B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG
I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
TRN HU NAM
XÁC NH MC SN LÒNG CHI TR CA H
GIA ÌNH I VI DCH V THU GOM RÁC
THI SINH HOT THÀNH PH TÂY NINH LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
TS. PHM KHÁNH NAM
Tp. H Chí Minh, nm 2015
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan Lun vn này hoàn toàn do tôi thc hin. Các đon trích dn và
s liu s dng trong lun vn đu đc dn ngun và có đ chính xác cao nht trong
phm vi hiu bit ca tôi. Lun vn này không nht thit phn ánh quan đim ca
Trng i hc Kinh t thành ph H Chí Minh.
Tác gi lun vn
Trn Hu Nam
MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC T VIT TT
DANH MC BNG BIU
DANH MC HÌNH
3.3.4 Thu thp d liu mu điu tra 35
3.3.4.1 Cu trúc phiu phng vn 35
3.3.4.2 Cách thc thu thp 36
3.3.4.3 Phng pháp x lý s liu 36
CHNG 4: KT QU NGHIÊN CU 37
4.1 Hin trng qun lý CTR trên đa bàn thành ph Tây Ninh 37
4.1.1 Khi lng và thành phn CTR sinh hot 37
4.1.2 Hin trng thu gom và vn chuyn CTR sinh hot 38
4.1.3 ánh giá chung v h thng qun lý RTSH thành ph Tây Ninh 40
4.2 c đim kinh t xã hi ca mu điu tra 41
4.3 Nhn thc v môi trng và qun lý CTR ca HG 43
4.3.1 Vn đ môi trng quan tâm ca HG 43
4.3.2 Nhn thc ca ngi dân v phân loi rác ti ngun 45
4.4 ánh giá ca ngi dân v h thng thu gom rác hin ti 49
4.5 Kt qu phân tích mô hình hi quy 52
4.5.1 Kim đnh đ phù hp tng quát 52
4.5.2 Kim đnh s phù hp ca mô hình 52
4.5.3 Kim đnh mc đ gii thích ca mô hình 53
4.5.4 Kt qu kim đnh hin tng đa cng tuyn trong mô hình hi quy 54
4.5.5 Kt qu hi quy Binary Logistic 54
4.5.6 c lng Turnbull 58
CHNG 5: KT LUN – KIN NGH 60
5.1 Kt lun 60
5.2 Kin ngh 60
5.3 Hn ch ca đ tài và hng nghiên cu tip theo 63
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
Hình 4.1: S đ h thng thu gom và vn chuyn RTSH trên đa bàn Tp. Tây Ninh 39
Hình 4.2: Vn đ môi trng ti khu vc đang sng ca ngi phng vn 44
Hình 4.3: Nhn thc ca HG đi vi tình trng vt rác thi ra môi trng 44
Hình 4.4: Ý kin ca các HG v nguyên nhân vt rác ba bãi 45
Hình 4.5: Các ngun thông tin phân loi rác ti ngun do HG tip cn 46
Hình 4.6: ánh giá ca HG v s cn thit phân loi rác ti ngun 46
Hình 4.7: ánh giá ca HG v li ích ca vic phân loi rác ti ngun. 48
Hình 4.8: Mc đ phân loi rác ca HG 48
Hình 4.9: Lý do không thc hin phân loi cht thi có th tái ch 49
Hình 4.10: T l HG s dng dch v thu gom rác 50
Hình 4.11: Hình thc x lý rác ca HG không có h thng thu gom rác 50
Hình 4.12: Mc đ hài lòng ca HG đi vi h thng thu gom rác hin ti 51
TÓM TT LUN VN
Cht thi rn sinh hot phát sinh t các h gia đình là nguyên nhân gây nên tình
trng ô nhim môi trng, tác đng trc tip đn sc khe ca con ngi, gây mt cnh
quan đô th nu không đc thu gom trit đ. Hin ti t l thu gom CTR sinh hot ti
thành ph Tây Ninh mi đt khong 65% , thp hn nhiu so vi mc tiêu c th đn
nm 2015: 100% cht thi rn đô th phát sinh đc thu gom và x lý đm bo môi
trng theo Quyt đnh s 2046/Q-UBND ngày 21 tháng 11 nm 2013 ca y ban
nhân dân tnh Tây Ninh v vic phê duyt đ án Quy hoch cht thi rn trên đa bàn
tnh Tây Ninh đn nm 2020 đnh hng đn nm 2030. Tuy nhiên, khu vc nhà nc
hin không có đ ngun lc đ có th cung ng đy đ và tha đáng các dch v công
bao gm c dch v thu gom và vn chuyn rác thi, nht là đi vi khu vc dân c
sng tha tht, mt đ phân b thp, không thun tin cho vic giao thông. Do đó, vi
mc tiêu tìm hiu các yu t nh hng đn WTP ca h dân đi vi dch v thu gom
rác thi sinh hot và đ xut các gii pháp phù hp nhm m rng mng li thu gom
1
CHNG 1: GII THIU TÀI
Trong chng này trình bày ch yu là các phn: lý do chn nghiên cu, vn đ
nghiên cu, mc tiêu và câu hi nghiên cu, phm vi và đi tng nghiên cu, ý ngha
ca đ tài và kt cu ca lun vn.
1.1 t vn đ
Không ai ph nhn nhng li ích do phát trin kinh t đem li, tuy nhiên, s phát
trin không bn vng gây ra nhiu h ly đn môi trng t nhiên, làm nh hng đn
sc khe cng đng không nhng đi vi th h hin ti mà c th h tng lai. Khi
kinh t phát trin thì thu nhp ca ngi dân tng lên, nhu cu tiêu dùng cng tng và
lng rác thi theo đó cng tng. Vn đ ô nhim môi trng do RTSH ngày càng tr
nên bc xúc hn bao gi ht do đây chính là ngun gây ô nhim môi trng, tác đng
trc tip đn sc khe ca con ngi, gây mt cnh quan đô th.
Tây Ninh cng không ngoi l , cùng vi s tng trng kinh t mt cách mnh
m, tc đ tng trng GDP bình quân trong giai đon 2006 – 2010 đt 13,3%, riêng
nm 2010 – 2011 tng trng GDP đt 13,94% (Niên giám thng kê Tây Ninh, 2012)
thì vn đ ô nhim môi trng cng ngày càng gia tng , đc bit là ô nhim môi trng
do cht thi rn . Thành ph Tây Ninh là đn v trung tâm hành chính ca tnh Tây
Ninh, s phát trin kinh t làm gia tng lng ngi đn c trú, kéo theo lng rác thi
ra cng tng qua các nm. Hin nay, khi lng CTR sinh hot phát sinh khong 60
tn/ngày (S Tài nguyên và Môi trng tnh Tây Ninh, 2011), d báo khi lng CTR
sinh hot phát sinh khong đn nm 2020 là 173 tn/ngày và đn nm 2030 là 216
tn/ngày (UBND tnh Tây Ninh, 2013) s to áp lc ln cho công tác thu gom, vn
chuyn và x lý. Theo báo cáo ca S Tài nguyên và Môi trng tnh Tây Ninh
(2011), hin ti RTSH ch mi đc thu gom trong khu vc ni th ca thành ph và
mt s ch, cha th m rng đa bàn và nâng công sut thu gom do điu kin kinh phí
có hn. Vic thu gom rác thi ca khu vc dân c cha tt, lng rác đc thu gom rt
2
đi vi h thng thu gom, x lý RTSH hin ti.
Mc tiêu c th ca đ tài đc xác đnh da trên c s nghiên cu, thu thp s
liu, điu tra kho sát và phân tích s liu v ý kin ca HG đi vi mc giá mà h
sn lòng chi tr cho dch v thu gom, vn chuyn RTSH :
- o lng WTP ca HG đi vi dch v thu gom rác RTSH ti thành ph Tây
Ninh.
- Xác đnh các yu t nh hng đn WTP ca HG đi vi dch v thu gom
RTSH ti thành ph Tây Ninh.
- xut các gii pháp phù hp nhm m rng mng li thu gom RTSH ti
thành ph Tây Ninh, tin ti vic xã hi hóa ngành dch v này.
Nhm đt đc các mc tiêu nghiên cu trên, câu hi đc đt ra là:
- WTP ca HG đi vi dch v thu gom rác RTSH là bao nhiêu?
- Các yu t nh hng đn WTP ca HG đi vi dch v thu gom RTSH ti
thành ph Tây Ninh?
- Nhng gii pháp nào có th áp dng trong tình hình thc t ti đa phng nhm
m rng mng li thu gom RTSH ti thành ph Tây Ninh?
1.3 i tng và phm vi nghiên cu
Vi nhng lý do khách quan v thi gian thc hin và kinh phí hn ch, đ tài ch
đc thc hin trên đa bàn thành ph Tây Ninh, trong khong thi gian t tháng 10
nm 2014 đn tháng 3 nm 2015. CTR ti đô th bao gm nhiu loi khác nhau, phm
vi ca đ tài là tp trung vào CTR sinh hot ca các HG thi ra hàng ngày, không bao
gm: CTR y t, CTR nguy hi và CTR công nghip. i tng nghiên cu là các HG
4
riêng r trong phm vi phng 1, 2, 3, 4 (không bao gm: các h trong chung c, các
h cho thuê cn h/phòng tr, và các c s kinh doanh dch v, thng mi).
1.4 Ý ngha ca đ tài
Qua điu tra kho sát s liu ti các HG, da trên các ý kin v lng rác thi
mi ngày, nhu cu v tn sut thu gom, cht lng dch v thu gom, mc phí sn lòng
chi tr ca HG và các yu t tác đng đn mc phí này đ có th ci thin dch v thu
Chng 5: Kt lun và kin ngh
6
CHNG 2: C S LÝ LUN
Chng 2 trình bày các phng pháp đnh giá tin t ca hàng hóa và dch v phi
th trng, phng pháp đánh giá ngu nhiên và cách đo lng WTP. Ngoài ra, đ có
c s cho vic xây dng mô hình nghiên cu, tác gi cng đã tìm hiu mt s nghiên
cu trong và ngoài nc có liên quan ni dung nghiên cu ca đ tài.
2.1 Lý thuyt liên quan
2.1.1 Khái nim v tng giá tr kinh t
Chúng ta đã bit, tin t là phng tin chính trong lu thông hàng hoá, nhng
không phi bt c loi hàng hoá nào cng đc xác đnh thông qua tin t, đc bit là
hàng hoá môi trng, đi vi nhng loi hàng hoá này khó có th cân đo đong đm và
khó có th đnh lng đc. Do đó, tht bi th trng thng din ra đi vi nhng
loi hàng hoá này vì cha đnh giá hoc đnh giá cha phù hp.
Theo lý thuyt kinh t, tng giá tr kinh t ca tài nguyên môi trng chính là
tng giá tr s dng và các giá tr không s dng ca tài nguyên môi trng đó
(Munasinghe,1993), c th:
TEV = UV + NUV (2.1)
Trong đó:
TEV (Total economic value) : Tng giá tr kinh t ca tài nguyên môi trng
UV (Usefull value) : Giá tr s dng
NUV (Non usefull value) : Giá tr không s dng
Giá tr s dng (UV) là giá tr rút ra t hiu qu s dng thc ca tài nguyên môi
trng. Chng hn, ngi dân vào rng ly ci, g đ đun nu; đi ngm nhìn các danh
lam thng cnh. Hay nói cách khác, đây chính là giá tr mà các cá nhân gn vi vic
tiêu dùng mt cách trc tip hay gián tip các dch v tài nguyên môi trng cung cp
7
trc tip
Li ích
t các
chc
nng
sinh thái
Giá tr
trc tip
và gián
tip
tng lai
Giá tr s
dng và
không s
dng cho
tng lai
Giá tr t
nhn
thc s
tn ti
ca tài
nguyên
Thc
phm,
sc
khe, du
lch, gii
trí
Kim
soát l,
s dng trong tng lai.
Giá tr đ li (Bequest Value - BV) chính là phn giá tr thu đc t s mong
mun s bo tn các ngun tài nguyên môi trng cho th h hin ti và tng lai. i
vi nhiu ngun tài nguyên môi trng thì tng giá tr phi s dng có th ln hn rt
nhiu so vi tng giá tr ca tài nguyên môi trng.
Giá tr tn ti (Existence Value - EV) là thành phn hin có trong ni ti bn thân
các tài nguyên môi trng, hay nhng giá tr này có đc qua các cá nhân nhn bit
đc s tn ti ca tài nguyên môi trng.
i vi nhiu ngun tài nguyên môi trng thì tng giá tr phi s dng có th ln
hn rt nhiu so vi tng giá tr ca tài nguyên môi trng.
T đó biu thc (2.1) có th vit li nh sau:
TEV = DUV + IUV + OV + BV + EV (2.2)
10
Trong đó:
DUV: Giá tr s dng trc tip.
IUV: Giá tr s dng gián tip.
OV (Option Value): Giá tr la chn đc hình thành khi mt cá nhân có
th t đánh giá cách la chn đ giành các ngun tài nguyên môi trng trong
tng lai.
BV (Bequest Value): Giá tr lu truyn chính là phn giá tr có đc t s
mong mun bo tn.
EV (Existense Value): Giá tr tn ti hay giá tr hin hu là giá tr ca bn
thân s tn ti ca ngun tài nguyên môi trng đc nhn bit bi mt cá
nhân.
Giá tr không s dng có th nhn đc bng cách ly tng giá tr tài nguyên tr
đi giá tr s dng ca nó: NUV = TEV – UV (2.3)
2.1.2 Phng pháp đánh giá ngu nhiên
2.1.2.1 Ni dung ca phng pháp
Phng pháp CVM dùng các k thut phng vn cá nhân đ đnh giá loi hàng
nhiu.
Theo Turner, Pearce, Bateman (1995) khi đem so sánh 2 dng trên các nhà phân
tích cho rng WTA cao hn WTP rt nhiu, trên lý thuyt WTP và WTA có giá tr
tng đng nhng thc t khác nhau hoàn toàn.
WTP đc th hin mc đ a thích ca mt cá nhân v mt mt hàng nào đó.
12
đây mt hàng đó là dch v thu gom RTSH, là mt mt hàng mà ch khi cá nhân nhn
thc đc hu qu ca vic ô nhim môi trng; li ích ca vic hng th không khí
trong lành, đ đánh giá ngi dân v WTP bao nhiêu tin đ đc hng nhng li ích
khi dch v thu gom RTSH đc trin khai.
Còn WTA là ngc li khi h không thích mt điu gì đó, h cng s sn lòng tr
mt mc giá nào đó đ tránh nó hoc sn lòng chp nhn mc đn bù nào đó đ chu
đng điu mà h không thích.
So sánh khi hi v WTP, ngi đc hi thng tr li WTP ti thiu, nhng khi
hi v WTA h s tr li mc chp thun ti đa, vì WTP chu nh hng bi gii hn
thu nhp ca ngi đc phng vn còn WTA thì không b nh hng. iu này có th
đc gii thích rng s a thích là la chn ca con ngi không hoàn toàn ging
nhau.
Phng pháp phng vn trc tip thng đc áp dng nhiu trong tt c các
nghiên cu, nht là trong phng pháp đnh giá ngu nhiên, nó giúp ngi điu tra và
ngi đc phng vn gn gi thân thin d dàng trao đi các thông tin, đa ra nhiu
tình hung gi đnh, đng thi kt hp nhiu dn chng, minh ha đ chng minh tình
hung nào tt nht đ ngi đc hi so sánh la chn, kt qu cht lng cuc phng
vn đc tt hn. Hn ch ca phng pháp này đòi hi ngi đi điu tra phi nm
vng chuyên môn yêu cu mc đích ca vic điu tra, các tình hung gi đnh đ phân
tích, tn nhiu thi gian, chi phí và công sc.
(3) Thiên lch mt phn – toàn phn: Nu ngi ln đu tiên đc hi WTP cho
mt phn tài sn và sau đó đc hi đánh giá cho toàn b thì s tin đc phát biu là
nh nhau vì tng ngân sách ca h n đnh, do đó d sai lch khi hi quy mô rng ln.
nh tm quan trng ca vn đ đnh giá, tng hp các câu hi đc hi, và chi phí tin
hành điu tra.
Bn thân cuc phng vn nhìn chung nh hng bi tng hp các câu hi vì nó
thng d dàng hn đ gii thích xung quanh thông tin đc yêu cu tr li. Ngi
phng vn thng phi tin hành điu tra trong thi gian dài do ngi đc hi thiu
thông tin v vn đ nghiên cu. Trong mt s trng hp, nhng s giúp đ cn thit
là cung cp video hay tranh nh màu cho đi tng hi đ h hiu đc điu kin gi
đnh mà h s đnh giá.
Trong quá trình điu tra thì phng vn là quan trng nht. Tuy nhiên, quá trình
điu tra bng gi th đin t vi mc đích t l tr li cao có th cng khá đt. iu tra
bng cách gi đin hoc gi th đin t rt ngn gn. iu tra bng cách gi đin thoi
có th chi phí thp hn nhng thông thng rt khó đ hi nhng câu hi CVM đi vi
đi tng hi bi vì gii hn s lng xung quanh thông tin yêu cu.
Trong trng hp gi đnh tin hành bng gi th đin t thì ngi điu tra mun
kho sát mt mu rng, trên nhiu vùng đa lý và hi nhng câu hi v v trí c th và
li ích ca nó; cái mà d dàng đc miêu t trong bài vit.
Bc 3:
Thit k mu điu tra thc t
ây là mt phn quan trng và khó nht trong quy trình. Câu hi phng vn gm
có 3 phn:
Phn th nht: Các câu hi liên quan đn nhn thc và thái đ ca ngi tr li
đi vi môi trng.
Phn th hai: Các câu hi mô t tình hình hin ti liên quan đn môi trng, vn
đ tn ti và cách thc tr tin.
Phn thc ba: Thu thp thông tin đc đim kinh t xã hi ca ngi tr li.
15
Bc 4:
X lý s liu