Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA XÃ HỘI HỌC

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ
CHỦ ĐỀ: YẾU TỐ XÃ HỘI ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI
VI PHẠM LUẬT GIAO THÔNG CỦA NGƯỜI DÂN

Giảng viên phụ trách : TS. Trương Văn Vỹ
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Hiền Triết
Mã số sinh viên
Lớp

: 1356090191_
: Xã hội học 2014-2017

tp Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 5 năm 2015

PHẦN I: GIỚI
Nguyễn Hiền T….- MSSV: 135609019_

THIỆU CHUNG
1


Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân

CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ…………………………………………………………….2

3. Biến đổi xã hội
4. Cơ cấu xã hội
CHƯƠNG 5: HẬU QUẢ CỦA VIỆC VI PHẠM LUẬT GIAO THÔNG
CHƯƠNG 6: GIẢI PHÁP
PHẦN III: KẾT LUẬN

PHẦN I: GIỚI THIỆU CHUNG

Nguyễn Hiền T….- MSSV: 135609019_

3


Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân

CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong quá trình hội nhập với kinh tế thế giới và khu vực công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước là quốc sách hàng đầu nhằm phát triển kinh tế trong nước tạo nguồn
thu nhập cho quốc gia. Giao thông vận tải đang phát triển nhanh chóng về cơ sở
vật chất lẫn những loại hình giao thông nhằm đáp ứng như cầu đi lại nhanh chóng
và tiện lợi nhất cho người dân. Cùng với quá trình đó, có những thuận lợi và thách
thức mà cuộc cải cách đem đến. Không thể phủ nhận những mặt tốt mà hội nhập
mang lại song lại có rất nhiều bất cập còn tồn tại chưa thể giải quyết được như: ô
nhiễm môi trường, khói bụi, tệ nạn xã hội,… và nhất là dần mất đi những giá trị
truyền thống tốt đẹp của dân tộc nếu không được gìn giữ đúng cách. Văn hóa nhân
văn của con người trong xã hội đang dần bị thay thế bởi những hành vi sai lệch với
chuẩn mực như ăn mặc hở hang thiếu vải, ăn nói thô tục khiếm nhã, vứt xả rác bừa
bãi, khạc nhổ nơi công cộng,… văn hóa giao thông cũng đang dần bị suy thoái, cho
thấy văn hóa xã hội đang dần bị xuống cấp trầm trọng nếu mọi cá nhân không quan
tâm, để ý. Sau đây, bài viết xin đươc trình bày về vấn nạn “vi phạm luật giao

CHƯƠNG 4: TÓM TẮT
Bài tiểu luận tập trung vào nghiên cứu các yếu tố xã hội tác động đến hành vi vi
phạm luật an toàn giao thông của cá nhân, qua đó cho người đọc có cái nhìn tổng
quát hơn về nguyên nhân gây ra hành vi đó chứ không riêng từng trường hợp vi
phạm cụ thể, bài viết xoay quanh bốn nguyên nhân xã hội chính gây nên vi phạm
luật giao thông đó là: xã hội hóa cá nhân, các loại thiết chế, biến đổi xã hội và cơ
cấu xã hội. Ngoải ra, bài viết còn đi sâu phân tích bốn nguyên nhân đó cùng với
các lý thuyết xã hội học tội phạm có liên quan đến lệch lạc xã hội theo các cách
tiếp cận như: quan điểm thần học, sinh học, tâm lý học, xã hội học, sinh thái học.

Nguyễn Hiền T….- MSSV: 135609019_

5


Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân

PHẦN II: NỘI DUNG
CHƯƠNG I: CÁC KHÁI NIỆM LIÊN QUAN
1.

Xã hội học, tội phạm và xã hội học tội phạm

Xã hội học: là một bộ môn nghiên cứu về các mối quan hệ xã hội nhằm tìm ra mối
quan hệ lôgíc, những cơ chế thường ẩn tàng trong sự vận động của quan hệ xã hội.
(theo TS. Trần Hữu Quang)
Tội phạm :là biểu hiện cao nhất và cụ thể của lệch lạc xã hội, là hành vi chống lại
xã hội.(Theo Trương Văn Vỹ, bài Giảng xã hội học tội phạm, trang 4).
Hiện tượng tội phạm: là một hiện tượng xã hội- pháp lý luôn ở trạng thái động,
xuất hiện trong xã hội có giai cấp, là thể thống nhất các tội phạm được thực hiện

thể bị tách riêng ra khỏi nhóm do sự tuân thủ chặt chẽ các tiêu chuẩn văn hóa lý
tưởng trong một chừng mực nào đó cũng là một dạng của lệch lạc. (theo bách khoa
toàn thư mở Wikipedia, từ khóa: lệch lạc xã hội học)
Còn theo Xã hội học đại cương (TS. Vũ Quang Hà. ThS. Nguyễn Thị Hồng Xoan,
NXB. ĐHQG Hà Nội, 2002, trang 128) thì Lệch lạc xã hội được định nghĩa như
sau:
Lệch lạc xã hội: là những ứng xử lệch lạc không phù hợp với qui tắc, khác với
những ứng xử của các thành viên khác (trong nhóm hay xã hội) được gọi là sự lệch
lạc. Hành vi lệch lạc, được xác định trong các hành vi tồn tại trong nền văn hóa xã
hội , một hành vi có thể được coi là đúng đắn, hợp chuẩn trong nhóm hay trong
cộng đồng này nhưng chưa chắc đã được thừa nhận ở cộng đồng khác,
Nói tóm lại, Lệch lạc xã hội là những hành vi của con người mà những hành vi đó
sai lệch các giá trị, chuẩn mực, qui tắc , các qui định của luật pháp hay có thể nói

Nguyễn Hiền T….- MSSV: 135609019_

7


Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân

lệch lạc xã hội là các hiện tượng, các trạng thái, sự việc phi đạo lý xảy ra không
bình thường trong xã hội.
Lệch lạc xã hội: có thể là cơ hội cũng có thể là thách thức trong khi biến đổi xã
hội. Cơ hội khi xã hội chuyển biến tích cực chống lại những cái lệch lạc như các
phong trào, tập quán tiến bộ ra đời, xã hội cùng nhau chống lại cái xấu. Thách thức
là khi trong điều kiện bất ổn xã hội các quan hệ xã hội bị phá vỡ, khủng hoảng xã
hội, các thiết chế vô hiệu,…
3. Hành vi vi phạm luật giao thông
Luật giao thông: là hệ thống các quy phạm pháp luật và các quy tắc xử sự hành

không trộm cắp, không tà dâm và không uống rượu.
2. Theo quan điểm sinh học
Theo quan điểm này, các nhà nghiên cứu đã tập trung nghiên cứu tội phạm trên
quan điểm sinh học như: tố chất con người (loại cơ thể), nhiễm sắc thể, trạng thái
nguy hiểm, bệnh thái nhân cách, di truyền và chủng tộc nhưng vẫn chưa tìm được ý
kiến chung và vẫn chưa được đưa vào sử dụng rộng rãi do vấp phải các ý kiến đối
lập.Theo quan điểm này, các thuyết chỉ ra mối quan hệ giữa hiện tượng tội phạm
và các đặc điểm sinh học như:
Nguyễn Hiền T….- MSSV: 135609019_

9


Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân

-Lý luận về tố chất con người: mối quan hệ giữa hình dáng và hành vi lệch lạc (đại
diện cho trường phái: Cesare Lombroso, William H. Sheldon, Eleanor và Sheldon
Glueck)
-Lý luận về nhiễm sắc thể: mối quan hệ giữa nhiễm sắc thể giới tinh với hành vi
lệch lạc (XXY)
-Lý luận về trạng thái nguy hiểm: mối quan hệ giữa hiện tượng bệnh khoa và hành
vi lệch lạc (đại diện cho trường phái: R. Garosgalo, Zh. Pinstel)
-Lý luận về bệnh lý học tâm thần: mối quan hệ giữa bệnh thái nhân cách và hiện
tượng tội phạm (đại diện cho trường phái: G. Kenson)
-Lý luận về tính di truyền: mối quan hệ giữa di truyền thế hệ và hiện tượng tội
phạm.
-Lý luận chủng tộc: mối quan hệ giữa chủng tộc và hiện tượng tội phạm (đại diện
cho trường phái là E. Khuton)
3. Theo quan điểm Tâm Lý học
Lệch lạc là ở các cá nhân do tâm lý họ bất ổn thể hiện ở các quan hệ xã hội của họ

Quinney, Karl Marl, Steven Spitzer).
5. Theo quan điểm sinh thái học:
Các nhà khoa học theo thuyết này cho rằng: lệch lạc xã hội và nhất là tội phạm có
thể bi chi phối bởi môi trường xung quanh: môi trường tự nhiên (ví dụ như: thời
tiết, khí hậu, vị trí địa lý, địa vật,…) và môi trường xã hội (ví dụ như: nông thôn,
thành thị).

Nguyễn Hiền T….- MSSV: 135609019_

11


Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG GIAO THÔNG HIỆN NAY
Hoạt động giao thông vận tải có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của mỗi
quốc gia, phản ánh trình độ phát triển xã hội thể hiện ở mức độ đáp ứng những nhu
cầu kinh tế, văn hóa, xã hội, đi lại, sinh hoạt của các tầng lớp dân cư. Trong đó,
giao thông đường bộ đóng vai trò rất quan trọng xét trên tất cả mọi phương diện
kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng. Nhưng giao thông vận tải nói chung
và giao thông đường bộ nói riêng luôn chứa đựng những nguồn nguy hiểm hay
phát sinh những rủi ro bất lợi cho xã hội như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi
trường, tai nạn giao thông. Với việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa, sự tăng trưởng của nền kinh tế nước ta hàng năm luôn đạt khá cao
so với sự tăng trưởng chung của khu vực. vì vậy, các cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội
phát triển mạnh, nhu cầu phát triển giao thông vận tải không ngừng tăng đã kéo
theo sự tăng nhanh của các phương tiện tham gia giao thông, nhất là phương tiện
giao thông cá nhân và các loại hình giao thông, trong khi kết cấu hạ tầng còn kém
phát triển, chưa phù hợp với sự bùng nổ dân số và các loại phương tiện tham gia
giao giao thông. Sự bất cập giữa yếu tố hạ tầng giao thông và phương tiện tham gia

đoạn hai: xã hội hóa diễn ra trong nhà trường” và “giai đoạn ba: con người thực sự
bước vào đời để đảm nhận vai trò mà hai giai đoạn trước đây đã chuẩn bị”. Những
người vi phạm luật giao thông do là những người mà ở đó gia đình và nhà trường
của họ chưa có sự giáo dục về giao thông hoặc chưa có cách giáo dục tốt, mọi
người trong xã hội đều chịu ảnh hưởng bởi quá trình xã hội hóa nhưng do môi
trường xã hội hóa có thể tốt hoặc không tốt, cũng vậy nếu như sinh ra trong một
gia đình, một khu vực, một địa bàn mọi người đều coi thường luật lệ giao thông thì
các cá nhân sinh ra nơi đó đều có thể bị ảnh hưởng.

Nguyễn Hiền T….- MSSV: 135609019_

13


Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân

Môi trường xã hội hóa tác động đến cá nhân:
+Môi trường gia đình: những đứa trẻ sống không có gia đình thiếu sự giáo dục răn
dạy, thiếu những lời khuyên từ những người trong gia đình nên những đứa trẻ dễ bị
hư hỏng và chúng dễ tiếp nhận những thói hư tật xấu trong xã hội. Sự tiếp thu
trong giai đoạn đầu của xã hội hóa không những bằng lời nói mà còn thông qua các
hành vi của thành viên trong gia đình. Mặc dù xã hội hóa có ảnh hưởng nhất định
như vậy, quá trình xã hội hóa trong những năm đầu của cuộc đời không chỉ giới
hạn trong gia đình. Khi trẻ lớn lên, được tiếp xúc với thầy, cô, các bạn bè cùng
trang lứa đó là môi trường xã hội hóa đầu tiên ngoài gia đình. Gia đình là cái nôi
ban đầu của việc giáo dục cá nhân vì thế gia đình cần định hình cho các thành viên
những chuẩn mực nhất định về pháp luật, đạo đức, nhân cách,… giúp cho giai
đoạn tiếp theo của xã hội hóa được giáo dục tốt hơn. Trong môi trường này, giáo
dục về an toàn giao thông không nên chỉ bằng những lời nói lời răng dạy mà cần
phải được quan tâm hơn nữa và thiết thực nhất là bằng những hành động tuân thủ


15


Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân

làn đường, chở quá tải,… Các hành vi trên đều thể hiện sự vô ý thức của người
tham gia giao thông dù họ đã biết là sai nhưng vẫn thực hiện. Nhưng nếu cá nhân
sống trong xã hội tôn trọng, tuân thủ luật giao thông thì sẽ tác đông tích cực đến cá
nhân làm cá nhân tự chủ động tuân thủ luật giao thông.

ảnh minh họa
2. Thiết chế xã hội gây nên hành vi vi phạm luật giao thông
Thiết chế là những mô hình các quy tắc và tác động hỗ tương, được thiết lập nhằm
thỏa mãn những nhu cầu xã hội. Các thiết chế là những hệ thống hoặc tiểu hệ thống
trong một xã hội, bao gồm những truyền thống tương đối ổn định, những tổ chức
xã hội, các mối quan hệ pháp lý và những quy tắc được phát triển nhằm giải quyết
những vấn đề mà xã hội đối phó. Các thiết chế có thể mang tính đơn giản (trong xã
hội nguyên thủy) và có thể phức tạp (trong xã hội hiện đại).
Mỗi thiết chế đều có nhiệm vụ và chức năng của nó, các thiết chế có thể có hình
thức khác nhau tùy xã hội. Mọi thành viên trong xã hội đều phải lựa chon và điều
chỉnh hành vi của mình theo các thiết chế của xã hội mình.
Các thiết chế trong xã hội định hình cá nhân giúp cho từng cá nhân hình thành
chuẩn mực riêng cho mình phù hợp với quy định các thiết chế. Các thiết chế xã hội
Nguyễn Hiền T….- MSSV: 135609019_

16


Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân


chính trị tác động giao thông

Trong bất kỳ xã hội nào thì cũng cần những luật lệ chung để hoạt động nhịp nhàng
và khoa học, tránh tình trạng vô tình hay cố ý xâm phạm quyền lợi, lợi ích, tài sản,
sức khỏe hay thậm chí tính mạng của người khác hay của cộng đồng.

Nguyễn Hiền T….- MSSV: 135609019_

18


Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân

Vi phạm luật giao thông là do các chức năng chuyên biệt của thiết chế chính trị
chưa được thực hiện hoặc chỉ thực hiện hạn chế. Sau đây là các chức năng của
thiết chế chính trị và những mặt yếu kém còn tồn tại của nó. Thứ nhất, thiết lập luật
pháp: về giao thông pháp luật ban ra vẫn còn chưa nghiêm minh còn quá nhiều kẻ
hở, bất cập như về người điều khiển phương tiện tham gia lưu thông cả về người
điều khiển giao thông (cảnh sát). Luật vẫn còn thiếu công bằng, ưu thiên cho
những người có chức quyền, người quen biết với người có quyền, người có tiền
của như trường hợp cảnh sát giao thông chỉ bắt dừng xe kiểm tra giấy tờ các xe có
biển số thường (biển số màu trắng) không hoặc hiếm khi bắt dừng xe các xe biển
số đỏ (quân đội), biển số xanh (cơ quan công quyền) hay các trường hợp hối lộ
cảnh sát giao thông làm nhiệm vụ để các trường hợp vi phạm được tha không phải
lập biên bản. Thứ hai, đưa luật pháp vào đời sống người dân: về luật giao thông
nhà nước chưa phổ biến rộng rãi các luật giao thông và các luật giao thông sửa đổi
đã được thông qua đến đại bộ phận đời song người dân. Phương tiện truyền thông
đại chúng chưa mang lại hiệu quả đáng kể khi truyền thông các quy định của nhà
nước cho mọi người biết các luật pháp, thông tư, chỉ thị của đảng. Những nơi vùng



Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân

Thiết chế kinh tế của một nước là những luật lệ, quy định do nhà nước đặt ra buộc
mọi người trong xã hội phải tuân thủ trong các hoạt động kinh tế hoặc mang tính
kinh tế nhằm đạt tới mục tiêu phát triển kinh tế xã hội trong khuôn khổ chế định
của thiết chế nhà nước (thiết chế chính trị) mà nhờ đó mấu chốt là vấn đề lợi ích và
vấn đề sở hữu kinh tế.
Nền kinh tế phát triển bắt buộc con người phải lao vào công việc nhiều hơn để
kiếm tiền phục vụ cho các nhu cầu của bản thân, như thế thời gian ham gia lưu
thông trên đường phải giảm xuống tối đa có thể vì vậy những hành vi vi phạm giao
thông sẽ thường xuyên xảy ra như vượt đèn đỏ, chạy lên vỉa hè, phóng nhanh vượt
ẩu, lấn làn đường các xe khác,… Ngoài ra, cũng vì kinh tế mà các hành vi kiếm
tiền trục lợi từ giao thông cũng được thực hiện như chở quá tải hàng hóa hay số
người so với qui định, chở hàng quốc cấm,…
Các nội dung của thiết chế kinh tế tác động đến hành vi vi phạm luật giao thông
của các cá nhân được thể hiện qua chế độ kinh tế và lợi ích kinh tế.
Thứ nhất, chế độ kinh tế: là định hướng lâu dài phát triển kinh tế đất nước nhằm
mục tiêu duy trì các đặc trưng chung của chế độ xã hội được ghi nhận trong hiến
pháp của đất nước, trong đó cốt lõi là các qui định và chế độ sỡ hữu kinh tế và lợi
ích kinh tế. Ở Việt Nam, chế độ xã hội chủ nghĩa đã lựa chọn chế độ phát triển
kinh tế là công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước với mục tiêu dân giàu, nước
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh. Với việc lựa chọn này đã đưa đất nước
phát triển nhanh chóng và bằng chứng là sự tăng trưởng nhanh và đều sau các năm
sau đổi mới. Tuy nhiên, cũng có các mặt hạn chế như thời gian làm việc tăng lên
đồng ngĩa với thời gian cá nhân và thời gian xã hội giảm xuống, điều này làm cho
cá nhân có ít thời gian hơn cho việc riêng, cho gia đình và tham gia các hoạt động
xã hội khiến cho cá nhân tận dụng tối đa quỹ thời gian có được khi tham gia lưu
Nguyễn Hiền T….- MSSV: 135609019_


Nguyễn Hiền T….- MSSV: 135609019_

22


Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân

thành các giai đoạn như giáo dục tuổi ấu thơ, giáo dục tiểu học, giáo dục trung học,
và giáo dục đại học.



Giáo dục tác động giao thông

Thiết chế giáo dục là hệ thống các quy định của xã hội nhằm thiết lập nền giáo dục
xã hội để nâng cao dân trí, thiết lập nhân cách và năng lực lao động cho công dân.

Nguyễn Hiền T….- MSSV: 135609019_

23


Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hành vi vi phạm luật giao thông của người dân

Thiết chế chính là những quy định của luật pháp hình thành nên các cơ sở giáo dục
và đào tạo để thực hiện muc tiêu của giáo dục.
Thiết chế giáo dục là một trong những thiết chế cơ bản giúp giáo dục cá nhân thành
con người có đức, có tài, giúp ích cho xã hội. Để làm được điều đó cần có sự dạy
dỗ, bồi dưỡng thế chất lẫn tinh thần cho con người nhằm duy trì con người trong




văn hóa tác động giao thông

Nguyễn Hiền T….- MSSV: 135609019_

25