B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
PHMăTHANHăV
TÁCăNG CA LMăPHÁTăN TH
TRNG CHNG KHOÁN VIT NAM
LUNăVNăTHC S KINH T
Thành ph H Chí Minh nm 2014
B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH PHMăTHANHăV
TÁCăNG CA LMăPHÁTăN TH
TRNG CHNG KHOÁN VIT NAM
TRANG PH BÌA
LI CAε OAN
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
DANH MC CÁC BNG
DANH MC CỄC TH, HÌNH V
CHNG 1: GII THIU 1
1.1 Lý do chn đ tài: 1
1.2 Tng quan các ni dung chính ca Lun Vn: 2
1.3 Mc tiêu nghiên cu: 2
1.4 Vn đ nghiên cu: 2
1.5 Câu hi nghiên cu: 3
1.6 i tng nghiên cu: 3
1.7 Phm vi nghiên cu: 3
Kt lun Chng 1 3
CHNG 2: NHNG NGHIÊN CU TRC ỂY V TỄC NG CA
Lε PHỄT N TH TRNG CHNG KHOÁN 4
2.1 Tác đng ca lm phát đn chng khoán: 4
2.2 Tng quan mt s nghiên cu tiêu biu: 5
2.3 Kt lun rút ra t các nghiên cu thc nghim trên: 10
Kt lun chng 2 12
CHNG 3 : PHNG PHÁP NGHIÊN CU 13
3.1 Mô hình nghiên cu: 13 3.2 Phng pháp nghiên cu: 14
3.2.1 Phng pháp kim đnh nghim đn v ADF (Augmented Dickey Fuller
Test) ậ đ xác đnh tính dng ca các chui d liu thi gian: 14
3.2.1.1 Tính dng: 14
3.2.1.2 Bc tích hp: 15
3.2.1.3 Phng pháp kim đnh tính dng và bc tích hp:
TRNG CHNG KHOÁN VIT NAM 43
5.1 Kt lun: 43
5.2 óng góp ca nghiên cu: 44
5.3 Hn ch ca nghiên cu: 46
5.4 Kin ngh vƠ đ xut mt s gii pháp: 47
5.4.1. Kim soát lm phát: 47
5.4.1.1 Nâng cao hiu qu đu t: 48
5.4.1.2 Thc hin chính sách tin t linh hot, kim soát cht ch chính sách tài
khóa: 49
5.4.1.3 Thc hin đng b mt s gii pháp khác: 50
5.4.2 n đnh kinh t v mô trong dƠi hn: 52
5.4.3 Minh bch thông tin: 53
Kt lun chng 5 54
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
Bng 4.4: Kt qu xác đnh đ tr thích hp 30
Bng 4.5 : Kt qu mô hình hiu chnh sai s VECM 31
Bng 4.6 : Bng tóm tt kt qu trong dài hn 34
Bng 4.7 : Bng biu din h s tc đ hiu chnh v cân bng 35 DANH MCăCÁCă TH, HÌNH V
Hình 4.1: Ch s VN_Index (T8/2000-T12/2013) 23
Hình 4.2: Ch s Vn-Index cui tháng 12 hƠng nm qua 13 nm 24
Hình 4.3 : Biu đ VN-Index 1 38
Hình 4.4 : Biu đ VN-Index 2 39
Hình 4.5 : Biu đ VN-Index 3 40
Hình 5.1: T l lm phát ca các nc trong khu vc ông Nam Ễ 48
TÓM TT
Lun vn tp trung vào gii thích s nh hng ca lm phát lên th trng chng
khoán Vit Nam, đng thi xem xét mi quan h ngn hn và dài hn gia th
trng chng khoán Vit Nam (VN-Index) và lm phát (ch s giá tiêu dùng CPI )
, mt s bin s kinh t v mô nh: t giá hi đoái (EX: t giá gia đng VND so
vi đô la ε USD), lãi sut cho vay ca các ngơn hƠng thng mi (Ls), giá vàng
(Gp). Lun vn s dng phng pháp nghiên cu đnh lng đ kim đnh và gii
thích tác đng ca lm phát (CPI) và các bin EX, Ls, Gp, đn th trng chng
khoán Vit Nam, đc đo lng bi ch s giá chng khoán VN-Index. Vi vic s
t chng khoán luôn b nh hng trc tip bi din bin ca lm phát vƠ đơy lƠ
mt trong nhng ri ro c bn trong đu t chng khoán nói chung. Hot đng sn
xut kinh doanh ca các doanh nghip niêm yt cng chu tác đng trc tip và
gián tip các mc đ khác nhau bi lm phát; vƠ điu nƠy đn lt nó s gây ra
bin đng giá c phiu niêm yt trên th trng. Do đó, tôi chn nghiên cu đ tài
ắTÁCă NG CA LMă PHÁTă N TH TRNG CHNG KHOÁN
VITăNAM”
2 1.2 Tng quan các ni dung chính ca Lun Vn:
Lun vn gm 5 chng:
Chng 1: Gii thiu.
Chng 2: Nhng nghiên cu trc đơy v tác đng ca lm phát đn th
trng chng khoán.
Chng 3: Phng pháp nghiên cu.
Chng 4: Tác đng ca lm phát đn th trng chng khoán Vit Nam
(VN-Index) giai đon t tháng 8 nm 2000 đn tháng 12 nm 2013.
Chng 5: Kt lun và mt s kin ngh.
1.3 Mc tiêu nghiên cu:
Mc tiêu nghiên cu ca đ tài là làm rõ v tác đng ca lm phát đn th
trng chng khoán Vit Nam.
1.7 Phm vi nghiên cu:
Th trng chng khoán Vit Nam gii hn ti S giao dch chng khoán H
Chí εinh đi din là ch s giá Vn_Index.
Giai đon nghiên cu t tháng 8/2000 đn tháng12/2013.
Kt lunăChngă1
Th trng chng khoán có vai trò rt ln trong s phát trin nn kinh t đt
nc, phát trin th trng chng khoán Vit Nam lƠ mt yu t quan trng to tin
đ đ phát trin nn kinh t. Th trng non tr Vit Nam mi hình thƠnh 13 nm
nhng tri qua rt nhiu thng trm. Có rt nhiu nhơn t v mô tác đng đn th
trng chng khoán, đc bit lƠ lm phát. Trong gii hn ca đ tƠi, lun vn ch
nghiên cu mt s nhơn t nh lm phát (ch s giá tiêu dùng CPI ), lưi sut, t giá
và giá vàng. Hi vng rng nhng kt qu nghiên cu ca đ tƠi s góp phn cung
cp thêm thông tin vƠ cái nhìn rõ hn v tác đng ca lm phát đn th trng
chng khoán Vit Nam t đó đem li li ích nht đnh cho nhƠ đu t. 4 CHNGă2:ăNHNGăNGHIểNă CUăTRCă
ỂYăV TÁCăNG CAăLMăPHÁTăNăTHă
TRNGăCHNGăKHOÁN 2.1 Tácăđng ca lmăphátăđn chng khoán:
Kt qu nghiên cu ca Fama vƠ Schwert (1977), Chen, Roll, Ross (1986),
Nelson (1976), DeFina (1991) và Jaffe - Mandelker (1976) đư nhn mnh đn mi
quan h nghch bin gia lm phát vƠ giá chng khoán. V cn bn, TTCK s hot
đng mnh di hai điu kin: tng trng kinh t cao vƠ lm phát thp. Nhng
tham gia d báo mi quan h gia lm phát, các bin kinh t v mô vƠ th trng
chng khoán bng vic s dng nhng mô hình nghiên cu khác nhau.
Ioannides, Katrakilidis và Lake (2002) kim đnh mi quan h gia
t sut sinh li th trng chng khoán vƠ t l lm phát Hy δp trong giai đon
1985-2000. Có lp lun rng th trng chng khoán có th phòng nga lm phát,
phù hp vi gi thuyt ca Fisher. δp lun khác lƠ các th trng chng khoán
thc s lƠ min dch vi áp lc lm phát. Nghiên cu nƠy đư c gng đ kim đnh
ba loi tng quan dù trc ht lƠ th trng chng khoán đư là mt ni an toƠn cho
các nhƠ đu t Hy δp. Bng chng thc nghim phơn loi các mi tng quan
thƠnh ba loi. Trc tiên, có mi tng quan dng gia t sut sinh li ca th
trng chng khoán vƠ lm phát. H s dng k thut đng liên kt ARDδ kt hp
vi kim đnh nhơn qu Granger đ kim tra tác đng dƠi hn vƠ ngn hn gia các
bin có liên quan cng nh xu hng ca nhng hiu ng nƠy. Có mt mi tng
quan ơm theo chiu t lm phát sang t sut sinh li th trng chng khoán trong
thi k đu tiên. Các kt qu nƠy phù hp vi Fama (1981). Quan h nhơn qu hai
chiu lâu dài xut hin trong thi k th 2. ư có mt nh hng quan h nhơn qu
theo chiu chy t t sut sinh li th trng chng khoán sang lm phát. Bng
chng cng cho thy nh hng nhơn qu chy t lm phát tr li th trng chng
khoán trong thi k th 2. Thi k th 2 cho thy mi quan h hn hp lƠ cng phù
hp vi Spyrou (2001).
6 Laopodis (2005) xem xét s tng tác nng đng gia các th trng
chng khoán, hot đng kinh t, lm phát và chính sách tin t. Nhà nghiên cu
nhìn vào vn đ đu tiên liên quan đn vai trò ca chính sách tin t. Bng cách s
dng kim đnh đng liên kt, quan h nhân qu, Phng pháp sai s cho hàm hai
bin và mô hình VAR đa bin hoc mô hình VEC. Vi kt qu hai bin, h thy
rng có mi tng quan yu gia t sut sinh li c phiu và lm phát, điu này có
ngha lƠ th trng chng khoán có th chng li lm phát. Mt khác, kt qu hai
sinh li th trng chng khoán có th cung cp mt hàng rào chng lm phát hiu
qu Nigeria, tn ti mi quan h quan trng và dng gia lm phát và giá c
phiu. Trong dài hn các nhƠ đu t Nigeria có th đu t vƠo danh mc c phiu
tt đ chng li tác đng ca lm phát. Mt phát hin thú v ca bài nghiên cu này
đc đ cp là các lnh vc tin t và hot đng thc s ca nn kinh t không đc
lp vi nhau, tin cng có vai trò quan trng trong vic gii thích quá trình lm phát
Nigeria. Vì vy, các chính sách hng vào kim soát lm phát nên đi vƠo làm rõ
vai trò ca chính sách tin t, đc bit là nh hng lơu dƠi đn th trng chng
khoán.
Seyed Mehdi Hosseini, Zamri Ahmad, Yew Wah Lai (2011): Bài
vit nƠy điu tra các mi quan h gia các ch s th trng chng khoán và bn
bin s kinh t v mô, c th là giá du thô (COP), cung tin (M2), sn xut công
nghip (KCN) và t l lm phát (IR) Trung Quc và n . Thi gian nghiên
cu t gia tháng 1 nm 1999 đn tháng 1 nm 2009. Bng phng pháp kim đnh
nghim đn v ADF (Augmented Dickey-Fuller), phng pháp kim đnh đng liên
kt (Co-integrations test) Johansen-Juselius (1990), mô hình Véc t hiu chnh sai
s (VECM). Kt qu cho thy trong c dƠi hn vƠ ngn hn, có mt mi liên h
gia bn bin kinh t v mô đc la chn vƠ ch s th trng chng khoán Trung
Quc vƠ n . V lơu dƠi, tác đng ca tng giá du thô th trng Trung Quc
là dng nhng th trng n hiu ng nƠy lƠ âm. V cung tin, tác đng trên
th trng chng khoán n lƠ ơm, nhng đi vi Trung Quc, có tác đng
dng. Tác đng ca sn xut công nghip lƠ ơm và ch có Trung Quc. Ngoài
ra, tác đng ca s gia tng lm phát trên các ch s chng khoán lƠ dng c hai
nc. Trong ngn hn, các tác đng ca giá du thô lƠ dng n . Hiu ng
8 nƠy lƠ ơm vƠ đáng k Trung Quc. Các tác đng ca cung tin trên ch s th
trng chng khoán Trung Quc hin nay lƠ dng nhng đi vi n , đó lƠ
ơm. Tuy nhiên, tt c nhng tác đng nƠy lƠ không đáng k. εt khác, tác đng ca
hn gia các th trng chng khoán vƠ các bin εalaysia, ε vƠ Trung Quc.
εt li cnh báo, các nhƠ đu t đu t vƠo ba th trng chng khoán các nc có
th có ri ro trong vic đt đc li ích t vic đa dng hóa danh mc đu t vì mi
liên kt gia các bin kinh t v mô vƠ giá c phn trên th trng chng khoán. Do
đó, t sut sinh li th trng chng khoán có th b nh hng bi lm phát vì
nhng áp lc lm phát có th đe da li nhun ca công ty trong tng lai vƠ t l
chit khu danh ngha tng lên di áp lc lm phát, lƠm gim hin giá ca li
nhun trong tng lai vƠ vì vy nh hng đn th trng chng khoán. Do đó,
εalaysia, ε vƠ Trung Quc cn rƠ soát vƠ ci thin chính sách tin t ca h có
phù hp vi lm phát thp vƠ k vng lm phát. εt khác, mt s bng chng cho
thy: εt lƠ có mt mi quan h ngn hn đáng k gia th trng chng khoán vƠ
t l lm phát k vng ca Trung Quc. Th hai, có mi quan h đáng k gia t
giá vƠ th trng chng khoán Trung Quc. Nh vy, nhƠ đu t có th không đt
đc bt k li ích đa dng hóa danh mc đu t trong ngn hn. Nghiên cu nƠy
đư nêu bt tm quan trng ca các bin kinh t v mô tác đng đn th trng chng
khoán, cng nh lm phát mt ln na tr thƠnh mt vn đ quan trng vƠ trng
tơm ca Chính ph trong qun lỦ v mô. T kt qu, đ ngh εalaysia, ε vƠ
Trung Quc nên s dng các thông tin v lm phát k vng, lm phát bt ng, t
giá, lưi sut vƠ GDP d báo s chuyn đng ca th trng chng khoán.
Garefalakis, Dimitras, Koemtzopoulos, Spinthiropoulos (2011):
nghiên cu các nhơn t quyt đnh ca th trng chng khoán Hng Kông (HSI)
nh: giá du, ch s chng khoán S&P 500, giá vƠng vƠ t giá USD/Yen. D liu t
tháng 1 nm 2002 đn 31 tháng 8 nm 2009. BƠi nghiên cu s dng mô hình GJR-
GARCH. Kt qu lƠ tác đng tích cc ca t sut sinh li th trng chng khoán
ε, giá du đn th trng chng khoán Hng Kông, tác đng tiêu cc ca s bin
đng giá vƠng, t giá USD/Yen đn ch s HSI.
Nguyn Th Bo Khuyên (2007) : kim chng tính hiu qu v mt
thông tin ca th trng chng khoán Vit Nam, đ tài phân tích quan h gia các
10
11 hng, thi gian nh hng hay thái đ nh hng ca lm phát lên th trng
chng khoán, chng hn nh Douglason G. Omotor (2011): nghiên cu mi quan
h gia lm phát vƠ t sut sinh li th trng chng khoán Nigeria giai đon t
nm 1985-2008 cho thy rng th trng chng khoán lƠ kênh trú n an toƠn cho
các nhƠ đu t, có mi quan h dng gia lm phát vƠ giá c phiu. Ngc li
theo Aliyu Shehu Usman Rano (2010): Nghiên cu s dng mô hình GARCH
đánh giá s tác đng ca lm phát đn t sut sinh li vƠ s n đnh ca th trng
chng khoán Nigeria vƠ Ghana da trên chui d liu thi gian hƠng tháng trong
giai đon 1998-2010 cho rng lm phát to s bt n cho th trng chng khoán
vƠ nh hng xu đn t sut sinh li chng khoán.
Seyed Mehdi Hosseini, Zamri Ahmad, Yew Wah Lai (2011): cho
rng tác đng ca lm phát đn ch s giá th trng chng khoán Trung Quc là
dng, tuy nhiên tác đng này th trng n là âm và có đ tr.
Nh vy có s nh hng ca lm phát đn th trng chng khoán, điu nƠy đư
đc minh chng rõ rƠng qua bƠi nghiên cu các nc, tuy nhiên do đc thù kinh t
v mô mi nc khác nhau, do s thay đi qua thi gian ca các bin kinh t v mô,
do trình đ phát trin ca th trng chng khoán mi nc khác nhau, do thi gian
nghiên cu khác nhau nên s biu hin trong mi quan h gia lm phát, các nhân
t v mô vƠ th trng chng khoán mi nc khác nhau, vƠ có nhng kt lun
trái chiu. Chính vì s khác nhau nƠy nên nhng nghiên cu v s nh hng ca
lm phát, các nhơn t v mô đn th trng chng khoán luôn đc quan tơm bi rt
nhiu nhƠ nghiên cu, các nhƠ đu t, các nhƠ hoch đnh chính sách.
i vi th trng chng khoán Vit Nam, cng đư có rt nhiu các nghiên cu
trc đơy. Ví d: Nguyn Th Bo Khuyên (2007) : kim chng tính hiu qu v
mt thông tin ca th trng chng khoán Vit Nam, đ tài phân tích quan h gia
các bin ch s giá chng khoán VN-Index, sn lng công nghip, t l lm phát,
t giá hi đoái, lưi sut cho vay, giai đon 2000-2007 cho kt qu phn trm cung
Nam.
13 CHNGă3: PHNGăPHÁPăNGHIểNăCU
tài s dng phng pháp nghiên cu lƠ phng pháp đnh lng mi quan
h gia các bin bng mô hình toán hc, cho phép đo lng đánh giá mi liên quan
gia các bin, kim đnh li c s lý thuyt v mi quan h gia các bin.
3.1 Mô hình nghiên cu:
d liu đc n đnh ta s ly logarit. kim tra nh hng ca lm phát
đn ch s giá c phiu trên th trng chng khoán Vit Nam, lun vn vn dng
mô hình toán nghiên cu nh sau:
LogVNI= F(LogEx, LogCPI, LogLs, LogGp)
Trong đó:
LogVNI : ch s giá c phiu ti Vit Nam (ly logarit t nhiên).
LogEX : T giá hi đoái ngơn hƠng TεCP ngoi thng Vit
Nam gia đng Vit Nam vƠ đng đôla ε (VND/USD) (ly logarit t nhiên)
LogCPI : lm phát, đc đo bng ch s tiêu dùng ca c nc
CPI (ly logarit t nhiên)
LogLs : Lãi sut cho vay bình quân ca ngơn hƠng thng mi
(ly logarit t nhiên).
LogGp : giá vàng (ly logarit t nhiên)
c lng mô hình trên lun vn s dng mô hình Véc t hiu chnh sai s
VECM. Mô hình VECM là mt dng ca mô hình Var tng quát, đc s dng
trong trng hp chui d liu là không dng và cha đng mi quan h đng kt
2
ẤY
t-2
+… + C
p
ẤY
t-p+1
+ u
t
Trong đó : Y
t
là vector (Kx1) ca K bin ti thi đim t
14 u
t
là vector nhiu trng (Kx1)
∏ là ma trn suy bin vi ∏ =
’
vi là ma trn tham s hiu chnh
(Kxr) cho ta bit tc đ điu chnh v trng thái cân bng. lƠ vector đng liên kt
(Kxr), ∏ Y
t-1
là phn hiu chnh sai s. C
i
là ma trn h s ngn hn.
3.2 Phngăphápănghiênăcu:
ng phng sai :
var ,
t t k k
Co Y Y g
Tính dng ca chui d liu thi gian là mt khái nim vô cùng quan trng, vì
thc t hu ht tt c nhng mô hình thng kê đu đc thc hin di gi đnh là
15 chui d liu thi gian phi dng. Do vy mt khi c lng các tham s hoc
kim đnh gi thuyt ca các mô hình, nu không kim đnh thuc tính dng ca d
liu thì các k thut phơn tích thông thng (k thut phơn tích bình phng bé
nht) s không chính xác và hp lý. Nu chúng ta c lng mô hình có chui thi
gian mà các bin đc lp không dng, s dng kim đnh t và p không hiu qu (
hay còn gi là hi quy gi mo ). Vì vy tính dng (xác đnh bc tích hp) cho
chui d liu thi gian ca mô hình nên đc kim tra trc tiên.
3.2.1.2 Bc tích hp:
Mt chui d liu
t
Y
không dng, sai phân bc d-1 ca
t
Y
IID.
Nu nh =1, khi đó Y
t
là mt bc ngu nhiên. Y
t
là mt chui không dng.
Do đó đ kim đnh tính dng ca Y
t
ta s kim đnh gi thuyt
H
0
: =1 ; H
1
: < 1. (2)
Công thc :
1t t t
Y Y u
tng đng vi :
1 1 1 1
1
t t t t t t t
Y Y Y u Y Y u