1. Khái niệm cấu trúc của tri thức:
a, Khái niệm:
Tri thức đã có từ lâu trong lịch sử, có thể nói từ khi con người bắt đầu tư duy thì lúc
đó có tri thức. Trải qua một thời gian dài phát triển của lịch sử, cho đến những thập kỷ gần
đây tri thức và vai trò của nó đối với sự phát triển kinh tế-xã hội mói được đề cập nhiều.
Vậy tri thức là gì?
- Khái niệm của triết học về tri thức:
Theo quan điểm của triết học thi tri thức là kết qủa quá trình nhận thức của con người
về thế giới hiện thực, làm tái hiện trong tư tuởng những thuộc tính, những quy luật của thế
giới ấy và diễn dạt chúng dưới hình thức ngôn ngữhoậc các hệ thống ngôn ngữ khác
- Một số khái niệm khác về tri thức:
Có rất nhiều cách hiểu về tri thức chúng ta có thể tham khảo một sô khái niệm khác như
Tri thức được hiểu là kết quả của nhận thức, là phản ánh trung thực của thực tiễn vào
tư duy của con người, tính đúng đắn của nó thể hiện bằng sự kiểm nghiêm của thực tế,
đồng thời phù hựp với các nguyên lý của lý luận về nhận thức trên cư sở phương pháp duy
vật biện chứng.
Có thể coi tri thức là sự hiểu biết, sáng tạo và những khá nàng, kỹ năng để ứng dụng
nó ( hiểu biết sáng tạo) vào việc tạo ra cái mới nhằm mục đích phát triển kinh tế- xã hội.
b, Cấu trúc của tri thức:
Tri thức là lĩnh vực rất rộng, có thể xem xét ở nhiều cấp độ, khía cạnh khác nhau. Tri
thức có thể là tri thức đời thường (còn gọi là tri thức tiền khoa học, tri thức kinh nghiệm
đời thường hoặc có sách viết là tri thức thường nghiệm), tri thức nghệ thuật và tri thức
khoa học (kình nghiệm và lý luận)
Hầu hết các nhà khoa học đều thừa nhận tri thức khoa học bao gồm tri thức kinh
nghiệm và tri thức lý luận. Trong đó tri thức kinh nghiệm là trình độ thấp, còn tri thức lý
luận là trình độ cao của tri thức khoa học. Giữa hai trình độ này các tri thúc khoa học có
mối quan hệ mật thiết với nhau, làm tiền đề, cơ sở cho nhau cùng phát triển, phản ánh
ngày càng gần đúng hơn, đầy đủ hơn và sâu sắc hơn về thế giới vật chất đang vận động
không ngừng.
1
Tri thức kinh nghiệm là sự phản ánh cái hiện tượng, cái đơn nhất, cái cụ thể, cái trực

các chất vô cơ kết hợp trong môi trường nước tạo thành các chất hữu cơ có chứa đựng sự
sống, tức là tạo ra mầm mong của các vật thể hữu sinh. Nhưng đây chỉ là một giả thuyết
hoàn toàn không xuất phát tù một tiền đề hoặc luận điểm nào cả, vì vậy chúng ta không có
cơ sở để khăng định (đồng thời cũng không có cơ sở đế bác bỏ) về việc Tri thức có vai trò
gì trong việc tạo ra sự sống hay không. Tiếp theo đó, xuất phát từ các sinh vật ở mức thấp
nhất là động vật đơn bào và thủy tức, Thuyết Tiến hỏa chỉ ra rằng do có sụ đột biến cấu
trúc của chuỗi ADN trong gen của các loài sinh vật
[12]
, chúng sẽ tiến hóa thành những sinh
vật có bậc tiến hóa cao hơn, ví dụ từ lớp cá tiến hóa thành lóp bò sát, từ lớp bò sát tiến hóa
thành lớp chim , và trong lớp động vật cỏ vú, có một loài vượn đặc biệt tiến hóa thành
loài vượn người, rồi thành người vượn, và cuối cùng thì thành loài người. Đây là một quá
trình liên tục, diễn ra không ngừng. Trong thế giới sinh vật trên Trái đất, cho đên nay tất cả
các nhà khoa học đều thừa nhân loài người là loài duy nhất có Tri thức. Điều này có nghĩa
là trong thế giới sinh vật trên Trái đất, trước khi hình thành loài người thì không có sinh
vật có Tri thức, loài vượn mà từ đó hình thành nên vượn người cũng không có Tri thức, vì
vậy trong phạm vi Thuyết Tiến hóa, chúng ta không thế khẳng định (cũng không thể hoàn
toàn bác bỏ) là Tri thức có vai trò gi trong việc tạo ra loài người hay không.
b, Vai trò của tri thức trong hoạt động thực tiễn cua con người:
- Tri thức qiúp con người xác định đúng đắn mục tiêu
3
Tri thức có vai trò rất quan trọng đối với thực tiễn, tác động và góp phần biến đổi thực
tiễn thông qua hoạt động năng động có ý thức của con người. Lý luận là kim chỉ nam cho
mọi hoạt động và góp phần soi đường chỉ lối cho thực tiễn đi
đúng hướng. V.I.Lênin đã chỉ ra vai trò quan trọng của lý luận: "Không có lý
luận cách mạng thì không thê có phong trào cách mạng" (V.LLênin, 1974 - 1981, tập 26,
tr. 30). Trước đó, C.Mác cũng đã chi ra vai trò quan trọng của ]ý luận, một khi nó thâm
nhập được vào quần chúng nhân dân thì sẽ trở thành sức mạnh vật chất to lớn. Tri thức lý
luận, có thể dự kiến được sự phát triển và vận động của sự vật trong tương lai, dự báo được
những phương hướng mới cho sự phát triển của thực tiễn. Lý luận khoa học làm cho hoạt

điều hành công việc chính trị. Nó quyết định đến vận mệnh của một quốc gia. Đại hội VI
của Đảng đã đánh dấu một sự chuyển biến manh mẽ trong nhận thức về nguồn lực con
người. Đại hội nhấn mạnh:”
Phát huy yếu tố con người làm mục đích cao nhất cho mọi hoạt động " chiến lược phát
triển con người đang là chiến lược cấp bách. Chung ta cần có những giải pháp trong việc
đào tạo cán bộ và hệ thống tổ chức
b, Vai trò của tri thức với Vãn hoá-Giáo dục:
Tri thức cũng có vai trò rất lớn đến văn hoá -giáo dục của một quốc gia. Nó giúp con
người có được khả năng tiếp cận,lĩnh hội những kiến thức ,ý thức của con người được
nâng cao.Và do đó nền văn hoá ngày càng lành mạnh.Có những hiểu biết vé tẩm quan
trọn£ của giáo dục.Từ đó xây dựng đất nước ngày càng lớn mạnh,phồn vinh.
5
4. Vai trò của tri thức trong các hoạt động kinh tế
a, tri thức là động lực thúc đẩy kinh tể:
Vào những thời kỳ đầu, tài nguyên đất và khoáng sản đã tạo tiên nguồn [ực chính cho phát
triển. Công nghệ hết sức sơ khai. Con người được định giá chủ yếu theo giá trị sức lao
động cơ bắp của họ. Ngày nay, thông tin và tri thức đã và đang trở thành những đầu vào
quan trọng của quá trình phát triển. Tất cả các hoạt động kinh tể ngày càng sử dụng nhiều
tri thức. Đẻ thành công, các lĩnh vực sản suất công nghiệp hiện đại phụ thuộc ngày càng
nhiều vào việc quản lý thông tin liên quan đển chất lượng, chi phí và việc lập kế hoạch
cũng như chúng phụ thuộc vào việc quản lý các quá trình sản xuất. Lĩnh vực dịch vụ là
lĩnh vực có tiềm năng to lớn về tạo việc làm và phát triển kinh tể trong nền kinh tế thể giới
nhưng dịch vụ cũng là lĩnh vực dựa chủ yếu vào tri thức. Sự phát triến phi thường của việc
làm tại Mỹ là do sự bành chướng nhanh chỏng của lĩnh vực dịch vụ. Bổn lĩnh vực dịch vụ
quan trọng nhất là: tài chính, bảo hiểm, y tế và giáo dục cũng là những lĩnh vực sử dụng
nhiều đến tri thức. Sự chuyên dịch từ nguồn lực là nguyên vật liệu tới nguồn lực dựa vào
tri thức đang mở ra những cơ hội vô cùng to lớn cho các nước đang phát triển để gia tốc sự
phát triển của mình.
b, tri thức là đặc trưng cho lực lượng sản xuất hiện đại
Trong sự phát triển của lực lượng sản xuất khoa học đóng vai trà ngày càng to lớn. Sư

trong sự phát triển kinh tể- xã hội, góp phần chuyển xã hội phong kiến thành xã
hội tư bản trong lịch sử. Còn trong kinh tế tri thức, yếu tổ của sự phát triển kinh tế-
xã hội không chỉ bao gồm vén tiền tệ, đất đai và dựa trên lao động gian đơn mà
7
chù yếu dựa trên lao động trí tuệ gán với tri thức. Như vậy tri thức trở thành yểu tố
thứ nhất trong hàm sản xuất thay vì yếu tố sức lao động, vốn ,tiền tệ và đất đai.
Tri thức thực sự trở thành nguồn gốc động lực cho sự phát triển kinh tế- xã hội. Nước Mỹ
nói riêng và các nước thuộc tô chức OECD nói chung nhiều năm qua tăng trưởng ốn định
với tốc độ cao là nhờ cỏ sự phát triển của các ngành kinh tể dựa trên tri thức như ngành
công nghệ thông tin, viễn thông, vũ trụ, đầu tư, ngân hàng, tài chính, chứng khoán, bảo
hiểm Đồng thời chuyển đầu tư vôn tri thức từ các ngành truyền thống sang các ngành có
hàm lượng trí thức cao. Ở các nước có nền kinh tế đang phát triển, đầu tư càng nhiều vốn
tri thức thi mang lại giá trị gia tăng càng lớn, tỷ suất lợi nhuận càng cao.
Tri thức trong kinh tế tri thức đóng vai trò quyết định sụ thành công hay thất bại cua
doanh nghiệp, vổn tri thức ờ đây bao gồm các công nhân tri thức, các nhà quản lí tri
thức, các công nghệ mới
Tri thức đóng vai trò to lớn trong việc rút ngắn khỏang cách phát triển giữa các nước
đang phát triển và các nước phát triển. Sự xuất hiện kinh tế tri thức vừa là cơ hội vừa là
thách thức đối với các nước kém và đang phát triển, trong đó cỏ Việt Nam. Các quốc gia
kém và đang phát triến nhanh chóng tiếp cận với kinh tế tri thức, thông qua tri thức hóa
các ngành công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, đặc biệt sớm hình thành các công nghệ cao
đê nhanh chóng đưa nèn kinh tê đất nước đuổi kịp các nước phát triển
5. Giải pháp cho việc ứng dụng tốt hơn nữa tri thức vào mại mặt cũa đời sống
- Phát huy nguồn lực con người
Chăm lo phát triển nguồn nhân lực, nâng cao dân trí, đào tạo nhân tài. Trong những
năm tới phái tăng mạnh đầu t để phát triển giáo dục và phái tiến hành một cuộc cải cách
giáo dục mới. Đây là yếu tố quyết định nhất thúc đẩy nước ta đi nhanh vào kinh tế tri thức.
Phải xây dựng những thế hệ người Việt Nam có bản lĩnh, có lý tởng, có khả năng sáng tạo,
8
làm chủ được tri thức hiện đại, quyết tâm đa nước ta lên trình độ phát triển sánh kịp các

nền kinh tế của các nước phất triển. Tuy nhiên bèn cạnh
đó vẫn còn những khó khăn mà chúng ta phải vượt qua.
Nước ta phải vận dụng những điều kiện thuận lợi để đẩy
lùi nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, tiến vào thời kỳ
công nhiệp hoá, hiện đai hoá đất nước. Tăng cường mở
rộng các mối quan hê ngoai giao, tìm hiểu kinh nghiêm
của các nước ticn tiến. Và một điều quan trọng nữa là
phải chăm lo đến cải cách giáo dục về con người và vật
chất nước nhà.
1.
10
2