BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTHÀNHăPHăHăCHệăMINH
 TRNHăHUăLC HOÀN THIN CÔNG TÁC TăCHC SăDNGă
PHNăMMăKăTOÁN TIăCÁCăDOANHăNGHIP
TRÊN AăBÀNăTNHăBCăLIểU
LUNăVNăTHCăSăKINHăTă
TP. H Chí Minh, tháng 09/2014
BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTHÀNHăPHăHăCHệăMINH

TrnhăHuăLc
MCăLC

TRANGăBỊAăPH
LIăCAMăOAN
MCăLC
DANHăMCăCÁCăTăVITăTT
DANHăMCăBNG, BIUă,ăSă, HÌNH
MăU 1
CHNGă1:ăNHNGăVNăăCHUNGăVăKăTOÁNăVÀăHăTHNGă

phn mm: 44
2.4.4. Giao din phn mm: 48
2.4.5. H thng, nghip v ca phn mm: 53
2.4.6. Kim soát ni b: 58
2.4.7. Mc đ tha mưn ca ngi dùng đi vi phn mm k toán: 62
2.5.ăNhnăxétăvăthcătrngăcôngătácătăchcăsădngăphnămmăkătoánătiăcácă
doanhănghipătrênăđaăbƠnăTnhăBcăLiêu: 65
2.5.1. u đim: 65
2.5.2. Nhc đim và nguyên nhân: 66
KTăLUNăCHNGă2 68
CHNGă3:ăMTăSăGIIăPHÁPăNHMăHOÀNăTHINăCỌNGăTÁCăTă
CHCăSăDNGăPHNăMMăKăTOÁNăTIăCÁCăDOANHăNGHIPă
TRểNăAăBÀN 70
TNHăBCăLIểU 70
3.1.ăQuanăđimăhoƠnăthin: 70 3.1.1. Quan đim v s tuân th: 70
3.1.2. Quan đim v tính hu hiu ca phn mm k toán: 70
3.1.3. Quan đim v s an toàn, bo mt thông tin k toán: 71
3.1.4. Quan đim v tính tng xng: 72
3.2.ăGiiăphápănơngăcaoăhiuăquătăchcăsădngăphnămmăkătoánătiăcácă
DoanhănghipătrênăđaăbƠnăTnhăBcăLiêu: 72
3.2.1. Gii pháp cho quy trình la chn phn mm k toán: 72
3.2.2. Gii pháp nâng cao hiu qu ca hot đng kim soát trong môi trng
phn mm: 80
3.3.ăMtăsăkinănghăhătrănơngăcaoăhiuăquătăchcăsădngăphnămmăkă
toán: 87
3.3.1. i vi Nhà nc: 87
3.3.2. i vi doanh nghip: 88
DANHăMCăBNG,ăBIUă,ăSă,ăHỊNH Bng 2.1: Giá tr tài sn c đnh ca các doanh nghip qua các nm 32
Bng 2.2: Giá tr và c cu sn xut theo khu vc kinh t 33
Bng 2.3: Các phn mm k toán đang s dng ti các doanh nghip 42
Bng 2.4: ánh giá ca ngi dùng v giao din phn mm 48
Bng 2.5: Mc đ tha mưn ca ngi dùng đi vi vic s dng phn mm 62
Bng 3.1: Minh ha kt qu v tình hình nhn thc ri ro 82
Bng 3.2: Bng đánh giá chc nng kim soát ca phn mm 84
Bng 3.3: Minh ha vic trin khai các hot đng kim soát 85
Biu đ 2.1: C cu doanh nghip theo loi hình doanh nghip 31
Biu đ 2.2: Quyn quyt đnh s dng phn mm 41

là khi trên th trng hin ti có vô s phn mm k toán đang đc mua bán
hàng ngày vi nhng lnh vc, quy mô và cht lng vô cùng khác bit. Tt
nhiên chúng ta không th nào chn mt cách ngu nhiên mt phn mm nào đó
và áp dng vào doanh nghip. Vi gn 1.000 doanh nghip đang hot đng trên
đa bàn tnh Bc Liêu (Cc Thng kê tnh Bc Liêu), s tht s hu ích nu có
mt đánh giá c th v công tác t chc s dng phn mm k toán ti các doanh
nghip trên đa bàn, đ t đó các nhà qun lỦ có nhng gii pháp, đnh hng
hoàn thin tt hn công tác t chc s dng phn mm k toán ti doanh nghip
ca mình. Và đây cng chính là vn đ mà tác gi lun vn đ cp thông qua đ
tài “Hoàn thin công tác tăchc sădngăphnămmăkătoán tiăcácădoanhă
nghip trênăđaăbƠnăTnhăBcăLiêu”.

2

2. Cácănghiênăcuăcóăliênăquan:
Bài nghiên cu Mt s gii pháp nâng cao cht lng t chc s dng
phn mm k toán doanh nghip Vit Nam ca tác gi Trn Phc nm 2007.
Trong bài nghiên cu này, tác gi đư dùng các phng pháp thng kê, so sánh, phân
tích và tng hp đ đánh giá s liu thu thp t 15 doanh nghip sn xut phn mm
và 250 doanh nghip sn xut kinh doanh có s dng phn mm k toán. Kt qu
ca bài nghiên cu này cho chúng ta mt cái nhìn tng quan v u và nhc đim
ca phn mm sn xut trong nc cng nh nc ngoài và thc trng s dng
phn mm k toán ti các doanh nghip Vit Nam. Mt s kt qu ni bt v vic s
dng phn mm k toán ca các doanh nghip nh: 1) Hu nh các doanh nghip
thng giao công vic la chn phn mm cho k toán trng; 2) 67% các doanh
nghip chn mua phn mm đóng gói trên c s đư có s dng ti các doanh nghip
trc đây; 3) Hn 50% ngi dùng đánh giá hiu qu s dng phn mm cha đt.
Cui cùng tác gi đ xut mt s gii pháp đ nâng cao tính hiu qu trong vic sn
xut và s dng phn mm k toán.
Bài nghiên cu T chc công tác k toán trong điu kin ng dng công

Bài nghiên cu The adoption of Computerized Accounting System in Small
Medium Enterprises in Melaka, Malaysia ca Hoshino và cng s vào nm 2012.
Bài nghiên cu này nhm phân tích tình hình tin hc hóa công tác k toán ti các
doanh nghip va và nh  Melaka – Malaysia, t đó nhn đnh các nhân t nh
hng thúc đy các doanh nghip thc hin công vic này.  làm đc vic này,
tác gi thc hin kho sát, thu thp ý kin ca các Giám đc điu hành (CEO) ca
các doanh nghip va và nh ti 3 qun ca Melaka. Nhng thông tin thu thp đc
mã hóa và phân tích thông qua các k thut nh: thng kê mô t, hi quy tuyn tính,
h s tng quan Pearson, phân tích phng sai. Kt qu ca bài nghiên cu cho
thy: (1) t l tin hc hóa trong công tác k toán ti các doanh nghip va và nh 
Melaka là cao (hn 80%); (2) Vic nhn thc đc li ích ca vic tin hc hóa công
tác k toán là mt nhân t nh hng rt ln đn đng lc tin hc hóa công tác k
toán ca các doanh nghip va và nh.
4

Bài nghiên cu Determinates of Accounting Software Choice: An
Empirical Approach ca Muhrtala và Ogundeji vào nm 2014. Mc tiêu ca bài
nghiên cu này là xác đnh các nhân t nh hng đn vic la chn phn mm
k toán. Tác gi dùng mô hình ca Abu-Musa đ thc hin kim đnh 5 nhân t:
(1) Kh nng hot đng ca phn mm, (2) c tính thng mi ca phn mm,
(3) c tính k thut ca phn mm, (4) Mc đ bo mt ca phn mm và (5)
Chin lc kinh doanh ca công ty s dng phn mm. Tác gi thc hin kho
sát trên 200 công ty niêm yt trên sàn chng khoán Nigeria. Kt qu cui cùng
cho thy thiên hng la chn phn mm ti các doanh nghip kho sát là da
vào (1) Kh nng hot đng ca phn mm (H tr các loi báo cáo, Có nhiu
Module, Quy trình x lỦ, Li trong quá trình x lỦ…); (2) c tính thng mai
ca phn mm (H tr thng mi đin t, Giá c phn mm, Chi phí bo trì…);
và (3) Mc đ bo mt ca phn mm (Phân quyn s dng; An toàn giao dch
thng mi đin t…)
Nhìn chung, vi s phát trin ca Khoa hc k thut hin đi cùng vn đ

đim, nguyên nhân).
5. iătngăvƠăphmăviănghiênăcu:
- i tng: Các lỦ thuyt v h thng thông tin k toán; Các phn mm
k toán đang đc s dng ti các doanh nghip trên đa bàn; và công tác t chc
s dng các phn mm k toán đó.
- Phm vi: Các doanh nghip trên đa bàn Tnh Bc Liêu.
6. óngăgópăcaăđătƠi:
Làm rõ đc thc trng ca công tác t chc s dng phn mm k toán
ti các doanh nghip trên đa bàn Tnh Bc Liêu.
Có các gii pháp thit thc đ góp phn hoàn thin và nâng cao hiu qu
ca công tác t chc s dng phn mm k toán ti các doanh nghip trên đa bàn
tnh Bc Liêu.
7. Ktăcuăcaălunăvn:
Ngoài phn m đu, phn kt lun, ni dung ca lun vn gm 3 chng:
6

Chng 1: Nhng vn đ chung v k toán và h thng thông tin k toán
Doanh nghip.
Chng 2: Thc trng công tác t chc s dng phn mm k toán ti các
Doanh nghip trên đa bàn Tnh Bc Liêu.
Chng 3: Mt s gii pháp nhm hoàn thin công tác t chc s dng
phn mm k toán ti các Doanh nghip trên đa bàn Tnh Bc Liêu.
cung cp thông tin cn thit cho qun lỦ có hiu qu và đánh giá hot đng ca mi
t chc. i vi khía cnh hot đng ca nhng ngi làm công tác k toán: Quan
đim này da trên công vic ca mt ngi làm k toán. Trong k toán, kt qu hot
8

đng kinh t ca mt doanh nghip đc thu thp, phân tích, đo lng, sp xp, ghi
chép, tóm tt và phn ánh di dng thông tin (Thacker, 1994)
Trong thông báo s 4 (Accounting Principles Board Statement No. 4) ca
y ban nguyên tc k toán M (APB), k toán đc xem là mt dch v. Chc nng
ca nó là cung cp thông tin đnh lng đc các t chc kinh t, ch yu là thông
tin tài chính giúp ngi s dng đ ra các quyt đnh kinh t.
Ti Vit Nam, quan đim v k toán qua các giai đon ca cng có s khác
nhau. Trong c ch k hoch hóa tp trung, bn cht ca k toán đc nhn đnh:
“K toán xư hi ch ngha là công vic tính toán, ghi chép, phn ánh bng con s
mt cách liên tc, toàn din và h thng các loi vt t, tin vn và mi hot đng
kinh t, qua đó mà giám đc tình hình thc hin k hoch nhà nc; tình hình bo
v tài sn xư hi ch ngha.”
Theo iu 1, Chng 1 trong iu l t chc k toán nhà nc đc Hi
đng B trng ban hành nm 1989 ghi rõ: “k toán là công vic ghi chép, tính toán
bng con s di hình thc giá tr, hin vt và thi gian lao đng, ch yu di hình
thc giá tr đ phn ánh, kim tra tình hình vn đng ca các loi tài sn, quá trình
và kt qu hot đng sn xut kinh doanh, s dng vn và kinh phí ca nhà nc
cng nh ca tng t chc xí nghip.”
Theo iu 4, Chng 1 ca Lut k toán Vit Nam 2003, “K toán là vic
thu thp, x lỦ, kim tra, phân tích và cung cp thông tin kinh t, tài chính di hình
thc giá tr, hin vt và thi gian lao đng.”
T các quan đim trên, ta thy rng hu ht nhng quan đim trc đây v
k toán thng chú trng đn các nhim v gi s sách c hu ca k toán đó là ghi
chép, phân loi và tng hp các nghip v kinh t phát sinh. Tuy nhiên ngày nay,
đnh ngha hin đi v k toán rng hn, k toán tr thành mt h thng thông tin

mt t chc hay mt doanh nghip, ngha là thông tin đư đc s hóa di góc đ
này (Trn Phc, 2007).
10

Nh vy, bn cht ca k toán s có s khác bit nu đt di các góc đ
khác nhau, còn khác nh th nào và ra sao thì tùy thuc vào mc đ phát trin ca
xư hi nói chung và yêu cu ca con ngi trong xư hi đó nói riêng. Tt nhiên đó
ch là s khác bit  cách thc mà con ngi nhn thc nó, đn cui cùng thì k
toán vn là cái gì đó ( đây ta có th dùng nhiu tên gi khác nhau) đ cung cp và
đánh giá thông tin.
Vai trò ca k toán:
K toán là mt công c hu hiu đ cung cp thông tin phc v nhu cu giám
sát, qun lỦ ca các bên có liên quan. Ta có th xét qua các bên có liên quan đ hiu
rõ hn vai trò ca k toán:
- Các nhà qun tr doanh nghip: Các cp đ qun tr khác nhau trong doanh
nghip là nhng trc tip điu hành hot đng ca doanh nghip. Chính k toán
cung cp cho h mt ngun thông tin hu ích mà t đó các cp qun tr có c s đ
ra quyt đnh, xây dng tm nhìn và chin lc cho doanh nghip ca mình.
- Ch s hu: là nhng ngi có quyn s hu vi vn hot đng ca doanh
nghip, h quan tâm đn li ích sinh ra đi vi nhng gì mình b ra. Cho nên thông
qua vic xem xét thông tin trên báo cáo mà k toán cung cp là mt c s đ h có
th đánh giá tình hình sc khe doanh nghip cng nh nng lc trách nhim ca
các b phn qun lỦ  doanh nghip.
- C quan nhà nc: Da trên các báo cáo tài chính, c quan thu s có c s
đ kim tra, đm bo các doanh nghip np đ và đúng s thu phi np. Các nhà
hoch đnh chính sách cng xem nhng con s trên nhng báo cáo này đ làm c s
cho vic điu chnh cng nh ban hành chính sách mi, đm bo s hp lỦ trong
vic qun lỦ cng nh thúc đy kh nng phát trin ca các doanh nghip.
Chúng ta vn có th nói v vai trò ca k toán cho nhiu bên liên quan na,
hoc xét  các lnh vc khác nhau na. Nói nh th đ chúng ta nhn thy đc vai

doanh nghip đt ra theo nhu cu qun lỦ ca mình, vì th hình thc loi báo cáo
này mang tính linh hot, không mang tính khuôn mu.
Tóm li, dù là phc v mc tiêu, đi tng khác nhau nhng yêu cu đi vi
vic t chc h thng báo cáo nói chung phi phn ánh đc toàn din các mt hot
đng ca đn v và là c s chính xác đ đánh giá tình hình hot đng ca đn v.
1.2.ăNhngăvnăđăchungăvăhăthngăthôngătinăkătoánăDoanhăNghip:
1.2.1. Kháiănimăvăhăthngăthôngătinăkătoán:
 hiu rõ ràng hn th nào là mt h thng thông tin k toán, chúng ta ln
lt đi qua Ủ ngha ca 3 cm t: H thng (System), Thông tin (Information) và K
toán (Accounting).
i vi thut ng K toán, chúng ta đư nói rt nhiu đn thut ng này 
phn quan đim v k toán phía trên.  đây chúng ta tm thi nhc li và xem thut
ng này nh là mt ngôn ng trong kinh doanh,  đó th ngôn ng này s cung cp
cho các đi tng s dng khác nhau mt cái nhìn tng quan v nhng gì đang din
ra ti đn v kinh doanh.
Theo Romney và Steinbart thì thut ng H thng có ngha là mt nhóm các
phn t (thành phn) có liên quan, tác đng ln nhau nhm đt mt mc tiêu nào đó.
Và hu ht các h thng thì đc hình thành t các h thng nh hn, c mi h
thng nh mang mt chc nng riêng bit đ phc v cho h thng ln hn
(Romney and Steinbart, 2012). Ví d nh c mi Khoa, Phòng ban trong mt
Trng i hc là mt h thng nh (ph) mang mt chc nng riêng đ phc v
cho chc nng, nhim v chung ca Trng (mà  đây đc xem là mt h thng
ln hn).
Còn thut ng Thông tin đc xem là nhng d liu (Data) đư đc phân
loi và x lỦ đ cung cp phc v cho quá trình ra quyt đnh ca nhà qun lỦ.
13

Trong đó, d liu đc thu thp, ghi chép, lu tr và x lỦ trong quá trình hot
đng kinh doanh, và có nhiu loi d liu khác nhau mà k toán cn thu thp, tùy
theo tính cht ca tng loi nghip v. Chng hn, khi thc hin hot đng bán

vn, là nhng nhà phân tích kinh doanh, nhng nhà qun lỦ, điu hành hay các kim
toán viên. Và chính h thng thông tin k toán s đóng vai trò là cu ni giúp con
ngi  các b phn khác nhau có th làm vic cùng nhau mt cách d dàng. Chng
hn khi b phn bán hàng thc hin mt giao dch vi khách hàng, b phn bán
hàng thu thp toàn b thông tin khách hàng lên đn hàng trên h thng. T đây, b
phn k toán s có thông tin đ lp hóa đn, ghi nhn các khon doanh thu hay b
phn giao hàng cng có nhng thông tin đ thc hin giao hàng; cui cùng, h
thng to ra nhng báo cáo bán hàng cho các cp qun lỦ…
Vi mt h thng thông tin k toán đc thit k hoàn ho, bt k ai trong
đn v đu có th cùng truy cp vào cùng mt h thng và nhn cùng mt loi thông
tin, tt nhiên vi điu kin là phi đc cp quyn truy cp. Cng vi h thng này,
vic cung cp thông tin cho các đi tng bên ngoài khi cn thit tr nên đn gin
hn bao gi ht. Nhng nhà t vn có th dùng thông tin t mt h thng thông tin
k toán đ phân tích s hiu qu trong cu trúc giá bán ca công ty thông qua nhng
d liu v giá, doanh s và li nhun. Hay các kim toán viên có th da trên nhng
d liu trên h thng đ đánh giá v h thng kim soát ni b, sc khe tài chính
ca mt công ty. Tóm li, h thng thông tin k toán luôn đc thit k đ hng
đn vic đáp ng nhu cu ca ngi s dng nó.
Quyătrìnhăxălý:
Quy trình x lỦ ca mt h thng thông tin k toán là các phng pháp mà h
thng này dùng đ thu thp, lu tr, x lỦ và cung cp thông tin đu ra cho ngi s
dng.
Quy trình x lỦ này đc bt đâu khi ghi nhn thông tin đu vào, đó có th là
thông tin đu vào t bên trong (các nhân viên k toán) hoc có th là thông tin đu
15

vào t bên ngoài (ngi mua hàng đt hàng qua mng internet). Tt nhiên, ngi
thit lp quy trình phi tính toán làm sao đ cho quá trình thu thp thông tin đu vào
đt hiu qu cao, có ngha là thông tin đc thu thp không quá tha hoc quá thiu,
điu này s dn đn nguy c cung cp thông tin đu ra cho các đi tng s dng

quy trình x lỦ mà chúng ta va nói đn  trên. Tùy thuc vào bn cht ca hot
đng kinh doanh mà chúng ta có nhng loi d liu khác nhau, d liu nào trong
quá trình hot đng kinh doanh có liên quan đn tài chính ca doanh nghip đu
đc thu thp lên h thng thông tin k toán.
Phnămm:
Phn mm trong mt h thng thông tin k toán là mt chng trình máy
tính đc dùng đ lu tr, phân tích và x lỦ d liu tài chính ca mt doanh
nghip. K t khi h thng thông tin k toán th công dn đc thay th bi h
thng thông tin k toán tin hc hóa thì phn mm đư tr thành mt công c không
th thiu.
Tht ra có rt nhiu phn mm khác nhau đang đc s dng trong các h
thng thông tin k toán  các doanh nghip có quy mô và bn cht khác nhau (Phn
mm gii pháp kinh doanh, phn mm qun lỦ ngun lc doanh nghip (ERP)).
Nhng trong phm vi ca lun vn này, chúng ta s coi phn mm trong h thng
thông tin k toán là phn mm k toán.
Quy trình hot đng ca phn mm k toán đi theo trình t sau: Các chng t
phát sinh trong quá trình hot đng kinh doanh đc nhân viên k toán phân loi
sau đó nhp bng tay vào h thng tùy theo đc đim ca tng phn mm c th.
Các chng t sau khi đc nhp vào phn mm s đc lu tr vào trong máy tính
di dng mt hoc nhiu tp d liu. T các mu tin trên h thng c s d liu
này phn mm k toán s t đng x lỦ, sau đó chuyn d liu vào các s chi tit
hay s cái. Nu phn mm x lỦ theo thi gian thc (real time posting) thì d liu
đc kt chuyn ngay khi ngi s dng nhp liu. Còn nu phn mm x lỦ kt
17

chuyn theo lô (batch posting) thì đnh k sau khi kim tra xác nhn ca ngi s
dng thì s liu s kt chuyn vào c s d liu.
Khi chúng ta s dng phn mm k toán, mt s u vit mà chúng ta có đc
là:
- Tính chính xác: Nu nh trc đây khi k toán viên cng s k toán sai thì