Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Lời nói đầu
Trong những năm gần đây, hoạt động tài chính tiền tệ dã trở thành
một lĩnh vực nhạy cảm và kích thích nhất của toàn bộ nền kinh tế. Với xu thế
hội nhập và toàn cầu hoá hiện nay, thị trờng tài chính đang thay đổi nhanh
chóng với những phơng tiện tài chính mới xuất hiện hầu nh hằng ngày; hoạt
động ngân hàng trớc kia vốn lặng lẽ, nay đã trở nên sôi động; mậu dịch và thị
trờng tài chính quốc tế hoạt động tốt đã tạo ra một nền kinh tế thế giới liên kết
nhau, trong đó các diễn biến trong thị trờng tài chính của một nớc có ảnh hởng
quan trọng tới thị trờng tài chính của các nớc khác; vấn đề chỉ đạo chính sách
tiền tệ là khâu trung tâm trong những cuộc tranh luận về đờng lối kinh tế....
Việt nam, kể từ khi thực hiện chính sách cải cách và mở cửa, chuyển nền
kinh tế từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang hoạt động theo cơ chế thị trờng,
toàn bộ hệ thống tổ chức và hoạt động của Ngân hàng Việt nam đã có sự đổi
mới sâu sắc và đạt đợc những kết quả bớc đầu đáng khích lệ. Nhờ đổi mới toàn
diện chính sách tiền tệ từ hoạch định đến chỉ đạo hoạch định, bằng việc sử dụng
các giải pháp tình thế mạnh dạn lúc đầu, đến sử dụng từng bớc có hiệu quả các
công cụ của chính sách tiền tệ đã góp phần đẩy lùi và kiềm chế lạm phát ở mức
thấp (có lúc ở mức 3 con số ); yêu cầu ổn định tiền tệ bớc đầu đợc thực hiện,
góp phần thúc đẩy tăng trởng kinh tế, phục vụ phát triển nền kinh tế nhiều thành
phần,vận hành theo cơ chế thị trờng, theo định hớng XHCN. Tuy nhiên, để có
đợc những thành quả đó, trong quá trình điều hành chính sách tiện tệ chúng ta
gặp phải không ít những khó khăn, trở ngại. Làm thế nào để có thể vận hành tốt
chính sách tiền tệ, nhằm tìm ra hớng đi hợp lý cho mỗi giai đoạn phát triển của
nền kinh tế?
Với nhiều lý do, tôi chọn đề tài: Chính sách tiền tệ và việc điều hành
chính sách tiền tệ ở Việt nam để làm đề tài nghiên cứu.
Bố cục của đề tài gồm ba phần:
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Chơng I : Lý thuyết chung về chính sách tiền tệ và các công cụ của chính

đầu t, mở rộng sản xuất kinh doanh, tạo công ăn việc làm.Trờng hợp này
chính sách tiền tệ nhằm chống suy thoái kinh tế, chống thất nghiệp.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Chính sách tiền tệ thắt chặt nhằm giảm lợng tiền cunh ứng, hạn chế đầu t,
kìm hãm sự phát triển quá đà của nền kinh tế. Trờng hợp này, chính sách
tiền tệ nhằm chống lạm phát.
Việc điều tiết lợng tiền nh thế nào để cho nền kinh tế phát triển một cách
nhịp nhàng luôn là vấn đề nan giải của các quốc gia, thiếu hay thừa tiền đều có
những tác dụng tieu cực của nó. Chính vì vậy, trong thực tế điều hành chính
sách tiền tệ, tuỳ vào từng thời kỳ phát triển kinh tế, tuỳ vào từng hoàn cảnh kinh
tế xã hội cụ thể mà sử dụng các chính sách trên. Đây thực sự là vấn đề mang
tính nhạy cảm và nghệ thuật của các nhà điều hành chính sách tiền tệ.
1.1.3. Mục tiêu của Chính sách tiền tệ
1.1.3.1. Kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng bản tệ.
Mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng tiền luôn là mục tiêu
hàng đầu và quan trọng nhất của chính sách tiền tệ quốc gia. Ôn định giá cả là
điều ai cũng mong muốn bởi vì mức giá cả tăng lên sẽ gây ra tình trạng khó
khăn trong cuộc sống của một bộ phận ngời lao động, mất ổn định kinh tế xã
hội. Ví dụ, thông tin chứa đựng trong giá cả hàng hoá và dịch vụ sẽ khó giải
thích hơn khi mức chung của giá cả đều thay đổi. Những ngời tiêu dùng, các
nhà kinh doanh và chính phủ trở nên rất khó khăn khi ra quyết định. Tình trạng
đó còn gây ra sự xung đột quyền lợi giữa các nhóm dân c trong xã hội nhằm
bảo đảm cho lơng bổng của mình tăng theo với mức giá cả. Do vậy, kiểm soát
lạm phát nhằm ổn định giá cả hàng hoá dịch vụ là mục tiêu lâu dài và là tiền đề
cho sự phát triển kinh tế, đảm bảo cuộc sống cho nhân dân.
Thông qua chính sách tiền tệ, Ngân hàng trung ơng có thể góp phần quan
trọng trong việc kiểm soát lạm phát. Khi chính sách tiền tệ của ngân hàng trung
ơng mở rộng cung ứng tiền tệ, thì giá hàng hoá sẽ tăng lên và tất yếu sẽ dẫn đến
lạm phát. Ngợc lại, khi ngân hàng trung ơng thực hiện chính sách tiền tệ thắt

hội.
Khi thất nghiệp cao, thì nền kinh tế không những có những ngời
lao động ngồi không mà còn có cả những nguồn tài nguyên để không (các xí
nghiệp đóng cửa và thiết bị không đợc sử dụng) đa đến kết quả là sản phẩm
giảm đi (tổng sản phẩm quốc dân GDP giảm xuống.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Nh vậy rõ ràng là công ăn việc làm cao là điêu mong muốn, nhng nó
phải cao ở mức nào? Tại điểm nào thì chúng ta có thể nói rằng nền kinh tế đang
ở trong tính trạng việc làm đầy đủ?
Với chính sách tiền tệ thì các câu hỏi đó đợc giải đáp, cụ thể chính
sách tiền tệ có thể tác động đến công ăn việc làm và tỷ lệ thất nghiệp trong nền
kinh tế. Nếu chính sách tiền tệ mở rộng, tạo điều kiện cho đầu t phát triển sản
xuất, các doanh nghiệp và nền kinh tế cần nhiều lao động hơn, công ăn việc làm
cao, tỷ lệ thất nghiệp thấp. Ngợc lại, khi cung tiền tệ giảm xuống sẽ thu hẹp các
hoạt động sản xuất kinh doanh, các doangh nghiệp và nhà nớc cần ít lao động
hơn, việc làm bị cắt giẳm, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng.
Mặc dầu vậy, trong quá trình nghiên cứu hoạch định chính sách, cần
phải chú ý tới một thất nghiệp, gọi là thất nghiệp tự nhiên, là có lợi cho nền
kinh tế. Ví dụ, khi một ngời công nhân quyết định tìm một công việc mới tốt
hơn, thì anh ta hoặc chi ta có thể bị thất nghiệp trong khoảng thời gian đang đi
tìm việc làm mới. Các ngời lao động thờng tự nguyện quyết định tạm thời rời
khỏi công việc đẻ theo đuổi nhng mục tiêu khác (thành lập gia đình, đi du lịch,
quay trở lại trờng học...) và khi họ quyết định trở lại thị trờng lao động, thì họ
phải mất thời gian đi tìm đợc đúng công việc của họ. Điều lợi ích của việc có
một số thất nghiệp cũng giống nh lợi ích của việc có một tỷ lệ nhà để trống trên
thị trờng cho thuê nhà. Khi đó nhiều ngời trong chúng ta đang có nhu cầu tìm
một căn hộ phát hiện ra rằng, khi tỷ lệ nhà trống trên thị trờng xuống quá thấp,
thì chúng ta khó có thể tìm đợc một căn nhà tốt.
Mặt khác, thông thờng để có một tỷ lệ công ăn việc làm cao thì phải

kinh tế xã hội.
Ngoài ra, dựa trên kinh nghiệm của các nớc phát triển theo cơ chế thị
trờngcho thấy, vận hành chính sách tiền tệ, để đạt đợc các mục tiêu của nó cần
phải có sự phối hợp với các chính sách vĩ mô khác của nhà nớc nh chính sách
tài khoá,....
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
1.1.4. Đối tợng quản lý & xây dựng chính sách tiền tệ
Ngân hàng trung ơng là ngân hàng thuộc sở hữu nhà nớc, đợc thành lập
và hoạt động theo pháp luật. Ngân hàng trung ơng thực hiện chức năng quản lý
nhà nớc về tiền tệ và hoạt động của hệ thống ngân hàng; là ngân hàng phát hành
tiền: ngân hàng của các tổ chức tín dụng và ngân hàng làm dịch vụ tiền tệ cho
chính phủ. Hoạt động của ngân hàng trung ơng nhằm ổn định giá trị đồng tiền,
góp phần bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng và hệ thống các tổ chức tín
dụng, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội.
Thông thờng trên thế giới, việc xây dựng và thực thi chính sách tiền tệ đ-
ợc giao cho ngân hàng trung ơng. Nhiệm vụ đó là linh hồn xuyên suốt trong
mọi hoạt động của ngân hàng trung ơng. Các hoạt động khác của ngân hàng
trung ơng đều nhằm thực thi chính sách tiền tệ đạt những mục tiêu của nó.
1.2. Các công cụ của chính sách tiền tệ.
Công cụ của chính sách tiền tệ là hệ thống các biện pháp mà ngân hàng
trung ơng có thể sử dụng nhằm tác động vào khối lợng tiền lu thông trên thị tr-
ờng và lãi suất từ đó đạt đợc các mục tiêu của chính sách tiền tệ. Bao gồm:
nghiệp vụ thị trờng mở, dự trữ bắt buộc, chính sách chiết khấu &tái chiết khấu,
hạn mức tín dụng, quản lý lãi suất,...Mỗi loại công cụ khac nhau đều có cơ chế
tác động và đemlại những ảnh hởng ở những khía cạnh khác nhau.
Sau đây chúng ta cùng nhau đi sâu nghiên cứu cụ thể các công cụ mà
ngân hàng trung ơng sử dụng để điều hành chính sách tiền tệ.
1.2.1. Dự trữ bắt buộc.
Dự trữ bắt buộc là khoản tiền gửi của các tổ chức tín dụng phải gủi tại

khoản và gửi ở ngân hàng trung ơng và đựoc hởng lãi, cho dù cá ngân hàng th-
ơng mại vẫn phải trả lãi cho các khoảng gửi tại ngân hàng mình. Vì vậy, khi
mức dự trữ tăng lên, đòi hỏi các ngân hàng thơng mại phải tăng lãi suất cho vay
đối với nền kinh tế, giá các khoảng vay đắt hơn, khả năng cho vay của các ngân
hàng thơng mại giảm xuống và theo đó lợng tiền cung ứng cũng giảm xuống.
Ngợc lại, khi tỷ lệ dự trữ bắt buộc giảm xuống, cá ngân hàng thơng mại có cơ
hội giảm lãi suất cho vay đối với nền kinh tế, giá các khoảng vay rẻ hơn, tăng
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
khả năng cho vay của cá ngân hàng thơng mại và theo đó lợng tiền cung ứng
tăng lên.
Tuy nhiên hiện nay, công cụ dự trữ bắt buộc đóng vai trò kém phần quan
trọng trong quá trình thực thi chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ơng bởi vì
nó phức tạp, kém linh hoạt, ảnh hỏng nhiều đến khả năng thanh toán và ợi
nhuận kinh doanh của các ngân hàng....
1.2.2. Chính sách chiết khấu.
Chính sách chiết khấu là công cụ của ngân hàng trung ơng trong việc
thực thi chính sách tiền tệ, bằng cách cho vay tái cấp vốn cho các ngân hàng
kinh doanh. Khi ngân hàng trung ơng cho vay các ngân hàng kinh doanh làm
tăng thêm tiền dự trữ cho hệ thống ngân hàng, từ đó làm tăng thên lợng tiền
cung ứng.
Ngân hàng trung ơng kiểm soát công cụ này bằng hai cách: bằng cách tác
động đến giá cả các khoản vay (gọi là lãi suất cho vay tái chiết khấu) hoặc bằng
cách tác động đến số lợng vay thông qua quản lý cửa sổ chiết khấu.
Theo điều 9/ Luật ngân hàng nhà nớc Việt nam thì: Lãi suất tái chiết
khấu là hình thức lãi suất tái cấp vốn dựoc áp dụng khi ngân hàng nhà nớc tái
chiết khấu thuơng phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác cho các tổ chức tín
dụng. Lãi suất tái chiết khấu tác động vào giá cả tín dụng nên khi lãi suất tăng
sẽ làm thay đổi mặt bằng giá vốn đầu vào của các ngân hàng thơng mại, dẫn
đến thu hẹp khả năng cho vay của hệ thống ngân hàng, lợng tiền cung ứng cho

ngân hàng không đợc phép kiếm lợi từ các khoản vay chiết khấu (vì lãi suất
chiết khấu thờng thấp hơn lãi suất thị trờng) và ngân hàng trung ơng cố gắng
ngăn chặn tình hình này bằng cách quy định thể lệ cho vay chiết khấu đối với
từng ngân hàng một, thể lệ đó giới hạn các ngân hàng này có thể đợc vay chiết
khấu thờng xuyên đến mức nào.
Nếu một ngân hàng thờng xuyên đến cửa sổ chiết khấu quá nhiều, thì
ngân hàng trung ơng sau này sẽ thôi không cấp các khoản vay đó nữa và việc
một ngân hàng đến cửa sổ chiết khấu phải đợc coi nh một đặc ân, chứ không
phải là một quyền hạn. Khi một ngân hàng thơng mại đến vay chiết khấu tại
ngân hàng trung ơng thờng phải chịu 3 loại chi phí:
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
+ Lợi tức chiết khấu
+ Phí về việc phải làm đúng theo các điều tra của ngân hàng trung ơng về
khả năng thang toán của ngân hàng đến vay tại cửa sổ chết khấu.
+ Phí về việ rất có thể bị từ chối vay chiết khấu vì ngân hàng trung ơng
đang theo đuổi mộy chính sách tiền tệ thắt chặt nhằm chống lạm phát.
Ngoài việc sử dụng làm một công cụ để ảnh hởng đến cơ số tiền tệvà
cung ứng tiền tệ, chính sách chiết khấu còn quan trọng ở chỗ nhằm tránh khỏi
những cơn hoảng loạn tài chính cho các ngân hàng thơng mại. Bởi vì, tiền dự trữ
bắt buộc đợc tức điều đến các ngân hàng nào cần thêm tiền dự trữ hơn cả. Khi
đó, ngân hàng trung ơng thực hiện chức năng là ngòi cho vay cuối cùng và đó là
một trong những yêu cầu cực kỳ quan trọng để tiến hành thành công chính sách
tiền tệ.
Nói tóm lại, chính sách chiết khấu là một công cụ rất quan trọng trong
việc htực thi chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ơng. Nó đóng vai trò không
chỉ điều tiết lợng tiền cung ứng, mà còn để thực hiện vai trò ngời cho vay cuối
cùng đối với các tổ chức tín dụng và tác động đến việc điều chỉnh cơ cấu đầu t
của nền kinh tế. Tuy nhiên, với công cụ này, ngân hàng trung ơng thờng bị động
trong việc điều tiết lợng tiền cung ứng. Bởi vì, ngân hàng trung ơng chỉ có thể

Tuy nhiên, việc lựa chọn thị trờng chủ động hay thụ động là tuỳ thuộc
vào ngân hàng trung ơng sẽ quyết định thay đổi chỉ tiêu chính sách tiền tệ hoặc
chỉ tiêu duy trì nó trong từng thời kỳ nhất định.
Nh vậy, nghiệp vụ thị trờng mở là một công cụ quan trọng nhất của ngân
hàng trung ơng trong việc điều tiết lợng tiền cung ứng, bởi những u thế vốn có
của nó:
Ngân hàng trung ơng có thể kiểm soát đợc hoàn toàn kợng nghiệp vụ
thị trờng tự do.
Linh hoạt và chính xác, có thể sử dụng ở bất cứ mức độ nào, điều
chỉnh một lợng tiền cung ứng lớn hay nhỏ...
Ngân hàng trung ơng dễ dàng đảo ngợc lại tình thế của mình.
Thực hiện nhanh chóng, ít tốn kém về chi phí và thời gian...
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368