BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
MẪN THỊ HUYỀN
PHÂN TÍCH NGUỒN CUNG NƯỚC VÀ TÌNH HÌNH SỬ
DỤNG NƯỚC SINH HOẠT CỦA CÁC HỘ GIA ĐÌNH
TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ TỪ SƠN, TỈNH BẮC NINH CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ
MÃ SỐ : 60.34.04.10

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
GS.TS. NGUYỄN VĂN SONG

HÀ NỘI, NĂM 2014
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page i


thuận lợi cung cấp số liệu, tài liệu giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này.
Qua đây, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng
nghiệp đã quan tâm động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện nghiên
cứu đề tài.
Mặc dù có nhiều nỗ lực, song do trình độ và thời gian có hạn nên luận
văn không tránh khỏi thiếu sót. Vì vậy, tôi kính mong nhận được sự góp ý chỉ
bảo của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
Tác giả luận văn
Mẫn Thị Huyền
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page iii

MỤC LỤC

Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục bảng vi

Danh mục hình, sơ đồ viii



2.2 Cơ sở thực tiễn 32

2.2.1 Tình hình cung cấp và sử dụng nước sinh hoạt trên thế giới 32

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page iv

2.2.2 Tình hình cung cấp và sử dụng nước sinh hoạt ở Việt Nam 34

2.2.3 Bài học kinh nghiệm 37

Phần 3 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 39

3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 39

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 39

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 40

3.1.3 Đánh giá chung về địa bàn nghiên cứu 48

3.2 Phương pháp nghiên cứu 48

3.2.1 Khung phân tích 48

3.2.2 Phương pháp nghiên cứu 50

3.2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 52



Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page v

4.4 Một số giải pháp nhằm khai thác hiệu quả nguồn cung nước sinh
hoạt và sử dụng nước sinh hoạt cho các hộ gia đình tại thị xã Từ Sơn. 91

4.4.1 Đầu tư, xây dựng cơ sở hạ tầng đảm bảo cung cấp nước sinh hoạt
cho người dân 91

4.4.2 Tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của người dân về
việc sử dụng nước sinh hoạt đảm bảo vệ sinh 92

4.4.3 Xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích đầu tư xây dựng, mở
rộng mạng lưới đường ống nước sạch 93

4.4.4 Phát triển nguồn nhân lực, khoa học, công nghệ 96

Phần 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 98

5.1 Kết luận 98

5.2 Kiến nghị 100

5.2.1 Đối với chính quyền địa phương 100

5.2.2 Đối với các hộ gia đình 101

TÀI LIỆU THAM KHẢO 102


4.8 Kết quả tổng hợp về chất lượng nước sinh hoạt tại các hộ điều tra
trên địa bàn nghiên cứu 75
4.9 Nhận thức của người dân về ảnh hưởng chất lượng nước sinh
hoạt đến đời sống hàng ngày 77
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page vii

4.10 Một số chỉ tiêu phản ánh dịch vụ cung cấp nước sạch của các đơn
vị cấp nước địa bàn TX. Từ Sơn năm 2011 79
4.11 Nhu cầu nước cho sinh hoạt bình quân hàng ngày của mỗi người 80
4.12 Giá tiêu thụ nước sạch cho từng đối tượng của nhà máy nước Từ
Sơn năm 2013 80
4.13 Chi phí bình quân cho việc sử dụng nước của các hộ gia đình 82
4.14 Sản lượng nước thất thoát của công ty qua các năm 85
4.15 Ảnh hưởng của thu nhập và trình độ văn hóa đến sự quan tâm sử
dụng nước sạch, nước hợp vệ sinh trong các hộ gia đình. 86
4.16 Mức độ ô nhiễm nguồn nước mặt tại các khu vực làng nghề trên
địa bàn thị xã Từ Sơn 90

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page viii

DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ Hình 2.1 Tỷ lệ các nguồn nước trên trái đất 15
Hình 3.1 Bản đồ địa giới hành chính thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. 39
Sơ đồ 3.1 Khung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến nguồn cung nước
SH và tình hình sử dụng nước SH 49
Sơ đồ 4.1 Khái quát nguồn cung nước sinh hoạt trên địa bàn thị xã Từ

nghiệp cũng là nguyên nhân lớn gây ra sự ô nhiễm môi trường ngày càng tăng
cao, đặc biệt là môi trường nước vẫn chưa được các cấp chính quyền quan
tâm thích đáng. Vấn đề về nước, đặc biệt là nước sinh hoạt hiện nay trở thành
vấn đề bức thiết bởi tình trạng thiếu nước ngày càng trầm trọng ở nhiều địa
phương trên cả nước. Ngay cả ở những thành phố, đô thị lớn như Hà Nội hiện
nay chuyện người dân không có nước để dùng, phải dùng nước nhiễm bẩn,
nhiễm thạch tín không còn xa lạ; nhất là ở những chung cư mới xây theo
người dân phản ánh nước sinh hoạt rất bẩn, đục và chứa hàm lượng asen,
amoni cao gấp 2,5 lần tiêu chuẩn cho phép (Xuân Minh, Đức Công, 2014).
Ông Lê Văn Dục, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho biết hiện tổng sản
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 2

lượng nước cung cấp cho toàn thành phố 880.000-900.000 m3/ngày đêm,
song tính theo số dân thì toàn Hà Nội cần 1,2 triệu m3/ngày đêm (Đoàn Loan,
2014). Ngay tại Thành phố Vinh (Nghệ An) nhiều

người dân vẫn thiếu nước
sạch trong ăn uống, sinh hoạt; và người dân phải chi trả số tiền mua nước sạch
với giá rất cao, có nơi 6.500 đồng/m3 đến 18.000 đồng/m3 nước, thậm chí có
nơi giá cao ngất ngưởng lên gần 40.000 đồng/m3 nước (Hoa Lê, 2013).
Thị xã Từ Sơn có nguồn nước mặt tương đối dồi dào, bao gồm sông Ngũ
Huyện Khê, ngòi Tào Khê và hàng trăm ha mặt nước ao, hồ. Trong đó tầng
chứa nước áp lực yếu có trữ lượng khá phong phú, chất lượng tốt, có ý nghĩa
cung cấp nước lớn để phục vụ cho nhu cầu ăn uống, sinh hoạt và sản xuất. Thị
xã Từ Sơn bao gồm 12 xã, phường (5 xã, 7 phường) với nhiều làng nghề và
các khu công nghiệp lớn, nhỏ, các doanh nghiệp tư nhân, nhưng mới chỉ có
hai nhà máy nước cung cấp nước sạch cho người dân sinh sống trên địa bàn
thị xã. Bên cạnh đó còn có khoảng 12 trạm cấp nước nhỏ và hàng chục các
công trình đơn lẻ do các đơn vị, cụm công nghiệp, làng nghề tự khoan (Hoàng

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu nguồn cung nước sinh hoạt và tình hình sử
dụng nước sinh hoạt của hộ gia đình, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm khai thác
hiệu quả nguồn cung nước sinh hoạt và đảm bảo người dân trên địa bàn thị xã
Từ Sơn được sử dụng nước sạch, hợp vệ sinh trong sinh hoạt hàng ngày.
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về nguồn cung nước sinh hoạt
và tình hình sử dụng nước sinh hoạt của hộ gia đình;
- Phân tích thực trạng nguồn cung nước sinh hoạt và tình hình sử dụng
nước sinh hoạt của hộ gia đình, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc cung
nước sinh hoạt và sử dụng nước sinh hoạt của hộ gia đình tại địa bàn thị xã
Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh;
- Đề xuất các giải pháp nhằm khai thác hiệu quả nguồn cung nước sinh
hoạt và đảm bảo người dân trên địa bàn thị xã được sử dụng nước sạch, hợp
vệ sinh trong sinh hoạt hàng ngày.
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 4

1.3 Câu hỏi nghiên cứu
Nghiên cứu phải trả lời được các câu hỏi:
- Thực trạng nguồn cung nước sinh hoạt và tình hình sử dụng nước sinh
hoạt của các hộ gia đình hiện nay ra sao?
- Chất lượng nước sinh hoạt hiện nay như thế nào? có đảm bảo sức khỏe
cho người dân hay không?
- Các yếu tố nào ảnh hưởng tới nguồn cung nước sinh hoạt và tình hình
sử dụng nước sinh hoạt của các hộ gia đình tại địa bàn thị xã Từ Sơn ?
- Làm sao để đáp ứng đủ nước sinh hoạt đảm bảo chất lượng cho người dân?
1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.4.1 Đối tượng nghiên cứu
Thực trạng nguồn cung nước sinh hoạt và tình hình sử dụng nước sinh
hoạt của các hộ gia đình trên địa bàn thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.

gồm các nguồn nước mặt, nước mưa, nước dưới đất, nước biển thuộc lãnh thổ
nước Cộng hòa XHCN Việt Nam” (Luật tài nguyên nước, 2012).
Theo Wikipedia: Nước là một hợp chất hóa học của oxy và hidro, có
công thức hóa học là H
2
O. Với các tính chất lí hóa đặc biệt (ví dụ như tính
lưỡng cực, liên kết hiđrô và tính bất thường của khối lượng riêng) nước là một
chất rất quan trọng trong nhiều ngành khoa học và trong đời sống. 70% diện
tích của Trái Đất được nước che phủ nhưng chỉ 0,3% tổng lượng nước trên
Trái Đất nằm trong các nguồn có thể khai thác dùng làm nước uống (WHO
1995). Nước giữ cho khí hậu tương đối ổn định và pha loãng các yếu tố gây ô
nhiễm môi trường, nó còn là thành phần cấu tạo chính yếu trong cơ thể sinh
vật, chiếm từ 50% - 97% trọng lượng của cơ thể, ở người nước chiếm 70%
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 6

trọng lượng cơ thể và ở sứa biển nước chiếm tới 97% (Lê Quốc Tuấn, 2013).
* Phân loại nguồn nước
Có thể phân loại nguồn nước dựa trên nhiều yếu tố như tính chất, mục
đích sử dụng, Nước trên trái đất gồm hai nguồn chính là nguồn nước mặt và
nguồn nước ngầm, trong đó có thể chia nhỏ dựa theo tính chất nguồn nước
như sau:
- Nước mặt: là nước tồn tại trên đất liền hoặc hải đảo (Luật tài nguyên
nước 2012). Bao gồm các nguồn nước trong các ao, đầm, hồ chứa, sông suối.
+ Nước lợ: Ở cửa sông và các vùng ven bờ biển, nơi gặp nhau của các
dòng nước ngọt chảy từ sông ra, các dòng nước thấm từ đất liền chảy ra hòa
trộn với nước biển. Do ảnh hưởng của thủy triều, mực nước tại chỗ gặp nhau
lúc ở mức cao, lúc ở mức thấp và do sự hòa trộn giữa nước ngọt và nước biển
làm cho độ muối và hàm lượng huyền phù trong nước ở khu vực này luôn
thay đổi và có trị số cao hơn tiêu chuẩn cấp nước cho sinh hoạt và thấp hơn

được thay đổi một số lý tính hóa học để phục vụ cho quá trình vận hành sản
xuất như nước nặng, nước phóng xạ….
- Nước dùng trong sản xuất nông nghiệp: Là nguồn nước sử dụng cho tưới
tiêu, làm nước uống cho gia súc gia cầm trong chăn nuôi, môi trường sống, nguồn
nước cung cấp cho nuôi trồng thủy sản (Luật tài nguyên nước 2012).
* Đặc điểm của tài nguyên nước
- Tài nguyên nước tồn tại thành các dòng (dòng chảy), từ các dòng chảy
của các con suối, dòng chảy trên mặt đất về các con sông và hướng ra các cửa
sông và biển cả.
- Lượng nước thay đổi theo mùa, vào mùa mưa lượng nước mặt hoặc
nước ngồn có thể lớn hơn rất nhiều so với mùa khô. Đặc điểm này ảnh hưởng
tới quá trình quản lý và sử dụng nước.
- Nước có thể tái sử dụng, trong trường hợp nước đã được sử dụng ở các
thượng nguồn (sinh hoạt, tưới tiêu, chạy máy thủy điện,…) những vẫn có thể
được sử dụng nhiều lần ở phía cuối nguồn.
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 8

- Phân bố không đều giữa các tháng trong năm, không đều trên các khu
vực lãnh thổ khác nhau.
2.1.1.2 Khái niệm nước sinh hoạt
Nước sinh hoạt là nước phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt của con người
như dùng để ăn uống, tắm rửa, giặt dũ, Hệ thống cấp nước cho sinh hoạt
chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số các hệ thống cấp nước hiện nay. Nước dùng cho
sinh hoạt phải đảm bảo các tiêu chuẩn về lý học, hóa học và vi sinh theo các
yêu cầu của quy phạm đề ra, không chứa các thành phần lý hóa học và vi sinh
ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Bảng 2.1: Giới hạn các chỉ tiêu chất lượng đối với nước sinh hoạt
TT Tên chỉ tiêu
Đơn vị

Nước sạch cần đáp ứng các chỉ tiêu theo quy định của Quy chuẩn kỹ thuật
Quốc gia về chất lượng nước sinh hoạt QCVN 02:2009/BYT do Bộ Y tế ban
hành. Quy chuẩn nước sinh hoạt quốc gia quy định mức giới hạn các chỉ tiêu
chất lượng đối với nước sử dụng cho mục đích sinh hoạt thông thường không
sử dụng để ăn uống trực tiếp hoặc dùng cho chế biến thực phẩm tại các cơ sở
chế biến thực phẩm.
Nước dùng cho ăn uống là nước không màu, không mùi vị, không chứa các
chất độc hại, các vi trùng và tác nhân gây bệnh; hàm lượng các chất hòa tan
trong nước không được vượt quá tiêu chuẩn cho phép, các tiêu chuẩn phải đảm
bảo trong mức quy định theo tiêu chuẩn QCVN 01:2009/BYT của Bộ y tế.
Nước uống hay nước sạch là các loại nước đủ độ tinh khiết tối thiểu để
con người hoặc các loài động vật, thực vật có thể uống, tiêu thụ, hấp thu hoặc
sử dụng mà ít gặp nguy cơ tác hại trước mắt hoặc về lâu dài. Trong hầu hết
các nước phát triển, nước uống được cung cấp cho các hộ gia đình, các hoạt
động thương mại và công nghiệp, tất cả các nước uống này đều phải đạt tiêu
chuẩn về vệ sinh (thường là nước máy, nước ngọt, nước lọc), chỉ có một tỷ lệ
rất nhỏ được thực tế tiêu thụ hoặc được sử dụng trong chế biến thực phẩm hay
việc tắm rửa hoặc tưới tiêu, rửa xe Nước sinh hoạt chủ yếu lấy từ nguồn
nước ngầm, nước mặt (ao, hồ, sông, suối ), bên cạnh đó nguồn nước mưa
cũng được sử dụng trong sinh hoạt của người dân.

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 10

Bảng 2.2: Bảng tiêu chuẩn vệ sinh nước ăn uống
STT


Vị lạ
A
3.Ð
ộ đục (a)

NTU

2

A

4.pH (a)6,5
-
8,5

A

5.Ð

0,2

B

8. Hàm lượng Amoni, tính theo NH4+ (a) mg/l 1,5 B
9. Hàm lượng Antimon mg/l 0,005 C
10.

Hàm lượng Asen mg/l 0,01 B
11. Hàm lượng Bari mg/l 0,7 C
12.

Hàm lượng Bo tính chung cho cả Borat v
à
Axit boric

mg/l

0,3
C
13.

Hàm lượng Cadimi mg/l 0,003 C
14.

Hàm lượng Clorua (a) mg/l 250 A
15.

a

mg/l

0,07

C

18.
Hàm lư
ợng Florua

mg/l

0,7
–

1,5

B

19.
Hàm lư
ợng Hydro sunfua (a)

0,5

A

23.
Hàm lư
ợng Thuỷ ngân.

mg/l

0,001

B

24
.Hàm lư
ợng Molybdenmg/l

0,07

C

Hàm lượng Selen mg/l 0,01 C
29.

Hàm lượng Natri mg/l 200 B
30. Hàm lượng Sunphát (a) mg/l 250 A
31. Hàm lượng kẽm (a) mg/l 3 C
32.

Ðộ ô xy hoá mg/l 2 A
Nguồn: QCVN 01:2009/BYT

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 11

* Một số tiêu chuẩn về nước sinh hoạt
Ngoài những yêu cầu về chất lượng nước sạch, nước dùng cho ăn uống
hàng ngày thì nước cấp cho sinh hoạt cũng cần đạt được những yêu cầu nhất
định. Nước cấp sinh hoạt là nước dùng trong sinh hoạt đã qua xử lý và được
phân phối đến người tiêu dùng.
Bảng 2.3: Yêu cầu về chất lượng nước cấp sinh hoạt
STT Tên chỉ tiêu Đơn vị Mức không lớn hơn
1 Màu sắc mg/l Pt 15
2 Mùi vị - Không có mùi, vị lạ
3 Độ đục NTU 5
4 pH - 6 ÷8,5
5 Độ cứng, theo CaCO
3
mg/l 300
6 Hàm lượng Oxy hòa tan mg/l 6
7 Tổng chất rắn hòa tan Mg/l 1000

Mặc dù vậy do hệ thống đường ống dẫn nước, máy móc không được quan tâm
bảo dưỡng dẫn đến nước khi đến người tiêu dùng chưa đảm bảo chất lượng.
Cùng với điều kiện kinh tế ngày càng phát triển thì mức độ ô nhiễm môi
trường đang ngày càng gia tăng do chưa có biện pháp xử lý triệt để ô nhiễm
môi trường, khiến các nguồn nước đang ngày càng ô nhiễm nặng nề và dần
khan hiếm hơn. Ngày nay tỷ lệ người dân phải sử dụng nước bẩn ngày càng
cao lamd cho tỷ lệ người mắc các bệnh về nước ngày càng nhiều. Nguyên
nhân một phần do người dân chưa nhận thức rõ tác hại của việc sử dụng nước
không đảm bảo vệ sinh, và một phần là do nguồn nước khan hiếm khiến
người dân phải chấp nhận sử dụng nước bẩn để duy trì cuộc sống.
2.1.1.3 Vai trò của nước sinh hoạt đối với đời sống con người
Nước là thành phần cơ bản, là yếu tố quan trọng hàng đầu của môi
trường sống, là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá đối với mỗi quốc gia cũng
như toàn nhân loại. Nước có vai trò quan trọng trong mọi hoạt động của đời
sống kinh tế xã hội. Nước là yếu tố không thể thiếu và không thể thay thế
được trong sinh hoạt hàng ngày của con người, là nguồn thiết yếu nuôi sống
con người. Mỗi người đều phải cần một lượng nước nhất định đủ để duy trì
nhịp sống và làm việc hàng ngày. Nước chiếm khoảng 70% trọng lượng cơ
thể con người và được phân bố ở mọi cơ quan như não, máu, tim, gan,
thận,….và có vai trò rất quan trọng trong thành phần cấu tạo nên các cơ quan
đó. Trong não nước chiếm 85%, máu 92%, dịch dạ dày 95%, cơ bắp 75%,
xương 22%, răng 10% (Hoàn Thiện, 2012 ). Nếu các bộ phận trên cơ thể bị
thiếu nước sẽ khiến cơ thể mệt mỏi, nhức đầu, chóng mặt, dễ bị sỏi
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 13

thận,….nếu cơ thể thiếu nước trầm trọng sẽ dẫn đến hạ huyết áp, tim đập
nhanh, cơ thể mất thăng bằng. Trường hợp thiếu nước kéo dài có thể gây ra
nhiều bệnh nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe của con người. Ngoài ra
nước còn là chất trung chuyển chất dinh dưỡng và oxy đi nuôi dưỡng các bộ

Paribus) (Kinh tế học vi mô). Cung bao gồm hai yếu tố cơ bản là khả năng và
ý muốn sẵn sàng bán hàng hóa hoặc dịch vụ của người bán. Ngoài ra, cung
còn phụ thuộc vào bối cảnh không gian và thời gian cụ thể. Từ khái niệm về
cung sản phẩm hàng hóa và dịch vụ nói chung, chúng ta có thể hiểu khái niệm
về cung nước như sau: Cung nước sinh hoạt là biểu thị lượng nước được khai
thác, xử lý mà nhà cung ứng (với tư cách là người bán) có khả năng và sẵn
sàng bán ở các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định,với điều kiện
các yếu tố khác không đổi.
Nguồn cung nước bao gồm tất cả các nguồn nước ngọt có xuất phát điểm
là từ các cơn mưa được tạo ra do sự ngưng tụ tới hạn của hơi nước trong
không khí, rơi xuống ao, hồ, sông của mặt đất; các nguồn nước ngầm và nước
do sự tan chảy của băng hay tuyết. Mặc dù nước chiếm 70% diện tích trên trái
đất nhưng tỷ lệ nước ngọt chỉ chiếm 2,5% tổng lượng nước trên trái đất. Nhìn
một cách tổng thể, nguồn cung về nước ngọt trên trái đất là do vòng tuần hoàn
nước mang lại, trừ nguồn nước ngọt ở hai cực của trái đất. Trên các lục địa
nguồn cung nước chính đó là nguồn nước mặt và nước ngầm. Do đó, nguồn
cung nước sinh hoạt ngày nay chủ yếu là từ nguồn nước ngầm và nước mặt
(nước mưa, nước ao, hồ, sông, suối).

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 15

Tài nguyên nước trên trái đất
97.50%
2.50%
Nước mặn
Nước ngọt


vào (bổ cấp), nguồn ra và chứa. Sự khác biệt chủ yếu với nước mặt là do tốc
độ luân chuyển chậm (dòng thấm rất chậm so với nước mặt), khả năng giữ
nước ngầm nhìn chung lớn hơn nước mặt khi so sánh về lượng nước đầu vào.
Sự khác biệt này làm cho con người sử dụng nó một cách vô tội vạ trong một
thời gian dài mà không cần dự trữ. Đó là quan niệm sai lầm, khi mà nguồn
nước khai thác vượt quá lượng bổ cấp sẽ là cạn kiệt tầng chứa nước và không
thể phục hồi. Nguồn cung cấp nước cho nước ngầm là nước mặt thấm vào
tầng chứa. Các nguồn thoát tự nhiên như suối và thấm vào các đại dương.
Đỉnh núi băng và sông băng (chiếm 1.75% lượng nước ngọt trên trái
đất): Nước được giữ lâu dài trong băng, tuyết. Vùng Nam cực chiếm 90%
tổng lượng băng của Trái Đất, các đỉnh núi băng ở Greenland chiếm 10%
tổng lượng băng toàn cầu.
* Đặc điểm của nguồn cung nước
Tài nguyên nước tồn tại thành các dòng (dòng chảy), từ các dòng chảy
của các con sông, suối hướng ra các cửa sông và hướng ra biển đến các dòng
chảy của các mạch nước ngầm trong lòng đất. Nguồn cung nước thay đổi theo
mùa như vào mùa mưa lượng nước mưa lớn khiến cho lượng nước mặt hoặc
nước nguồn lớn hơn nhiều so với mùa khô. Ngoài ra nguồn cung nước được
phân bố không đồng đều trên các khu vực lãnh thổ và giữa các tháng trong
năm. Trên các vùng lãnh thổ khác nhau có nguồn cung nước tương đối khác
nhau, ví dụ như hầu hết lượng nước ngọt trên trái đất được dự trữ ở hai cực
Bắc và cực nam bán cầu; các khu vực khác có trữ lượng nước ngọt thấp, một
số nơi thiếu nước ngọt trầm trọng như các vùng hoang mạc, bán hoang mạc
hay sa mạc. Sự phân bố không đều về nguồn dự trữ cũng như lượng mưa trên
trái đất đã hình thành lên các khu vực khan hiếm nước; đồng thời tốc độ ô
nhiễm nước mặt và nước ngầm đã làm cho lượng nước sạch để sử dụng trở
nên ngày càng khan hiếm.