BăGIỄOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.ăHăCHệăMINH
 ăHNGăPHỎC NHUăCUăKIMăTRAăSCăKHE
CAăNGIăDỂNăVITăNAM
LUNăVNăTHCăS KINHăT

CAăNGIăDỂNăVITăNAM

LUNăVNăTHCăS KINHăT
CHUYÊN NGÀNH: KINHăTăPHỄTăTRIN
MĩăS:ă60310105

NGIăHNGăDNăKHOAăHC:
TINăSăNGUYNăHOĨNGăBO
Tp.ăHăChíăMinhăậ Nmă2015 LIăCAMăOAN


Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các hình v
Danh mc các bng
Tóm tt
Phnămăđu 1
1. t vn đ 1
2. Mc tiêu nghiên cu 4
2.1. Mc tiêu tng quát 4
2.2. Mc tiêu c th 4
3. Phm vi nghiên cu 4
4. i tng nghiên cu 4
5. Phng pháp nghiên cu 4
Chngă1:ăCăsălỦălun 5
1.1. Lý thuyt hành vi ngi tiêu dùng 5
1.1.1. Tng quan lý thuyt hành vi ngi tiêu dùng 5
1.1.2. nh ngha hành vi 5
1.1.3. Mô hình hành vi ngi tiêu dùng 5
1.2. Ti đa hóa hu dng 11
1.2.1. nh hng ca thu nhp đn s la chn ca ngi tiêu dùng 12
1.2.2. Giá c (chi phí) nh hng đn s la chn ca ngi tiêu dùng 15
1.3. Thông tin bt cân xng 17

1.4. Kho lc các nghiên cu liên quan 22
1.5. Khung phân tích 25
Chngă2:ăThătrngăscăkheăăVităNam 27
2.1. nh ngha sc khe 27
2.2. Chm sóc sc khe 27


DANHăMCăCỄCăHÌNHăV
Hình 1.1 Mô hình đn gin hành vi ca ngi mua 6
Hình 1.2 Mô hình chi tit hành vi mua 6
Hình 1.3 Mô hình chi tit các nhân t nh hng hành vi mua 7
Hình 1.4 nh hng ca s gia tng thu nhp 12
Hình 1.5 Thu nhp tng làm gim cu hàng th cp 13
Hình 1.6 ng Engel cho hàng cp thp, thông thng và cao cp 14
Hình 1.7 ng cu cá nhân 15
Hình 1.8 Mô hình các yu t tác đng chn ni chm sóc sc khe 23
Hình 1.9 Mô hình các yu t tác đng chn ni chm sóc sc khe 23
Hình 1.10 Khung phân tích kim tra sc khe 25

Bng 3.11 Gii tính và kim tra sc khe 45
Bng 4.1 Tóm tt và mô t các bin 47
Bng 4.2 Kt qu c lng mô hình hi quy binary logit 49
Bng 4.3 Bng d đoán mc đ chính xác ca d báo 52
Bng 4.4 c lng xác sut ci thin kim tra sc khe 52
Bng 4.5 c lng xác sut nh hng 54
Bng 4.6 Thay đi xác sut do tác đng biên 55
Bng 4.7 Thay đi xác sut so vi xác sut ban đu 56 Tómătt
Kim tra sc khe là mt vic làm thit thc và mang li nhiu li ích cho
con ngi. i vi các quc gia phát trin, kim tra sc khe có ý ngha rt quan
trng và là vic làm thng xuyên ca ngi dân.  Vit Nam mi ngi ch đi
khám khi sc khe gp vn đ và thng phát hin bnh đư là giai đon cui. Nu
hàng nm ngi dân khám sc khe s sm phát hin tình trng bnh và đc áp
dng các phng pháp điu tr kp thi.
Thông qua vic s dng mô hình hi quy binary logit v nhu cu khám sc
khe ca ngi dân, nghiên cu đư phát hin ra: (i) có s khác bit trong nhu cu
kim tra sc khe gia ngi có thu nhp cao và ngi có thu nhp thp. (ii) Khu
vc sng nông thôn/thành th có tác đng đn khám sc khe. (iii) Trình đ hc vn
tác đng cùng chiu vi kim tra sc khe. (iv) Giá (chi phí) các dch v khám sc
khe phân th trng thành hai phân khúc là th trng giá cao và th trng giá
thp. (v) Dân tc Kinh có nhu cu kim tra sc khe cao hn các dân tc khác. (vi)

).
Các loi khí thi nh CO, CO
2
, NO và SO
2
đu có xu hng tng lên ti các trc
giao thông và khu sn xut công nghip. Bên cnh đó ô nhim đt nông nghip do
lm dng phân bón hóa hc và thuc bo v thc vt ngày càng tng. c bit, ô
nhim đt do cht thi t các hot đng công nghip, xây dng và dân sinh ngày
càng nghiêm trng (Tng cc môi trng, 2013).
Ngoài ô nhim không khí và ô nhim đt thì hin nay, ô nhim ngun nc
đc đánh giá là nghiêm trng nht. Ti các khu công nghip, vì li ích kinh t mà
các cht thi không qua x lý đc thi trc tip ra các dòng sông. Ngi dân
không th dùng nhng ngun nc này đ nuôi trng thy sn và phc v cho sn
xut nông nghip. in hình cho tình trng ô nhim ngun nc là sông Th Vi ti
tnh ng Nai, đây đc xem nh “dòng sông cht” bi các cht thi ca nhà máy
Vedan. Song song đó, ngun nc còn b ô nhim bi các hot đng nông nghip,
công nghip, xây dng và sinh hot ca con ngi.
V sinh an toàn thc phm cng là mt vn đ đc d lun và xư hi ht
sc quan tâm. Trên các phng tin thông tin đi chúng, không khó đ bt gp các
tin tc v ng đc thc phm, các c s sn xut – ch bin thc phm mt v sinh,
các loi trái cây – rau c không đt chun cht lng. Theo báo cáo ca B y t t
2 Cc an toàn v sinh thc phm nm 2013 trên toàn quc có 5.558 ca mc ng đc
thc phm trong đó t vong 128 trng hp (B y t, 2013).
Cuc sng ngày càng hin đi, con ngi ngày càng tt bt vi công vic do
đó cng quên đi ch đ làm vic và ngh ngi hp lý. Tình trng công nhân tng ca
không ch din ra  các khu công nghip mà ngay c nhân viên vn phòng cng
vi vic chm sóc b tr s làm tng cht lng sng cho


s bnh nhân ung th
còn li (IARC, 2014).  Vit Nam, nghiên cu nm 2010 ti bnh vin K cho thy
70% bnh nhân ung th vú đư đc cha khi (Trn Vn Thun, 2014).
Theo nghiên cu ca các t chc y t trên th gii, kim tra sc khe hàng
nm s giúp chúng ta sm phát hin và ngn nga bnh tt, đem li li ích trong
vic điu tr, hn ch ti đa nhng thng tn và bin chng do mt s bnh gây ra.
i vi bnh ung th: tin lâm sàng là giai đon đu khi khi u phát trin ti ch.
ây là c hi vàng đ bnh nhân có th đc tr khi hoàn toàn, không đ li di
chng. Ngc li, khi khi u đư phát trin gây triu chng (gy sút, suy nhc, kém
n và các triu chng khác) hay bin chng (tc nghn mch máu, chy máu, di cn
và các bin chng khác) thì vic điu tr hoc là không kh thi hoc s kèm vi
nhng di chng nng n, cha nói đn vic gia tng chi phí điu tr.
Nh vy, kim tra sc khe là mt vic làm khoa hc và có trách nhim đi
vi sc khe và tính mng ca mi con ngi. Tuy nhiên đn nay, ti Vit Nam
vic làm này vn cha đc quan tâm, chú trng. Câu hi đt ra là vì sao ngi dân
không đi kim tra sc khe? Có phi nguyên nhân là do: (i) thu nhp ca ngi dân
cha cao, nên không đ kh nng tip cn dch v khám sc khe ? (ii) Liu rng
chi phí có phi là nhân t nh hng đn nhu cu chm sóc sc khe? (iii) S phân
hóa vùng, min gia thành th và nông thôn có tác đng nh th nào đn kim tra
sc khe? (iv) Ngi có gia đình (có v/chng sng chung) và ngi có tình trng
hôn nhân khác (đc thân, góa, ly d, ly thân) thì nhu cu kim tra sc khe có gì
khác bit? Hay còn các nguyên nhân nào khác.
 gii đáp nhng câu hi đa ra, tác gi la chn “Nhu cu kim tra sc
khe ca ngi dân Vit Nam” làm đ tài nghiên cu. Vi đ tài này, tác gi mong
mun tìm ra các nhân t nh hng đn quyt đnh kim tra sc khe, trên c s đó

phng pháp này không nhng góp phn vào s phân tích hu dng, mà còn tìm ra
thông s đc c lng cho các đa phng trên c nc có th phn ánh thc tin
trong giai đon kho sát.

5 Chngă1: CăsălỦălun
Có nhiu lý thuyt v vic ra quyt đnh la chn hành vi ngi tiêu dùng, đ
gii thích cho quyt đnh có đi kim tra sc khe hay không ca ngi dân. Tác gi
phân tích mt cá nhân s la chn tiêu dùng tp hp hàng hóa sao cho chúng mang
li cho cá nhân s tha mưn cao nht hay là cá nhân mun ti đa hóa ha dng.
Ngoài ra thông tin bt cân xng gia nhà cung cp dch v chm sóc sc khe và
ngi s dng dch v cng đc phân tích mt cách c th.
1.1. LỦăthuytăhànhăviăngiătiêuădùng
1.1.1. Tngăquan lý thuytăhànhăviăngiătiêuădùng
Lý thuyt v hành vi ca con ngi đc hình thành t nhng nm đu th
k 20. Các tác gi ch yu đt nn móng cho ngành hành vi hc phi k đn đó là
Pavlov (1927) vi nghiên cu v phn ng có điu kin, Thorndike (1911) vi lut
tác đng và Skinner (1938) đư phát trin lut tác đng ca Thorndike vi các nghiên
cu v thng và pht. K t đó đn nay lý thuyt hành vi đư có nhng bc phát
trin rc r và ngày càng hoàn thin. Nó đc s dng nh là phng pháp lun
ch yu cho nhiu ngành khoa hc khác nhau nh y hc, kinh t, hành vi t chc,
hành vi xư hi và hành vi mua ca cá nhân cng nh t chc.
1.1.2. nhănghaăhànhăvi
Có nhiu đnh ngha v hành vi, tuy nhiên di góc đ khoa hc các hc gi
đnh ngha rng: hành vi ngi tiêu dùng là nhng phn ng mà các cá nhân biu l
trong quá trình đa ra các quyt đnh mua sn phm hay dch v.
1.1.3. Môăhìnhăhànhăviăngiătiêuădùng
Nghiên cu hành vi ca ngi tiêu dùng là mu cht thành công ca mt

“Hp đen” ca ngi
mua

Các đáp ng
ca ngi mua
- Sn phm
- Giá c
- Phân phi
- Khuyn mưi
- Kinh t
- K thut
- Chính tr
- Vn hóa
Các đc
tính ca
ngi
mua
Tin trình
quyt đnh
ca ngi
mua
- Chn sn phm
- Chn thng hiu
- Chn ni mua
- Chn lúc mua
- S lng mua Hình 1.2 Môăhìnhăchiătităhànhăviămua
Ngun: Kotler (2000). Qun tr Marketing. Nhà xut bn Thng kê - Nhánh vn hóa - Tng lp xư
hi
Xư hi

- Nhóm tham kho

- Gia đình

- Vai trò và đa v
Cá nhân

- Tui

- Ngh nghip

Nhánh vn hóa hay tiu vn hóa là mt b phn cu thành vn hóa. Các quc
gia, dân tc và vùng đa lý khác nhau s có nhng nét vn hóa khác nhau, đây đc
xem là mt nhánh vn hóa. Cách thc la chn, mua sm và s dng hàng hoá ca
nhng ngi thuc nhánh vn hoá khác nhau thì không ging nhau. Nhánh vn hóa
đc xem là mt b phn ca nn vn hóa chung, có nhng nét đc trng riêng
song không đi lp vi nn vn hóa chung đó.
Theo Kotler (2000) đnh ngha: tng lp xư hi là nhng b phn tng đi
đng nht và bn vng trong xư hi, đc sp xp theo trt t, gm nhng thành
viên có giá tr, s quan tâm và cách ng x ging nhau. S phân chia xư hi ca các
tng lp khác nhau tùy theo đa v v kinh t, chính tr, tôn giáo, trình đ hc vn,
ngh nghip, s thích, phong cách sinh hot và các nhân t khác.
Các nhânătăxưăhi
Nhóm tham kho là mt tp hp nhóm ngi có chung quan đim, hành vi,
thói quen và phi da vào nhng tiêu chí phân loi nht đnh, có tác đng qua li
ln nhau trong mi hoàn cnh c th, to ra nhng nh hng đn mt cá nhân hoc
mt nhóm. Hành vi tiêu dùng ca mt cá nhân b chi phi nhiu bi nhóm tham
kho. Vì vy, nhà tip th cn phi đánh giá nhóm tham kho nào có tác đng mnh
đn hành vi mua hàng ca ngi tiêu dùng, t đó đa ra nhng chng trình tip th
cho nhóm. Nhóm tham kho có th là nhóm gia đình, bn bè và đng nghip.
Gia đình đc nhn đnh là nhóm tham kho tác đng mnh nht đn ngi
mua vì hai lý do: (i) s bin đng ca nhu cu hàng hoá luôn gn lin vi s hình
thành và thay đi ca gia đình và (ii) nhng quyt đnh mua sm ca cá nhân luôn
chu nh hng bi các thành viên khác trong gia đình.
Trong xư hi, mi cá nhân đu có mt đa v và vai trò nht đnh da vào
nhng thành tu mà h đư đt đc. Thành tu này là kt qu ca quá trình tích ly
kin thc, kh nng, k nng và s kiên trì. Con ngi s la chn sn phm hay dch
v sao cho phù hp vi vai trò và đa v ca h.

9


10 đng c ca ngi tiêu dùng s lý gii đc ti sao con ngi quyt đnh mua hay
không mua mt sn phm hoc dch v.
Cm quan đc xem là mt bin khó gii thích nht trong hành vi ngi tiêu
dùng. Hai tác gi Stone và Sidel (1993) đnh ngha: cm quan là vic s dng các
giác quan ca con ngi nh th giác, khu giác, xúc giác, v giác và thính giác đ
nhn bit, mô t và đnh lng mt sn phm. Các nhà tip th khi đa mt sn
phm ra th trng phi nghiên cu cm quan khách hàng ca mình đ t đó đa ra
mt sn phm có màu sc, mùi v và trng thái phù hp. Vì vy cm quan là mt
nhân t tác đng mnh đn hành vi mua ca khách hàng.
Kin thc là mt bin không th thiu trong nghiên cu hành vi ngi tiêu
dùng. Kin thc bao gm nhng thông tin, d kin, k nng và s mô t v mt s
vt, hin tng mà mt ngi đư lnh hi đc thông qua quá trình hc vn. Theo
Kotler (2000) thì kin thc ca mt ngi đc to ra thông qua s tác đng qua li
ca nhng thôi thúc, tác nhân kích thích và nhng phn ng đáp li. Lý thuyt v tri
thc dy cho nhng ngi làm tip th rng h có th to ra đc nhu cu đi vi
mt sn phm bng cách gn lin nó vi nhng s thôi thúc mnh m, s dng
nhng đng c, đ đm bo có hiu qu vi khách hàng.
Nim tin đc hình thành t nhng kin thc, quan đim và kinh nghim
đc tích ly. Ngi tiêu dùng s có quyt đnh mua hàng, khi h có nim tin vào
đc tính ca sn phm hoc vào hình nh ca thng hiu. Các doanh nghip luôn
quan tâm đn nim tin ca khách hàng v sn phm hay dch v ca mình. Vì vy,
mun tiêu th đc sn phm thì doanh nghip phi to ra nhng sn phm cht
lng và xây dng hình nh thích hp đ đáp ng nim tin ca ngi tiêu dùng.
Theo Kalat (2013) thì thái đ là s thích hay không thích mt s vt hay mt
con ngi nào đó ca cá nhân, t đó có nh hng đn hành vi ca anh ta khi ng
x vi s vt hay con ngi đó. Thái đ làm ngi ta x s khá nht quán đi vi
nhng s vt, hin tng nht đnh. Ngi ta không phi gii thích và phn ng vi

 


mà MRS= 


mt khác MRS =



Ta có:


= MRS  


 



T đây ta suy ra:






T s gia hu dng biên ca mt hàng hóa vi giá ca hàng hóa đó cho bit
mc hu dng tng thêm khi chi thêm mt đn v tin cho mt hàng hóa.
Hay là:

Nhà xut bn Kinh t.
U
0
C
C'
A
A’
O
S ba n
S ln xem phim
U
1
F
F’
ng m rng thu nhp
13 Hình 1.4 gi đnh hai hàng hóa xem phim và ba n là nhng hàng hóa bình
thng nên khi thu nhp tng, cá nhân tiêu dùng nhiu hn các hàng hóa này. Bây
gi, chúng ta biu din nh hng ca s gia tng thu nhp đn nhu cu ca ngi
tiêu dùng đi vi hàng hóa th cp. S gia tng thu nhp s làm gim lng tiêu
dùng ca hàng hóa th cp (hàng hóa cp thp).
Mt hàng hóa có th là hàng hóa bình thng khi thu nhp ca ngi tiêu
dùng  mt mc nht đnh nào đó. Khi thu nhp tng lên, mt hàng hóa bình thng
có th tr thành hàng hóa th cp.  khong gia đim C và C', ba n là hàng hóa
bình thng nên khi thu nhp ca ngi tiêu dùng tng, cu đi vi ba n cng s
tng. Khi thu nhp tip tc tng, ba n tr thành hàng hóa th cp, cu đi vi nó
lúc này là gim khi thu nhp ca ngi tiêu dùng tng.
Hình 1.5 Thuănhpătngălàmăgimăcuăhàngăthăcp

thích v mi quan h gia thu nhp và tiêu dùng. Quy lut này phn ánh mi quan
h gia thu nhp và phân phi thu nhp cho các nhu cu tiêu dùng cá nhân. ng
Engel (Engel Curve) là mt đng biu th mi quan h gia thu nhp và tiêu dùng
cá nhân v mt loi hàng hóa c th. Nó phn ánh mi quan h gia s thay đi
lng cu sn phm vi s thay đi thu nhp, khi các yu t khác không đi.
Hình 1.6 ngăEngelăchoăhàngăcpăthp,ăthôngăthngăvàăcaoăcp
Ngun: Lê Bo Lâm và cng s (2013). Kinh t vi mô. Thành ph H Chí Minh:
Nhà xut bn Kinh t.
Hình 1.6 minh ha cho đng Engel, s khác nhau khi đó là nhng sn phm
khác nhau. Trong lnh vc sc khe thì sc khe là hàng hóa đc bit vì con ngi
va là nhà sn xut, va là ngi tiêu dùng. Không mt ai mun tiêu dùng sc khe
ca chính bn thân mình. Ngoài ra, sc khe có tính bt đnh, mi ngi không bao
gi bit khi nào thì m đau, bnh tt xy đn và h cng không mong ch điu đó.
Hàng cp thp
Hàng thông thng
X
O
I
X
O
I
Hàng cao cp
15 Nu b qua các tính cht đc bit thì có th xem sc khe là hàng hóa thông thng,
khi thu nhp tng ngi tiêu dùng s la chn nhiu sn phm và dch v hn đ
nhanh hi phc sc khe. Sc khe cng là hàng hóa cao cp khi thu nhp tng
khách hàng s la chn các dch v chm sóc đt tin, bnh vin tt, thuc giá cao
và đi ng y – bác s gii hn trong khi đó chi phí đ chi tr là khá cao.
Hình 1.7 ngăcuăcáănhân
Ngun: Lê Bo Lâm và cng s (2013). Kinh t vi mô. Thành ph H Chí Minh:
Nhà xut bn Kinh t.
Hình 1.7a biu din vic ti đa hóa hu dng mt cá nhân qua 3 mc giá
khác nhau. Hình 1.7b biu din mi quan h gia giá và lng sn phm X tiêu th
đc s dng đ hình thành đng cu. Vi các mc giá P


, P
Y
và thu nhp I, ta có
16 đng ngân sách I
1
. Khi giá hàng hóa X gim t P


đn P


và P


, đng ngân sách
s quay quanh đim A ra phía ngoài thành các đng ngân sách I
2

cá nhân DX, cho thy đng cu cá nhân có đ dc đi xung v phía phi.
ng cu DX trong hình 1.7 biu din mi quan h gia lng hàng hóa X
mà ngi tiêu dùng s mua và giá ca chính hàng hóa này. ng cu này có hai
đc tính quan trng đc đa ra xem xét c th nh sau:
Th nht, đ hu dng đt đc thay đi khi di chuyn dc theo đng cu.
Giá sn phm càng thp, đ hu dng đt đc càng cao. Chúng ta thy khi giá ca
hàng hóa X gim, cá nhân có th tiêu dùng nhng tp hp hàng hóa trên nhng
đng bàng quan cao hn. Khi giá gim sc mua ca ngi tiêu dùng tng lên.

Th hai, ti mi đim trên đng cu, cá nhân đu ti đa hóa hu dng, tc
là cá nhân tha mưn điu kin t l thay th biên (MRS) bng vi t giá ca hai
hàng hóa . iu này cho chúng ta bit đôi điu v hành vi tiêu dùng hàng hóa,
dch v ca ngi tiêu dùng. Gi s chúng ta hi mt cá nhân xem anh ta sn sàng
tr bao nhiêu đ có thêm mt đn v hàng hóa X nu nh cá nhân này đang tiêu
dùng XC đn v hàng hóa X. Câu tr li s là P
Y
.MRS đn v tin. ây là giá tr ca
hàng hóa Y mà cá nhân này sn sàng hy sinh, bi vì cá nhân s sn sàng đánh đi
MRS đn v hàng hóa Y  mc giá P
Y
đ có thêm mt đn v hàng hóa X. Giá ca
hàng hóa X s đc xác đnh da trên mi tng quan giá tr so vi hàng hóa Y.
Khi chúng ta có nhng giá tr c th ca MRS và P
Y
, chúng ta có th xác đnh giá
Px
Py

Trích đoạn ngă4.5 căl ngăxácăsu tă nhăh ng

---