B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
VÕ TH HNG NHUNG
CÁC NHÂN T NHăHNGăN KH NNGă
TIP CN TÍN DNG NGÂN HÀNG CA
CÁC DOANH NGHIP NH VÀ VA
TRÊNăA BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH

LUNăVNăTHCăSăKINHăT

Thành ph H Chí Minh – Nm 2014
B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH VÕ TH HNG NHUNG

CÁC NHÂN T NHăHNGăN KH NNGă
TIP CN TÍN DNG NGÂN HÀNG CA
Võ Th Hng Nhung
MC LC
TRANG PH BÌA
LIăCAMăOAN
MC LC
DANH MC KÝ HIU CH VIT TT
DANH MC CÁC BNG
DANH MC CÁC HÌNH
PHN M U 1
CHNGă1 5
TNG QUAN V CÁC NHÂN T NHăHNGăN KH NNGăTIP
CN TÍN DNG NGÂN HÀNG CA DOANH NGHIP NH VÀ VA 5
1.1. Nhng vnăđ căbn v doanh nghip nh và va 5
1.1.1. Tng quan v doanh nghip 5
1.1.2. Tiêu chun doanh nghip nh và va 7
1.1.3. c đim ca doanh nghip nh và va 10
1.1.4. Vai trò ca doanh nghip nh và va 11
1.2. Tín dngăngơnăhƠngăđi vi doanh nghip nh và va 12
1.2.1. Khái nim và đc đim tín dng ngân hàng 12
1.2.2. c đim ca tín dng ngân hàng đi vi DNNVV 13
1.2.3. Mt s hình thc tín dng ngân hàng đi vi các DNNVV 13
1.2.4. Vai trò ca tín dng ngân hàng đi vi doanh nghip nh và va 17
1.3. ánhăgiáăcácănghiênăcuătrcăđơy 20
1.3.1. Công trình nghiên cu ca nhóm Edmore Mahembe 20
1.3.2. Công trình nghiên cu ca Ricardo N. Bebczuk 25
1.3.3. Công trình nghiên cu ca Francis Nathan Okurut, Yinusa
Olalekan và Kagiso Mangadi 26
1.4. Các nhân t nhăhngăđn kh nngătip cn tín dng ngân hàng ca

MINH 53
3.1. Phngăphápănghiênăcu 53
3.1.1. S đ nghiên cu 53
3.1.2. Mu và phng pháp chn mu 55
3.1.3. Phng pháp s dng mô hình Probit 56
3.2. Mô hình nghiên cu và gi thit 57
3.2.1. Câu hi và gi thit nghiên cu 57
3.2.2. Mô hình đ xut ca đ tài nghiên cu 58
3.3. Mt s đc tính ca muăđiu tra 58
3.4. Kt qu nghiên cu 61
3.4.1. Các kim đnh cn thit 61
3.4.2. Gii thích s tác đng ca các bin có ý ngha thng kê trong mô
hình 62
KT LUNăCHNGă3 65
CHNGă4 66
MT S KHUYN NGH NHM NÂNG CAO KH NNGăTIP CN TÍN
DNG NGÂN HÀNG CA CÁC DOANH NGHIP NH VÀ VA TRÊN
A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH 66
4.1. Kt lun 66
4.2. Mt s khuyn ngh 69
4.2.1. Mt s khuyn ngh đi vi các NHTMCP trên đa bàn thành ph H
Chí Minh 69
4.2.2. Mt s khuyn ngh đi vi các DNNVV trên đa bàn thành ph H Chí
Minh 80
4.3. Mt s kin ngh viăcácăcăquanăcóăthm quyn 81
4.3.1. Kin ngh vi y Ban Nhân Dân Thành Ph H Chí Minh 81
4.3.2. Kin ngh đi vi các t chc hip hi 82
4.3.3. Kin ngh khác đi vi c quan có thm quyn khác 83
KT LUNăCHNGă4 85
KT LUN 86

Doanh nghip nh và va
Eximbank
Vietnam Export Import Bank
Ngân hàng Xut Nhp Khu
Vit Nam
GDP
Gross Domestic Product
Tng sn phm quc ni
L/C
Letter of Credit
Tín dng chng t
M & A
Mergers and Acquisitions
Mua bán và sáp nhp
MBBank
Military Commercial Joint Stock
Bank
Ngân hàng TMCP Quân i
NHTM

Ngân hàng thng mi
NH

Ngân hàng
NHNN

Ngân hàng Nhà nc
NHTMCP

Ngân hàng thng mi c phn

9
3
Bng 1.3
Phân loi DNNVV theo khu vc kinh t  Vit Nam
9
4
Bng 1.4
Tng hp các bin và du k vng
30
5
Bng 2.1
Mt s ch tiêu kinh t xã hi c bn trên đa bàn
33
6
Bng 2.2
S lng các DNNVV đng kỦ thành lp mi và
ngng hot đng qua các nm ti thành ph H Chí
Minh
36
7
Bng 2.3
D n tín dng ca h thng NHTMCP đi vi nn
kinh t thành ph H Chí Minh qua các nm
39
8
Bng 2.4
D n cho vay các DNNVV  mt s ngân hàng trên
đa bàn thành ph H Chí Minh thi đim 31/12/2013
40
9
DANH MC CÁC HÌNH
TT
TH T HÌNH
TÊN HÌNH
TRANG
1
Hình 1.1
Quy trình nghiên cu ca nhóm Edmore
Mahembe
25
2
Hình 2.1
Biu đ s lng DNNVV trên đa bàn thành
ph H Chí Minh t nm 2009 đn nm 2013
36
3
Hình 2.2
Các DNNVV đã vay vn ngân hàng và có nhu
cu vay vn ngân hàng trong mu điu tra
43
1


vay.
Xut phát t thc tin đó, tôi chn đ tài “Các nhân t nh hng đn kh
nng tip cn vn tín dng ngân hàng ca các doanh nghip nh và va trên đa
bàn thành ph H Chí Minh” làm đ tài lun vn nghiên cu.
2. Mc tiêu nghiên cu
- ánh giá thc trng tip cn ngun tín dng ngân hàng ca các DNNVV trên
đa bàn Thành ph H Chí Minh.
- Phân tích các yu t nh hng đn vic tip cn ngun tín dng ngân hàng
ca các DNNVV trên đa bàn thành ph H Chí Minh.
-  xut kin ngh và đa kin ngh nhm m rng vic tip cn ngun tín
dng ngân hàng ca các DNNVV, nhm đem đn cho các doanh nghip
ngun vn vi chi phí thp đng thi phát trin mng kinh doanh tín dng
doanh nghip ca các ngân hàng thng mi.
3. iătng,ăphngăphápăvƠăphm vi nghiên cu
 iătng nghiên cu
- i tng nghiên cu ca đ tài là tình hình và kh nng tip cn ngun tín
dng ngân hàng ca các DNNVV trên đa bàn thành ph H Chí Minh.
 Phngăphápănghiênăcu
 kim đnh và nhn din các nhân t nh hng đn kh nng tip cn tín
dng ngân hàng ca các DNNVV, đ tài thc hin các bc sau:
 Thu thp d liu nghiên cu bng bng câu hi và k thut phng vn
các nhà qun lỦ ti các DNNVV trên đa bàn nghiên cu. Kích thc
mu là 220 đc la chn theo phng pháp ngu nhiên phân cm.
3

 Nghiên cu dùng phng pháp thng kê mô t và hi quy bng mô
hình Probit đ kim đnh các nhân t nh hng đn kh nng tip cn
tín dng ngân hàng ca các DNNVV trên đa bàn nghiên cu.
 Phm vi nghiên cu
 V không gian: Nghiên cu thông qua kho sát các DNNVV hot đng ti

vi các doanh nghip và ngân hàng nhm tng kh nng tip cn tín dng
cho b phn doanh nghip này. Lun vn cng khuyn ngh vi các hip hi,
các c quan qun lỦ nhà nc và các t chc khác có th vn dng nhm góp
phn nâng cao kh nng tip cn vn tín dng ngân hàng ca các DNNVV
trên đa bàn nghiên cu.
5. Kt cu ca lunăvn
Ngoài phn M đu, Kt lun, Mc lc, Danh mc ký hu các ch vit tt,
Danh mc các bng, Danh mc các hình và các Ph lc; lun vn đc b cc theo
04 chng:
- Chng 1: Tng quan v các nhân t nh hng đn kh nng tip cn tín
dng ngân hàng ca doanh nghip nh và va
- Chng 2: Thc trng kh nng tip cn tín dng ngân hàng ca các
DNNVV trên đa bàn thành ph H Chí Minh
- Chng 3: Phng pháp và kt qu nghiên cu v các nhân t nh hng
đn kh nng tip cn tín dng ngân hàng ca các doanh nghip nh và
va trên đa bàn thành ph H Chí Minh
- Chng 4: Mt s khuyn ngh nhm nâng cao kh nng tip cn tín
dng ngân hàng ca các doanh nghip nh và va trên đa bàn thành ph
H Chí Minh
5

CHNGă1
TNG QUAN V CÁC NHÂN T NHăHNGăN KH NNGăTIP
CN TÍN DNG NGÂN HÀNG CA DOANH NGHIP NH VÀ VA

1.1. NhngăvnăđăcăbnăvădoanhănghipănhăvƠăva
1.1.1. Tng quan v doanh nghip
1.1.1.1. Khái nim Ếa ếoanh nghip
Khon 1 và 2 iu 4 Lut doanh nghip s 60/2005/QH11 ngày 29 tháng 11
nm 2005 thì doanh nghip đc hiu nh sau: Doanh nghip là t chc kinh t có

thành viên hp danh). Thành viên hp danh phi là cá nhân và chu trách
nhim bng toàn b tài sn ca mình v các ngha v ca công ty. Ngoài
ra trong công ty hp danh còn có các thành viên góp vn.
 Doanh nghip t nhân là doanh nghip do mt cá nhân làm ch và t chu
trách nhim bng toàn b tài sn ca mình v mi hot đng ca doanh
nghip. Mi cá nhân ch đc quyn thành lp mt doanh nghip t nhân.
Da vào ệnh vẾ hoỏ đng Ệinh ếoanh, ẾáẾ ếoanh nghip Ếó ỏh đẾ Ếhia
ỏhành: ếoanh nghip ỏài Ếhính và ếoanh nghip phi ỏài Ếhính.
 Doanh nghip tài chính là doanh nghip hot đng trong lnh vc tài
chính, là các t chc tài chính trung gian nh các ngân hàng thng mi,
các công ty tài chính, các công ty bo him… Nhng doanh nghip này
cung ng cho nn kinh t các dch v tài chính, tin t, bo him…
 Doanh nghip phi tài chính là các doanh nghip ly hot đng sn xut
kinh doanh các hàng hóa và dch v thông thng là chyu.
Da vào quy mô Ệinh ếoanh ngi ỏa Ếhia ếoanh nghip ỏhành ếoanh nghip
ện, ếoanh nghip va và ếoanh nghip nh.
Vic quy đnh tiêu thc nh th nào là doanh nghip ln, DNNVV là tùy
thuc vào điu kin kinh t, xã hi ca tng nc trong tng giai đon cth.
Thông thng nhng tiêu thc đc la chn là: S lng cán b công nhân
viên bình quân, vn đu t, tng tài sn, doanh thu tiêu th. Riêng  Vit Nam hin
nay thì cn c vào hai tiêu thc là s lao đng làm vic bình quân và tng ngun
7

vn đ phân loi doanh nghip thành siêu nh, doanh nghip nh và doanh nghip
va.
Vic phân loi theo tiêu thc này nhm giúp cho Nhà nc có nhng chin
lc và nhng chính sách hp lỦ nhm h tr phát trin các DNNVV trong tng
thi k, tng giai đon phát trin kinh t xã hi c th, đc bit là trong lúc nn kinh
t đang gp nhiu khó khn nh lm phát, khng hong ….
1.1.2. Tiêu chun doanh nghip nh và va

 Có s kiêm nhim các chc
nng trong công ty
 Có b máy qun lỦ công ty
 Có s phân chia chc nng
rõ ràng gia các b phn
Nhân viên
 Không có bng cp chuyên
môn
 Có kin thc tng quát
 Có bng cp chuyên môn
 Có s chuyên môn hóa trong
kin thc ln công vic
T chc
Liên lc ch yu thông qua t
cách cá nhân
Thông tin truyn thông mang
tính chính thc
Bán hàng
V th cnh tranh không xác
đnh và không chc chn
V th cnh tranh mnh
Mi quan h vi
ngi mua
Không n đnh
Có mi quan h dài hn vng
chc
Nng sut
Cn c ch yu vào lao đng
Cn c ch yu vào ngun
vn, quy mô kinh t

Vùngăkinhătămiăni
EU
USA
ASIA(Mlysia)
EGYPT
GHANA
BRAZIL
RUSSIA
INDIA
CHINA Công
nghip
Thngă
mi
Cáchăgi
Small and

Medium
Enterprise
Săngiălaoăđng
Siêuănh
< 10
0
< 5
1 – 4
n 5
n 19
n 9
0
0
0
Nh
< 50
< 100
5 – 50
5 – 14
6 – 29
20 – 99
10 – 49
15 – 100
0
< 300
Va
< 250
< 500
51 – 150
15 – 49

≤ 60 triu
Rs
< 30 Y
Va
67 triu $
0
n 25 triu
RM
0
1 triu $
0
0
≤ 1 t
RUB
≤ 99 triu
Rs
≤ 300
triu Y
[Ngun: Liỏeọaỏuọe Review, tr.23]
 Vit Nam, tiêu chí phân loi DNNVV đc quy đnh ti Khon 1, iu 3,
Ngh đnh s 56/2009/N-CP ngày 30/6/2009 ca Chính ph v nh ngha
DNNVV:
DNNVV là c s kinh doanh đã đng kỦ kinh doanh theo quy đnh pháp lut,
đc chia thành ba cp: siêu nh, nh, va theo quy mô tng ngun vn (tng
ngun vn tng đng tng tài sn đc xác đnh trong bng cân đi k toán ca
doanh nghip) hoc s lao đng bình quân nm (tng ngun vn là tiêu chí u tiên),
c th nh sau:
Bng 1.3 Phân loi DNNVV theo khu vc kinh t  Vit Nam
Quy mô
Doanh

10 ngi tr
xung
20 t đng
tr xung
T trên 10
ngi đn
200 ngi
T trên 20 t
đng đn
100 t đng
T trên 200
ngi đn
300 ngi
Thng mi
và dch v
10 ngi tr
xung
20 t đng
tr xung
T trên 10
ngi đn
50 ngi
T trên 10 t
đng đn 50
t đng
T trên 50
ngi đn
100 ngi
[Ngun: Ngh đnh Ỏ 56/2009/N-CP, tr.27]
10

11

tip vào sn xut nên mc đ chuyên môn trong qun lỦ không cao. Các
DNNVV hot đng ch yu da vào nng lc và kinh nghim ca bn
thân ch doanh nghip nên b máy qun lỦ thng gn nh, các quyt
đnh trong qun lỦ cng đc thc hin rt nhanh chóng.
- Trình đ tay ngh ca ngi lao đng thp: các ch DNNVV thng
không đ nng lc cnh tranh vi các doanh nghip ln trong vic thuê
nhng ngi lao đng có tay ngh cao do hn ch v kh nng tài chính.
Ngoài ra, s không n đnh khi làm vic cho các DNNVV, c hi đ phát
trin thp ti các doanh nghip này cng tác đng làm cho nhiu lao đng
có k nng không mun làm vic cho khu vc này.
- Kh nng v công ngh thp do không đ tài chính cho vic nghiên cu,
trin khai, nhiu DNNVV cho dù có nhng sáng kin công ngh nhng
không đ tài chính cho vic nghiên cu trin khai nên không th hình
thành công ngh mi hoc b các doanh nghip ln mua vi giá r.
1.1.4. Vai trò ca doanh nghip nh và va
DNNVV tuy là nhng doanh nghip có quy mô nh v vn, lao đng và
doanh thu, nhng có vai trò quan trng trong nn kinh t, bi nó chim t trng ln
(Theo Hip Hi Các DNNVV,  nc ta DNVVN chim khong 95% trong tng s
doanh nghip đng kỦ), vì th nó đóng góp vào tng sn lng và to vic làm là rt
đáng k.
Hin nay, đi vi nhiu quc gia các DNVVN vn là xng sng trong s
phát trin ca nn kinh t. Trong điu kin ngày nay, s phát trin ca chuyên môn
hóa và hp tác hóa đã không cho phép mt doanh nghip t khép kín chu trình sn
xut kinh doanh mt cách có hiu qu mà thay vào đó là các DNVVN là v tinh ca
doanh nghip ln t ra rt thích hp.
Nhng nét c bn v vai trò ca DNNVV c th nh sau:
- Các DNNVV cung cp mt lng sn phm hàng hóa dch v đáng k
cho nn kinh t.

bên cho vay.
13

- Giai đon hoàn tr: sau thi gian s dng vn vay bên đi vay phi hoàn
tr cho bên cho vay mt giá tr vn ln hn giá tr lúc cho vay. Phn
chênh lch đó có th xem là li tc ca bên cho vay.
1.2.2. c đim ca tín dng ngân hàng đi vi DNNVV
Xut phát t đc đim ca các DNNVV nh quy mô vn và tài sn nh bé;
s sách và báo cáo k toán không rõ ràng, minh bch; s dng công ngh lc hu
trong sn xut kinh doanh; trình đ tay ngh công nhân viên cng nh trình đ qun
lỦ ca ch doanh nghip còn  mc thp…. Do đó, quan h tín dng gia DNNVV
vi các ngân hàng thng mi có nhng đc đim sau đây:
 Th nht, v quy mô tín dng: rt thp nu tính bình quân trên mt DNNVV.
 Th hai, v thi hn tín dng: ch yu là vay ngn hn.
 Th ba, v đm bo tín dng: hu ht các DNNVV phi có tài sn đm bo khi
vay vn các ngân hàng thng mi.
 Th t, v mc đích s dng ca vn vay: ch yu s dng b sung vn lu
đng.
 Th nm, v lãi sut: ít đc u đãi lãi sut, lãi sut theo s n đnh ca các
ngân hàng thng mi do DNNVV cha có s tín nhim cao t các ngân hàng
thng mi.
 Th sáu, v kh nng hoàn tr n vay: DNNVV d gp khó khn trong vic tr
n vay khi có s bin đng trên th trng tài chính, tin t nh: lm phát, khng
hong kinh t, tài chính ….
1.2.3. Mt s hình thc tín dng ngân hàng đi vi các DNNVV
S phát trin ca nn kinh t kéo theo mi quan h tín dng ngân hàng ngày
càng đa dng và phc tp thông qua các hình thc khác nhau. Có rt nhiu cách
phân loi tín dng ngân hàng da vào các cn c khác nhau tùy theo mc đích
nghiên cu. Tuy nhiên ngi ta thng phân loi theo mt s tiêu thc sau:
 Phân loi theo thi gian cp tín dng:

chit khu và bo lãnh.
15

 Tín dng không có bo đm: là loi hình tín dng mà các khon cho vay phát
ra không cn tài sn th chp mà ch da vào tín chp. Loi hình này thng
đc áp dng vi khách hàng truyn thng, có quan h lâu dài và sòng phng
vi ngân hàng, khách hàng này phi có tình hình tài chính lành mnh và có
uy tín đi vi ngân hàng nh tr n đy đ, đúng hn c gc ln lãi, có d án
sn xut kinh doanh kh thi, có kh nng hoàn tr n
 Phân loi theo tng sn phm tín dng:
 Cho vay theo hn mc tín dng: là s d n cho vay cao nht mà ngân hàng
cam kt s thc hin cho mt khách hàng, có hiu lc trong mt thi gian
nht đnh, thng là mt nm. Hn mc tín dng đc xác đnh trên c s
nhu cu vay vn ca khách hàng và kh nng đáp ng ca ngân hàng. Khi đã
đc ngân hàng n đnh hn mc tín dng thì khách hàng đc quyn vay
vn vi s d trong phm vi ca hn mc tín dng đó. Nu khách hàng vay
tr nhiu đt trong k thì tng s tin cho vay có th vt quá hn mc tín
dng nhiu ln, điu này càng tt vì vòng quay vn tín dng ngân hàng gia
tng. Cho vay theo hn mc tín dng có đc đim sau: (1) Luân chuyn vn
tín dng ngân hàng tham gia toàn b vào vòng quay vn ca doanh nghip,
t khâu d tr đn khâu sn xut và lu thông; (2) Vn tín dng ngân hàng
phát sinh theo nhu cu ca quá trình tun hoàn luân chuyn vn mà không
ph thuc vào tình hình d tr vt t, hàng hóa; (3) Do vn tín dng ngân
hàng tham gia vào toàn b quá trình luân chuyn vn ca doanh nghip nên
các th tc cho vay đc thc hin đn gin dn, to điu kin cho doanh
nghip nhn đc vn kp thi.
 Cho vay tng ln: Áp dng cho các t chc kinh t có nhu cu vay vn
không thng xuyên có tính cht đt xut, không đc n đnh hn mc tín
dng. Cho vay tng ln có đc đim sau: (1) Vn tín dng ngân hàng ch
tham gia vào mt giai đon hay mt quy trình nht đnh trong chu k sn

hng tuân th theo “Quy tc thc hành thng nht v tín dng chng t”
(Uniform Cuctoms and Practice for Documentary Credits – UCP).