xin, sinh phẩm được bảo quản đúng yêu cầu bảo
quản do nhà sản xuất ghi trên nhãn hoặc theo yêu cầu của hoạt chất (với các
nhà sản xuất không ghi trên nhãn) để đảm bảo chất lượng của sản phẩm.
 Thuốc cần kiểm soát đặc biệt (thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần và
tiền chất dùng làm thuốc, thuốc phóng xạ) và thuốc bảo quản ở điều kiện
nhiệt độ đặc biệt thì bảo quản theo quy định hiện hành và yêu cầu của nhà sản
xuất.
 Theo dõi hạn dùng của thuốc thường xuyên, khi phát hiện thuốc gần hết
hạn sử dụng hoặc thuốc còn hạn sử dụng nhưng có dấu hiệu nứt, vỡ, biến

dùng, khoảng cách dùng thuốc trên đơn thuốc với thuốc sẽ giao;
 Nhãn thuốc;
 Chất lượng thuốc;
 Số lượng, số khoản thuốc trong đơn thuốc, phiếu lĩnh thuốc với số thuốc
sẽ giao.
+ Sau khi cấp phát phải vào thẻ kho theo dõi thuốc hàng ngày.
+ Cấp phát thuốc theo nguyên tắc thuốc nhập trước xuất trước, thuốc có
hạn dùng ngắn hơn xuất trước. Chỉ được cấp phát các thuốc còn hạn sử dụng
và đạt tiêu chuẩn chất lượng.
+ Vào sổ theo dõi xuất, nhập hoặc thẻ kho.
- Quy trình cụ thể:
+ Số lượng thuốc khi các khoa có nhu cầu sử dụng trong điều trị và chẩn
- 14 -
đoán cho bệnh nhân sẽ được các điều dưỡng hành chính của khoa cập nhật
vào đúng phiếu qui định, ghi đầy đủ và đúng các cột mục yêu cầu.
+ Phiếu lĩnh thuốc phải cập nhật đầy đủ và rõ ràng: Tên thuốc, ghi tên
gốc hoặc tên biệt dược, thuốc phải viết theo thứ tự qui định: dung dịch tiêm
truyền, thuốc chai, thuốc gói, thuốc lọ, thuốc ống, thuốc viên.
+ Thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần ghi riêng trong phiếu lĩnh
thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần, bắt buộc số lượng viết bằng chữ và
chữ đầu phải viết chữ in hoa ( đối với thuốc gây nghiện) [5] [6].
+ Các loại phiếu lĩnh phải được Bác sĩ Trưởng khoa hoặc Bác sĩ điều trị
được Trưởng khoa ủy quyền ký kiểm tra trước khi lên lĩnh ở khoa Dược.
+ Khoa Dược kiểm tra phiếu lĩnh về tên thuốc, hàm lượng, số lượng theo
yêu cầu của các khoa và ký duyệt phiếu do Dược sĩ trưởng, phó khoa hoặc
Dược sĩ được phân công chịu trách nhiệm, sau đó chuyển đến bộ phận kho để
cấp phát.
+ Khoa Dược từ chối cấp phát thuốc trong các trường hợp phiếu lĩnh, đơn
thuốc có sai sót. Phiếu lĩnh hoặc đơn thuốc thay thế thuốc sau khi có ý kiến
của dược sĩ khoa Dược phải được người ký phiếu lĩnh (hoặc kê đơn thuốc) ký

xác định mức độ bệnh để chỉ định thuốc và chế độ chăm sóc thích hợp.

Sử dụng
thuốc
Kê
đơn
Cấp
phát
Chẩn đoán
theo dõi

Tuân thủ
điều trị
- 16 -
+ Người bệnh nặng, cấp cứu phải được khám ngay theo quy chế cấp cứu.
+ Trường hợp khó chẩn đoán, bệnh nặng phải được hội chẩn theo quy chế
hội chẩn.
+ Khi thăm khám cho người bệnh phải thân trọng, tỉ mỉ, toàn diện và tôn
trọng người bệnh.
- Chẩn đoán bệnh.
Bác sĩ làm công tác khám bệnh, chữa bệnh có nhiệm vụ :
+ Thăm khám cho người bệnh xong phải ghi chép đầy đủ các triệu
chứng và diễn biến vào hồ sơ bệnh án. Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích,
tổng hợp các triệu chứng và các diễn biến bệnh để có thể chẩn đoán chính
xác.
+ Chỉ định dùng thuốc phải phù hợp với chẩn đoán.
+ Làm các xét nghiệp bổ sung nếu cần.
+ Kí ghi rõ họ tên vào hồ sơ bệnh án sau mỗi lần khám.
1.1.5.2 Kê đơn
Hiện nay Bộ y tế đã ban hành quy chế kê đơn ,ban hành danh mục thuốc