B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN TH THU HIN THC TRNG VÀ GII PHÁP HOÀN THIN H
THNG KIM SOÁT NI B TI CÔNG TY C
PHN FIDITOUR LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh ậ Nm 2015 B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN TH THU HIN
MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các ch vit tt
Danh mc các bng, s đ, ph lc
PHN M U 1
CHNG 1: C S LÝ THUYT V H THNG KIM SOÁT NI B ÁP
DNG CHO DOANH NGHIP 6
1.1 Khái quát chung v h thng kim soát ni b 6
1.1.1 Lch s phát trin ca kim soát ni b 6
1.1.1.1 Giai đon s khai. 6
1.1.1.2 Giai đon hình thành 7
1.1.1.3 Giai đon phát trin 7
1.1.1.4 Thi k hin đi ( thi k hu COSO ậ t 1992 đn nay) 8
1.1.2 nh ngha v kim soát ni b 9
1.1.3 Các thành phn cu to ca HTKSNB (1992) 11
1.1.3.1 Môi trng kim soát 12
1.1.3.2 ánh giá ri ro 14
1.1.3.3 Hot đng kim soát 15
1.1.3.4 Thông tin và truyn thông 15
1.1.3.5 Giám sát 16
1.2 Tìm hiu s lc v báo cáo COSO 2013 17
1.2.1 Nhng ni dung thay đi vƠ không thay đi so vi COSO 1992 18
1.2.2 Nhng nguyên tc ca COSO 2013 18
1.2.3 Nhng yêu cu ca COSO 2013 20
1.3 Li ích và hn ch ca kim soát ni b 21
1.3.1 Li ích ca kim soát ni b 21
KT LUN CHNG 2 68
CHNG 3: GII PHÁP HOÀN THIN H THNG KIM SOÁT NI B TI
CÔNG TY CP FIDITOUR 69
3.1 Quan đim hoàn thin 69
3.1.1 Phù hp vi môi trng pháp lý 69
3.1.2 Phù hp vi đc đim hot đng và quy mô công ty 69
3.1.3 Bo đm mi quan h gia li ích và chi phí 69
3.2 Gii pháp hoàn thin các thành phn 70
3.2.1 Hoàn thin môi trng kim soát 70
3.2.1.1 V tính trung thc và các giá tr đo đc: 70
3.2.1.2 Cam kt v nng lc và chính sách nhân s: 71
3.2.1.3 V c cu t chc: 71
3.2.2 Hoàn thin đánh giá ri ro 72
3.2.3 Hoàn thin hot đng kim soát 74
3.2.4 Hoàn thin thông tin và truyn thông 75
3.2.5 Hoàn thin giám sát. 78
3.3 Mt s kin ngh 79
3.3.1 i vi c quan nhƠ nc có liên quan 79
3.3.2 i vi bn thân công ty 80
KT LUN CHNG 3 81
PHN KT LUN 82
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CÁC CH VIT TT
Ting Vit
KSNB: Kim soát ni b
BCTC: Báo cáo tài chính
Công ty: Công ty c phn Fiditour
Fiditour theo t l phn trm
Ph lc 3 Danh sách cán b công nhân viên Công ty CP Fiditour đc kho sát
Ph lc 4 Danh mc các tài liu công ty mƠ đ tài s dng
1
PHN M U
1. S cn thit ca đ tài
Hin nay, vi s cnh tranh khc lit trên th trng toàn cu, áp lc suy
thoái và nhng khó khn nhiu chiu t nn kinh t, các doanh nghip ngày càng
quan tâm nhiu hn đn h thng kim soát ni b nhm giúp t chc hn ch
nhng s c, mt mát, thit hi, vƠ tng hiu qu hot đng ca t chc.
Trong bt k t chc nƠo, di góc nhìn ca nhà qun lỦ, cng cn có hai h
thng chy song song. Th nht đó lƠ h thng đáp ng yêu cu kinh doanh, bao
gm các phòng ban chc nng, các quy trình th tc, các công vic cn thit đ
phc v cho nhu cu kinh doanh ca t chc. Tuy nhiên, bt k công vic nào, quy
trình nào thc hin trên cng đu đi din vi nhng nguy c, s c, hay ri ro tác
đng làm nh hng đn kh nng hoƠn thƠnh mc tiêu ca công vic đó vƠ tùy
theo mc đ, gây nh hng t thit hi trong mc chp nhn đc đn nguy c
phá sn t chc.
Nhm gim ri ro cho t chc ngng chp nhn đc, h thng th hai ậ
kim soát ni b, đc thit lp trên c s các bin pháp, chính sách, th tc, tinh
thn, giá tr, chc nng, thm quyn ca nhng ngi liên quan và tr thƠnh phng
tin sng còn trong hot đng ca mi doanh nghip, giúp doanh nghip nâng cao
nng lc, ci tin hiu qu hot đng, hn ch các s c, và hoàn thành mc tiêu ca
t chc.
Công ty CP Fiditour là công ty c phn, vi 19,64 % vn ca nhƠ nc. Các
lnh vc kinh doanh ca công ty: kinh doanh du lch trong vƠ ngoƠi nc, cung cp
vé máy bay, qun lý khách sn, nhƠ hƠng, vn phòng cho thuê, t chc s kin
(MICE), du hc, đƠo to.ầ Trong nhng nm gn đơy, cuc khng hong kinh t
toàn cu đƣ lƠm cho rt nhiu doanh nghip gp khó khn, Fiditour cng không
b quy tc đo đc, xây dng th tc kim soát chu trình mua hàng-
thanh toán, chu trình bán hàng ậ thu tin.
3
Nhng vn đ còn li ca đ tài:
- Cha nêu đc đim ca hot đng du lch chi phi đn kim soát ni
b. Da vƠo đc đim này, có th nêu ra thc trng và gii pháp cho
nhng hn ch ca thc trng.
- Cha thng kê kt qu chi tit ca vic kho sát thông qua bng câu
hi.
tài 2: Lê Nguyn Hoàng Oanh, 2013, “Hoàn thin h thng kim soát ni
b ti Công ty TNHH MTV Du Lch Dch V Du Khí Vit Nam”. Lun vn Thc s
kinh t, Trng i hc Kinh t TP.HCM. Bng phng pháp phng vn Tng
(Phó) giám đc vƠ các trng phòng ban ti đn v ch qun và ti các đn v thành
viên thông qua bng câu hi gm 131 câu hi da trên nm b phn cu thành nên
h thng KSNB (COSO 1992). Tác gi áp dng phng pháp thng kê mô t, sau
đó phơn tích vƠ đánh giá thc trng h thng KSNB, ri đa ra các gii pháp hoàn
thin và nâng cao tính hiu qu ca h thng KSNB ti Công ty.
Nhng đim đt đc ca đ tài:
- H thng hóa c s lý lun v KSNB
- ánh giá thc trng h thng KSNB ti đn v thông qua thông qua
bng câu hi kho sát.
- xut gii pháp c cu li b máy t chc ca Công ty ít cng knh
và hp lỦ hn; gii pháp kim soát c th cho hot đng qun lỦ đu
t, hot đng qun lý nhà cung cp.
Nhng vn đ còn li ca đ tài:
- Cha nêu đc đim ca hot đng du lch chi phi đn kim soát ni
b.
- Cha đa ra nguyên nhân ca nhng hn ch.
i vi đ tài “Thc trng và gii pháp hoàn thin h thng kim soát ni b
tài “Thc trng và gii pháp hoàn thin h thng kim soát ni b ti
Công ty CP Fiditour”, có nhng đóng góp mi cho công ty:
- Giúp công ty hiu rõ hn v tm quan trng ca mt h thng KSNB hu hiu.
5
- Ch ra các hn ch ca h thng KSNB công ty, vƠ đa các gii pháp khc
phc. C th các gii pháp nh: đ xut xây dng quy trình đánh giá, x lý ri
ro, quy trình x lý s c, đ xut gii pháp bo mt thông tin ni b, khi thông
tin b rò r t nhng nhơn viên cầ
7. B cc lun vn
Phn m đu
Chng 1: C s lý lun v h thng kim soát ni b
Chng 2: Thc trng h thng kim soát ni b ti Công ty CP Fiditour
Chng 3: Mt s gii pháp hoàn thin h thng kim soát ni b ti Công ty CP
Fiditour
Kt lun
Tài liu tham kho
Ph lc
6
CHNG 1: C S LÝ THUYT V H THNG KIM SOÁT NI B
ÁP DNG CHO DOANH NGHIP
1.1 Khái quát chung v h thng kim soát ni b
1.1.1 Lch s phát trin ca kim soát ni b
1
1.1.1.1 Giai đon s khai
Vào nhng nm cui th k 19, khi nn kinh t bt đu phát trin mnh m,
quyn s hu ca các c đông tách ri quyn qun lý, các kênh cung cp vn cng
phát trin kp thi đ đáp ng nhu cu m rng quy mô ca các doanh nghip. iu
này dn đn s ra đi ca các công ty kim toán đc lp, các công ty kim toán đm
đn nhng khái nim và khía cnh khác nhau ca KSNB nh SAP 29 (1958), SAP
33 (1962), SAP 54 (1972), SAS 1 (1973)ầ
Nh vy, trong sut thi k trên, khái nim v KSNB đƣ không ngng đc
m rng và ra khi nhng th tc bo v tài sn và ghi chép s sách k toán. Tuy
nhiên, KSNB vn mi dng li nh lƠ mt phng tin phc v cho kim toán viên
trong kim toán BCTC trc khi báo cáo COSO (1992) ra đi.
1.1.1.3 Giai đon phát trin
Vào nhng thp niên 1970-1980, nn kinh t Hoa K cng nh nhiu quc
gia khác đƣ phát trin mnh m. Bên cnh đó, các v gian ln cng ngƠy cƠng tng,
vi quy mô ngày càng ln, gây ra tn tht đáng k cho nn kinh t.
Nm 1979, SEC bt buc các công ty phi báo cáo v KSNB đi vi công
tác k toán đn v mình.
Yêu cu v báo cáo kim soát ni b ca công ty cho công chúng là mt ch
đ gây ra nhiu tranh lun. Các tranh lun cui cùng đƣ đa đn vic thành lp y
ban COSO vƠo nm 1985. COSO (The Committee of Sponsoring Organizations of
the Treadway Commission) là mt y ban thuc Hi đng quc gia Hoa k v chng
gian ln khi lp báo cáo tài chính (The National Commission on Fraudulent Financial
Reporting hay còn gi là Treadway Commission). Hi đng quc gia nƠy đc thành
lp di s bo tr ca 5 t chc là: Hip hi K toán viên công chng Hoa K
(AICPA), Hip hi K toán Hoa K (AAA), Hip hi Qun tr viên tài chính (FEI),
Hip hi K toán viên qun tr (IMA), Hip hi Kim toán viên ni b (IIA).
8
Sau mt thi gian dài làm vic, đn nm 1992, COSO đƣ phát hƠnh báo cáo.
Báo cáo COSO 1992 là tài liu đu tiên trên th gii nghiên cu vƠ đnh ngha v
KSNB mt cách đy đ và có h thng nht. KSNB không ch còn là mt vn đ
liên quan đn báo cáo tƠi chính mƠ đc m rng ra cho c các phng din hot
đng và tuân th.
1.1.1.4 Thi k hin đi ( thi k hu COSO ậ t 1992 đn nay)
Sau Báo cáo COSO 1992, hàng lot nghiên cu v KSNB trong nhiu lnh
vc khác nhau đƣ ra đi.
đa ra D tho Hng dn v giám sát h thng KSNB (Exposure Draft, COSO
2008) da trên khuôn mu COSO 1992 nhm nâng cao hiu qu giám sát đi vi
KSNB trong đn v.
VƠo nm 2013, COSO đƣ cp nht khuôn mu h thng KSNB nhm hng
dn v qun tr ri ro, kim soát ni b và bin pháp đ gim thiu gian ln, t đó
giúp ci thin hiu qu hot đng cng nh tng cng s giám sát ca đn v.
1.1.2 nh ngha v kim soát ni b
2
Di góc đ qun lý, quá trình nhn thc và nghiên cu kim soát ni b đƣ
dn đn s hình thành nhiu đnh ngha khác nhau v kim soát ni b. Tuy nhiên,
đnh ngha đc chp nhn rng rãi nht hin nay lƠ đnh ngha ca COSO.
Báo cáo COSO (1992) đnh ngha: “KSNB lƠ mt quá trình b chi phi bi
ngi qun lý, hi đng qun tr và các nhân viên ca đn v, đc thit lp đ cung
cp mt s đm bo hp lý nhm đt đc các mc tiêu sau đơy:
- Mc tiêu v s hu hiu và hiu qu ca hot đng
- Mc tiêu v s tin cy ca báo cáo tài chính
- Mc tiêu v s tuân th các lut l vƠ quy đnh”.
2
Coso 1992, Internal control ậ Intergrated Framework.
10
S đ 1.1 nh ngha Kim soát ni b theo COSO
3
Ngi qun lý
Nhân viên
Hu hiu và hiu
qu ca hot đng
tin cy ca báo
cáo tài chính
Tuân th các lut l
và qui đnh
11
m bo hp lý: KSNB ch có th cung cp mt s đm bo hp lý cho
BTG vƠ nhƠ qun lý vic đt đc các mc tiêu ca đn v. iu này là do nhng
hn ch tim tƠng trong HTKSNB nh: sai lm ca con ngi, s thông đng ca
các cá nhân, s lm quyn ca nhà qun lý và do mi quan h gia li ích và chi phí
ca vic thit lp nên HTKSNB.
Các mc tiêu: mi đn v phi đt ra mc tiêu mà mình cn đt ti (mc tiêu
chung và mc tiêu c th cho tng hot đng, tng b phn trong đn v). Có th
chia các mc tiêu mƠ đn v thit lp ra thƠnh 3 nhóm sau đơy:
- Nhóm mc tiêu v hot đng: nhn mnh đn s hu hiu và hiu qu ca
vic s dng các ngun lc.
- Nhóm mc tiêu v báo cáo tƠi chính: đn v phi đm bo tính trung thc và
đáng tin cy ca báo cáo tài chính mà mình cung cp.
- Nhóm mc tiêu v s tuân th: đn v phi tuân th các lut l vƠ quy đnh.
S phân chia các nhóm mc tiêu nh trên ch có tính tng đi vì mt mc
tiêu c th có th liên quan đn hai hoc ba nhóm trên. S phân chia các loi mc
tiêu này nhm giúp doanh nghip kim soát các phng din khác nhau.
1.1.3 Các thành phn cu to ca HTKSNB (1992)
4
Theo báo cáo COSO (nm1992) thì mt h thng kim soát ni b bao gm 5
b phn có mi quan h cht ch vi nhau, đó lƠ:
Tính trung thc và giá tr đo đc là nhân t quan trng ca môi trng kim
soát, nó tác đng đn vic thit k, thc hin và giám sát các nhân t khác ca kim
soát ni b. Thái đ và s quan tâm ca nhà qun lý cao cp đi vi kim soát ni
b hu hiu phi đc lan ta đn toàn doanh nghip. Nói nhng điu đúng cha đ
mà bn thân nhà qun lý phi lƠm gng, nu nhà qun lỦ không lƠm gng s
mang đn mt môi trng kim soát không lành mnh.
Nng lc ca đi ng nhơn viên
Nng lc đi ng nhơn viên phn ánh kin thc và k nng cn thit đ hoàn
thành mt nhim v nht đnh. Nhà qun lý phân công công vic sao cho phi đm
bo nhơn viên đc phân công công vic phù hp vi trình đ và k nng ca tng
ngi. Các nhà qun lý cn đm bo tt c các công vic đu có s mô t chi tit và
có phân tích nhng yêu cu v kin thc, k nng cn thit đ thc hin công vic.
13
T đó nhơn viên mi có th đc b trí công vic thích hp và có th hoàn thành tt
nhim v ca mình.
Hi đng Qun tr và y ban Kim toán
Hi đng Qun tr và y ban Kim toán có sc nh hng đáng k đn môi
trng kim soát. Mt hi đng qun tr nng đng và tn tơm, hng dn và giám
sát vic thc hin ca ngi qun lý là nhân t thit yu đ kim soát ni hu hiu.
Hi đng qun tr bao gm nhng thƠnh viên trong vƠ ngoƠi ban điu hành.
Hi đng qun tr phi cht vn, giám sát các hot đng qun lỦ, đa ra quan đim
phn bin vƠ có dng khí đu tranh vi nhng sai phm nghiêm trng ca ngi
qun lý nên thành viên hi đng qun tr cn phi có nhng ngi nm bên ngoài
ban điu hƠnh. VƠ đng nhiên lƠ cng cn phi có nhng thành viên nm bên trong
ban điu hành vì h lƠ ngi hiu bit tng tn và tham gia trc tip vào hot đng
công ty. Mt hi đng qun tr hu hiu là mt hi đng phi có s cơn đi gia
hai nhóm thành viên này.
y ban kim toán cng có nhng đóng góp quan trng cho vic thc hin các
mc tiêu ca đn v, thông qua vic giám sát s tuân th pháp lut, giám sát vic lp
báo cáo tài chính, gi s đc lp ca kim toán ni b,ầDo có các chc nng quan
sách nhân s lƠ thông đip ca doanh nghip v yêu cu đi vi tính chính trc,
hƠnh vi đo đc vƠ nng lc mà doanh nghip mong đi t nhân viên.
Chính sách nhân s phù hp, xác đáng vƠ kp thi s lƠ đng lc cho tng cá
nhơn trong đn v phn đu tt hn vƠ s giúp gim bt các th tc kim soát, gim
bt nhng ri ro cho doanh nghip.
1.1.3.2 ánh giá ri ro
Tt c các đn v, bt k quy mô, cu trúc, bn cht hay ngành ngh kinh
doanh, đu luôn phi đi phó vi hàng lot ri ro t bên trong ln bên ngoƠi. iu
kin tiên quyt đ đánh giá ri ro là thit lp mc tiêu. Mc tiêu phi đc thit lp
các mc đ khác nhau và phi nht quán. ánh giá ri ro là quá trình nhn dng
và phân tích nhng ri ro nh hng đn vic đt đc mc tiêu, t đó có th qun
tr đc ri ro. Do điu kin kinh t, đc đim và hot đng kinh doanh, nhng quy
15
đnh luôn thay đi, nên c ch nhn dng vƠ đi phó ri ro phi liên kt vi s thay
đi này.
Ri ro nh hng đn s tn ti ca doanh nghip; đn s thành công, tình
hình tài chính, hình nh ca đn vầ Thc t, doanh nghip không th trit tiêu ht
tt c các ri ro. Nhà qun lý phi quyt đnh mt cách thn trng mc ri ro nh
th nào là có th chp nhn đc và c gng duy trì ri ro mc đ này.
1.1.3.3 Hot đng kim soát
Hot đng kim soát là tp hp các chính sách, th tc đ đm bo cho các
ch th ca nhà qun lỦ đc thc hin, lƠ các hƠnh đng cn thit thc hin đ đi
phó vi ri ro đe da đn vic đt đc mc tiêu ca t chc. Hot đng kim soát
tn ti mi b phn và mi cp đ t chc trong mt đn v.
Hot đng kim soát bao gm: chính sách kim soát và th tc kim soát.
- Chính sách kim soát là nhng nguyên tc cn lƠm, lƠ c s cho vic thc
hin các th tc kim soát.
- Th tc kim soát là nhng quy đnh c th đ thc thi chính sách kim soát.
nâng cao tính hu hiu và hiu qu ca hot đng kim soát, cn theo dõi
kt qu ca vic áp dng hot đng kim soát và có bin pháp điu chnh thích hp.
Xut phát t mi quan h không th tách ri gia thông tin và truyn thông
nên hai khái nim nƠy đc trình bày chung cu thành mt b phn ca h thng
KSNB. Thông tin và truyn thông phi đm bo “ph sóng” ti mi b phn, phòng
ban và tng cá nhân trong tng đn v cng nh các đi tng bên ngoài có liên
quan. Thông tin và truyn thông có vai trò ngày càng quan trng giúp doanh nghip
đt đc các mc tiêu ca mình đ tn ti và phát trin.
1.1.3.5 Giám sát
Giám sát lƠ quá trình đánh giá cht lng ca h thng KSNB theo thi gian.
Mc tiêu chính ca vic giám sát là nhm đm bo h thng KSNB luôn hot đng
hu hiu do vy cn giám sát tt c các hot đng trong đn v vƠ đôi khi còn áp
dng c cho các đi tng bên ngoƠi nh nhƠ cung cp, khách hƠngầ Quá trình
giám sát đc thc hin bi nhng ngi có trách nhim nhm đánh giá vic thit