BăGIÁOăDCăVẨăẨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăT TP. HăCHệăMINH
NGUYNăMINHăGIẨU
HOÀN THIN TăCHCăCÔNGăTÁCăKăTOÁNăă
CÁCăDOANHăNGHIPăCHăBINăGăTRểNăTNHă
BỊNHăDNG
ChuyênăngƠnh:ăKătoánă
Mưăs:ă60340301
LUNăVNăTHCăSăKINHăT Ngi hng dn khoa hc:
PGS.TS.ăMAIăTHăHOẨNGăMINH
Tp.ăHăChíăMinhăậ 2014 LIăCAMăOAN
Tôi xin cam đoan Lun vn “Hoàn thin t chc công tác k toán
các doanh nghip ch bin g trên tnhăBìnhăDng” là công trình do
tôi thc hin, các s liu, kt qu kho sát và tài liu s dng trong lun
vn là trung thc. Nhng kt qu ca Lun vn cha đc công b trong
các công trình nghiên cu nào.
Tác gi Lun vn
1.1.2. Bn cht và vai trò ca k toán …………………………………………………7
1.1.3. Các nguyên tc và yêu cu c bn ca k toán………………………… …….10
1.1.4. Nhim v ca k toán………………………………………………………….14
1.1.5. H thng thông tin ca k toán……………………………………….……… 15
1.2. T chc công tác k toán các doanh nghip………………….……………… 16
1.2.1. Khái quát v t chc công tác k toán………………………………… …… 16
1.2.2. Các yêu cu và nguyên tc c bn t chc công tác k toán………………… 17
1.2.3. Nhim v ca t chc công tác k toán……………………………… ………19
1.2.4. Các nhân t nh hng đn t chc công tác k toán doanh nghip…… …20
1.3. Ni dung t chc công tác k toán các doanh nghip…………………… ….21
1.3.1. T chc ch đ chng t k toán………………………………………… ….21
1.3.2. T chc h thng tài khon k toán…………………………………… …… 22
1.3.3. T chc h thng s k toán………………………………………… ……….23
1.3.4. T chc h thng báo cáo k toán…………………………………… ………25
1.3.5. T chc b máy k toán……………………………………………….……….26
1.3.6. T chc kim tra k toán………………………………………………………27
1.3.7. T chc công tác phân tích hot đng kinh doanh…………………………….29
1.3.8. T chc trang b c s vt cht…………………………………………… ….31 KT LUN CHNG 1………………………………………………………… 32
CHNG 2: THC TRNG T CHC CÔNG TÁC K TOÁN CÁC
DOANH NGHIP CH BIN G TRÊN TNH BÌNH DNG………………33
2.1. Tng quan v các doanh nghip ch bin g trên tnh Bình
Dng ………………………………………………………………………………33
2.1.1. Quá trình hình thành và phát trin các doanh nghip ch bin g…………… 33
2.1.2. c đim t chc b máy qun lý và t chc hot đng sn xut ca các doanh
nghip ch bin g trên tnh Bình Dng…………………………………………….35
2.2. Thc trng t chc công tác k toán các doanh nghip ch bin g trên tnh
Bình Dng………………………………….……………………………… …… 39
3.3.3. Hoàn thin t chc h thng tài khon k toán…………… ………………….62
3.3.4. Hoàn thin t chc s k toán………………………………… …………… 65
3.3.5. Hoàn thin t chc h thng báo cáo k toán………………………………….67
3.3.6. Hoàn thin t chc b máy k toán……………………………………………70
3.3.7. Hoàn thin t chc kim tra k toán………………………… ……………….74
3.3.8. Hoàn thin t chc phân tích hot đng kinh doanh………… ………………78
3.4. iu kin thc hin các gii pháp…………… …………… ………………….81
3.4.1. i vi Nhà nc………………………………………… …………………81
3.4.2. i vi các doanh nghip ch bin g trên tnh Bình Dng………… …… 81
3.4.3. i vi Hip hi ch bin g tnh Bình Dng………… ……………………82
KT LUN CHNG 3………………………………………………….……… 82
KT KUN………………………………………………….…………… ……… 83
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CH VIT TT
Ký hiu Gii thích thut ng
BCQT Báo cáo qun tr
BCTC Báo cáo tài chính
BTC B tài chính
CN Công nghip
S đ 2.3: Mô hình t chc b máy k toán theo hình thc tp trung………….…….44
S đ 3.1: Mô hình kt hp gia KTTC và KTQT các DN ch bin g…… ……71 BNG
Bng 1.1: Tng hp các nguyên tc c bn ca k toán……………………….…… 10 HÌNH
Hình 2.1: Hình thc s hu vn ca doanh nghip…………………………… ……39
Hình 2.2: Quy mô hot đng ca doanh nghip……………………………… …….39
1
PHN M U
1. LÝ DO CHNă TÀI
Bình Dng là tnh có tc đ phát trin kinh t nhanh theo hng phát trin
công nghip (CN) và dch v. Theo báo cáo ca Tnh, trong nm 2013 tng sn phm
GDP tng 12,8% so vi nm 2012, đt bình quân 52,7 triu đng/ngi/nm. Thu hút
có ý ngha v lý lun và thc tin, mang tính cp thit giúp cho s phát trin ca các
DN ch bin g nói riêng và phát trin tnh Bình Dng nói chung.
2. TNG QUAN CÁC NGHIÊN CU
T chc công tác k toán là công vic quan trng nhm thu nhp, x lý, phân
tích, cung cp thông tin cho các đi tng bên trong và bên ngoài DN. Vi vai trò
quan trng nh hng trc tip đn cht lng thông tin cung cp cho các đi tng
có liên quan, đ tài t chc công tác k toán đã đc nhiu tác gi nghiên cu nh:
Lun vn Thc s ca Lý Minh Nguyt (2007) vi đ tài “T chc công tác k
toán ti các doanh nghip nh và va Vit Nam”, Nguyn Th Huyn Trâm (2007)
vi đ tài “T chc công tác k toán trong các doanh nghip va và nh Vit Nam”
và Hunh Thu Minh Th (2012) “Xây dng mô hình t chc công tác k toán ti các
doanh nghip nh và va tnh Phú Yên”, i hc Kinh t thành ph H Chí Minh,
hai tác gi đã đa ra nhng lý lun chung v k toán, nhng lý lun c bn cn có cho
vic t chc công tác k toán ti các DN nh và va. ánh giá thc trng t chc công
tác k toán các DN nh và va Vit Nam, đng thi đ xut mt s gii pháp hoàn
thin t chc công tác k toán vào các DN nh và va. Nhng vn đ quan trng trong
t chc công tác k toán đ đt đc giá tr hiu qu cao trong vn dng thc tin là
vic t chc công tác k toán phi đc vn dng vào tng DN c th, tng ngành
ngh kinh doanh, hoàn cnh c th thì các lun vn trên cha làm đc đu này.
Trn Lan Hng (2009) vi đ tài “Hoàn thin công tác k toán ti các công ty
chng khoán Vit Nam”, i hc Kinh t thành ph H Chí Minh trong lun vn
thc s ca tác gi đ cp đn công tác k toán cho ngành ngh chng khoán. V mt
lý lun tác gi trình bày vai trò và yêu cu ca t chc công tác k toán, ni dung ca
t chc k toán trong DN. Lun vn cng đã nghiên cu thc t t chc công tác k
toán ti các công ty chng khoán, trên c s đó đa ra gii pháp hoàn thin c ch tài
chính cng nh các b phn cu thành h thng k toán cho các công ty chng khoán.
Tuy nhiên, cho đn nay cha có đ tài nghiên cu v t chc công tác k toán
các DN trong ngành ch bin g nhm giúp cho các nhà qun tr trong vn đ nâng
cao hiu qu qun lý và phát trin DN. Vì vy tác gi cho rng vic nghiên cu đ
3
chc công tác k toán ti các DN ch bin g nm trên đa bàn tnh Bình Dng nh
4
v t chc chng t k toán, h thng tài khon, s sách k toán, báo cáo k toán, b
máy k toán, kim tra k toán, phân tích hot đng kinh doanh và gii pháp hoàn thin
các vn đ trong t chc công tác k toán.
6. PHNG PHÁP NGHIÊN CU
Lun vn ch yu s dng phng pháp đnh tính trong vic thu thp tài liu
th cp và d liu s cp.
Tài liu th cp đc thu thp thông qua vic nghiên cu Lut K toán Vit
Nam, Ch đ k toán Vit Nam, Chun mc k toán, các Thông t hng dn do BTC
ban hành, cùng các tài liu khác và các lun án nghiên cu trc đây liên quan đn t
chc công tác k toán trong DN s dùng đ xây dng c s lý lun cho đ tài ca lun
vn và làm c s kho sát thc trng t chc công tác k toán ti các DN ch bin g
trên đa bàn tnh Bình Dng.
S lng các DN ch bin g trên đa bàn tnh Bình Dng rt nhiu và phân
b khp các Th xã và các Huyn ca Tnh nên lun vn không th tin hành kho
sát ht đc. Lun vn áp dng phng pháp chn mu ngu nhiên, mu đc chn là
40 DN có ngành ngh kinh doanh là ch bin g, hot đng trên đa bàn tnh Bình
Dng. Các công ty đc kho sát da vào danh b DN ch bin g trên trang web S
Công thng tnh Bình Dng và trang vàng Vit Nam (YellowPages).
Tài liu s cp đc thu thp thông qua các đi tng có liên quan, c th là
nhng k toán đang làm vic các DN ch bin g trên đa bàn tnh Bình Dng gm
k toán trng, k toán tng hp, các k toán đang công tác công ty kim toán đang
làm dch v k toán cho các DN ch bin g và mt vài các k toán viên trong DN.
S dng bng kho sát điu tra v ni dung t chc công tác k toán các DN
nh v t chc chng t k toán, h thng tài khon k toán, hình thc t chc s sách
k toán, t chc b máy k toán, t chc h thng báo cáo k toán, t chc phân tích
hot đng kinh doanh trong DN. Gi bng câu hi kho sát đc thc hin bng cách
s dng Google docs gi trc tip qua mail; kho sát trc tip thông qua s gii thiu 6
CHNG 1
C S LÝ LUN V T CHC CÔNG TÁC K TOÁN CÁC
DOANH NGHIP
1.1. Khái quát v k toán các doanh nghip
1.1.1. Khái nim k toán doanh nghip [5], [21], [29], [37]
Mt DN khi bt đu hot đng SXKD đ có th tn ti và phát trin m rng
quy mô hot đng ca mình, nhà qun lý DN luôn quan tâm vi s vn b ra ban đu
đã dùng vào đu t, mua sm nhà xng, máy móc thit b, vt t hàng hoá, ht bao
nhiêu, doanh thu bán sn phm thu li đc bao nhiêu đ tính lãi (l) sau mi k kinh
doanh là điu mà nhà lãnh đo nào cng mun bit khi qun lý điu hành DN mình.
Nhng câu hi trên s đc tr li bng các thông tin đc to ra th hin trên
các báo cáo do k toán cung cp. Mun có thông tin đó k toán phi ghi chép li toàn
b nghip v kinh t, tài chính din ra trong quá trình hot đng ca DN, sau đó x lý
tng hp phân tích các d liu và to ra thông tin chính xác, kp thi theo yêu cu ca
nhà qun lý cn thit cho vic kim tra, ra quyt đnh điu hành hot đng ca DN. Vì
vy đã có rt nhiu các quan đim khác nhau nói v công vic ca k toán nh:
- K toán là mt ngh thut ca quá trình ghi chép, phân loi và tng hp mt
cách có ý ngha các nghip v kinh t tài chính phát sinh theo hình thái tin
t và các s kin liên quan đn tài chính.
- K toán cung cp thông tin tài chính v các đn v kinh t phc v cho vic
ra các quyt đnh kinh t.
- K toán là công vic ghi chép, tính toán các con s di hình thc giá tr đ
phn ánh, kim tra tình hình vn đng ca các tài sn, ngun vn, kt qu
hot đng SXKD ca tng đn v.
nào, s dng cho hot đng nào; thông tin v quá trình SX, hot đng bán hàng, da
vào thông tin k toán cung cp cho ngi s dng nhm h tr các quyt đnh cho
hot đng kinh t hay đu t. K toán có thêm chc nng kim tra, giám sát các hot
đng trong DN, kim tra tính có thc ca các nghip v kinh t, tài chính phát sinh
trong DN, kim tra đ tin cy ca s liu k toán so vi thc t nh kim kê s lng
hàng tn kho nhm đm bo s liu k toán trên s sách ti thi đim kim kê đúng
vi thc t, góp phn làm cho thông tin đc cung cp càng có thêm đ tin cy cao.
8
S đ 1.1: Chc nng ca k toán và các đi tng s dng thông tin
Thông tin th hin trên các chng t đc thu thp làm c s pháp lý cho vic
ghi s k toán. Sau đó các d liu s đc x lý, phân loi, sp xp và tng hp mt
cách khoa hc bng các phng pháp k toán nh phng pháp chng t, phng
pháp tài khon, ghi s kép, kim kê, Kt qu ca quá trình x lý thông tin là cung
-Chng t
-Ghi chép
X LÝ
-Phân loi
-Sp xp
-Tng hp
THÔNG TIN
-Báo cáo nhanh
-Báo cáo đnh k
Quyt đnh
mc tiêu
Quyt đnh
qun tr
Các hot đng kinh t
tài chính
9
chin lc ca nhà qun tr đn các thành viên trong tng b phn ca DN hiu và
cùng nhau thc hin các phng án, k hoch đ ra.
Nhng ngi có li ích trc tip khác là Nhà đu t, Ch n. H s nhìn vào
các ch tiêu th hin trên báo cáo ca DN đ ra quyt đnh. Nhà đu t da vào thông
tin k toán trên BCTC đ phân tích các hot đng tài chính, HKD, hot đng đu t
ca DN so vi các DN khác cùng ngành đ ra quyt đnh có nên đu t vào DN hay
không? Ch n thì xem xét v c cu tài chính ca DN, kh nng thanh toán n ca
DN ra sao đ quyt đnh cho vay hay không, lãi sut cho vay bao nhiêu phn trm?; có
bán chu cho DN hay không, thi gian bán chu bao lâu?
C quan thu, C quan thng kê, C quan cp giy phép đng ký kinh doanh,
Nhà hoch đnh chính sách là nhng ngi có li ích gián tip t các thông tin ca
DN, giúp c quan thu kim tra vic tuân th các quy đnh liên quan đn chính sách
iu 7 Lut K toán
Chun mc s 1
Nguyên tc
c s dn
tích
Mi nghip v kinh t, tài chính ca DN
phát sinh liên quan đn tài sn, n phi
tr, ngun vn ch s hu, doanh thu, chi
phí phi đc ghi s k toán vào thi
đim phát sinh, không cn c vào thi
đim thc t thu tin, chi tin hoc tng
đng tin.
Nguyên tc
hot đng
liên tc
BCTC phi đc lp trên c s gi đnh là
DN đang hot đng liên tc, ngha là
không có ý đnh thu hp hay gii th DN
trong tng lai gn. Trng hp DN có
chia, tách, sáp nhp, v quy mô hot
đng, BCTC s đc lp theo ch đ quy
đnh khác và phi gii trình trong Bn
thuyt minh BCTC.
Nguyên tc
giá gc
Giá tr tài sn đc ghi
theo giá gc gm chi phí
thc hin trong k đ xác đnh đúng li
nhun ca k đó.
Nguyên tc
nht quán
Các quy đnh và phng
pháp k toán đã chn phi
đc áp dng nht quán
trong k k toán nm;
trng hp có s thay đi
v các quy đnh và phng
pháp k toán đã chn thì
phi gii trình trong phn
thuyt minh BCTC.
DN phi áp dng thng nht các chính
sách và phng pháp k toán đã chn ít
nht trong mt k k toán nm. Khi cn
áp dng các chính sách và phng pháp
k toán mi, đ đm bo thông tin có th
so sánh đc cn phi gii trình thêm
trong phn thuyt minh BCTC. Nguyên tc
thn trng
n v k toán phi s
dng phng pháp đánh
giá tài sn và phân b các
khon thu, chi mt cách
thn trng, không đc
phng din đnh tính, đnh lng.
Nguyên tc
công khai
Thông tin, s liu trong
BCTC nm ca đn v
phi đc công khai bao
gm tình hình tài sn,
ngun vn; Kt qu
HKD; Trích lp và s
dng các qu; Thu nhp
ca ngi lao đng. BCTC
đã đc kim toán phi
kèm theo kt lun ca t
chc kim toán khi công
khai BCTC.
Ngun: (Lut k toán và Chun mc s 1: chun mc chung)
Ta thy các nguyên tc c bn ca k toán đc quy đnh trong Lut k toán và
Chun mc k toán s 01: Chun mc chung không có s mâu thun ln nhau, ngc
li các nguyên tc gia hai quy đnh này li có s thng nht và b sung cho nhau.
Tuy nhiên các nguyên tc này li có đim hn ch ca nó, chng hn nh:
13
Thông tin đc th hin theo giá gc là vì nhng nguyên nhân sau: Th nht
giá th trng ca tài sn khó c tính; Th hai tài sn mua v phc v cho hot đng
SXKD ca DN; Th ba hàng hoá bán ra phi tính đc s lãi (l) bng cách so sánh,
tính chênh lch gia giá bán vi giá mua vào, nhng điu này to ra hn ch làm cho
BCTC không phn ánh đc giá tr thc ca tình hình bin đng tài sn và n phi tr
ca DN ti thi đim lp báo cáo.
Thc t ch s hu DN và các nhà đu t mun bit tình hình tài sn và n
chép và báo cáo đy đ, không b b sót.
-Kp thi. Các thông tin và s liu k toán phi đc ghi chép, phn ánh và báo
cáo kp thi, đúng hoc trc thi hn quy đnh, không đc chm tr.
-D hiu. Các thông tin trình bày trong BCTC phi rõ ràng, d hiu đi vi
ngi s dng. Ngi s dng đây phi là ngi có hiu bit v kinh doanh, v kinh
t, tài chính, k toán mc trung bình. Thông tin v nhng vn đ phc tp trong
BCTC phi đc gii trình trong phn thuyt minh BCTC.
-Có th so sánh. Các thông tin và s liu k toán gia các k k toán trong mt
DN và gia các DN ch có th so sánh đc khi tính toán và trình bày nht quán.
Trng hp không nht quán phi gii trình trong phn thuyt minh BCTC.
Nh vy, Các yêu cu k toán nói trên phi đc thc hin đng thi vi nhau,
yêu cu trung thc đã bao hàm yêu cu khách quan; Yêu cu kp thi nhng phi đy
đ, d hiu và có th so sánh đc, đm bo cho k toán thc hin đc nhim v
theo quy đnh ca Lut k toán.
1.1.4. Nhim v ca k toán [5], [21]
cung cp thông tin hu ích h tr cho nhà qun lý DN và các đi tng có
liên quan trong vic ra quyt đnh, k toán phi thc hin các công vic c th sau:
Thu thp, x lý thông tin, s liu k toán theo đi tng và ni dung công vic
k toán tuân th theo chun mc và ch đ k toán hin hành.
Kim tra, giám sát các khon thu, chi tài chính, các ngha v thu, np, thanh
toán n; kim tra vic qun lý, s dng tài sn và ngun vn ca DN nhm phát
hin và ngn nga kp thi các hành vi vi phm phát lut v tài chính, k toán.
15
Phân tích thông tin, s liu k toán đ tham mu, đ xut cho lãnh đo DN các
gii pháp phc v yêu cu qun tr và h tr cho các quyt đnh kinh t, tài
chính ca đn v k toán.
Cung cp thông tin, s liu k toán, công khai BCTC cho các đi tng s
dng có liên quan theo quy đnh ca pháp lut.
ây cng chính là nhng quy đnh ti iu 5 ca Lut k toán Vit Nam v
-Phiu nhp kho, phiu xut kho -Báo cáo k toán qun tr
-v.v…
S đ 1.2: Mô hình x lý h thng thông tin k toán
Trong mô hình x lý h thng thông tin k toán bt đu t vic thu thp d liu
đu vào v các nghip v kinh t - tài chính phát sinh trong DN, sau đó lu tr d
liu- x lý d liu - kim soát h thng thông tin và kt thúc là cung cp thông tin đu
ra nh thông tin tài chính, thông tin phc v cho qun tr ni b DN, thông tin giúp
điu hành hot đng hng ngày ca DN, sau đó lp li quy trình trên. hiu rõ hn
v mô hình trên chúng ta s ln lt tìm hiu, phân tích các thành phn trong cu trúc
ca h thng thông tin k toán.
Nhp d liu đu vào: D liu đu vào là các d liu ri rc t hot đng hng
ngày ca DN đc th hin trên các chng t k toán, các chng t này đc
thu thp li t các b phn khác trong DN, nhân viên k toán s nhp vào trong
h thng phn mm k toán. Các chng t sau khi đã nhp vào h thng phn
mm s đc lu tr li di dng các tp tin.
X lý d liu: Các d liu đu vào sau khi đã nhp vào phn mm k toán s
đc sp xp và lu tr theo đi tng, theo thi gian đ ghi vào các s nht
ký, s cái, s chi tit liên quan.
Thông tin đu ra: Là các báo cáo theo nhu cu ca tng đi tng. Các đi
tng bên ngoài DN s đc cung cp thông tin trong b BCTC. Riêng các đi
tng trong ni b đn v thông tin đu ra là các BCQT, giúp cho nhà qun tr
trong vic lp k hoch, điu hành, kim soát, đánh giá và ra các quyt đnh
liên quan đn HKD ca DN.
1.2. T chc công tác k toán các doanh nghip
1.2.1. Khái quát v t chc công tác k toán [22], [24]
Các DN có quy mô hot đng SXKD nh hay ln đu cn phi có b phn k
toán và đ k toán thc s là công c qun lý h tr lãnh đo DN thì vic t chc công
D liu
đu vào
Thông tin
hin, sa đi, b sung liên quan đn k toán và các quy đnh khác v DN nh
Lut doanh nghip, Lut đu t, Lut qun lý thu,
Phi phù hp vi tng loi hình DN, đc đim hot đng SXKD ca DN, quy
mô DN, mc đ đn gin hoc phc tp, phát sinh nhiu hay ít ca các nghip
v kinh t, tài chính phát sinh trong DN.