B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
oOo

 Nguyn K Thúy Anh
TÁC NG CA TH TRNG QUYN GÂY Ô NHIM
VÀ GII PHÁP TÀI CHÍNH PHÁT TRIN TH TRNG
QUYN GÂY Ô NHIM  VIT NAM LUN VN THC S KINH T

LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
TS. PHM QUC HÙNG
TP. H Chí Minh - Nm 2014

LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca riêng tôi. Các s liu, kt qu nêu
trong lun vn là trung thc, có ngun gc rõ ràng và cha tng đc ai công b trong bt k công
trình nghiên cu nào khác.
TÁC GI LUN VN


3.1. Thc trng ô nhim môi trng ti Vit Nam hin nay 29
3.2. Thc trng ô nhim môi trng nc và x lý vn đ này ti Vit Nam hin nay 33
3.2.1. Thc trng ô nhim môi trng nc ti Vit Nam hin nay 33
3.2.2. Thc trng x lý ô nhim môi trng nc ti Vit Nam hin nay 39
3.3. Thc trng mua bán quyn gây ô nhim môi trng ti Vit Nam hin nay 44
CHNG IV: PHÂN TÍCH TÁC NG CA TH TRNG QUYN GÂY Ô
NHIM TRONG VIC X LÝ VN  Ô NHIM MÔI TRNG TI VIT
NAM 47
4.1. D liu và phân tích d liu v vic s dng th trng mua bán quyn gây ô nhim đ x
lý vn đ ô nhim 47
4.1.1. Sn lng cân bng ca doanh nghip trc và sau khi doanh nghip đu t chi phí x
lý ô nhim môi trng và phúc li xã hi đt đc 48
4.1.1.1. Phng trình đng cung sn phm thy sn 48
4.1.1.2. Phng trình đng cu sn phm thy sn 57
4.1.2. Phng trình đng chi phí sn xut sn phm thy sn 70
4.1.2.1. Phng trình đng chi phí sn xut sn phm thy sn trc khi lp đt h thng x
lý nc thi ô nhim (nm 2010) 71
4.1.2.2. Phng trình đng chi phí sn xut sn phm thy sn sau khi lp đt h thng x lý
nc thi ô nhim (nm 2011) 74
4.1.3. Sn lng cân bng ca sn phm thy sn trc và sau khi lp đt h thng x lý nc
thi ô nhim 78
4.2. Phân tích li nhun doanh nghip 79
CHNG V: GII PHÁP TÀI CHÍNH NHM PHÁT TRIN TH TRNG
QUYN GÂY Ô NHIM  VIT NAM 88

Kt lun 91
Tài liu tham kho
Ph lc
nhiu nc Châu Á khác, cp đi sinh mng ca hn 280.000 ngi, đư cho thy vn
đ môi trng sng có quan h mt thit vi nhng vn đ toàn cu, mà đ gii quyt
đc chúng, cn phi có s hp lc ca tt c các dân tc, các quc gia và vùng lưnh
th trên toàn th gii.
Hin nay, nhân loi đang phi đi mt vi nhiu vn đ môi trng rt bc xúc
và nan gii nh nn cn kit các ngun tài nguyên đt, nc, tài nguyên khoáng sn,
đng, thc vt, nhiên liu (du m, khí đt…) do s phát trin ca nn sn xut xư hi,
s khai thác không ngng các ngun tài nguyên thiên nhiên phc v nhu cu ngày càng
tng ca con ngi; nn ô nhim nng n môi trng sng, ô nhim phóng x, ô nhim
ting n… S ô nhim ca môi trng sng đư dn đn nhng him ha sinh thái tim
2
tàng, mà hu qu ca chúng cha th nào lng trc đc, trong đó, đc bit nguy
him và nan gii là các hin tng nh hiu ng nhà kính, l thng tng ôzôn, ma
axít, sa mc hoá, s gim dn đ đa dng sinh hc v.v… làm bin đi các điu kin
thiên nhiên trên trái đt theo chiu hng tiêu cc đi vi s sng. Mt trong nhng
bin đi sinh thái nguy him nht là s bin đi ca khí hu nh s tng lên nhit đ
trung bình ca trái đt, theo d đoán vào gia th k XXI là t 1,5
0
C đn 4,5
0
C. Bên
cnh đó nhng tai bin ca thiên nhiên nh đng đt, núi la, bưo, l, hn hán, … ngày
càng xy ra dày đc hn. Ngoài nhóm vn đ tfh ba con ngi không th có kh nng
điu chnh và phòng tránh, hai nhóm vn đ th nht và th hai ch yu là do con
ngi gây ra. Do vy, con ngi cn có trách nhim trong vic tìm cách khc phc và
ngn chn hu qu, nu không thm ho s không ch là môi trng t nhiên b tàn
phá, mà hn th, còn xoá sch nhng gì mà loài ngi đư dày công xây dng trong
hàng chc nghìn nm qua, k c s sng ca bn thân con ngi trên trái đt.
Tuy hin nay môi trng toàn cu đư đc ci thin nhng cha đáng k và tip
tc tr nên ti t. c bit vn đ này  Vit Nam ngày càng trm trng hn. Mt vn

các khu công nghip có h thng x lỦ nc thi tp trung  mt s đa phng rt
thp, có ni ch đt 15 - 20%, nh Bà Ra - Vng Tàu, Vnh Phúc. Mt s khu công
nghip có xây dng h thng x lỦ nc thi tp trung nhng hu nh không vn hành
vì đ gim chi phí. Bình quân mi ngày, các khu, cm, đim công nghip thi ra
khong 30.000 tn cht thi rn, lng, khí và cht thi đc hi khác. Nhìn chung, hu
ht các khu, cm, đim công nghip trên c nc cha đáp ng đc nhng tiêu chun
v môi trng theo quy đnh. Thc trng đó làm cho môi trng sinh thái  mt s đa
phng b ô nhim nghiêm trng. Cng đng dân c, nht là các cng đng dân c lân
4
cn vi các khu công nghip, đang phi đi mt vi thm ho v môi trng. H phi
sng chung vi khói bi, ung nc t ngun ô nhim cht thi công nghip T đó,
gây bt bình, dn đn nhng phn ng, đu tranh quyt lit ca ngi dân đi vi
nhng hot đng gây ô nhim môi trng, có khi bùng phát thành các xung đt xư hi
gay gt.
Vì vy vic nhanh chóng thc hin các hành đng nhm ngn chn và làm gim
bt vn đ ô nhim môi trng là ht sc cn thit. Các nhà nghiên cu đư cho thy có
rt nhiu bin pháp đc đ xut, trong đó có các công c kinh t ht sc quan trng
đi vi nn kinh t hàng hoá nhiu thành phn, vn hành theo c ch th trng. Các
công c kinh t đc s dng nhm tác đng ti các chi phí và li ích trong mi hot
đng sn xut kinh doanh ca các t chc, cá nhân, đm bo gii quyt hài hoà mi
quan h gia phát trin kinh t và bo v môi trng, điu chnh các quan h li ích
kinh t gia nhà nc vi các t chc cá nhân hoc gia các t chc, cá nhân vi nhau,
ngoài ra còn to kh nng nâng cao Ủ thc trách nhim ca các t chc, cá nhân t
nguyn điu chnh các hành vi ca mình theo hng thân thin, hu ích đi vi môi
trng thông qua vic khuyn khích quá trình đi mi trang thit b k thut, đa các
công ngh tiên tin, đc bit là đa các công ngh sch vào sn xut.
Mt s công c bao gm:
1. Thu tài nguyên:
Là loi thu đánh vào các hot đng sn xut kinh doanh trong lnh vc khai
thác và s dng các ngun tài nguyên thiên nhiên. Mc đích ch yu ca thu tài

6
cn c vào lng cht thi gây ô nhim thi vào môi trng nên không khuyn khích
các doanh nghip tìm kim gii pháp tt hn đ x lỦ hay loi b cht thi. T đó dn
đn thc trang hin nay là s tin thu đc t các loi thu chng thm vào đâu so vi
nhng gì mt đi do vic khai thác, s dng tài nguyên; các doanh nghip, cá nhân khai
thác tài nguyên thu đc li nhun cao, còn cuc sng ca nhân dân b nh hng
nghiêm trng do ô nhim môi trng và lo lng cho s mt an toàn  nhng khu vc
khai thác tài nguyên. T nhng lp lun trên cho ta thy cn có mt công c kinh t
khác đ vic qun lỦ tình hình khai thác và s dng tài nguyên gây ô nhim môi trng
đc thc hin tt hn, tránh đc vic tht thu thu ca nhà nc cng nh đ cao
tính t giác ca doanh nghip trong vic đu t mua sm máy móc thit b nhm x lỦ
cht thi, bo v môi trng.
2. t cc và hoàn tr:
Là bin pháp nhm ràng buc trách nhim ca các t chc, cá nhân trong quá
trình khai thác và s dng các ngun tài nguyên môi trng. Mi đi tng trong sn
xut kinh doanh hoc tiêu dùng các loi sn phm có kh nng gây ô nhim môi trng
phi np vào qu bo v môi trng mt khon tin đt cc nht đnh đ đm bo s
cam kt trong sn xut kinh doanh hoc tiêu dùng không vi phm các qui đnh v bo
v môi trng. Nu ht thi gian cam kt mà h thc hin đúng các qui đnh v bo v
môi trng thì s tin đt cc s đc hoàn tr; còn nu vi phm cam kt thì s tin đt
cc s không đc tr li và s xung vào qu bo v môi trng.
Hn ch ca phng thc này là vic xác đnh không đúng mc đt cc. Các
mc đt cc thp s không to ra đng c đ mnh cho vic qun lỦ và bo v môi
trng vì các doanh nghip sn sàng b khon tin đt cc đó đ sn xut khi lng
ln sn phm có to ra cht thi gây ô nhim vì mc đích li nhun. Ngc li các mc
7
đt cc quá cao s dn đn làm cn tr s phát trin, không khuyn khích các doanh
nghip tham gia hot đng sn xut.
3. Quyn gây ô nhim:
Theo lỦ thuyt Ronal Coase: Trong c ch th trng, đ hn ch ô nhim cn

nhng yu t quan trng do nó có tính đn tác đng ca th trng, k c th trng đc
quyn và th trng cnh tranh hoàn ho (Eshel, 2005). Khi nghiên cu v “Cách t
chc th trng mua bán quyn gây ô nhim”, tác gi John O. Ledyard và tác gi
Kristin Szakaly-Moore cng cho thy vic s dng th trng mua bán quyn gây ô
nhim thì hoàn toàn có li trong c th trng cnh tranh và th trng đc quyn vì
cu trúc th trng giúp ci thin hiu qu Paretto và tái phân phi li ích ca xư hi.
Do đó vic nghiên cu v th trng mua bán quyn gây ô nhim - mt th trng đư
đc áp dng ti nhiu nc trên th gii – là mt vn đ cn thit và rt đáng đc
quan tâm xem xét ti Vit Nam (John O. Ledyard và Kristin Szakaly-Moore, 1993).
Vi nhng lỦ do trên, đ tài đt ra các mc tiêu nghiên cu sau:
Mt là phân tích tác đng ca th trng mua bán quyn gây ô nhim đn vic
x lỦ vn đ ô nhim môi trng ti Vit Nam.
Hai là đ xut các gii pháp tài chính ch yu nhm phát trin th trng quyn
gây ô nhim  Vit Nam.

9
1.3. Phng pháp nghiên cu:
 tài này đc thu thp d liu bng hai cách:
1. Thu thp các d liu th cp: Thng kê s liu v doanh thu, chi phí, sn
lng ca các doanh nghip trên trang thông tin chng khoán và s liu v lng cht
thi ô nhim trên trang thông tin đin t ca Tng cc môi trng Vit Nam.
2. Thu thp các d liu s cp: Thc hin phiu kho sát thông tin doanh nghip
ti các doanh nghip liên quan.
 tài s dng phng pháp hi quy tuyn tính thông thng đ x lỦ d liu
sau khi thu thp đc.
1.4. Kt cu ca lun vn:
 tài này gm có 05 chng:
Chng I: Gii thiu chung
Chng II: Tng quan lỦ thuyt
Chng III: Thc trng vn đ ô nhim môi trng và th trng quyn gây ô

MSC = MPC + MEC = dPC/dQ + dEC/dQ = P
Trong đó:
11
P: giá c th trng;
PC: chi phí t nhân; dPC/dQ: đo hàm PC theo sn lng Q
EC: chi phí ngoi tác tiêu cc; dEC/dQ: đo hàm EC theo sn
lng Q
Vi MR là đng doanh thu biên ca doanh nghip, S là din tích các hình, ta
có:
1. im E là đim cân bng vi hiu qu xã hi, Q
0
là sn lng đm bo ti
đa hoá li ích xư hi, khi đó:
Tng chi phí xư hi (TC
0
) là: TC
0
= MSC.Q
0
= S(OBEQ
0
)
Tng doanh thu (TR
0
) là: TR
0
= MR.Q
0
= S(OIEQ
0

= MR.Q
1
= S(OIEFQ
1
)
Tng li ích đt đc ca xã hi (TB
1
) là:
TB
1
= TR
1
– TC
1
= MR.Q
1
- MSC.Q
1
= S(IEB) –S(EFH)
So sánh li ích ti đim F và ti đim E ta có:
12
TB
1
– TB
0
= S(IEB) – S(EFH) – S(IEB) = - S(EFH) < 0 => TB
1
< TB
0



13
P
MC
M N MR = P (hình 2.2a)

O Q
1
Q
P

MNPB = P – MC (hình 2.2b) O Q
1
Q
Hình 2.2: ng li ích biên t nhân MNPB
Theo lỦ thuyt xác đnh li ích biên t nhân, ta có:
MNPB = MR - MC
Gi s nghiên cu trong điu kin th trng cnh tranh hoàn ho thì:
MR = P
Nên:
14
MNPB = P - MC
Khi cha tính đn chi phí gim thi, đ ti đa hoá li nhun, ngi sn xut s
sn xut ti đa ti Q
1
vì  đó tng li nhun ln nht chính là toàn b din tích nm
di đng MNPB.

15
MSC = MB ti mc sn lng Q
0
tng ng vi mc ô nhim
W
0
P

A
MNPB = P - MC MEC

B
O Q
0
Q

O W
0
Lng thi (W)

Hình 2.3b:Mc ô nhim ti u đt đc cân bng xã hi đi vi mt doanh nghip
Trong th trng cnh tranh hoàn ho, ta có điu kin ti đa hoá li ích xư hi:
P = MSC
Suy ra:
MNPB = P - MPC = MPC + MEC - MPC = MEC
T công thc trên cho thy nn kinh t s đt đc hiu qu Pareto khi có mt
s đánh đi gia sn xut hàng hoá và vic ô nhim môi trng theo quan h t l

- Chi phí giao dch thng rt ln và thng đ lên vai ngi không có quyn
tài sn. Trong trng hp mc c tn kém nhiu v thi gian và chi phí, có khi phn
tn kém còn ln hn phn li ích nhn đc thì quá trình mc c ít khi xy ra. Trong
17
trng hp các ngoi tác là tình trng ô nhim nghiêm trng phi gii quyt thì buc
phi nh đn vai trò ca chính ph.

2.3. KHỄI QUỄT V QUYN Ọ NHIM VÀ MUA BỄN QUYN Ọ NHIM:
Nm 1968, nhà kinh t hc ngi Canađa là Dales ln đu tiên đa ra đ ngh v
mt c ch trong đó mt s lng nht đnh "quyn gây ô nhim" (bng vi mc ô
nhim mà xư hi mong mun) có th đc mua đi bán li gia nhng ngi gây ô
nhim (John Dales, 1968).
Quyn gây ô nhim là loi giy phép do c quan nhà nc có thm quyn cp,
cho phép doanh nghip đc thi mt lng cht thi nht đnh trong mt khong thi
gian nht đnh. Nhà nc xác đnh tng lng cht gây ô nhim ti đa có th cho phép
thi vào môi trng, sau đó phân b cho các doanh nghip có sn xut ra các sn phm
ph gây ô nhim môi trng bng cách phát hành nhng giy phép thi gi là quyn
gây ô nhim và chính thc công nhn quyn đc thi mt lng cht gây ô nhim
nht đnh vào môi trng trong mt giai đon xác đnh cho các doanh nghip.
Khi có mc phân b quyn gây ô nhim ban đu, doanh nghip gây ô nhim có
quyn mua và bán quyn gây ô nhim, trong đó ngi bán là các doanh nghip s hu
quyn gây ô nhim và ngi mua là các doanh nghip cn quyn gây ô nhim đ x
các loi cht thi. Doanh nghip ch đc phép thi trong s lng giy phép mình có.
Nhng vì có th mua bán trao đi quyn nên doanh nghip nào mun thi nhiu hn s
phi mua thêm quyn t nhng doanh nghip không có nhu cu s dng. Ngc li
doanh nghip nào có kh nng gim thi tt có tha ra mt s quyn và đc quyn
bán s quyn tha đó. H có th linh hot chn la gii pháp gim thiu mc phát thi
cht gây ô nhim vi chi phí thp nht nh mua quyn gây ô nhim đ đc phép thi
18
cht gây ô nhim vào môi trng hoc đu t x lỦ ô nhim đ đt tiêu chun cho

dng. Ngc li doanh nghip nào có kh nng gim thi tt có th tha ra mt s giy
phép và đc bán s giy phép tha đó.
Theo lỦ thuyt doanh nghip nên bán giy phép khi chi phí gim ô nhim cn
biên ca h thp hn giá giy phép và ngc li, nên mua giy phép nu chi phí này
cao hn giá giy phép. Nh vy đng chi phí gim thi cn biên thc t tr thành
đng cu đi vi giy phép gây ô nhim. ng lc ca th trng giy phép chính là
vic c ngi mua và ngi bán giy phép đu có li; đng thi tng chi phí gim thi
ca toàn xư hi s gim xung.
Ví d, có hai doanh nghip A và B trong quá trình sn xut đư thi ra SO
2
gây ô
nhim môi trng. Mc thi hin ti ca mi doanh nghip là 60 tn, nh vy tng
lng thi mà môi trng phi chu ti là 120 tn. Vi mc thi nêu trên đư vt quá
gii hn ô nhim cho phép vì mc ô nhim ti u ch có th là 60 tn, trc thc t đó
Nhà nc quyt đnh s phân phi cho mi doanh nghip 30 giy phép, tng ng vi
quyn đc thi 30 tn cht thi, nu thi vt quá quy đnh cho phép thì doanh nghip
s b np pht và cn mua thêm mt lng quyn gây ô nhim đ chng minh cho
quyn phát thi ca mình. Ngc li khi doanh nghip sn xut ra mt lng thi nh
hn 30 tn thì doanh nghip vn còn d mt s quyn gây ô nhim. Do đó, sau khi các
doanh nghip có quyn gây ô nhim trong tay s phát sinh nhu cu mua, bán quyn và
nu nhà nc cho phép thì các doanh nghip đc quyn trao đi mua bán các quyn
gây ô nhim này. Vic mua bán giy phép gia A và B din ra sau đó khi 2 doanh