Nghiên cứu đánh giá ảnh hởng của
ánh sáng, nhiệt độ và oxy không khí đến
độ ổn định của Rotundin sulfat
Ngời hớng dẫn: TS. Nguyễn Minh Chính
Đỗ Thế Khánh
Đặt vấn đề
- Thuốc an thần, gây ngủ có vai trò quan trọng và có nhu cầu lớn. Thuốc nguồn gốc hoá dợc
có nhiều tác dụng không mong muốn đang đợc khuyến cáo hạn chế sử dụng. Việc tìm các
hợp chất tự nhiên: an thần, gây ngủ đợc quan tâm.
- ở Việt Nam, Rotundin (L-tetrahydropalmatin), alcaloid từ củ bình vôi đã đợc dùng để sản
xuất các dạng thuốc đờng uống.
- Gần đây, Học viện quân y: Tinh chế Rotundin từ đó điều chế Rotundin sulfat (RS) làm
nguyên liệu pha chế thuốc tiêm và thuốc đờng uống nhằm nâng cao hiệu quả điều trị.
- Thuốc tiêm RS có tác dụng tơng tự Diazepam.
- RS dễ bị tác động bởi: ánh sáng, nhiệt độ, oxy không khí và cần chế độ bảo quản phù hợp.
- Vấn đề cần thiết: Làm rõ mức độ ảnh hởng của các yếu tố trên đối với RS điều kiện bảo
quản cho RS. Đây là cơ sở để sử dụng lâu dài, pha chế thuốc tiêm và các dạng thuốc khác:
chất lợng và hiệu quả điều trị cao hơn.
- Đề tài nhằm mục tiêu:
1. Nghiên cứu đánh giá mức độ ảnh hởng của ánh sáng, nhiệt độ và oxy không
khí đến độ ổn định của RS.
2. Xác định điều kiện bảo quả cho RS: bao bì đóng gói, nhiệt độ, ánh sáng,
không khí.
PhÇn 1 – tæng quan
1.1. Vµi nÐt vÒ c©y b×nh v«i (Stephania Lour - Menispermaceae):
C©y d©y leo, rÔ cñ, ph©n bè, loµi, h×nh th¸i, thµnh phÇn, hµm lîng, sö
dông trong d©n gian.
¶nh 1: C©y b×nh v«i (Stephania glabra (Roxb) – Menispermaceae)
- S¶n xuÊt.
- §Æc ®iÓm vËt lý: Kh«ng tan trong níc.
- ChÕ phÈm.

4
CTCT:
KLPT: 453,51
. HSO
4
-
OCH
3
N
OCH
3
OCH
3
H
CH
3
O
+
-Thông số hoá lý: Tinh thể, trắng, dễ tan trong nớc, t
0
C
: 213 - 2210
C
; [a]
25
D
-210;
pH: 1,5 - 2,5; Hàm lợng: 98,0 101,0%.
- Nguyên tắc điều chế (HVQY - 2001).
Rotundin + Acid sulfuric Muối Rotundin sulfat

- t
0
.
- AS.
- Oxy không khí.
Nghiên cứu các yếu tố trên cơ sở cho việc lựa chọn phơng pháp xác định độ ổn định, đồ
bao gói và điều kiện bảo quản nguyên liệu làm thuốc.
Phần 2 vật liệu và phơng pháp nghiên cứu
2.1. Nguyên vật liệu, đối tợng và thiết bị:
2.1.1. Nguyên liệu: Rotundin sulfat pha tiêm (đạt TCCS - HVQY).
2.1.2. Hoá chất, thuốc thử và dung môi:
2.1.3. Trang thiết bị và dụng cụ nghiên cứu:
2.2. Phơng pháp nghiên cứu:
2.2.1. Nghiên cứu ảnh hởng của ánh sáng đối với Rotundin sulfat:
Mẫu: 5,0 g R.S (TCCS) trong lọ thuỷ tinh không màu, nút kín. SL: 6, của 2 lô khác nhau.
Điều kiệnTN: Đặt trong hộp giấy , đợc chiếu sáng bởi đèn HQ 20W (24/24), k.cách 30 cm,
t
0
= 25 2C; Độ ẩm tơng đối 90%. Thời gian TN: 60 ngày, bắt đầu TN, sau 15,30,45,60
ngày các mẫu đợc xác định các thông số đặc trng: Màu sắc, hình dạng t.thể, độ tan; độ trong
và màu sắc dd 2%; pH dd1%; t
C
;
a
D
25
; tạp chất ; định tính; hàm lợng.
Phơng pháp thử :
- Tính chất: bằng cảm quan và thử độ hoà tan.
- t

2.2.4. Nghiên cứu xác định điều kiện bảo quản Rotundin sulfat:
Mẫu chứng: 5,0g R.S trong lọ thuỷ tinh không màu, nút kín; SL: 6 mẫu, của 2 lô sản
xuất khác nhau. ĐkTN: tránh ánh sáng, t
0
TN: 15 2C, độ ẩm 90%, bắt đầu TN,
sau 15, 30, 45, 60 ngày xác định các thông số đặc trng (mục 2.2.1).
Tổng hợp kết quả, áp dụng TKTH: X, SD, kiểm định t . Xử lý số liệu tại Bộ môn
Toán tin - HVQY.
Phần 3 kết quả và bàn luận
3.1. Kết quả nghiên cứu ảnh hởng của AS đến độ ổn định của RS:
Bảng 3.1.1, 3.1.2, 3.1.3, 3.1.4 và đồ thị 1.
Bảng 3.1.1: ảnh hởng của AS đến Rotundin sulfat (Lô 1)
Chỉ
tiêu
TG
(ngày)
Hình dạng, màu sắc
tinh thể, độ tan
Độ trong, màu sắc
dd 2%
pH dd1% t
o
C
Tạp
chất
Định
tính
Hàm lợng
(%)
0

99,2 0,2
Bảng 3.1.2: ảnh hởng của AS đến Rotundin sulfat (Lô 2)
Chỉ
tiêu
TG
(ngày)
Hình dạng, màu sắc
tinh thể, độ tan
Độ trong, màu sắc
dd 2%
pH dd1% t
o
C
Tạp
chất
Định
tính
Hàm lợng (%)
0
TThể, trắng dễ tan T Suốt, không màu
2,1 0,1
228 1,2
218,3 1,3 - Đúng
99,8 0,1
15
TThể, hơi vàng, dễ tan
T Suốt, ánh vàng 2,2 0,1 228 1,5
218,3 0,5 - Đúng
99,7 0,1
30

1
K
2
Cr
2
O
7
+
Tủa vàng
2 NaCl bão hoà
+
Tủa trắng
3 K
3
Fe(CN)
6
+
Tủa xanh lá cây
4 K
2
Cr
2
O
7
+
Tủa trắng, không tan
trong HCl loãng
99
99,2
99,4

1
2
r
nr
t



Tỷ số (4)
KQ: r
1
= - 0,985 (lô 1), r
2
= -0,948 (lô 2): tơng quan x, y rất chặt chẽ với a = 0,01; P < 0,01 (xác xuất
0,99), sự giảm hàm lợng ở 2 lô khác nhau không có ý nghĩa thống kê (P < 0,01).
KQ cho thấy: R.S dễ bị ảnh hởng bởi AS. AS gây biến đổi màu sắc tinh thể, dd 2% và hàm lợng
mẫu. Do đó cần tránh AS tối đa trong quá trình bảo quản R.S.
3.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hởng của nhiệt độ đến độ ổn định của RS:.
KQ nghiên cứu ảnh hởng của nhiệt độ cao (40

2

C) dến R.S:
B
ảng 3.2.1, 3.2.2 và đồ thị 2.
Bảng 3.2.1:ảnh hởng của 40

2

C đến R.S (Lô 1)

2,1 0,1 228,0 1,5
218,5 0,6
-
Đúng
99,8 0,1
30
2,2 2,1 226,0 1,6
218,0 0,7
-
Đúng
99,9 0,1
45
2,1 0,2 227,0 1,2
218,3 0,5
-
Đúng
99,8 0,1
60
TThể, hơi vàng, dễ tan
T Suốt, ánh vàng
2,1 0,1 227,0 0,6
218,5 0,6
-
Đúng
99,8 0,1
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan

2,1 0,1 228,0 1,6
219,0 1,3
-
Đúng
99,9 0,1
30
2,1 0,1 228,0 1,5
218,0 0,7
-
Đúng
99,8 0,1
45
2,1 0,2 227,0 1,3
218,3 0,6
-
Đúng
99,7 0,1
60
TThể, hơi vàng, dễ tan
T Suốt, ánh vàng
2,0 0,1 226,0 1,2
218,0 1,2
-
Đúng
99,7 0,1
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan

= - 0,671 (lô 2), kiểm định t: sự giảm hàm l-
ợng cha có ý nghĩa thống kê (P < 0,05).
KQ nghiên cứu bảo quản R.S ở nhiệt dộ phòng (25

2

C) :
bảng 3.2.3, 3.2.4.
Bảng 3.2.3: Nghiên cứu bảo quản R.S ở t
0
phòng (lô 1)
Chỉ
tiêu
TG
(ngày)
Hình dạng, màu sắc
tinh thể, độ tan
Độ trong, màu sắc
dd 2%
pH dd1% t
o
C
Tạp
chất
Định
tính
Hàm lợng (%)
0
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu

TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt,không màu
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu
[a]
25
D
Bảng 3.2.4: Nghiên cứu bảo quản R.S ở t
0
phòng (lô 2)
KQTN cho thấy: ở 252

C, tránh AS. Qua các đợt TN, các chỉ tiêu đánh giá có sự thay
đổi không đáng kể. Trên cả 2 lô, các mẫu giữ đợc các đặc tính lý, hoá (TCCS).
3.3. Kết quả nghiên cứu ảnh hởng của oxy không khí đến độ ổn định của RS
:
Bảng 3.3.1, 3.3.2 và đồ thị 3.
Bảng 3.3.1: ảnh hởng của Oxy không khí đến R.S (Lô 1)
Chỉ
tiêu
TG
ngày)
Hình dạng, màu sắc
tinh thể, độ tan
Độ trong, màu sắc
dd 2%

TThể, trắng, dễ tan
TThể, trắng, dễ tan
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu
T Suốt, không màu
T Suốt, không màu
TThể, hơi vàng, dễ tan
T Suốt, ánh vàng
Chỉ
tiêu
TG
(ngày)
Hình dạng, màu sắc
tinh thể, độ tan
Độ trong, màu sắc
dd 2%
pH dd1% t
o
C
Tạp
chất
Định
tính
Hàm lợng (%)
0
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu
2,1 0,1
228,0 1,0
219,0 1,2 - Đúng

D
Bảng 3.3.2: ảnh hởng của Oxy không khí đến R.S (Lô 2)
99,4
99,6
99,8
100
100,2
0 15 30 45 60 75
Thời gian (Ngày)
Hàm lợng (%)
Lô 1
Lô 2
Đồ thị 3: Hàm lợng RS trung bình của các mẫu dới ảnh hởng của oxy không khí
.
KQTN cho thấy: Oxy KK có ảnh hởng đến Đ.Ô.Đ của R.S gây biến đổi màu sắc tinh thể,
dd 2% và hàm lợng mẫu r
1
= - 0,447 (lô 1) và r
2
= - 0,581 (lô 2) sự thay đổi hàm lợng cha
có ý nghĩa thống kê (P < 0,05).
Chỉ
tiêu
TG
(ngày)
Hình dạng, màu sắc
tinh thể, độ tan
Độ trong, màu sắc
dd 2%
pH dd1% t

-
Đúng
99,7 0,1
60
2,0 0,1 227,0 1,0
218,0 1,3
-
Đúng
99,7 0,1
TThể, hơi vàng, dễ tan
T Suốt, ánh vàng
TThể, trắng, dễ tan T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan T Suốt, không màu
[a]
25
D
3.4. Kết quả nghiên cứu bảo quản mẫu chứng:
Bảng 3.4.1, 3.4.2 và đồ thị 4.
Bảng 3.4.1: Nghiên cứu bảo quản mẫu chứng (Lô 1)
Bảng 3.4.2: Nghiên cứu bảo quản mẫu chứng (Lô 2)
Chỉ
tiêu
TG
(ngày)
Hình dạng, màu sắc
tinh thể, độ tan
Độ trong, màu
sắc dd 2%
pH dd1% t

Đúng
99,8 0,1
60
2,1 0,1 227,0 0,6
218,5 1,3
-
Đúng
99,8 0,1
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan
T Suốt, không màu
Chỉ
tiêu
TG
(ngày)
Hình dạng, màu sắc tinh
thể, độ tan
Độ trong, màu
sắc dd 2%
pH dd1% t
o
C
Tạp
chất
Định

Đúng
99,9 0,1
TThể, trắng, dễ tan T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan T Suốt, không màu
TThể, trắng, dễ tan T Suốt, không màu
[a]
25
D
[a]
25
D
Đồ thị 4: Hàm lợng RS trung bình của các mẫu bảo quản ở 15

2

C, tránh AS.
KQTN cho thấy: ở 15 2

C, tránh ánh sáng. Qua các đợt TN, các chỉ tiêu đánh giá có sự
thay đổi không đáng kể. Trên cả 2 lô, các mẫu giữ đợc các đặc tính lý, hoá (TCCS).
-0.1
0.0
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
Abs

- t
0
cao (40 2

C) và Oxy KK: có ảnh hởng đến Đ.Ô.Đ của R.S gây biến đổi màu sắc tinh thể,
dd 2% và hàm lợng mẫu, nhng không rõ rệt nh tác động của AS.
4.1.2. Điều kiện bảo quản đối với Rotundin sulfat:
- Bao bì đựng là lọ thuỷ tinh màu, nút kín hoặc túi thiếc có mặt trong tráng PE, tránh ánh sáng
tối đa trong quá trình bảo quản cũng nh trong quá trình pha chế đóng gói, sử dụng thuốc tiêm
R.S.
- t
0
bảo quản phù hợp là 152C, hoặc không cao hơn 25C.
- Bao bì phải kín và thể tích vừa đủ lợng R.S đóng gói.
4.2. Kiến nghị:
- áp dụng điều kiện bảo quản R.S: theo mục 4.1.2.
- NC sâu hơn về sản phẩm phân huỷ của R.S: cấu trúc, tác dụng sinh học, độc tính.
- Tiếp tục nghiên cứu Đ.Ô.Đ của R.S với phạm vi đầy đủ hơn, thời gian dài hơn.
Phần 4 kết luận
Em xin chân thành cảm ơn
Hội đồng, các thầy cô cùng toàn thể quí vị
và các bạn đã quan tâm theo dõi !