BăGIỄOăDCăVÀăÀOăTOă
TRNGăIăHCăKINHăTăTP. HăCHÍ MINH

NGUYNăTHăTHANHăNHANH

LUNăVNăTHCăSăKINHăT
NGIăHNGăDNăKHOAăHC:

PGS.ăTSăNguynăVnăNgãi

Tp. H Chí Minh – 2013

LI CAM OAN

Tôi tên là Nguyn Th Thanh Nhanh, tác gi lun vn tt nghip cao hc này.
Trong quá trình thc hin lun vn, tôi đã t mình nghiên cu tài liu và trao đi
vi ging viên hng dn.
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca tôi, các s liu và kt qu
nghiên cu là trung thc.
Tôi xin hoàn toàn chu trách nhim vi cam kt trên.

TP. H Chí Minh, ngày 21 tháng 10 nm 2013
Ngi thc hin lun vn

NGUYN TH THANH NHANH

MC LC

Trang
Trang ph bìa
Li cam đoan

chính thc 17
2.3. Kh nng tip cn tín dng chính thc ca doanh nghip 18
2.4. Các nghiên cu v tín dng chính thc đi vi doanh nghip 20
2.5. Tín dng chính thc đi vi doanh nghip Bn Tre 26
2.6. Mô hình và gii thuyt nghiên cu 27
2.6.1. Mô hình nghiên cu 27
2.6.2. Gi thuyt nghiên cu 28
CHNG 3. PHNG PHÁP NGHIÊN CU 31
3.1. Thit k nghiên cu 31
3.1.1. Nghiên cu s b 31
3.1.2. Nghiên cu chính thc 32
3.2. Thang đo và các bin trong mô hình 32
3.2.1. Ch s hu doanh nghip 33
3.2.2. Hot đng ca doanh nghip 34
3.2.3. Nng lc ca doanh nghip 34
3.2.4. Quy trình cp tín dng 34
3.2.5. Chính sách/điu kin tín dng 35
3.2.6. Nng lc ca t chc tín dng 35
3.2.7. Thông tin bt cân xng 35
3.2.8. Hot đng ca c quan qun lý 35
3.2.9. Kh nng tip cn tín dng chính thc 36
3.3. i tng kho sát và phng pháp chn mu 36
3.4. Phng pháp thu thp d liu 38
3.5. Phng pháp phân tích kt qu 38

CHNG 4. KT QU NGHIÊN CU VÀ THO LUN 41
4.1. Gii thiu doanh nghip Bn Tre 41
4.2. Thông tin mu kho sát 43
4.3. Thc trng vay vn ca doanh nghip nh 44
4.4. Các nhân t nh hng đn kh nng tip cn tín dng chính thc ca

5.2.1. i vi nhân t tim nng phát trin doanh nghip 72
5.2.2. i vi nhân t thông tin bt cân xng 75
5.2.3. i vi nhân t môi trng chính sách 78
5.3. Kin ngh 79
TÀI LIU THAM KHO
PH LC

DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT

CQQL : Hot đng ca c quan qun lý
CSHDN : Ch s hu doanh nghip
CSTD : Chính sách/ điu kin tín dng
EFA : Phân tích nhân t khám phá
(Exploratory Factor Analysis)
HDDN : Hot đng ca doanh nghip
KMO : H s Kaiser – Mayer – olkin
KNTC : Kh nng tip cn tín dng chính thc
MLR : Mô hình hi qui bi
(Multiple Linear Regression)
NLDN : Nng lc ca doanh nghip
NLTD : Nng lc ca t chc tín dng
QTTD : Quy trình cp tín dng
Sig : Mc Ủ ngha quan sát
(Observed significance level)
SPSS : Phn mm thng kê cho khoa hc xã hi
(Statistical Package for the Social Sciences)
TNHH : Trách nhim hu hn
TP : Thành ph
TTBCX : Thông tin bt cân xng
USD : ô la

Bng 4.9. Kt qu phân tích khác bit v lnh vc hot đng 65
Bng 4.10. Kt qu phân tích sâu ANOVA s khác bit v lnh vc hot đng 65
Bng 4.11. Kt qu phân tích khác bit v loi hình doanh nghip 66

Bng 4.12. Kt qu phân tích sâu ANOVA khác bit v loi hình doanh nghip 67
Bng 4.13. Kt qu phân tích khác bit v quy mô vn 67
Bng 4.14. Kt qu phân tích khác bit v thi gian hot đng 68
Bng 4.15. Kt qu phân tích khác bit v mc đích vay vn 68
Bng 4.16. Kt qu phân tích sâu ANOVA s khác bit v mc đích vay vn 69
Bng 4.17. Kt qu phân tích khác bit v trình đ hc vn ch s hu 70
Bng 5.1. im bình quân các yu t tim nng phát trin doanh nghip 73
Bng 5.2. im bình quân các yu t thông tin bt cân xng 76
Bng 5.3. im bình quân các yu t môi trng chính sách 78
DANH MC CÁC HÌNH V,  TH
Trang
Hình 2.1. Mô hình nghiên cu 28
Hình 3.1. Quy trình nghiên cu đ xut 31
Hình 4.1. Mô hình nghiên cu hiu chnh 57 TÓM TT

Doanh nghip nh là loi hình doanh nghip đóng vai trò quan trng trong
phát trin kinh t tnh Bn Tre nói riêng và c nc nói chung. Không ch đóng góp
vào ngân sách nhà nc mà các doanh nghip này còn đóng vai trò tích cc trong
gii quyt vic làm, nâng cao mc sng ngi dân. Mt trong nhng vn đ ct lõi
cho s phát trin loi hình doanh nghip này chính là ngun vn, đây là khó khn

nm gn đây, s tin thu và phí mà các doanh nghip nh và va đã np vào ngân
sách nhà nc tng 18,4 ln. S đóng góp đã h tr rt ln cho vic chi tiêu vào
công tác xã hi và các chng trình phát trin. Do vy đã to ra khong 40% c hi
cho dân c tham gia đu t, hiu qu nht trong vic huy đng các khon tin đang
phân tán trong dân c, hình thành các khon vn đu t cho sn xut kinh doanh.
S liu ca Tng cc Thng kê đn ht ngày 31/12/2012 cho thy s doanh
nghip gii th và tm ngng hot đng trên c nc trong nm 2012 khong
55.000 doanh nghip, trong khi s lng doanh nghip đng kỦ thành lp mi ca
c nc vn tip tc xu hng gim khong 10% và vn đng kỦ gim khong
8,4%. im yu ln nht hin nay và có nh hng mnh nht đn hot đng kinh
doanh ca các doanh nghip chính là vn đ ngun vn. Nn kinh t và các doanh
nghip Vit Nam còn ph thuc rt nhiu vào vn vay t h thng tín dng ngân
hàng. Trong khi đó c cu ngun vn ca h thng ngân hàng còn nhiu ri ro, ch
yu là s dng ngun vn ngn hn đ cho vay trung và dài hn, do đó thiu ht
ngun vn trung và dài hn n đnh nn kinh t. Mc khác, do yu t khan him
ngun vn nên chi phí s dng vn trong nc vn còn  mc cao so vi các nc
trong khu vc và trên th gii (Lê Chí Hiu, 2012). Theo nghiên cu ca phòng
Thng mi và Công nghip Vit Nam, có đn 75% doanh nghip mun tìm vn
bng hình thc vay ngân hàng, nhng thc cht không phi đn v nào cng tip
cn đc. Hin ch có khong 30% các doanh nghip nh và va tip cn đc
ngun vn t ngân hàng, 70% còn li phi s dng vn t có hoc vay t ngun
2

khác, hiu qu hot đng ca các ngân hàng cng b st gim, tng trng tín dng
thp, khó khn trong thu n, n xu có xu hng tng cao. Theo phát biu ca ông
V Tin Lc ti bui ta đàm “Gii pháp vn cho doanh nghip” ngày 10/05/2011,
tip cn vn đang là mt trong nhng rào cn chính cho khu vc doanh nghip nh
và va, đa s nhng doanh nghip ln có uy tín và thng hiu mi đáp ng đc
nhng yêu cu ca ngân hàng.
Hin nay, các chng trình và chính sách h tr doanh nghip nh và va

mc tài sn th chp cha đa dng hóa nh hàng trong kho, khon phi thu, ; 80%
cho rng t l lãi sut hoc điu kin cho vay cha phù hp; bên cnh đó còn bt
ngun t nguyên nhân thiu thông tin.
Bn Tre là mt tnh thuc khu vc đng bng sông Cu Long đc hình
thành bi ba dãy cù lao. Bên cnh thun li v giao thông đng thy, vi công
trình Cu Rch Miu và cu Hàm Luông đã ni lin h thng giao thông đng b
to điu kin phát trin kinh t tnh nhà. Cùng vi th mnh v kinh t bin và thy
hi sn, Bn Tre còn có th mnh v cây n qu, hoa king và du lch. Ngh quyt
s 34/NQ-CP ngày 11 tháng 8 nm 2009 đã hình thành thành ph Bn Tre trên c
s th xã Bn Tre.
c công nhn đô th loi III và cng là trung tâm kinh t - xã hi và vn
hóa ca tnh, đây đc xem là ni có nn kinh t phát trin mnh nht tnh vi các
xí nghip may mc, ch bin thc phm, sn xut hàng th công phc v cho hot
đng xut khu. ng thi đây cng là ni tp trung phn ln các doanh nghip nh
và va, đc bit là các doanh nghip nh đóng vai trò quan trng trong phát trin
kinh t và đáp ng nhu cu ngi tiêu dùng. Nhng có phi tt c các doanh nghip
đu có th tip cn đc ngun tín dng chính thc đ b sung nhu cu vn cho
hot đng ca doanh nghip. Vì vy, câu hi đt ra là: (1) các doanh nghip nh 
đây tip cn đc vi nhng ngun vn tín dng chính thc nào? (2) mc đ tip
cn vi ngun vn đó ra sao? (3) yu t nào nh hng đn kh nng tip cn vi
các ngun vn đó ca doanh nghip nh? (4) doanh nghip cn có nhng gii pháp
v vn nào đ đáp ng nhu cu vn. Do đó, nghiên cu ắCác nhơn t nh hng
đn kh nng tip cn tín dng chính thc ca các doanh nghip nh  thƠnh
4

ph Bn Tre” nhm đy mnh tc đ phát trin ca loi hình doanh nghip này,
đóng góp phn ln vào phát trin kinh t tnh là vn đ cn thit và là mc tiêu
chính ca nghiên cu.
1.2. Mc tiêu nghiên cu
Phát trin t các câu hi đc đt ra liên quan đn kh nng tip cn ngun

Phng pháp hi qui tng quan đc s dng đ xác đnh các nhân t nh
hng và mc đ nh hng đn kh nng tip cn tín dng chính thc ca doanh
nghip nh.
1.6. ụ ngha nghiên cu
V mt lý thuyt, đ tài đã h thng hóa nhng vn đ lý lun v doanh
nghip nh và va, lý lun c bn v tín dng chính thc đi vi loi hình doanh
nghip này, kt hp vi thc tin liên quan giúp ngi đc tip cn d dàng và tng
quát hn v vn đ tín dng đi vi doanh nghip nh và va.
V mt thc tin, trên c s ngun d liu đc thu thp, đ tài đi sâu phân
tích nhng nhân t nh hng đn kh nng tip cn ngun tín dng chính thc ca
nhóm doanh nghip nh, t đó rút ra kt lun, hn ch và các nguyên nhân ch cht
tác đng đn mi quan h tín dng này, đ xut các gii pháp có th tham kho và
vn dng trong thc tin. V phía doanh nghip nh có th tng kh nng tip cn
ngun tín dng chính thc. V phía ngân hàng và các t chc tín dng khác có th
thc hin hiu qu hot đng cho vay tín dng đi vi các doanh nghip. ng thi,
đ tài này còn là ngun tài liu tham kho đi vi các c quan hu quan trong hot
đng qun lý.
1.7. Kt cu ca nghiên cu
Ni dung ca đ tài nghiên cu bao gm 5 chng:
Chng 1: Gii thiu tng quan v đ tài nghiên cu
Chng 2: Trình bày c s lý thuyt liên quan đn các khái nim nghiên cu,
xây dng mô hình và gi thuyt phc v cho nghiên cu.
Chng 3: Trình bày quy trình nghiên cu, xây dng thang đo dùng đ đo
lng các khái nim nghiên cu và các phng pháp phân tích s dng trong
nghiên cu.
6

Chng 4: Trình bày kt qu kim đnh mô hình và phân tích kt qu nghiên
cu thu đc.
Chng 5: Tóm tt nhng kt qu chính ca nghiên cu, đ xut mt s

theo Lut Hp tác xã; (3) doanh nghip t nhân; (4) công ty hp danh; (5) công ty
TNHH; (6) công ty C phn; (7) doanh nghip 100% vn đu t trc tip ca nc
ngoài, doanh nghip liên doanh (Cc Thng kê Bn Tre, 2013).
8

5.4.2. Tiêu chun phân loi doanh nghip nh
5.4.2.1. Tiêu chun ca mt s quc gia trên th gii
Theo T chc Hp tác Kinh t và Phát trin, đc trng ca doanh nghip nh
và va không ch phn ánh các khía cnh kinh t ca mt quc gia mà còn là khía
cnh xã hi và vn hóa. Chính các khía cnh khác nhau này đa đn các đnh ngha
và các tiêu chí khác nhau ca các doanh nghip nh và va t các quc gia khác
nhau. Trong khi mt s quc gia chn tiêu chí s lng lao đng là tiêu chí c bn
thì mt s quc gia li chn vn đu t, mt s khác chn cách kt hp các tiêu chí
nh s lng lao đng, vn đu t, doanh thu và theo ngành hot đng.
Theo C quan bo lãnh đu t đa phng và T chc tài chính quc t,
doanh nghip nh là doanh nghip đáp ng hai trong ba điu kin: (1) di 50 lao
đng, (2) tng tài sn di 3 triu USD, (3) tng doanh thu hàng nm di 3 triu
USD. Theo din đàn hp tác kinh t Châu Ễ Thái Bình Dng, tiêu chun ph bin
nht là s lng lao đng. Doanh nghip nh và va có di 100 lao đng, trong đó
doanh nghip va s dng t 20 đn 99 lao đng, doanh nghip nh s dng t 5
đn 19 lao đng, doanh nghip siêu nh s dng di 5 lao đng bao gm qun lý.
Theo Liên minh Châu Âu, doanh nghip nh và va đc phân loi da vào
ba tiêu chí: s lao đng, tng doanh thu hàng nm và tng tài sn hàng nm. Doanh
nghip nh và va là doanh nghip có di 250 lao đng và doanh thu hng nm
di 50 triu Euro và/ hoc tài sn hng nm di 43 triu Euro. Trong đó doanh
nghip nh có di 50 lao đng và doanh thu hng nm di 10 triu Euro và/ hoc
tng tài sn di 10 triu Euro. Doanh nghip siêu nh có di 10 lao đng và
doanh thu di 2 triu Euro và/ hoc tng tài sn di 2 triu Euro.
Theo ngân hàng Th gii, doanh nghip nh và va là doanh nghip đáp ng
ít nht hai trong ba tiêu chí: nhân viên, tài sn và doanh thu hàng nm. C th doanh

Ngành bán buôn: di 50 lao đng và tài sn di 200 triu Won
Philippin
Công nghip quy mô nh và va: tng tài sn trên 250 nghìn và
di 1 triu Pêsô
Công nghip quy mô nh: lao đng t 5 đn 99 ngi, tng tài
sn t 100 nghìn đn 1 triu Pêsô
Singapore
Doanh nghip nh: Tài sn c đnh di 5 triu đô la Sing
Doanh nghip va: Vn c đnh t 5 đn 10 triu đô la Sing
ài Loan
Ngành ch to: vn di 40 triu ài t, tài sn di 120 triu
ài t
Ngành khoáng sn: Vn di 40 triu ài t
Ngành thng mi, vn ti: Doanh thu hng nm di 40 triu
ài t
Thái Lan
Công nghip quy mô nh: vn đng kỦ di 2 triu Bt và lao
đng di 50 ngi
M
Ngành ch to: lao đng di 500 ngi, ch to ô tô di 1.000
ngi
Ngành dch v bán l: doanh thu hng nm di 80.000 USD
Ngành bán buôn: doanh thu hng nm di 220.000 USD
Ngành nông nghip: doanh thu hng nm di 1 triu USD

Ngun: Võ c Toàn (2012)

10

5.4.2.2. Tiêu chun ti Vit Nam

nghip
siêu nh
Doanh nghip nh
Doanh nghip va
S lao
đng
Tng
ngun vn
S lao
đng
Tng
ngun vn
S lao
đng
Khu vc I.
Nông, lâm
nghip và
thy sn
10 ngi
tr xung
20 t đng
tr xung
T trên 10
ngi đn
200 ngi
T trên 20
t đng đn
100 t đng
T trên 200
ngi đn

T trên 50
ngi đn
100 ngi
Ngun: Ngh đnh s 56/2009/N-CP ngày 30 tháng 6 nm 2009
Trong đ tài nghiên cu này, đi tng kho sát là các doanh nghip nh
đang hot đng trên đa bàn nghiên cu đc xác đnh da vào c hai tiêu chí tng
ngun vn và s lao đng theo Ngh đnh mi nht ca Chính ph th hin trong
bng 1.2.
5.4.3. c đim chung ca doanh nghip nh và va Vit Nam
Doanh nghip nh và va  Vit Nam thuc nhiu thành phn kinh t vi
nhiu hình thc t chc doanh nghip: có th là doanh nghip có vn đu t nc
ngoài, doanh nghip nhà nc, doanh nghip t nhân, công ty TNHH, công ty c
phn, hp tác xã.
Là nhng doanh nghip có quy mô vn và lao đng nh: ch yu là nhng
doanh nghip khi s thuc khu vc kinh t t nhân, do đó gp nhiu khó khn
trong quá trình hot đng.
Kh nng qun lý hn ch: ch doanh nghip thng là lao đng ph thông,
k thut viên hoc k s t thành lp doanh nghip và vn hành da vào kinh
nghim. H va là ngi qun lý va tham gia sn xut nên chuyên môn hóa không
cao, phn ln h không đc qua khóa đào to chính quy và cng ít quan tâm đn
vic đào to đ nâng cao nng lc qun lý.
12

Trình đ tay ngh ca ngi lao đng thp: do hn ch v tài chính nên ch
doanh nghip không có kh nng cnh tranh vi các doanh nghip ln trong vic
thuê mn lao đng có tay ngh cao. ng thi ngi lao đng hoc nhóm tham
kho ca h còn tn ti nhiu đnh kin v khu vc kinh t này nh ri ro mt vic
làm ln, kh nng thng tin hn ch. Ngoài ra ngi lao đng cng ít đc đào to
do vn đ kinh phí nên trình đ và k nng lao đng thp.
Kh nng v công ngh thp: do không đ tài chính cho nghiên cu trin

trên, trong quan h tín dng, ngi cho vay ch chuyn giao quyn s dng vn cho
ngi đi vay trong mt thi gian nht đnh, không chuyn giao quyn s hu vn
cho vay. Ngi đi vay ch nhn đc quyn s dng, không nhn đc quyn s
hu vn vay y, cho nên h phi có trách nhim hoàn tr li vn vay khi đn hn
nh đã tha thun. Lng giá tr đc hoàn tr bao gm: lng giá tr vn gc ban
đu và mt phn giá tr tng thêm di dng li tc tín dng. Do đó, tín dng đc
hiu là s vn đng đc lp tng đi ca các lung giá tr t ch th cho vay sang
ch th đi vay và s quay v ngi cho vay c vn và lãi sau mt thi gian xác đnh.
iu này cho thy s vn đng các lung giá tr trong quan h tín dng khác vi s
vn đng trong các quan h phân phi khác nh phân phi ngân sách nhà nc hoc
bo him mang tính không hoàn tr hoc hoàn tr có điu kin.
Nh vy, cho dù quan h tín dng đc biu hin di phng thc nào thì
nó cng phi th hin đy đ ba đc trng sau: (1) ch làm thay đi quyn s dng,
không làm thay đi quyn s hu vn; (2) quá trình chuyn giao vn phi có thi
hn và thi hn này đc xác đnh da trên s tha thun gia các bên tham gia
quan h tín dng; (3) ch s hu vn đc nhn li mt phn thu nhp di dng
li tc tín dng. Nu thiu mt trong ba đc trng trên s không cu thành quan h
tín dng. C th, nu thiu đc trng th ba thì tr thành quan h mn vì không có
yu t li tc tín dng là khon chi phí ca ngi đi vay và thu nhp ca ngi cho
vay, nu thiu đc trng th hai và th ba thì đây là quan h biu tng hoc cho
luôn, còn nu thiu c ba đc trng thì không có quan h kinh t xy ra vì không có
s chuyn giao vn.