BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRẦN MINH THẮM
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN NGHIỆP VỤ BẢO LÃNH NGÂN
HÀNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN PHÁT
TRIỂN NHÀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH (HDBANK)
Chuyên ngành: Kinh tế tài chính – ngân hàng
Mã số: 60.31.12
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. TRẦN HUY HOÀNG
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2011
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan: Luận văn “Giải pháp hoàn thiện nghiệp vụ bảo lãnh ngân
hàng tại Ngân hàng TMCP Phát Triển Nhà Thành Phố Hồ Chí Minh (HDBank) là
công trình nghiên cứu riêng của tôi.
Các số liệu trong luận văn được sử dụng trung thực. Các số liệu có nguồn trích
dẫn, kết quả trong luận văn là trung thực và chưa từng công bố trong các công trình
nghiên cứu khác.
Tp. HCM, ngày tháng năm 2010
Tác giả luận văn
Trần Minh Thắm
MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Trang
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ BẢO LÃNH NGÂN HÀNG
1.1.6 Các điều ước quốc tế có liên quan đến bảo lãnh ngân hàng 15
1.1.6.1 Các quy tắc thống nhất về Bảo lãnh theo yêu cầu (The Uniform Rules for
Demand Guarantee- URDG) 15
1.1.6.2 Quy tắc thực hành cam kết dự phòng quốc tế (The International Standby
Practice Rules – ISP) 16
1.1.6.3 Công ước Liên Hiệp Quốc về Bảo lãnh độc lập và Tín dụng thư dự phòng
(The United Nations Convention on Independent Guarantee and Standby Letter of
Credits): 16
1.2 NỘI DUNG CỦA NGHIỆP VỤ BẢO LÃNH NGÂN HÀNG 17
1.2.1 Các hình thức phát hành và nội dung cơ bản của thư bảo lãnh 17
1.2.1.1 Các hình thức phát hành bảo lãnh 17
a. Thư bảo lãnh, xác nhận bảo lãnh qua mạng truyền tin có ký hiệu mật 17
b. Ký xác nhận bảo lãnh trên các hối phiếu, lệnh phiếu 17
c. Phát hành bảo lãnh đối ứng 17
d. Các hình thức khác mà pháp luật không cấm 18
1.2.1.2 Những nội dung cơ bản của thư bảo lãnh: 18
a. Tên, địa chỉ …của các bên tham gia: 18
b. Dẫn chiếu hợp đồng gốc: 19
c. Số tiền bảo lãnh: 19
d. Các điều kiện thanh toán: 19
e. Thời hạn hiệu lực của bảo lãnh: 19
f. Địa điểm phát hành và hết hạn hiệu lực bảo lãnh: 20
1.2.2 Các nhân tố quyết định chất lượng nghiệp vụ bảo lãnh 20
1.2.2.1 Nhân tố chủ quan: 20
a. Con người: 20
b. Sự đa dạng các sản phẩm dịch vụ và Quy trình nghiệp vụ: 21
c. Công nghệ: 21
d. Phí dịch vụ: 21
e. Một số yếu tố khác: 21
1.2.2.2 Nhân tố khách quan: 22
2.1.3 Khái quát tình hình hoạt động chung của HDBank: 36
2.1.3.1 Huy động vốn 37
2.1.3.2 Sử dụng vốn 37
2.1.3.3 Dịch vụ thanh toán 38
2.1.3.4 Kết quả hoạt động kinh doanh của HDBank: 39
2.2 THỰC TRẠNG VẬN DỤNG NGHIỆP VỤ BẢO LÃNH NGÂN HÀNG TẠI
HDBANK 41
2.2.1 Cơ sở pháp lý trong nước khi thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng tại
HDBank 41
2.2.1.1 Bộ luật dân sự: 41
2.2.1.2 Luật các TCTD: 41
2.2.1.3 Luật thương mại: 41
2.2.1.4 Quy chế bảo lãnh ngân hàng: 41
2.2.2 Thực trạng vận dụng nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng tại HDBank 42
2.2.2.1 Đối tượng khách hàng và mức bảo lãnh 42
2.2.2.2 Phạm vi, giới hạn bảo lãnh: 42
2.2.2.3 Các sản phẩm bảo lãnh của HDBank: 43
2.2.2.4 Hình thức phát hành: 43
2.2.2.5 Hồ sơ và điều kiện bảo lãnh: 44
a. Hồ sơ bảo lãnh 44
b. Điều kiện bảo lãnh: 44
c. Các biện pháp đảm bảo: 45
d. Phí dịch vụ bảo lãnh: 48
2.2.2.6 Quy trình thực hiện và quản lý nghiệp vụ bảo lãnh 49
a. Bước 1 - Thẩm định và xét duyệt thư bảo lãnh: 49
b. Bước 2 - Hoàn thiện hồ sơ và ký hợp đồng cấp bảo lãnh với khách hàng: 50
c. Bước 3 - Phát hành Thư bảo lãnh: 51
d. Bước 4 - Quản lý, theo dõi bảo lãnh: 52
2.2.2.7 Phân tích kết quả hoạt động nghiệp vụ bảo lãnh của HDBank 53
a. Những chỉ tiêu định lượng: 53
HÀNG TMCP PHÁT TRIỂN NHÀ TP.HCM
3.1 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA NGÀNH NGÂN HÀNG ĐẾN NĂM
2020 75
3.1.1 Mục tiêu và định hướng phát triển các TCTD đến năm 2020: 75
3.1.2 Định hướng chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng 76
3.2 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA HDBANK 77
3.3 NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỂ HOÀN THIỆN VÀ PHÁT TRIỂN NGHIỆP VỤ
BẢO LÃNH CỦA HDBANK 78
3.3.1 Cơ sở và mục tiêu của giải pháp 78
3.3.2 Các giải pháp 79
3.3.2.1 Giải pháp cho nội bộ HDBank 79
a. Giải pháp về con người 79
b. Giải pháp về sản phẩm, nghiệp vụ 81
c. Giải pháp về công nghệ: 83
d. Giải pháp cho các yếu tố khác: 83
3.3.2.2 Một số kiến nghị đối với tầm vĩ mô 85
a. Cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý hoàn chỉnh và chặt chẽ 85
b. Cần có một chuẩn mực chung trong kỹ thuật nghiệp vụ bảo lãnh 85
c. Tăng cường cơ chế kiểm tra, kiểm soát 86
d. Có các chính sách để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của ngân hàng
nội địa: 86
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 87
KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC 1
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CVQHKH Chuyên viên quan hệ khách hàng
CVQL&HTTD Chuyên viên quản lý và hỗ trợ tín dụng
KH Khách hàng
KHCN Khách hàng cá nhân
: Sơ đồ mô hình cơ cấu tổ chức của HDBank: 36
Sơ đồ 2.2
: Sơ đồ quy trình nghiệp vụ bảo lãnh của HDBank: 49
Danh mục các biểu đồ Trang
Biểu đồ 2.1
: Biểu đồ thể hiện tỷ trọng doanh thu từ nghiệp vụ bảo lãnh qua các năm:
60
LỜI MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Nền kinh tế Việt nam nói chung và ngành ngân hàng nói riêng trong những năm
gần đây có những chuyển biến vượt bậc. Các dịch vụ ngân hàng hiện đại trong đó có
bảo lãnh ngân hàng không còn xa lạ với các doanh nghiệp, mà được tiếp cận và sử
dụng rộng rãi, là tấm “giấy thông hành”cho doanh nghiệp trong hoạt động mua bán trả
chậm, dự thầu, thực hiện hợp đồng… Nắm bắt nhu cầu đó, về phía các ngân hàng cũng
rất quan tâm để phát triển đúng mức nghiệp vụ này để tăng thu nhập và các khoản lợi
khác cho mình tạo nên sự cạnh tranh gây gắt.
Là một cán bộ công tác nhiều năm tại Ngân hàng TMCP Phát Triển Nhà
TP.HCM (HDBank), tôi từng là một trong những người đầu tiên thực hiện nghiệp vụ
bảo lãnh tại HDBank trong bối cảnh chưa có những hướng dẫn, mẫu biểu cụ thể mà
phải tự tìm hiểu học hỏi từ ngân hàng đi trước để phục vụ yêu cầu khách hàng. Cho
đến nay nghiệp vụ bảo lãnh đã được lãnh đạo HDBank quan tâm đúng mức và phát
triển mạnh mẽ. Với tâm huyết và mong muốn nghiệp vụ bảo lãnh tại đây ngày càng
được hoàn thiện và phát triển hơn, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng nhất là
trong giai đoạn toàn cầu hóa nền kinh tế như hiện nay, tôi quyết định chọn đề tài:
“GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN NGHIỆP VỤ BẢO LÃNH TẠI NGÂN HÀNG TMCP
PHÁT TRIỂN NHÀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH” làm luận văn bảo vệ học vị
Thạc sĩ kinh tế của mình.
Đây là đề tài khá mới mẻ. Hiện nay, trong nước có rất ít tài liệu nghiên cứu
chuyên sâu về nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng và việc áp dụng giữa lý thuyết và thực
hành về nghiệp vụ này ở các ngân hàng còn rất khác nhau. Tuy nhiên nhờ sự tận tình
Phương pháp thống kê, suy luận lôgic
5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
Bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam hiện nay chưa thực sự phát triển mặc dù hầu hết
các NHTM đều quan tâm đến nghiệp vụ này. Xuất phát từ nhu cầu về bảo lãnh ngân
hàng trong nền kinh tế ngày càng gia tăng. Trong khi đó, các tài liệu nghiên cứu về
hoạt động của nghiệp vụ này trên khía cạnh học thuật bằng tiếng Việt ở nước ta còn
khá hạn chế. Do đó, việc nghiên cứu về bảo lãnh ngân hàng để từ đó đưa ra các giải
pháp phát triển hoạt động này ở nước ta là cần thiết.
HDBank là một trong những NHTMCP đầu tiên tại Việt Nam, tuy nhiên chỉ mới
thực sự phát triển từ năm 2007. Để không ngừng phát triển vươn lên, giữ vững thương
hiệu, HDBank rất quan tâm phát triển các dịch vụ ngân hàng, đặc biệt là các dịch vụ
ngân hàng hiện đại trong đó có nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng.
Với những nguồn lợi từ nghiệp vụ này mang lại, thì việc đi sâu vào phân tích
đánh giá thực trạng hoạt động để phát huy những thuận lợi và tháo gở những khó khăn
hiện tại; từ đó tìm ra những giải pháp hữu hiệu, thực tế để hoàn thiện hoạt động của
nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng tại HDBank là rất cần thiết, không những rất cần cho
HDBank mà cũng là những kinh nghiệm cho các NHTM cùng quy mô khác.
Mặc dù gặp nhiều hạn chế do ít tài liệu tham khảo nhưng đề tài đã đưa ra được
một số điểm mới sau đây:
Đưa ra khái niệm về nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng;
Hệ thống hóa, cập nhật các văn bản mới liên quan đến cơ sở pháp lý quốc tế và
trong nước điều chỉnh hoạt động của nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng;
Đưa ra hệ thống các chỉ tiêu định lượng và định tính để đánh giá hoạt động của
nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng
Đưa ra được các giải pháp để hoàn thiện nghiệp vụ bảo lãnh.
6. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục bảng biểu, phụ lục, tài liệu tham khảo…, nội
dung chính của Luận văn gồm 3 chương với kết cấu như sau:
Chương 1: Tồng quan về bảo lãnh ngân hàng.
Chương 2: Thực trạng vận dụng nghiệp vụ bảo lãnh tại Ngân hàng TMCP Phát Triển
vụ này là rất lớn.
L Q L
Sau khi Việt Nam trở thành thành viên của Tổ chức Thương Mại Thế Giới
(WTO), cơ hội mở rộng thị trường hợp tác quốc tế ngày càng nhiều thì dịch vụ bảo
lãnh ngân hàng với những tính năng hỗ trợ hiệu quả của nó được các doanh nghiệp sử
dụng ngày càng gia tăng mạnh mẽ và trở nên rất phổ biến.
1.1.2 Khái niệm bảo lãnh ngân hàng
Hiện nay thuật ngữ bảo lãnh ngân hàng chưa được định nghĩa một cách thống
nhất theo thông lệ và luật pháp quốc tế, tuy nhiên qua tìm hiểu và nghiên cứu, khái
niệm về bảo lãnh ngân hàng có thể được hiểu như sau:
Bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng thông qua việc phát hành văn bản
của ngân hàng với bên có quyền (gọi là bên nhận bảo lãnh) về việc thực hiện nghĩa vụ
tài chính thay cho KH (gọi là bên được bảo lãnh) khi họ không thực hiện hoặc thực
hiện không đúng nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh
Tại Việt Nam, theo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật các tổ chức tín
dụng (TCTD) ngày 15/6/2004, và Quy chế bảo lãnh ngân hàng theo Quyết định số
26/2006/QĐ – NHNN ngày 26/06/2006 thì khái niệm về bảo lãnh ngân hàng là cam kết
bằng văn bản của TCTD (bên bảo lãnh) với bên có quyền (bên nhận bảo lãnh) về việc
thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho KH (bên được bảo lãnh), khi KH không thực hiện
đúng nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh. KH phải nhận nợ và hoàn trả cho
TCTD số tiền đã được trả thay
Văn bản cam kết của TCTD gọi là “cam kết bảo lãnh”, gồm hai loại:
Thư bảo lãnh: là cam kết đơn phương bằng văn bản của TCTD về việc TCTD sẽ
thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho KH khi KH không thực hiện hoặc thực hiện
không đúng nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh.
Hợp đồng bảo lãnh: là thỏa thuận bằng văn bản giữa TCTD và bên nhận bảo lãnh
hoặc giữa TCTD, bên nhận bảo lãnh, KH và các bên có liên quan khác (nếu có) về việc
TCTD sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho KH khi KH không thực hiện hoặc thực
hiện không đúng nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh.
L R L
Quan hệ giữa bên được bảo lãnh và nhận bảo lãnh: đây là cơ sở phát sinh yêu
cầu bảo lãnh. Trong mối quan hệ này, bên được bảo lãnh có nghĩa vụ bắt buộc phải
thực hiện đối với bên nhận bảo lãnh.
Quan hệ giữa ngân hàng bảo lãnh và bên được bảo lãnh: là quan hệ giữa ngân
hàng cấp tín dụng và KH hưởng tín dụng
Mối quan hệ trên của các chủ thể tham gia bảo lãnh thể hiện qua ba loại hợp
đồng: hợp đồng giữa bên được và nhận bảo lãnh (hợp đồng gốc); hợp đồng giữa bên
bảo lãnh và bên được bảo lãnh (hợp đồng cấp bảo lãnh); hợp đồng giữa bên nhận bảo
lãnh và bên bảo lãnh (cam kết bảo lãnh), cho dù cam kết bảo lãnh có thể có nhiều hình
thức khác nhau, thông thường có hai hình thức chính là thư bảo lãnh và hợp đồng bảo
lãnh.
Ở đây tác giả thống nhất với quan điểm “quan hệ bảo lãnh là quan hệ hợp đồng”.
Theo Bộ Luật Dân sự Việt Nam năm 2005 quy định “các bên có thể thỏa thuận về việc
bên bảo lãnh chỉ phải thực hiện nghĩa vụ khi bên được bảo lãnh không có khả năng
thực hiện nghĩa vụ của mình” hay trong từ điển pháp luật Mỹ thì “bảo lãnh là sự thỏa
thuận mà theo đó người bảo lãnh chấp thuận sẽ thực hiện nghĩa vụ nợ của bên nợ chỉ
khi bên nợ không trả nợ, là việc bên bảo lãnh bảo đảm hoặc hứa thực hiện nghĩa vụ của
bên có nghĩa vụ trong trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện”.
1
Như vậy có thể thấy rõ việc xác định yếu tố thoả thuận trong quan hệ bảo lãnh -
dấu hiệu cơ bản của quan hệ hợp đồng được thể hiện khá rõ trong tư tưởng pháp lý, tức
là thể hiện quan điểm quan hệ bảo lãnh là quan hệ hợp đồng.
1
Theo bài viết “vai trò bảo lãnh ngân hàng trong kinh doanh” (kỳ 1) đăng ngày 15/06/2006 - wedsite:
http://dddn.com.vn
L T L
1.1.4 Vai trò và chức năng của bảo lãnh ngân hàng
1.1.4.1. Chức năng của bảo lãnh ngân hàng
a. Bảo lãnh được dùng như công cụ bảo đảm:
Chức năng quan trọng nhất của bảo lãnh là cung cấp một sự đảm bảo cho người
đã cam kết bất kể mức độ vi phạm và thiệt hại của nó đối với họ; vì thế bên được bảo
lãnh luôn bị áp lực của việc phải bồi hoàn bảo lãnh. Đồng thời việc thẩm định kiểm tra
trước và sau khi cấp bảo lãnh cho bên được bảo lãnh, ngân hàng phát hành cũng có vai
trò gián tiếp tạo áp lực giảm thiểu các vi phạm nghĩa vụ.
Trên thực tế khi ngân hàng thanh toán bảo lãnh thì bên được bảo lãnh sẽ phải trả
lại cho ngân hàng, nếu quá thời hạn (thường khoảng 03 ngày làm việc) chưa thanh toán
lại thì bên được bảo lãnh sẽ phải nhận nợ vay bắt buộc và chịu lãi suất phạt, ngân hàng
sẽ được toàn quyền xử lý tài sản cầm cố, thế chấp… của họ để thu hồi nợ. Như vậy bảo
lãnh có vai trò đốc thúc bên được bảo lãnh hoàn tất nghĩa vụ để bảo vệ quyền lợi của
mình và uy tín giao dịch với ngân hàng phát hành.
Đối với bên nhận bảo lãnh (người thụ hưởng) vẫn mong muốn bên được bảo lãnh
hoàn thành hợp đồng hơn là nhận tiền bồi hoàn do vi phạm bởi vì việc tìm một đối tác
mới để thực hiện hợp đồng là tốn thời gian, chi phí và cơ hội kinh doanh.
d. Bảo lãnh là công cụ hạn chế rủi ro do thông tin bất cân xứng:
Trong kinh doanh, việc tìm hiểu đối tác là rất quan trọng, tuy nhiên vì những lý
do như: khoảng cách địa lý, chi phí tìm kiếm thông tin lớn, tập quán kinh doanh khác
nhau…. Do đó luôn tồn tại rủi ro về thông tin bất cân xứng, khi đó ngân hàng với uy
tín và năng lực nghiệp vụ của mình phát hành bảo lãnh là công cụ hiệu quả để khắc
phục nhược điểm này.
Trong các chức năng trên thì chức năng một và ba có quan hệ chặt chẽ với nhau
vì bên được bảo lãnh luôn có một sự thúc ép thực hiện đúng hợp đồng nên càng làm
tăng tính bảo đảm cho người thụ hưởng.
Copyright: Tài liệu đại học ©