CÁC YẾU TỐ XÃ HỘI CÁC YẾU TỐ XÃ HỘI
ẢNH HƯỞNG SỨC KHỎEẢNH HƯỞNG SỨC KHỎE
LêLê HảiHải HàHà
Email: :
MụcMục tiêutiêu
1. Trình bày được các khái niệm cơ bản;
2. Trình bày được một số mô hình phân tích
yếu tố ảnh hưởng tới sức khỏe;
3. Phân tích được tác động của các yếu tố
xã hội đến một số vấn đề sức khỏe.
NghiênNghiên cứucứu trườngtrường hợphợp
Gia đình anh Hải ở xã M, huyện N, tỉnh ĐN ăn cá nóc. Sau khi ăn
xong, con gái 3 tuổi của anh Hải bị đau bụng. Gia đình đưa đến
BV huyện cấp cứu. Tại phòng cấp cứu của BV huyện, BS chỉ cặp
nhiệt độ rồi bỏ đi. Sau khi gia đình gọi nhiều lần, BS cho cháu bé
uống một viên thuốc. Sau vài tiếng đồng hồ, cháu bé đau và la hét
dữ dội hơn. Người nhà lại gọi nhân viên trực nhưng không nhận
được sự hỗ trợ của BS. Vợ chồng ảnh Hải cũng bị đau bụng sau
đó nhưng cũng không được BS khám. Anh Hải yêu cầu bệnh viện
chuyển cả nhà anh lên bệnh viện tỉnh, nhưng BS trực nhất quyết
không cho và lại cặp nhiệt độ cho cháu bé để "theo dõi"!
Sau đó, cháu bé bị nôn sau khi BS cho uống một gói thuốc.
Người nhà anh Hải tiếp tục đề nghị cứu giúp hoặc là chuyển cháu
bé lên bệnh viện tỉnh nhưng các BS vẫn không đồng ý. Sáng hôm
sau cháu bé đã tử vong.
Trong bệnh án của cháu bé, BS ghi rõ chẩn đoán ban đầu rối loạn
tiêu hóa có thể do ngộ độc thức ăn
CâuCâu hỏihỏi thảothảo luậnluận
1. Những nguyên nhân nào dẫn đến cái
chết của cháu bé?
2. Cái chết của cháu bé có thay đổi được

 Cấp độ vĩ mô (Upstream)
Các yếu tố liên quan đến chính sách => Các chương
trình can thiệp nhằm thay đổi môi trường.
Phân loại các yếu tố theo các cấp độ?
 Cấp độ vi mô:
Ngộ độc thực phẩm Tử vong
 Cấp độ trung mô:
Ăn TP không an toàn Ngộ độc thực phẩm Tử vong
 Cấp độ vĩ mô:
Nghèo đói Tiếp cận thông tin SK kém Thực hành An
toàn VSTP kém Ngộ độc thực phẩm Tử vong
Trực tiếp
Gián
Gián
tiếp
Gián
Gián
tiếp
CácCác mômô hìnhhình
yếuyếu tốtố ảnhảnh hưởnghưởng tớitới sứcsức khỏekhỏe
Lalonde (1981)
John Germov (1998)
Lalonde, 1974
Sức
khỏe
Môi trường
Dịch
vụ
Y tế
Yếu tố

khoẻ
(Social
Skeleton)
(Jonh
Germov,
2005)
ĐóngĐóng gópgóp củacủa mômô hìnhhình ((JonhJonh GermovGermov))
 Tập trung vào xác định các yếu tố xã hội
quyết định sức khỏe.
 Nhấn mạnh đến các biện pháp phòng bệnh
ngoài việc điều trị của hệ thống y tế.
Cấp độ cá nhân
 Yếu tố sinh học:
 Các yếu tố thuộc bên trong của mỗi cá nhân có ảnh
hưởng trực tiếp đến sức khỏe và bệnh tật của cá
nhân (có những tỉ lệ bệnh tật đặc trưng theo gen,
tuổi, giới tính).
 Tác động vào yếu tố sinh học => Thay đổi ở cấp độ từng
cá nhân => Ý nghĩa với YTCC như thế nào???
 Xã hội học sức khỏe: Không trả lời cho câu hỏi các yếu
tố sinh học (gien…) tác động đến sức khỏe như thế nào.
Ví dụ trường hợp ngộ độc cá nóc
Yếu tố sinh học:
Tuổi và sức đề kháng của cơ thể
Em bé 3 tuổi Vs. Bố mẹ
Trong thực tế, vẫn xảy ra tình trạng ngộ
độc và tử vong do ăn cá nóc độc ở
người lớn!
Cấp độ cá nhân (tiếp)
 Lối sống: là những mô hình hành vi có thể nhận

 Phân loại nhóm:
 Tác động:
 Cá nhân là thành viên của nhóm xã hội;
 Cá nhân hành động theo cách của nhóm mà cá nhân là
thành viên qui định.
 Xã hội học sức khỏe: Hành vi sức khỏe của cá nhân chịu
tác động của áp lực nhóm, áp lực xã hội nhất định.
Tuổi;
Giới tính
Dân tộc
…
Nghề nghiệp
Trình độ học vấn
…
PhânPhân bốbố xãxã hộihội vềvề sứcsức khỏekhỏe vàvà bệnhbệnh tậttật
Bệnh tật có sự phân bố không đồng đều giữa các
nhóm xã hội, cộng đồng, quốc gia khác nhau
 Mỗi nhóm xã hội có những đặc điểm xã hội
khác nhau: dân tộc, tuổi, giới tình, nghề nghiệp,
điều kiện kinh tế…
 Khi phân tích mối tương quan giữa các yếu tố
=> có sự khác biệt trong phân bố về sức khỏe;
Cấp độ nhóm xã hội
Nghiên cứu trường hợp ngộ độc cá nóc:
• Là người nghèo? Thu nhập thấp?
• Trình độ học vấn thấp?
• …
=> Ai là người ăn cá nóc ở Việt Nam?
PhânPhân bốbố xãxã hộihội vềvề sứcsức khỏekhỏe vàvà bệnhbệnh tậttật
Theo xã hội học sức khỏe: