Website: Email : Tel : 0918.775.368
Mở đầu
Thành phần kinh tế nhà nớc là những đơn vị tổ chức trực tiếp sản
xuất kinh doanh hoặc phục vụ sản xuất kinh doanh mà toàn bộ nguồn
lực thuộc sở hữu nhà nớc hoặc phần nhà nớc chiếm tỷ lệ khống chế.
Trên con đờng phát triển nền kinh tế của các nớc xã hội chủ nghĩa
trớc đây xuất hiện nền kinh tế chỉ huy.Đó là một nền kinh tế mang nặng
tính bảo thủ kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế.
Đại Hội Đảng VI, Đảng ta đã xác định : chuyển đổi mô hình kinh
tế chỉ huy mang nặng tính bảo thủ trì trệ sang nền kinh tế hàng hoá
nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trờng, có sự quản lý của nhà
nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa. Nèn kinh tế nhiều thành phầ ở nớc
ta hiện nay gồm 6 thành phần kinh tế, trong đó thành phần kinh tế Nhà
nớc luôn giữ vai trò chủ đạo.
Đang là một sinh viên học về ngành kinh tế nên em cần tìm hiểu
để biết thêm về nền kinh tế nớc ta trong đó thành phần kinh tế nhà nớc
giữ vai trò chủ đạo, đây là việc làm rất thiết thực. Đó là cơ sở, tiền đề
vững chắc giúp em lập nghiệp sau này

Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Chơng I: Khái quát về kinh tế nhà nớc
I- Một số vấn đề lý luận về kinh tế nhà nớc
1. Sự cần thiết phải có kinh tế nhà nớc
Sau khi giành đợc chính quyền bắt tay vào việc xây dựng nền kinh
tế mới Nhà nớc xã hội chủ nghĩa đứng trớc một nền kinh tế về cơ bản
dựa trên sở hữu t nhân. Có hai loại sở hữu t nhân : là sở hữu t nhân của
ngời sản xuất nhỏ và sở hữu t nhân t bản chủ nghĩa. Nhà nứơc có thái độ
khác nhau đối với hai loại sở hữu t nhân đó. Đối với kinh tế t bản t nhân
Nhà nớc tiến hành quốc tế hoá bằng nhiều hình thức khác nhau. Còn đối
với những nhà sản xuất nhỏ nhà nớc tiến hành cải tạo dần bằng con đ-

tế nhà nớc và các đặc trng của kinh tế nhà nớc
Khái Niệm: kinh tế nhà nớc là thành phần kinh tế dựa trên sở hữu
toàn dân (sở hữu nhà nớc) việc tổ chức sản xuất kinh doanh tiến hành
theo nguyên tắc hạch toán kinh tế và thực hiện phân phối theo lao động
Kinh tế nhà nớc là thành phần kinh tế bao gồm các doanh nghiệp
nhà nớc, các tài nguyên quốc gia và tài sản thuộc sở hữu nhà nớc nh đất
đai, hầm mở rừng biển ngân sách, các quỹ dự trữ ngân hàng nhà nớc, hệ
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
thống bảo hiểm kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội, nguồn vốn ngoài nớc
góp vào các daonh nghiệp thuộc những thành phần kinh tế khác
Kinh tế nhà nớc vững và mạnh hơn bộ phận daonh nghiệp nhà nớc.
phân biệt đựoc hai phạm trù này và nhận thức đầy đủ hơn vai trò kinh tế
nhà nớc là một bớc phát triển về nhận thức thực tiễn nền kinh tế nớc ta
trong quá trình đổi mới.
Để từng bớc xây dựng quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, với trình
độ phát triển hiện nay và trong những năm tới của lực lợng sản xuất ở n-
ớc ta, kinh tế nhà nớc chỉ có thể tập chung phát triển trong những
ngành, lĩnh vực trọng yếu nh : kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội, hệ
thống tài chính,ngân hàng, bảo hiểm, những cơ sởan xuất thơng mại,
dịch vụ then chốt, một số doanh nghiệp thực hiện những nhiệm vụ có
quan hệ đặc biệt đến quốc phòng an ninh... về quy mô nói chung
thuộc loại vừa và lớn, công nghệ hiện đại, kinh doanh có hiệu quả cao.
Kinh tế nhà nớc giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân
thể hiện chủ yếu trên các mặt:
- Đi đầu về nâng cao năng suất chất lợng và hiệu quả nhờ đó mà
thúc đẩy sự tăng trởng nhanh vầ bền vững của nền kinh tế quốc dân.
- Bằng nhiều hình thức hỗ trợ các thành phần kinh tế khác cùng
phát triển theo định hớng xã hội chủ nghĩa.
- Tăng cờng sức mạnh vật chất làm chỗ dựa để nhà nớc thực hiện

Ngoài ra, với bản chất nhà nớc XHCN, nhànớc xác định đất đai, tài
nguyên thiên nhiên, tài chính ngân hàng do nhà n ớc nắm giữ, chi
phối để điều tiết, định hớng sự phát triển kinh tế xã hội.
Theo chủ trơng của Đảng ta, kinh tế nhà nớc cần tập chung vào
những ngành, lĩnh vực chủ yếu nh kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội, hệ
thống tài chính ngân hàng, những cơ sở sản xuất kinh doanh, thong mại
dịch vụ quan trọng, những cớ sở kinh tế phục vụ an ninh quốc phòng và
vấn đề xã hội, để đảm bảo những can đối lớn, chủ yếu của nền kinh tế
và thực hiện vai trò trong nền kinh tế thị tròng.
Tiếp tục đối mới và phát triển kinh tế nhà nớc để đảm bảo những
mục tiêu kinh tế xã hội. Trứoc hết cần hoàn thiện chế độ, chính
sách, luật pháp đảm bảo doanh nghiệp nhà nớc thật sự là một đơn vị sản
xuất hàng hoá có t cách pháp nhân. Phân định dứt khoát quyền sở hữu
nhà nớc với quỳen đại diện sở hữu nhà nớc, quyền sở hữu nhà nớc với
quyền sử dụng, quản lý tách biệt rõ ràng chức năng quản lý kinh tế với
quản lý tài sản của nhà nớc và quản lý kinh doanh của doanh nghiệp.
3. Phân biệt kinh tế nhà nớc với kinh tế t bản độc quyền
Trong sự phát triển nền kinh theo cơ chế thị trờng của một số các
nớc, thì nhà nớc luôn là một chủ thể kinh tế quan trọng có khả năng
nhận thức và vận dụng các quy luật kinh té kháchquan vào nền kinh tế,
đồng thời nhà nớc đa ra các chính sách vĩ mô nhằm khắc phục những
hạn chế của cơ chế thị trờng đem lại, tạo ra động lực mới cho phát triển
kinh tế. Ngày nay kinh tế nhà nớc ở Việt Nam là đặc trng của nền kinh
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
tế thị tròng theo định hớng XHCN còn kinh tế t bản độc quyền nhà nớc
là đặc trng của nền kinh tế thị trờng của các nớc t bản chủ nghĩa. Giữa
chúng có những điểm khác nhau căn bản sau :
- Vai trò chủ đạo cuả kinh tế nhà nớc là quan điểm lý luận đợc
các nớc XHCN thừa nhận rộng rãi, coi đây là một đặc trng cơ bản để

sản xuất còn rất thấp kếm, các quan hệ sở hữu còn tồn tại dới nhiều hình
thc vì thế nền kinh tế của nớc ta là nền kinh tée hỗn hợp nhiều thành
phần và đang vvận hành theo cơ chế thị trờng, nhng cơ chế thị trờng lại
không phải là hiện thân của sự hoàn hảo, bên cạnh những u điểm to lớn
của nó mà không ai có thể phủ nhận đợc thì nó cũng có không ít các
khuyết tật nh: gây ra sự phân hoá giầu nghèo trong xã hội, khủng hoảng
kinh tế, dễ làm cho con ngời suy thoái về đạo đức vì lợi ích riêng t mà
bất chấp lợi ích của cả cộng đồng Do đó nền kinh tế hàng hoá nhiều
thành phần, vận động theo cơ chế thị trờng cần phải có sự quản lý của
nhà nớc. Và chỉ có vai trò chủ đạo của thành phần kinh tế nhà nớc mới
đảm bao vững chắc định hớng XHCN, đảm bảo cho lợi ích của ngời lao
động, khắc phục và hạn chế những tiêu cực xấu do cơ chế thị trờng gây
ra. Phân phối lại thu nhập quốc dân một cách công bằng, đồng thời qua
đó thực hiện tăng trởng kinh tế gắn liền với cải thiện đời sống nhân dân,
với tiến bộ và cong bằng xã hội.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
- Kinh tế nhà nớc đại diện cho phơng thức sản xuất tiên tiến cho
nền kinh tế dựa trên chế độ công hữu về t liệu sản xuất đây là chế độ
phù hợp với xu hớng xã hội hoá của lực lợng sản xuất và phù hợp với
công cuộc xây dựng XHCN ở nớc ta hiện nay. Do đó đầu t cho phát
triển kinh tế nhà nớc chính là chúng ta đang tạo ra nền tảng kinh tế cho
CNXH, tạo ra sức mạnh vật chất để nhà nớc điều tiết và quản lý thị tr-
ờng.
- Kinh tế nhà nớc luôn nắm những ngành, những vị trí then chốt,
trọng yếu của nền kinh tế do đó chỉ có kinh tế nhà nớc mới có khả năng
chi phối các thành phần kinh tế khác, đảm bảo đợc những mục tiêu phát
triển kinh tế-xã hội. Mặt khác với sự phát triển ngày càng cao của nền
kinh tế đòi hỏi phải có một cơ sở hạ tầng tốt, để đam bảo cho nền kinh
tế phát triển nhanh,mạnh và bền vững.