Website: Email : Tel (: 0918.775.368
MỞ ĐẦU
Trong xu thế hội nhập và phát triển của nền kinh tế, ngành đường sắt đã
có những chuyển biến mạnh mẽ để đáp ứng kịp thời nhu cầu phát triển của
thời đại và với điều kiện cơ sở vật chất còn nghèo nàn lạc hậu, việc thực hiện
nhập khẩu vật tư thiết bị đường sắt là rất cần thiết. Chính vì vậy, theo quyết
định của bộ GTVT, công ty xuất nhập khẩu và cung ứng vật tư thiết bị đường
sắt – VIRASIMEX ra đời với nhiệm vụ kinh doanh xuất nhập khẩu các thiết
bị, vật tư thiết bị đường sắt.
Những năm qua với chức năng nhiệm vụ của mình công ty đã thực hiện
rất nhiều các hợp đồng nhập khẩu vật tư, thiết bị đường sắt góp phần không
nhỏ vào sự phát triển chung của ngành. Tuy vậy, trong quá trình thực hiện
hợp đồng công ty khó tránh khỏi những khó khăn thách thức. Những giải
pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả thực hiện hợp đồng luôn là mối quan
tâm của ban lãnh đạo và toàn thể cán bộ công nhân viên trong công ty.
Là một sinh viên thực tập tại công ty, đứng trước mối quan tâm đó em
mạnh dạn đi sâu vào nghiên cứu đề tài “Thực hiện hợp đồng nhập khẩu vật
tư thiết bị đường sắt tại công ty cổ phần xuất nhập khẩu và cung ứng vật
tư thiết bị đường sắt (VIRASIMEX) - thực trạng và giải pháp”.
Chuyên đề gồm 3 phần chính:
I: Đặc điểm vật tư thiết bị đường sắt và vấn đề thực hiện hợp đồng nhập
khẩu vật tư thiết bị đường sắt.
II: Thực trạng thực hiện hợp đồng nhập khẩu vật tư thiết bị đường sắt
của công ty VIRASIMEX.
III: Giải pháp thực hiện tốt hơn các hợp đồng nhập khẩu tại công ty
VIRASIMEX.
Khổng Văn Hoạt Thương mại quốc tế 46
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Em xin chân thành cảm ơn TS. Trần Hòe, các bác, cô chú và anh chị
trong công ty đã nhiệt tình giúp đỡ em hoàn thành bản báo cáo này.
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Hơn nữa,nhập khẩu vật tư thiết bị đường sắt giúp chúng ta xây dựng
được hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại hơn phục vụ cho công cuộc công nghiệp
hoá - hiện đại hoá đất nước và là động lực rất lớn để phát triển nền kinh tế
nước ta.
1.2 Hợp đồng vật tư thiết bị đường sắt và tổ chức thực hiện hợp
đồng nhập khẩu đó
1.2.1 Khái niệm hợp đồng nhập khẩu
Hợp đồng mua bán hàng hoá quốc tế còn gọi là hợp đồng xuất khẩu hay
hợp đồng nhập khẩu là hợp đồng mua bán hàng hoá trong đó các bên ký kết
có trụ sở thương mại ở các nước khác nhau, theo đó bên bán có nghĩa vụ
chuyển giao quyền sở hữu hàng hoá cho bên mua và nhận tiền, còn bên mua
có nghĩa vụ nhận hàng và thanh toán tiền hàng.
Trong hợp đồng không được chứa đựng bất cứ nội dung nào trái với
pháp luật hiện hành của nước người bán, nước người mua và tập quán buôn
bán thương mại quốc tế. Cụ thể, nội dung của hợp đồng mua bán hàng hoá
quốc tế được quy định tại điều 50 của Luật Thương mại Việt Nam. Trong đó,
tối thiều phải có những nội dung chủ yếu sau:
1. Tên hàng
2. Số lượng
3. Quy cách chất lượng
4. Giá cả
5. Phương thức thanh toán
6. Địa điểm và thời gian giao nhận hàng
Khổng Văn Hoạt Thương mại quốc tế 46
4
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
1.2.2. Hợp đồng nhập khẩu vật tư thiết bị đường sắt
Về cơ bản hợp đồng nhập khẩu vật tư thiết bị đường sắt vẫn giống các
Giấy phép nhập khẩu là một biện pháp quan trọng để nhà nước quản lý
nhập khẩu. Có hai loại giấy phép nhập khẩu là giấy phép nhập khẩu năm và
giấy phép nhập khẩu chuyến.
Khi đối tượng thuộc phạm vi xin giấy phép nhập khẩu, doanh nghiệp
phải xuất trình bộ hồ sơ xin phép gồm.
- Đơn xin phép
- Phiếu hạn ngạch
- Bản sao hợp đồng
- Các giấy tờ khác liên quan (nếu có)
Tuy nhiên, các mặt hàng nhập khẩu của công ty VIRASIMEX là những mặt
hàng được ưu tiên nhập khẩu nên thuộc diện hàng hoá không phải xin giấy
phép nhập khẩu.
Khổng Văn Hoạt Thương mại quốc tế 46
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
1.2.3.2 Mở L/C
Hợp đồng nhập khẩu của công ty chủ yếu quy định thanh toán tiền hàng
bằng L/C. Khi đó, một trong các việc đầu tiên mà bên nhập khẩu phải làm để
thực hiện hợp đồng là việc mở L/C.
Thư tín dụng (L/C): là một văn bản pháp lý trong đó ngân hàng mở L/C
cam kết trả tiền cho người xuất khẩu nếu họ trình bộ chứng từ thanh toán phù
hợp với nội dung của L/C. Để mở được L/C, người nhập khẩu phải viết đơn
xin mở L/C theo mẫu có sẵn của ngân hàng. Giấy xin mở L/C phải được kèm
theo bản sao hợp đồng và giấy phép nhập khẩu được chuyển đến ngân hàng
mà bên nhập khẩu xin mở L/C với hai uỷ nhiệm chi: một uỷ nhiệm chi để ký
quỹ theo quy định về việc mở L/C và một uỷ nhiệm chi trả thủ tục phí cho
ngân hàng về việc mở L/C.
Thời gian mở L/C thông thường được mở khoảng 15 đến 20 ngày trước
khi đến thời hạn giao hang.
Nhìn chung, phương thức thanh toán bằng hình thức thư tín dụng
thường gặp nhiều rủi ro tổn thất. Vì vậy bảo hiểm đường biển là loại phổ biến
nhất hiện nay trong ngoại thương. Để ký một hợp đồng bảo hiểm, cần nắm
vững các điều kiện bảo hiểm. Có ba điều kiện chính cần quan tâm ký kết hợp
đồng bảo hiểm là:
- Điều kiện bảo hiểm A: bảo hiểm mọi rủi ro
Khổng Văn Hoạt Thương mại quốc tế 46
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Điều kiện bảo hiểm B: bảo hiểm có tổn thất riêng
- Điều kiện bảo hiểm C: bảo hiểm miễn tổn thất riêng
Cũng có một số điều kiện bảo hiểm như: vỡ rò rỉ, mất trộm,…Ngoài ra
còn một số bảo hiểm đặc biệt như: bảo hiểm chiến tranh, bảo hiểm đình công,
bạo động…Tuỳ theo kế hoạch chuyên chở mà mua loại bảo hiểm năm hay
mua loại bảo hiểm chuyến, tiến hành trả tiền hay lấy giấy bảo hiểm cho phù
hợp.
Người ta dựa vào các đặc điểm sau để chọn cách mua bảo hiểm cho
hàng hoá:
- Tính chất hàng hoá
- Tình trạng bao bì
- Vị trí xếp hàng trên tàu
- Loại tàu chuyên chở
- Tình hình chính trị xã hội
1.2.3.5 Làm thủ tục hải quan
Theo pháp luật Việt Nam hiện hành, mọi hàng hoá khi đi qua cửa khẩu
đều phải làm thủ tục hải quan. Đây là một trong những công cụ giúp nhà nước
quản lý nhập khẩu và ngăn chặn gian lận thương mại.
Thủ tục hải quan gồm các thủ tục sau:
- Lập tờ khai hải quan: Người nhập khẩu phải khai thật chi tiết lên tờ
khai để cơ quan hải quan kiểm tra các thủ tục giấy tờ. Nội dung của tờ khai
gồm: loại hàng, tên hàng, số lượng, giá trị hàng, áp mã thuế…tờ khai hải quan
Khổng Văn Hoạt Thương mại quốc tế 46
11
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
+ Thanh toán chi phí giao nhận: bốc xếp bảo quản hàng cho cảng
- Nếu công ty nhận hàng chở bằng container bao gồm các bước sau:
+ Nhận vận đơn và các chứng từ khác
+ Trình vận đơn và các chứng từ khác (hoá đơn thương mại, phiếu đóng
gói) cho hãng tàu để đổi lệnh giao hàng (D/O) nhận container về kiểm tra tại
kho riêng thì trước đó phải làm đơn đề nghị với cơ quan hải quan, đồng thời
đề ngị hãng tàu cho mượn container.Khi được chấp thuận chủ hàng phải kiểm
tra niêm phong, kẹp chì của container, vận chuyển container về kho riêng sau
đó công ty trả container rỗng cho hãng tàu.
- Nếu nhận hàng chuyên chở bằng đường không:
Người nhập khẩu nhận hàng tại trạm giao nhận đường không, tổ chức
hàng vận chuyển về kho riêng của mình.
- Nếu nhận hàng chuyên chở bằng đường sắt:
+ Nếu hàng đầy toa xe, người nhập khẩu nhận cả toa xe, kiểm tra niêm
phong kẹp chì làm thủ tục hải quan, dỡ hàng, kiểm tra hàng hoá tổ chức vận
chuyển hàng hoá về kho riêng
- Nếu nhận hàng chuyên chở bằng đường bộ;
+ Nếu nhận tại cơ sở của người nhập khẩu (thường là đầy một kiện
hàng), người nhập khẩu chịu trách nhiệm dỡ hàng xuống và nhận hàng.
+ Nếu nhận tại cơ sở của người vận tải người nhập khẩu phải kiểm tra
hàng và tổ chức vận chuyển hàng về kho riêng
1.2.3.7 Kiểm tra hàng hoá
Người nhập khẩu phải đôn đốc người bán giao hàng đúng kỳ hạn, khi
hàng về phải tổ chức kiểm tra hàng hoá, việc kiểm tra hàng hoá phải bao gồm
các bước sau:
Khổng Văn Hoạt Thương mại quốc tế 46
12
về thanh toán tiền hàng sẽ trực tiếp giải quyết giữa các bên trọng tài.
- Nếu hợp đồng nhập khẩu quy định thanh toán bằng phương thức
chuyển tiền: người xuất khẩu khi giao hàng xong phải nhanh chóng thành lập
bộ chứng từ phù hợp với yêu cầu của hợp đồng, đông thời chuyển đến cho
người nhập khẩu. Khi người nhập khẩu chuyển tiền thanh toán đến, ngân
hàng sẽ gửi giấy báo đến cho đơn vị xuất khẩu. Đối với người nhập khẩu khi
nhận được bộ chứng từ do người xuất khẩu chuyển đến, tiến hành kiểm tra,
nếu thấy phù hợp thì viết lệnh chuyển tiền đến ngân hàng yêu cầu ngân hàng
chuyển tiền đẻ trả cho người xuất khẩu.
- Nếu hợp đồng nhập khẩu quy định thanh toán bằng phương thức giao
chứng từ trả tiền: đến kỳ hạn người nhập khẩu đến ngân hàng phục vụ mình
yêu cầu thực hiện dịch vụ CAD hoặc COD ký một bản ghi nhớ, đồng thời
thực hiện ký quỹ 100% giá trị của thương vụ để lập tài khoản ký thác. Và sau
khi ngân hàng kiểm tra bộ chứng từ và thanh toán cho bên xuất khẩu đồng
thời chuyển chứng từ đó cho người nhập khẩu để tiến hành nhận hàng.
1.2.3.9 Khiếu nại và giải quyết khiếu nại (nếu có)
Khi thực hiện hợp đồng nhập khẩu, nếu chủ hàng phát hiện thấy hàng
nhập khẩu bị thiếu, tổn thất, đổ nát, mất mát thì cần lập hồ sơ khiếu nại ngay
để khỏi bỏ lỡ thời hạn khiếu nại.
Đối tượng khiếu nại là người bán, nếu hàng có chất lượng hoặc số lượng
không phù hợp, có bao bì không thích đáng, thời hạn giao hàng bị vi phạm,
giao hàng không đồng bộ, thanh toán nhầm lẫn…
Đối tượng khiếu nại là công ty bảo hiểm – đối tượng của bảo hiểm bị tổn
thất do thiên tai, tai nạn bất ngờ hoặc do lỗi của người thứ ba gây nên khi
những rủi ro này được mua bảo hiểm.
Khổng Văn Hoạt Thương mại quốc tế 46
14
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Đơn khiếu nại phải kèm theo những bằng chứng về việc tổn thất (như
biên bản giám định COR, ROROC hay CSC…) hoá đơn, vận đơn đường biển,
Chính phủ chỉ cần giảm mức thuế hay thậm chí có thể trợ cấp thêm cho nhà
nhập khẩu.
Mục đích của việc đánh thuế nhập khẩu là góp phần vào việc phát triển
và bảo vệ nền sản xuất trong nước và tăng nguồn thu cho ngân sách Nhà
nước. Nhà nước cũng qui định mức thuế chung cho từng mặt hàng hoặc cho
từng nước, hệ thống thuế phải khuyến khích sản xuất và thu hút đầu tư.
Nhược điểm của hệ thống thuế nhập khẩu của Việt Nam còn rất phức tạp, rắc
rối, chồng chéo. Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, với việc
hình thành các khu mậu dịch tự do thì biện pháp này ngày càng sử dụng hạn
chế.
- Hạn ngạch nhập khẩu: Hạn ngạch là quy định của nhà nước về số
lượng hoặc giá trị một mặt hàng nào đó, trong một thời gian nhất định, thông
qua hình thức cấp giấy phép.
Khi hạn ngạch nhập khẩu được quy định cho một loại hàng hoá đặc biệt
nào đó thì Nhà nước sẽ đưa ra tổng định ngạch nhập khẩu mặt hàng đó trong
một thời gian nhất định không kể nguồn gốc hàng hoá từ đâu tới. Khi hạn
ngạch quy định cho cả mặt hàng và thị trường thì hàng hoá đó chỉ được phép
nhập khẩu từ nước đã quy định với số lượng xác định trong khoảng thời gian
nhất định.
Nhà nước áp dụng biện pháp này nhằm mục đích bảo hộ sản xuất trong
nước, sử dụng có hiệu quả quỹ ngoại tệ, đảm bảo các cam kết của chính phủ
với nước ngoài. Tuy nhiên biện pháp này sẽ không đem lại cho Chính phủ
một nguồn thu như thuế nhập khẩu đồng thời có thể khiến cho nhà sản xuất
Khổng Văn Hoạt Thương mại quốc tế 46
16
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
trong nước trở nên độc quyền. Tại Việt Nam thì Bộ thương mại là cơ quan
quản lý Nhà nước duy nhất có thẩm quyền phân bổ hạn ngạch trực tiếp cho
các doanh nghiệp.
- Quản lý ngoại tệ: Việc áp dụng quản lý ngoại tệ bằng cách điều tiết một
cầu bị mất cân đối. Hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu trong trường hợp
này sẽ gặp nhiều khó khăn, mức độ rủi ro cao. Vì thế trong chiến lược kinh
doanh dài hạn và cả trong phương án kinh doanh cụ thể, doanh nghiệp cần đặt
ra nhiều tình huống để có thể thích nghi với sự biến động của hệ thống ngân
hàng tài chính.
1.3.4 Hệ thống giao thông vận tải và liên lạc
Sự phát triển của các hệ thống thông tin như Fax, telex, mạng lưới thông
tin liên lạc, internet,…đã giúp cho các công việc của hoạt động nhập khẩu,
đặc biệt trong các công việc đàm phán, ký kết hợp đồng được nhanh chóng,
thuận tiện, tận dụng được các thời cơ, giảm bớt được các chi phí đi lại, tiết
kiệm thời gian.
Tuy nhiên, về cơ sở vật chất kỹ thuật, hệ thống giao thông vận tải của ta
còn nghèo nàn, yếu kém, điển hình là hệ thống tàu bè còn yếu. Nếu như trong
các hợp đồng kinh tế qui định bên nhập khẩu của ta phải có phương tiện vận
chuyển, chịu các phí tổn nếu xảy ra rủi ro trong vận tải biển, trong bảo hiểm
thì đây thực sự là vấn đề khó khăn ảnh hưởng đến hiệu quả của việc thực hiện
hợp đồng nhập khẩu nói riêng và hoạt động kinh doanh nói chung của các
doanh nghiệp nhập khẩu Việt Nam.
Khổng Văn Hoạt Thương mại quốc tế 46
18
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG NHẬP KHẨU VẬT TƯ
THIẾT BỊ ĐƯỜNG SẮT CỦA CÔNG TY XUẤT NHẬP KHẨU
VẬT TƯ THIẾT BỊ ĐƯỜNG SẮT (VIRASIMEX)
2.1 Giới thiệu khái quát công ty
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty.
Tên của Công ty bằng tiếng việt là: Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu
vật tư thiết bị Đường sắt.
Tên đăng kí của Công ty bằng tiếng Anh: Việtnam Railway Import -
4. Xí nghiệp vật tư tổng hợp Vinh.
5. Trung tâm phát triển việc làm và xuất khẩu lao động.
6. Trung tâm thương mại dịch vụ du lịch khách sạn Thanh Hoá.
7. Chi nhánh Lào Cai.
8. Chị nhánh Lạng Sơn.
9. Chi nhánh Hải Phòng.
10. Chi nhánh Thành Phố Hồ Chí Minh.
Các đơn vị trực thuộc Công ty được sử dụng con dấu và tài khoản riêng
tại ngân hàng, được phép hạch toán phụ thuộc Công ty.
Chức năng và nhiệm vụ của các đơn vị trực thuộc được quy định tại điều 7
Quy định tổ chức như sau: “ Xí nghiệp, Chi nhánh, Trung tâm là đơn vị
thành viên của Công ty Virasimex được thành lập và giải thể theo quyết định
của Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam. Tổ chức và hoạt động sản xuất kinh
Khổng Văn Hoạt Thương mại quốc tế 46
20
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
doanh của xí nghiệp, Chị nhánh, Trung tâm được thực hiện theo quyết định
của Tổng Giám Đốc Công ty”
Cơ cấu tổ chức của Công ty được thể hiện dưới bảng sau:
Khổng Văn Hoạt Thương mại quốc tế 46
21
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
SƠ ĐỒ CƠ CẤU TỔ CHỨC CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ THIẾT BỊ ĐƯỜNG SẮT
Khổng Văn Hoạt Thương mại quốc tế 46
HỘI ĐỒNG
QUẢN TRỊ
BAN KIỂM SOÁT
TỔNG GIÁM ĐỐC THƯ KÝ HĐQT VÀ
BAN KIỂM SOÁT
PHÓ
ANH
XN
VTTH
VINH
TTTM
DVDL
KS
THANH
HOÁ
CN LÀO
CAI
CN
LẠNG
SƠN
CN
HẢI
PHÒNG
CN TP
HỒ CHÍ
MINH
22
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
2.2. Thực trạng kinh doanh và ký kết các hợp đồng nhập khẩu tại
công ty xuất nhập khẩu cung ứng vật tư thiết bị đường sắt
2.2.1. Thực trạng kinh doanh và kinh doanh nhập khẩu vật tư thiết bị
đường sắt
2.2.1.1 Các lĩnh vực kinh doanh của công ty
- Lĩnh vực kinh doanh chính của công ty là xuất nhập khẩu vật tư thiết
bị phục vụ cho ngành đường sắt và các ngành khác có nhu cầu như: xuất nhập
khẩu vật tư thiết bị phục vụ cho sản xuất công nghiệp, xây dựng công trình
− Dụng cụ cơ khí: bao gồm phụ kiện, dụng cụ cơ khí, phụ tùng đầu
máy toa xe, thông tin.
− Kim khí: thép các loại, ray, ghi các loại.
− Thiết bị.
− Vật liệu xây dựng: gỗ tròn, gỗ hộp, gỗ xẻ các lạo, tà vẹt, xi măng...
− Hàng hoá vật tư khác: thạch cao, cao su...
Ngoài ra Công ty còn kinh doanh dịch vụ: Du lịch, khách sạn, nhà hàng,
dịch vụ xuất khẩu lao động, may trang phục, chế biến các sản phẩm sản xuất
từ gỗ tre nứa; sản xuất các sản phẩm phục vụ ngành xây dựng như bê tông,
xây dựng công trình...
Trong các nhóm mặt hàng trên thì nhóm mặt hàng dụng cụ cơ khí là
nhóm hàng chủ đạo trong sản xuất kinh doanh của Công ty, tiếp theo là nhóm
mặt hàng kim khí. Hai nhóm hàng này mang lại doanh thu cao nhất cho Công
ty.
Cụ thể các mặt hàng đạt giá trị cao nhất trong các nhóm mặt hàng đó là:
Phụ tùng đầu máy toa xe, và kinh doanh thép, ray ghi.
2.2.1.3 Thị trường của công ty
Khổng Văn Hoạt Thương mại quốc tế 46
24
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
Thị trường chính của công ty là thị trường trong ngành Đường sắt và các
ngành khác có nhu cầu sử dụng vật tư thiết bị của ngành đường sắt như:
ngành than, ngành khai thác quặng…
Sau khi nhập khẩu về Công ty tiến hành phân phối các mặt hàng này
cho các đơn vị có nhu cầu: Các đơn vị trong ngành Đường sắt, Các Công ty
xây dựng công trình ngoài ngành như: Tổng Công ty xây dựng công trình
Thăng long, Công ty xây dựng công trình giao thông Cienco...các hoạt động
này thường phụ thuộc vào kế hoạch đấu thầu mua bán của liên hiệp Đường
sắt Việt Nam.
Còn về dịch vụ xuất khẩu lao động thị trường chính của công ty là: