ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA ĐÔNG PHƯƠNG HỌC
------
TIỂU LUẬN
NHỮNG CHÍNH SÁCH NGOẠI GIAO TRUNG QUỐC
ĐỀ TÀI
NHỮNG NÉT CHÍNH TRONG QUAN HỆ
NGOẠI GIAO LIÊN XÔ - TRUNG QUỐC -
MỸ
NHỮNG NĂM 1950 - 1970

NHỮNG NÉT CHÍNH TRONG QUAN HỆ NGOẠI GIAO
LIÊN XÔ- TRUNG QUỐC- MỸ NHỮNG NĂM 1950- 1970.
A: LỜI MỞ ĐẦU:
Chiến tranh thế giới lần thứ hai kết thúc, Hội nghị Ianta mở ra
một trật tự thế giới mới - “ Trật tự hai cực Ianta” thực chất “hai cực” ở đây
là chỉ Mỹ và Liên Xô phân chia nhau phạm vi thế lực trên cơ sở thoả thụân
của hội nghị Ianta. Sau hội nghị Ianta mối quan hệ Xô- Trung là mối quan
hệ cơ bản nhất, có ảnh hưởng lớn nhất trong quan hệ quốc tế. Nhằm tiêu
diệt Liên Xô và các nước CNXH trên thế giới Mỹ đã tiến hành “chiến
tranh lạnh” chống Liên Xô. Cuộc chạy đua vũ trang giữa Liên Xô và Mỹ
diễn ra ngày càng quyết liệt. Chính sự căng thẳng trong quan hệ Xô- Mỹ đã
làm cho tình hình thế giới ngày càng căng thẳng và phức tạp.
Trong khi đó Trung Quốc mới giành độc lập năm 1949, đất nước
còn nhiều khó khăn, quan hệ quốc tế còn hạn chế. Giai đoạn những năm
1950- 1970, là giai đoạn nhạy cảm và phức tạp trong quan hệ ngoại giao
của Trung Quốc. Ngoại giao giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với bất kỳ
quốc gia nào. Nó góp phần tích cực trong phát triển kinh tế, bảo vệ chủ
quyền an ninh và tranh thủ sự ủng hộ của các nước, tăng cường địa vị quốc
tế. Ngoại giao với vai trò quan trọng như vậy thì Trung Quốc sẽ có những

phú. Nhưng do trình độ của em còn hạn hẹp, nguồn tài liệu rất ít, vì thế
trong bài tiểu luận này em chỉ xin trình bày một cách khái quát nhất những
nét chính trong giai đoạn này.
Bài tiểu luận được bố cục làm ba phần:
A: Lời mở đầu.
B: Nội dung:
1. Quan hệ ngoại giao Liên Xô- Trung Quốc- Mỹ giai đoạn 1950- 1960 :
a) Quan hệ Liên Xô- Mỹ trong chiến tranh lạnh.
b) Quan hệ Liên Xô- Trung Quốc.
c) Quan hệ Mỹ- Trung Quốc.
2. Quan hệ ngoại giao Liên Xô- Trung Quốc- Mỹ giai đoạn 1960- 1970:
a) Quan hệ Liên Xô- Trung Quốc.
b) Quan hệ Mỹ- Trung Quốc.
C: Kết luận.
3
3
Em xin chân thành cảm ơn thầy Lê Tuấn Thanh đã bổ xung cho em
nhiều kiến thức về ngoại giao của Trung Quốc trong quá trình giảng dạy
môn CHÍNH SÁCH NGOẠI GIAO CỦA TRUNG QUỐC!
B: NỘI DUNG:
1.QUAN HỆ LIÊN XÔ- TRUNG QUỐC- MỸ GIAI ĐOẠN 1950- 1960.
A.QUAN HỆ LIÊN XÔ- MỸ TRONG CHIẾN TRANH LẠNH:
Cách mạng tháng mười Nga thành công, nước XHCN đầu tiên trên thế
giới ra đời. Sau chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít giành thắng lợi một
loại các nước Đông âu dưới sự giúp đỡ của Liên Xô sau giải phóng đã đưa
đất nước tiến theo con đường XHCN. Đây là sự kiện có ý nghĩa vô cùng
quan trọng, nó đánh dấu sự hình thành hệ thống XHCN trên thế giới- một
lực lượng đối trọng với hệ thống TBCN, là mối đe doạ lớn đối với các
nước TBCN. Vì thế các nước TBCN coi Liên Xô và các nước XHCN là kẻ
thù đối đầu trực tiếp của mình. Sau chiến tranh thế giới thứ II hình thành

nưỡc XHCN. Vì thế mà hiệp ước hữu nghị, hợp tác, và tương trợ Vacxava
được ký kết vào ngày 14- 5- 1955- hiệp ước nhằm giữ gìn an ninh của các
nước hội viên, duy trì hoà bình ở Châu Âu và củng cố hơn nữa tình hữu
nghị và sự hợp tác bền vững giữa các nước hội viên.
Cuộc chạy đua vũ trang giữa hai nước Xô- Mỹ lên tới đỉnh cao vào
những năm 1970, với một khối lượng vũ khí khổng lồ và sức huỷ diệt lớn
mà theo ước tính của các chuyên gia quân sự thì chỉ cần phóng ra 1/2 số
kho vũ khí hạt nhân của Mỹ hoặc Liên Xô cũng đủ để huỷ diệt toàn bộ sự
sống con người và nền văn minh của toàn nhân loại. Qua đây cũng toát lên
toàn bộ cục diện quan hệ quan hệ Xô- Mỹ.
Sự căng thẳng trong quan hệ Xô- Mỹ có ảnh hưởng rất lớn đến tình
hình thế giới, nó đẩy nhân loại tới nguy cơ xảy ra một cuộc chiến tranh quy
mô lớn và tàn khốc. Tạo ra một bầu chính trị gột gạt bao trùm mọi mối
quan hệ quốc tế. "Chiến tranh lạnh" đã cuốn các nước theo chiều sóng của
nó. ở đây không chỉ đơn thuần là đối đầu trực tiếp giữa Liên Xô với Mỹ
nữa mà nó là sự đối lập, đối đầu giữa hai ý thức hệ xã hội tức là nó là sự
đối đầu của hai hệ thống xã hội TBCN và XHCN.
Chiến tranh lạnh và sự đối đầu căng thẳng trong quan hệ mới Xô- Mỹ là
bối cảnh quốc tế chủ yếu ảnh hưởng mạnh mẽ tới Trung Quốc. Nước
CHND Trung Hoa tuy là nước có diện tích lớn, dân số đông có tiềm lực
5
5
nhưng vừa mới thành lập năm 1949, nó chịu sự chi phối rất lớn từ Liên Xô
và Mỹ. Nhiệm vụ trước mắt của các nhà lãnh đạo Trung Quốc lúc đó là
bảo vệ thành quả cách mạng, xây dựng và phát triển đất nước. Lúc này
Trung Quốc phaỉ lựa chọn cho mình con đường đối ngoại hợp lí. Trung
Quốc có 3 con đường để lựa chọn, hoặc là theo Liên Xô hoặc theo Mỹ
hoặc Trung Lập. Xử lí tốt các mối quan hệ đối ngoại phù hợp với xu thế
thế giới sẽ đem lại lợi ích quốc gia cho Trung Quốc. Trong thời kỳ này
Trung Quốc đã tỏ rõ lập trường và thái độ của mình, họ đứng về phía Liên

Liên Xô là đối tác chiến lược, là trọng tâm trong quan hệ đối ngoại của
Trung Quốc. Xác định Trung Quốc là người bạn đồng hành cùng Liên Xô
và các nước XHCN trên cùng trận tuyến chống CNTB, CNĐQ. Tiếp đó
tháng 12- 1950 hai nước còn kí điều ước hỗ trợ "đồng minh hữu hảo Xô-
Trung ”. Điều ước này giữ vai trò quan trọng, nó thúc đẩy, tăng cường hơn
nữa quan hệ ngoại giao Liên Xô- Trung Quốc. Quyết định liên minh với
Liên Xô là một giải pháp quan trọng trong quan chính sách ngoại giao của
Trung Quốc lúc này, nó giúp Trung Quốc tranh thủ được sự ủng hộ giúp
đỡ toàn diện từ Liên Xô trong công cuộc khôi phục và phát triển kinh tế.
Liên Xô đã đầu tư vào Trung Quốc 156 công trình - những công trình này
đã đặt nền móng cho công nghiệp Trung Quốc. Liên Xô còn cung cấp kĩ
thuật, vốn và cố vấn cho Trung Quốc. Không chỉ hợp tác về mặt kỹ thuật
mà Liên Xô còn giúp Trung Quốc về mặt quân sự. Liên Xô giúp Trung
Quốc bước đầu xây dựng vũ khí chiến lược của riêng mình. Ngày
27/4/1955, Liên Xô đã kí với Trung Quốc hiệp định về việc Liên Xô giúp
đỡ Trung Quốc xây dựng lò phản ứng hạt nhân thí nghiệm đầu tiên của
Trung Quốc và máy gia tốc đưa vào hoạt động từ năm 1957. Tiếp đó
15/10/1957, Liên Xô và Trung Quốc lại kí một hiệp định trong đó Liên Xô
hứa sẽ cung cấp cho Trung Quốc một mẫu bom nguyên tử và những số
kiệu kĩ thuật để chế tạo. Với sự giúp đỡ to lớn của Liên Xô, trong giai đoạn
1949- 1957 Trung Quốc đã khôi phục được nền kinh tế bị tàn phá, hoàn
thành xuất sắc kế hoạch 5 năm lần 1.
Việc Trung Quốc quyết định liên minh với Liên Xô, ngả về phía Liên
Xô, ủng hộ Liên Xô dường như là một điều tất yếu bởi: thế giới chia hai
cực một cách rõ ràng lấy ý thức hệ làm tiêu chuẩn quan trọng nhất. Đối với
các nước XHCN thì TBCN mà đứng đầu là Mỹ được coi là kẻ thù trực
tiếp. Còn CNTB mà tiêu biểu là Mỹ tìm mọi biện pháp tiêu diệt Liên Xô,
đập tan hệ thống XHCN trên toàn thế giới. Vì thế cục diện đối đầu, căng
7
7

8
8
Tuy nhiên, liên minh với Liên Xô thì Trung Quốc cũng chịu nhiều sự
chi phối từ nước này. Trong một chuyến đi tham quan Matxcova, Chủ tịch
Mao đã nói với các sinh viên Trung Quốc: “ Phe đế quốc có một cái đầu,
đó là Mỹ. Phe XHCN cũng phải có một cái đầu đó là Liên Xô ”. Cùng với
sự thừa nhận này, Trung Quốc đã luôn ủng hộ Liên Xô trong các biện pháp
đối phó với CNĐQ. Và thực tế Trung Quốc trong xử lí các vấn đề quan hệ
quốc tế lớn thường không có lợi ích và quan điểm của riêng mình mà chủ
yếu là của Liên Xô.
Nhìn chung, mối quan hệ Xô- Trung trong giai đoạn này là mối quan hệ
hữu hảo tốt đẹp với hàng loạt các hiệp định, hiệp ước trên nhiều lĩnh vực
đã được hai bên kí kết. Trung Quốc đã biết phát huy sức mạnh của quan hệ
ngoại giao để xây dựng, củng cố đất nước. Mối quan hệ tốt đẹp này cũng
đóng vai trò tích cực nhất trong việc khẳng định sức mạnh của phe XHCN.
Hơn thế nữa phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới cũng nhận được sự
giúp đỡ tích cực, có hiệu quả từ Liên Xô và Trung Quốc. Đó là ý nghĩa
quốc tế vô cùng to lớn mà quan hệ Xô- Trung đem lại trong thời gian này.
c. QUAN HỆ MỸ- TRUNG QUỐC:
Trong bối cảnh chung của quan hệ quốc tế là cuộc chiến tranh lạnh và
sự đối đầu, căng thẳng trong quan hệ Xô- Mỹ, trong giai đoạn này quan hệ
Mỹ- Trung Quốc cũng ở trạng thái đối đầu, căng thằng và gay gắt. Ngay từ
khi Đảng Cộng Sản chưa giành thắng lợi hoàn toàn thì Mỹ luôn tìm cách
ngăn cản hoạt động của Đảng này, lợi dụng Quốc Dân Đảng làm con bài
chính trị. Mỹ viện trợ cho Tưởng lên tới 4 tỷ 350 triệu USD, giúp Tưởng
huấn luyện hơn 500 nghìn quân tinh nhụê với mục tiêu là tạo cho quân
Tưởng một sức mạnh đủ lớn để có thể tiêu diệt được lực lượng đối lập là
Đảng Cộng Sản. Nhưng cuối cùng Quốc Dân Đảng đã bị đánh bại rút chạy
ra Đài Loan, còn Trung Quốc thành lập nước CHND Trung Hoa đi theo
con đường XHCN vào 1/10/1949. Đây là sự kiện lớn trở thành mối e ngại

sách khác nhằm giải quyết quan hệ với các nước khác như: chính sách
"dọn nhà mới mời khách ”, chính sách này nhằm xoá bỏ tàn dư của CNĐQ,
chính sách " nổi lửa bếp khác” mục đích để không kế thừa các chính sách
ngoại giao mà Quốc Dân Đảng đã kí với các nước trứơc đây.
Ngay từ khi thế giới bước vào thời kì chiến tranh lạnh, quan hệ Xô- Mỹ
gay gắt, Mỹ áp dụng chính sách kiềm chế đối với Trung Quốc thì Trung
10
10