Website: Email : Tel : 0918.775.368
Lời Mở Đầu
Xu thế toàn cầu hóa, khu vực hóa đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ và là xu
thế tất yếu của các quan hệ kinh tế quốc tế hiện đại. Vì vậy thị trường bảo hiểm
Việt Nam cần phải có những bước chuyển mình nhằm đáp ứng những nhu cầu
của thách thức và hội nhập nếu không muốn gạt ra khỏi lề của sự phát triển. Đặc
biệt Việt Nam hiện nay đã chính thức trở thành thành viên của tổ chức thương
mại thế giới WTO, do đó lĩnh vực dịch vụ tài chính, trong đó bảo hiểm là một
trong những lĩnh vực nhạy cảm được quan tâm nhiều. Những biến động trên thị
trường bảo hiểm Việt Nam trong thời gian gần đây, nhất là sau khi gia nhập WTO
đã chứng minh tính sôi động của nó với hàng loạt các công ty, tập đoàn bảo hiểm
nước ngoài ở Châu Âu, Châu Mỹ và cả trong khu vực cũng như những nước láng
giềng đã đang và sẽ ra nhập vào thị trường Việt Nam.
Trước bối cảnh đó, các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam cũng đã và đang
nỗ lực không ngừng để giữ vững và nâng cao vị thế cạnh tranh của mình trước
những đòi hỏi ngày càng khắt khe của thị trường.
Công ty cổ phần bảo hiểm Petrolimex được thành lập từ năm 1995, là một
trong những công ty cổ phần đầu tiên được thành lập trong lĩnh vực bảo hiểm. Chỉ
với hơn 10 năm sau khi ra nhập thị trường công ty đã thổi một luồng gió mới vào
thị trường bảo hiểm Việt Nam với những thành tựu kinh doanh đáng kể, chiếm
được cảm tình và niềm tin của đông đảo khách hàng trong đó có rất nhiều khách
hàng lớn. Có thể nói vị thế của PJICO ngày càng được khẳng định và nâng cao
trên thị trường, là một địa chỉ đáng tin cậy cho nhiều tổ chức cá nhân tìm đến để
đảm bảo an toàn, bình yên cho việc kinh doanh và cuộc sống của họ. Tuy nhiên
trong một môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt như hiện nay, đặc biệt là năm
2008 này theo cam kết gia nhập WTO thì không còn rào cản phân biệt giữa doanh
Website: Email : Tel : 0918.775.368

Website: Email : Tel : 0918.775.368
nghiệp bảo hiểm Việt Nam và doanh nghiệp bảo hiểm có vốn đầu tư nước ngoài.
Để có thể giữ vững và nâng cao hơn nữa vị thế của mình đòi hỏi công ty phải có

1. Khái quát chung về doanh nghiệp bảo hiểm
1.1. Khái niệm và phân loại doanh nghiệp bảo hiểm
a. Khái niệm doanh nghiệp bảo hiểm
Doanh nghiệp là những tổ chức kinh tế độc lập cơ bản của nền kinh tế, có
tư cách pháp nhân, hoạt động sản xuất kinh doanh trên thị trường vì mục đích tối
đa hóa lợi nhuận và sự phát triển của xã hội. “Doanh nghiệp bảo hiểm là doanh
nghiệp được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của luật kinh doanh
bảo hiểm và các quy định khác của pháp luật có liên quan đến kinh doanh bảo
hiểm”.
Doanh nghiệp bảo hiểm là một loại doanh nghiệp dịch vụ, hoạt động của nó
cũng nhằm mục đích sinh lời. Điểm khác nhau cơ bản giữa doanh nghiệp bảo
hiểm với các doanh nghiệp khác là ở chỗ: Doanh nghiệp bảo hiểm là doanh
nghiệp chấp nhận rủi ro của người được bảo hiểm; nó có trách nhiệm trả tiền bảo
hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm khi xảy ra
sự kiện bảo hiểm nếu người mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm cho doanh nghiệp.
Như vậy, muốn phân biệt phải dựa vào đặc điểm hoạt động kinh doanh của
DNBH.
b. Phân loại doanh nghiệp bảo hiểm
Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế đa dạng, phong phú các hoạt động
kinh tế - xã hội. Trong nền kinh tế đó có nhiều thành phần kinh tế tham gia. Vì
vậy, các tổ chức kinh tế cũng phù hợp với thành phần kinh tế đó. Cụ thể trong thị
trường bảo hiểm thường bao gồm các hình thức tổ chức như sau:
b.1. Doanh nghiệp bảo hiểm Nhà Nước
Website: Email : Tel : 0918.775.368

Website: Email : Tel : 0918.775.368
Doanh nghiệp bảo hiểm Nhà Nước là doanh nghiệp do Nhà Nước thành
lập, đầu tư vốn và quản lý với tư cách là người chủ sở hữu. Doanh nghiệp bảo
hiểm Nhà Nước là một pháp nhân kinh tế hoạt động theo pháp luật và bình đẳng
trước pháp luật.

Trong thị trường bảo hiểm còn có các doanh nghiệp môi giới bảo hiểm.
Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm bao gồm nhiều doanh nghiệp thuộc các thành
phần kinh tế như:
- Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm Nhà Nước
- Công ty cổ phần môi giới bảo hiểm
- Công ty trách nhiệm hữu hạn môi giới bảo hiểm
- Công ty hợp doanh môi giới bảo hiểm
- Doanh nghiệp tư nhân môi giới bảo hiểm
- Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm liên doanh
- Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm 100% vốn đầu tư nước ngoài
Các tổ chức như đại lý bảo hiểm, văn phòng đại diện của doanh nghiệp bảo
hiểm là các tổ chức phụ thuộc, không đủ tư cách để gọi là doanh nghiệp bảo hiểm.
1.2. Nội dung và đặc điểm hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bảo hiểm
1.2.1. Nội dung hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bảo hiểm
a. Kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh tái bảo hiểm
Kinh doanh bảo hiểm là hoạt động của DNBH nhằm mục đích sinh lời. Ở
đây DNBH chấp nhận rủi ro của người được bảo hiểm trên cơ sở người mua bảo
hiểm đóng phí bảo hiểm cho người bảo hiểm (DNBH), DNBH bồi thường (hoặc
trả tiền bảo hiểm) cho những tổn thất thuộc phạm vi bảo hiểm cho người thụ
hưởng.
Cũng giống như bất kỳ một hoạt động kinh doanh nào, ngoài việc đáp ứng
cho các nhu cầu an toàn của con người thì lợi nhuận là mục tiêu của hoạt động
Website: Email : Tel : 0918.775.368

Website: Email : Tel : 0918.775.368
kinh doanh bảo hiểm. Bởi vậy, có một số nguyên tắc phải tuân thủ khi tiến hành
hoạt động kinh doanh bảo hiểm.
 Nguyên tắc 1: “Số đông bù số ít”. Đây là nguyên tắc xuyên suốt,
không thể thiếu được trong bất kỳ nghiệp vụ bảo hiểm thương mại nào. Theo đó
hậu quả của rủi ro xảy ra đối với một hoặc một số ít người sẽ được bù đắp bằng số

DNBH vừa ổn định kinh doanh vừa thu lợi nhuận, vừa phát triển mối quan hệ
kinh tế với các nước.
 Nguyên tắc 4: “Trung thực tuyệt đối”. Theo nguyên tắc này đòi
hỏi DNBH phải có trách nhiệm cân nhắc các điều kiện, điều khoản để soạn thảo
hợp đồng để đảm bảo quyền lợi cho cả hai bên, từ đó góp phần tăng thêm tính
hữu hình của sản phẩm bảo hiểm – một sản phẩm dịch vụ. Chất lượng sản phẩm
bảo hiểm có đảm bảo hay không, giá cả có hợp lý hay không, quyền lợi của người
được bảo hiểm có đảm bảo đầy đủ công bằng hay không… đều chủ yếu dựa vào
sự trung thực của phía DNBH.
Ngược lại, nguyên tắc này cũng đặt ra yêu cầu đối với người tham gia bảo
hiểm, là phải trung thực trong việc khai báo rủi ro khi tham gia bảo hiểm, để giúp
DNBH xác định mức phí phù hợp với rủi ro mà họ đảm nhận. Thêm vào đó các
hành vi gian lận nhằm trục lợi bảo hiểm khi thông báo, khai báo các thiệt hại để
đòi bồi thường sẽ được sử lý theo pháp luật
 Nguyên tắc 5: “Quyền lợi có thể được bảo hiểm”. Nguyên tắc
này yêu cầu người tham gia BH phải có lợi ích tài chính bị tổn thất nếu đối tượng
được bảo hiểm gặp rủi ro. Nói cách khác, người tham gia BH phải có một số quan
hệ với đối tượng được BH và được pháp luật công nhận. Mối quan hệ có thể biểu
hiện qua quyền sở hữu, quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền tài sản, quyền và
nghĩa vụ nuôi dưỡng, cấp dưỡng đối với đối tượng được bảo hiểm. Nguyên tắc
này nhằm loại bỏ khả năng BH cho tài sản của người khác hoặc cố tình gây thiệt
hại hoặc tổn thất để thu lợi từ một đơn bảo hiểm.
Website: Email : Tel : 0918.775.368

Website: Email : Tel : 0918.775.368
Ngoài các nguyên tắc cơ bản trên, trong mỗi một loại hình bảo hiểm sẽ có
thêm các nguyên tắc khác phù hợp với đặc điểm của từng loại: nguyên tắc bồi
thường, nguyên tắc khoán...
b. Đề phòng, hạn chế rủi ro, tổn thất
DNBH không chỉ có trách nhiệm bồi thường tổn thất thuộc phạm vi bảo

gia đóng phí) là hết sức quan trọng. Quản lý quỹ tức quản lý thu chi đúng chế độ.
Thu phải thu đúng, thu đủ, triệt để khai thác các nguồn thu, chi đúng chế độ kịp
thời, tiết kiệm nhất là chi bồi thường, chi quản lý… Nguồn quỹ thu được chưa chi
đến phải đem đầu tư sinh lời. Là hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp bảo hiểm
tìm thị trường đầu tư vừa sinh lời cao, vừa đảm bảo không mất vốn.
Trên đây là năm nội dung hoạt động quan trọng, chủ yếu của DNBH. Ngoài
ra doanh nghiệp có thể tham gia vào các hoạt động khác mà pháp luật cho phép.
Thông thường, các DNBH hoặc kinh doanh bảo hiểm nhân thọ, hoặc kinh
doanh bảo hiểm phi nhân thọ chứ không cùng một lúc kinh doanh cả hai loại hình
bảo hiểm. Bởi vì, hai loại hình bảo hiểm đó có đặc trưng khác nhau, cần tập trung
trí tuệ chuyên sâu để đạt hiệu quả cao. Luật kinh doanh bảo hiểm Việt Nam cũng
không cho phép một doanh nghiệp kinh doanh cả hai loại hình bảo hiểm.
1.2.2. Đặc điểm hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bảo hiểm
Kinh doanh bảo hiểm là hoạt động của DNBH vì mục đích lợi nhuận. Vì
vậy mọi hoạt động đều mang đặc trưng kinh doanh, lấy lợi nhuận làm mục tiêu
phấn đấu. Chiến lược kinh doanh của DNBH đều đặt mục tiêu lợi nhuận lên hàng
đầu. Để đạt mục tiêu đó hoạt động kinh doanh bảo hiểm phải tính đến những đặc
điểm sau:
a) Đối tượng kinh doanh đa dạng
Bảo hiểm thương mại có đối tượng bảo hiểm là tài sản, trách nhiệm dân sự
và con người.
Website: Email : Tel : 0918.775.368

Website: Email : Tel : 0918.775.368
Mỗi đối tượng BH bao gồm rất nhiều nghiệp vụ cụ thể. Mỗi nghiệp vụ là
một hoạt động kinh doanh dưới hình thức doanh nghiệp bán sản phẩm bảo hiểm
ra thị trường và thu về phí bảo hiểm (giá bảo hiểm). Phí đó được tính toán trên cơ
sở khoa học đảm bảo thu bù chi, làm nghĩa vụ đối với Nhà nước và có lãi cho
doanh nghiệp. Với đối tượng bảo hiểm đa dạng như vậy, quy luật số lớn trong
kinh doanh bảo hiểm càng phát huy tác dụng; do đó mục đích lợi nhuận sẽ đạt

nguyện, các khoản lãi của những năm trước chưa sử dụng, vốn nhàn rỗi từ dự
phòng nghiệp vụ bảo hiểm.
e) Các doanh nghiệp bảo hiểm hoạt động kinh doanh phải tuân thủ quy định
của luật kinh doanh bảo hiểm, các quy định khác của pháp luật có liên quan
và các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc tham gia.
2. Doanh thu và chi phí của doanh nghiệp bảo hiểm
2.1. Doanh thu của doanh nghiệp bảo hiểm
2.1.1. Khái niệm
DNBH trong khuôn khổ những quy định pháp lý được phép thực hiện
nhiều hoạt động khác nhau: kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh tái bảo hiểm, đại lý
giám định xét giải quyết bồi thường, đầu tư vốn…
Như vậy, phạm vi hoạt động kinh doanh của DNBH không chỉ bó hẹp
trong khuôn khổ của hoạt động kinh doanh bảo hiểm mà nó có thể được xếp thành
ba loại:
- Hoạt động kinh doanh bảo hiểm
- Hoạt động đầu tư tài chính
- Hoạt động khác
Theo đó, doanh thu bảo hiểm của DNBH là: doanh thu từ hoạt động bán
sản phẩm bảo hiểm và cung cấp dịch vụ, tiền lãi từ hoạt động đầu tư và các khoản
thu nhập khác ngoài các hoạt động bán sản phẩm bảo hiểm và đầu tư.
2.1.2. Doanh thu hoạt động kinh doanh bảo hiểm
Website: Email : Tel : 0918.775.368

Website: Email : Tel : 0918.775.368
Đây là nguồn thu cơ bản và đóng vai trò quyết định đối với hoạt động của
DNBH. Doanh thu hoạt động kinh doanh bảo hiểm được tính bằng số tiền phải
thu sau khi đã trừ đi các khoản chi để giảm thu phát sinh trong kỳ từ các hoạt
động kinh doanh bảo hiểm. Doanh thu kinh doanh bảo hiểm bao gồm các khoản
thu sau đây:
 Tiền thu phí bảo hiểm gốc: là toàn bộ phí BH thu từ các hoạt động BH đã

2.1.3. Doanh thu hoạt động tài chính
DNBH không chỉ có nhiệm vụ quản lý thu chi quỹ tài chính bảo hiểm, mà
còn phải phát triển quỹ tài chính này. Do các DNBH luôn có trong tay một lượng
tiền nhàn rỗi tương đối lớn phải đem đầu tư cho nên nguồn thu từ hoạt động tài
chính là rất đáng kể. Đối với nhiều DNBH thì gần như toàn bộ chi phí hoạt động
và lợi nhuận là từ nguồn thu này. Các khoản thu từ hoạt động tài chính bao gồm:
 Thu từ lãi đầu tư chứng khoán, cho vay thế chấp, đầu tư bất động sản,
góp vốn liên doanh hoặc gửi tiết kiệm tại các tổ chức tín dụng.
 Thu lãi trên số tiền ký quỹ. Để đảm bảo quyền lợi người tham gia bảo
hiểm trong trường hợp công ty bảo hiểm bị phá sản Nhà Nước yêu cầu các doanh
nghiệp phải sử dụng một phần vốn điều lệ của mình để ký quỹ tại một ngân hàng
và DNBH được hưởng lãi trên số tiền ký quỹ đó.
 Hoàn nhập số dư dự phòng giảm giá chứng khoán. Do DNBH thường
đầu tư tiền nhàn rỗi vào chứng khoán với giá trị đầu tư lớn, để tránh sự mất giá
của chứng khoán dẫn đến giảm giá trị khoản đầu tư, ảnh hưởng đến khả năng
thanh toán bảo hiểm, các DNBH phải lập dự phòng giảm giá chứng khoán. Và
trong trường hợp không cần sử dụng đến hoặc sử dụng không hết thì sẽ được
hoàn nhập vào doanh thu.
 Cổ tức được chia, lãi được chia từ vốn góp liên doanh liên kết. Đây là
khoản thu nhập không chịu thuế thu nhập doanh nghiệp, nên khi nhận được các
Website: Email : Tel : 0918.775.368

Website: Email : Tel : 0918.775.368
khoản thu này DNBH không phải tính vào doanh thu hoạt động tài chính để tính
thuế thu nhập trong kỳ.
 Thu nhập khác là các khoản thu về cho thuê bất động sản, thuê văn
phòng, tiền gửi ngân hàng không kỳ hạn, chênh lệch ngoại tệ và các khoản thu
nhập khác.
2.1.4. Thu từ các hoạt động khác
Thu nhập khác trong DNBH là các khoản thu từ những hoạt động xảy ra

gồm:
 Chi bồi thường bảo hiểm gốc: là những khoản tiền mà DNBH chi trả
trực tiếp cho người được bảo hiểm, người thụ hưởng bảo hiểm khi xảy ra những
sự kiện bảo hiểm thuộc phạm vi trách nhiệm của các hợp đồng bảo hiểm gốc.
 Chi bồi thường nhận tái bảo hiểm: là khoản chi mà DNBH phải trả
cho công ty nhượng tái bảo hiểm theo hợp đồng tái bảo hiểm khi xảy ra tổn thất
rơi vào trách nhiệm nhận tái bảo hiểm.
 Chi hoa hồng: là khoản chi mà DNBH trả cho các trung gian bảo
hiểm hoặc công ty nhượng tái bảo hiểm khi nhận được các dịch vụ bảo hiểm, tái
bảo hiểm. Chi hoa hồng bao gồm:
 Chi hoa hồng bảo hiểm gốc: là khoản tiền DNBH trả cho các đại lý,
môi giới hoặc cộng tác viên khi các trung gian này mang lại các hợp đồng bảo
hiểm cho DNBH. Hoa hồng bảo hiểm gốc phụ thuộc vào tổng phí bảo hiểm và tỷ
lệ hoa hồng được ấn định bởi các quy định pháp luật hoặc của DNBH.
 Hoa hồng nhận tái bảo hiểm: là khoản tiền DNBH trả cho công ty
nhượng tái bảo hiểm khi công ty này chuyển nhượng dịch vụ cho doanh nghiệp.
Hoa hồng nhận tái bảo hiểm được xác định trên cơ sở phí nhận tái và tỷ lệ hoa
hồng được thỏa thuận giữa DNBH và công ty nhượng tái bảo hiểm.
Website: Email : Tel : 0918.775.368

Website: Email : Tel : 0918.775.368
Do hoạt động kinh doanh bảo hiểm có “sự đảo ngược chu kỳ kinh
doanh” nên trong cơ cấu chi phí của DNBH có một khoản chi đặc thù đó là chi
trích lập quỹ dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm.
 Chi trích lập dự phòng nghiệp vụ: là khoản chi theo quy định của chế
độ pháp lý tài chính, DNBH phải trích vào cuối niên độ nhằm để đảm bảo thanh
toán cho người được bảo hiểm về những rủi ro và tổn thất trong tương lai. Mặc dù
tiền này vẫn nằm trong tay DNBH nhưng không thuộc về doanh nghiệp, đây là
khoản nợ DNBH sẽ phải trả trong tương lai.
Trong kinh doanh các nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ, các khoản chi dự