B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
   LÊ TH HOÀNG LOAN HOÀN THIN H THNG KIM SOÁT NI B
TRONG QUY TRÌNH CP TÍN DNG TI NGÂN
HÀNG TMCP U T VÀ PHÁT TRIN VIT
NAM THEO HNG QUN TR RI RO
Chuyên ngành: K toán
Mã s: 60340301

LUN VN THC S KINH T NGI HNG DN KHOA HC:
TS. PHM CHÂU THÀNH Tp.H Chí Minh nm 2015 LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan: Lun vn “Hoàn thin h thng h thng kim soát ni b
trong quy trình cp tín dng ti ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam
theo hng qun tr ri ro” là công trình do chính tôi nghiên cu và thc hin.
Các s liu đc s dng trong lun vn là trung thc và có ngun gc rõ ràng.

1.2.2 Quy trình tín dng tng quát: 21

1.3 Qun tr ri ro tín dng ti ngân hàng thng mi: 23 1.3.1 Ri ro tín dng: 23
1.3.1.1 Khái nim: 23
1.3.1.2 Các nguyên nhân dn đn ri ro tín dng: 23
1.3.2 Qun tr ri ro tín dng: 25
1.3.2.1 Khái nim: 25
1.3.2.2 Ni dung ca qun tr ri ro tín dng 25
1.4 Mt s kinh nghim có th rút ra t thc t ca các ngân hàng trong nc
và nc ngoài: 27
1.4.1 Kinh nghim kim soát ni b hot đng tín dng ca ngân hàng Citibank 27
1.4.2 H thng kim soát ni b quy trình cp tín dng ca ngân hàng
Techcombank 28
KT LUN CHNG 1 30
CHNG 2: THC TRNG H THNG KIM SOÁT NI B QUY TRÌNH
CP TÍN DNG TI NGÂN HÀNG TMCP U T VÀ PHÁT TRIN VIT
NAM: 31
2.1 Gii thiu chung v Ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam: 31
2.1.1 S lc v lch s hình thành và mng li ca BIDV: 31
2.1.2 Các ch tiêu hot đng chính và tình hình hot đng tín dng ca BIDV: 32
2.2 Quy trình cp tín dng ti BIDV: 38
2.3 Nhn dng, phân tích thc trng ri ro tín dng và h thng kim soát ni
b quy trình cp tín dng ti Ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam: 41

2.3.1 Môi trng kim soát: 42
2.3.2 Thit lp mc tiêu: 47


Ph lc
DANH MC CÁC CH VIT TT
COSO Committee of Sponsoring Organization
TMCP Thng mi c phn
NHTM Ngân hàng thng mi
BIDV Ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam
KSNB Kim soát ni b
HQT Hi đng qun tr
QTRR Qun tr ri ro
QHKH Quan h khách hàng
QTTD Qun tr tín dng
QLRR Qun lý ri ro
GDKH Giao dch khách hàng
TSB Tài sn đm bo
NHNN Ngân hàng Nhà nc
CIC Trung tâm thông tin tín dng NHNN
XHTD Xp hng tín dng

DANH MC CÁC BIU 

Biu đ 2.1: Tng tài sn BIDV qua các nm 2010 - 2013
Biu đ 2.2: Li nhun trc thu BIDV qua các nm 2010 - 2013
Biu đ 2.3: Tình hình huy đng vn ca BIDV qua các nm 2010 - 2013
Biu đ 2.4: Tình hình cho vay ca BIDV qua các nm 2010 - 2013

nhm góp phn đt ti mc tiêu hot đng tín dng an toàn, hiu qu trong tng trng.
Mt trong nhng bin pháp đó là xây dng h thng kim soát ni b trong quy trình
cp tín dng mt cách hiu qu.
Trong điu kin kinh t - chính tr th gii và Vit Nam liên tc có nhiu din
bin phc tp trong thi gian qua thì th trng tài chính cng có nhng din bin khó
d đoán. Vi nhng khó khn trên th trng tài chính gn đây, nhiu ngân hàng đã
bc l rõ yu kém v kim soát ri ro tín dng. Thc tin hot đng tín dng ca Ngân
hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam cng cho thy ri ro tín dng toàn h thng
2

cha đc kim soát mt cách hiu qu và có xu hng ngày càng gia tng. Vì vy vn
đ nâng cao kh nng qun tr ri ro tín dng, hn ch đn mc thp nht nhng nguy
c tim n gây nên ri ro tín dng ti BIDV ngày càng tr nên cp thit. Mt h thng
kim soát ni b cho hot đng tín dng đc thit k và vn hành hiu qu s góp
phn quan trng trong vic kim soát, giám sát ri ro tín dng, đa hot đng này phát
trin bn vng trong tng lai. Xut phát t thc t trên, tác gi đã thc hin đ tài
nghiên cu: “Hoàn thin h thng kim soát ni b trong quy trình cp tín dng ti
Ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam theo hng qun tr ri ro”
2. Mc tiêu nghiên cu:
Vic nghiên cu đ tài này hng đn các mc tiêu sau:
 Lun vn nghiên cu lý thuyt v kim soát ni b theo hng qun tr ri ro
nhm hoàn thin h thng KSNB quy trình cho vay ti ngân hàng BIDV.
 Lun vn nghiên cu, đánh giá, phân tích tình hình hot đng tín dng, nguyên
nhân ri ro tín dng và thc trng h thng KSNB quy trình cp tín dng ca
BIDV trong vic qun tr ri ro.
 Trên c s lý lun và thc tin lun vn đa ra nhng gii pháp nhm hoàn
thin h thng KSNB quy trình cp tín dng ti BIDV.
3. i tng và phm vi nghiên cu ca đ tài
i tng nghiên cu: là h thng kim soát ni b trong quy trình cp tín dng
ti ngân hàng thng mi trong đó đi sâu phân tích ri ro tín dng và đánh giá h thng

thp nht ri ro tín dng.
6. Tng quan v các nghiên cu trc:
Trong giai đon kinh t có nhiu bin đng phc tp thì công tác kim soát ni
b đi vi hot đng tín dng càng tr nên nóng bng và cn thit. Vì vy đã có rt
nhiu đ tài nghiên cu trong lnh vc này nh:
4

6.1 Nguyn Th Thanh Tho (2010), Lun vn thc s “Hoàn thin h
thng kim soát ni b đi vi nghip v tín dng ti các ngân hàng thng mi
trên đa bàn thành ph H Chí Minh” – i hc Kinh t Tp.HCM
Lun vn thông qua bng câu hi đ kho sát thc trng h thng kim soát ni
b ti 14 ngân hàng thng mi trên đa bàn thành ph H Chí Minh, tho lun vi các
nhà qun lý, cán b tín dng, kim toán viên ni b v ri ro tín dng và các bin pháp
ngân hàng áp dng đ hn ch nó.
Tác gi tin hành tng hp, phân tích các thông tin thu thp đc đ nhn dng
các nguyên nhân dn đn ri ro tín dng ti các ngân hàng thng mi trên đa bàn
thành ph HCM. T đó lun vn xác đnh các sai sót thng gp trong quá trình cp tín
dng theo mc đ nghiêm trng ca hành vi vi phm. Lun vn cng đã ch ra nhng
u đim và nhc đim ca h thng kim soát ni b ca các ngân hàng thng mi
trên đa bàn và đa ra các gii pháp hoàn thin h thng kim soát ni b theo hng
phù hp vi tiêu chun ca COSO, vi điu kin ca Vit Nam và đm bo s cân đi
gia li ích đt đc và phi phí b ra. Tuy nhiên mi ngân hàng thng mi thc hin
theo mt quy trình cp tín dng khác nhau nên h thng kim soát ni b s có nhng
l hng dn đn ri ro tín dng khác nhau. Lun vn mi ch nhìn thy nhng đim
chung b mt ca h thng kim soát ni b quy trình tín dng mà cha nghiên cu sâu
sát tng ngân hàng thng mi.
6.2 Trn Thái Trúc Lam (2010), Lun vn thc s “Gii pháp kim soát ri
ro tín dng ti chi nhánh Ngân hàng u t và Phát trin Thành ph H Chí
Minh” – i hc Kinh t Tp.HCM
Lun vn đ cp đn công tác qun tr ri ro tín dng ti chi nhánh Ngân hàng

Ngoài phn m đu và kt lun, lun vn gm 3 chng:
Chng 1: Lý lun chung v h thng kim soát ni b và qun tr ri ro tín
dng ti ngân hàng thng mi
6

Chng 2: Thc trng h thng kim soát ni b quy trình cp tín dng ti Ngân
hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam
Chng 3: Các gii pháp hoàn thin h thng kim soát ni b trong quy trình
cp tín dng ti Ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam hng đn hn ch
ri ro trong khâu tín dng

7

CHNG 1: LÝ LUN CHUNG V H THNG KIM SOÁT
NI B VÀ QUN TR RI RO TÍN DNG TI NGÂN HÀNG
THNG MI:
1.1 Lý lun v kim soát ni b theo báo cáo Coso:
1.1.1 Quá trình hình thành và phát trin ca báo cáo Coso:
Nm 1977, sau v bê bi Watergate, quc hi Hoa K đã thông qua Lut hành
vi hôi l  nc ngoài. iu lut này nhn mnh vic KSNB nhm ngn nga nhng
khon thanh toán bt hp pháp và dn đn vic yêu cu ghi chép rt đy đ trong mi
hot đng. Ln đu tiên, hot đng KSNB trong các t chc đc đ cp đn trong mt
vn bn pháp lut.
Tip sau đó AICPA thành lp mt y ban đc bit v kim soát ni b (1979);
y ban qun lý chng khoán M (SEC) đa ra quy đnh bt buc các giám đc phi
đa ra báo cáo v h thng kim soát ni b đi vi công tác k toán  doanh
nghip(1979); AICPA ban hành chun mc kim toán s 30 (1980); Hi kim toán
viên ni b ban hành chun mc s 1 (1983); AICPA ban hành hng dn b sung v
tác đng ca vic x lý bng máy tính đn kimsoát ni b…Nhng quy đnh này mt
mt làm phong phú khái nim KSNB nhng mt khác dn đn yêu cu phi hình thành

th đánh giá h thng kim soát ni b ca h và tìm gii pháp đ hoàn thin thì COSO
2013 hng dn v qun tr ri ro, kim soát ni b và bin pháp đ gim thiu gian
ln t đó giúp ci thin hiu qu hot đng cng nh tng cng s giám sát ca t
chc.COSO 2013 gi li đnh ngha ca kim soát ni b và 5 thành phn ca kim
soát ni b. S thay đi đc thc hin trong COSO 2013 chính là s h thng hóa 17
nguyên tc đ h tr cho 5 thành phn, 17 nguyên tc chính là nhng khái nim c bn
n cha trong COSO 1992.  kim soát ni b mt cách hiu qu, COSO 2013 yêu
9

cu:
- Mi thành phn trong s 5 thành phn và 17 nguyên tc có liên quan phi đc
trình bày và thc hin.
- Nm thành phn phi đc vn hành cùng nhau trong mt c ch tng hp.
Nghiên cu sâu hn vào lnh vc ngân hàng là báo cáo Basel. Báo cáo đc ban
hành bi y ban Basel, y ban nghiên cu và đa ra các chun mc vn quc t và
các phng pháp đo lng vn, quy đnh t l an toàn vn ti thiu, các nguyên tc c
bn v giám sát ngân hàng và đc ban hành ln đu vào nm 1998 gi là Basel I. Qua
quá trình áp dng Basel I đã bc l mt s hn ch nên y ban Basel đã cho ra đi
hip c Basel II vào nm 2001. [Ph lc 1,trang 81]
1.1.2 Kim soát ni b theo báo cáo COSO nm 1992
1.1.2.1 nh ngha kim soát ni b:
Theo Báo cáo ca coso nm 1992, KSNB là mt quá trình do ngi qun lý, hi
đng qun tr và các nhân viên ca đn v chi phi, nó đc thit lp đ cung cp mt
s đm bo hp lý nhm thc hin ba mc tiêu di đây:
- Báo cáo tài chính đáng tin cy.
- Các lut l và quy đnh đc tuân th.
- Hot đng hu hiu và hiu qu
Trong đnh ngha trên, bn ni dung c bn là quá trình, con ngi, đm bo
hp lý và mc tiêu. Chúng đc hiu nh sau:
 Kim soát ni b là mt quá trình: Kim soát ni b không ch là mt th

mc, quy đnh v đo đc cho các nhân viên và nhng nhà qun lý phi làm gng
trong vic thc hin các quy đnh đó.
- m bo v nng lc: đn v phi đm bo cho nhân viên có đc nhng hiu
bit và k nng cn thit đ thc hin nhng công vic đc giao. Nu không, chc
11

chn h s thc hin nhim v đc giao không hu hiu và hiu qu.
- Hi đng qun tr và Ban kim soát: thông qua các hot đng giám giát ca
mình (s tuân th pháp lut, lp báo cáo tài chính, gi s đc lp ca kim toán ni
b, ) các b phn này có nhng tác đng quan trng cho vic thc hin các mc tiêu
ca đn v.
- Trit lý và phong cách điu hành ca nhà qun lý: các đc đim cá nhân ca
nhng ngi qun lý, đc bit là ngi qun lý cp cao khi điu hành đn v s to nên
nhng ri ro khác nhau cho đn v.
- C cu t chc: s phân chia trách nhim và quyn hn gia các b phn
trong đn v s tác đng đn vic thc hin các mc tiêu. C cu phù hp s là c s
cho vic lp k hoch, điu hành, kim soát và giám sát các hot đng.
- Cách thc phân chia quyn hn và trách nhim: vic phân chia trách nhim
và quyn hn c th ca tng thành viên trong các hot đng ca đn v giúp cho mi
thành viên hiu rng h có nhim v c th gì và tng hot đng ca h nh hng đn
ngi khác nh th nào trong vic thc hin các mc tiêu.
- Chính sách nhân s: các chính sách và th tc ca đn v v vic tuyn dng,
hun luyn, b nhim, đánh giá, sa thi, đ bt,., nh hng đn s hu hiu ca môi
trng kim soát thông qua tác đng đn các nhân t khác trong môi trng kim soát
nh đm bo v nng lc, tính chính trc và các giá tr đo đc,
Môi trng kim soát có nh hng quan trng đn quá trình thc hin và kt
qu ca các th tc kim soát. Các th tc kim soát có th không đt đc mc tiêu
hoc ch còn là hình thc trong môi trng kim soát yu kém. Ngc li, mt môi
trng kim soát tt có th hn ch phn nào s thiu sót ca các th tc kim soát.
Tuy nhiên, môi trng kim soát không th thay th cho các th tc kim soát cn

gm c các đi tng bên trong và các đi tng bên ngoài đn v.
Thông tin cn thit cho mi cp ca đn v vì giúp cho vic đt đc các mc
13

tiêu kim soát khác nhau. Thông tin đc cung cp thông qua h thông thông tin. H
thông thông tin ca đn v có th đc x lý trên máy tính, qua h thng th công hoc
kt hp c hai. Các hot đng kim soát ti đn v ch có th thc hin nu thông tin
thích hp, kp thi, cp nht, chính xác và truy cp thun tin.
e. Giám sát
Giám sát là quá trình đánh giá cht lng ca h thng kim soát ni b. Hot
đng giám sát đòi hi đn v xác đnh h thng kim soát ni b có vn hành đúng nh
thit k hay không và có cn thit phi sa đi cho phù hp vi tng giai đon phát
trin ca đn v hay không. Giám sát có vai trò quan trng trong kim soát ni b vì nó
giúp cho kim soát ni b duy trì đc s hu hiu trong các thi k khác nhau. Các
hot đng giám sát bao gm giám sát thng xuyên và giám sát đnh k.
- Giám sát thng xuyên din ra ngay trong quá trình hot đng, do các nhà
qun lý và các nhân viên thc hin trong trách nhim ca mình.
- Giám sát đnh k thng thc hin thông qua chc nng kim toán ni b
hoc các hot đng đnh k ca Ban kim soát, qua đó phát hin kp thi nhng yu
kém trong h thng đ đa ra các bin pháp ci thin.
1.1.3 Qun tr ri ro theo báo cáo COSO nm 2004
Vào nm 2001, COSO trin khai nghiên cu h thng qun tr ri ro doanh
nghip trên c s Báo cáo COSO 1992. D tho đã đc hình thành và công b vào
tháng 7 nm 2003 theo đó qun tr ri ro doanh nghip đc đnh ngha gm 8 b
phn: Môi trng ni b, thit lp mc tiêu, nhn din s kin, đánh giá ri ro, đi phó
ri ro, các hot đng kim soát, thông tin truyn thông và giám sát.
1.1.3.1 Khái nim v qun tr ri ro doanh nghip
Theo Báo cáo ca COSOnm 2004 thì qun tr ri ro (QTRR) doanh nghip là
mt quy trình do hi đng qun tr, các cp qun lý và các nhân viên ca đn v chi
phi, đc áp dng trong vic thit lp các chin lc liên quan đn toàn đn v và áp

15

-Phn ng vi ri ro.
-Hot đng kim soát.
-Thông tin và truyn thông.
-Giám sát.
Mt điu cn lu ý , qun tr ri ro không phi là mt quá trình nht thit phi
tuân theo mt trình t nht đnh mà có th tin hành theo nhiu hng khác nhau v i
mi nhân t có liên h và nh hng ti nhng nhân t còn li.
a. Môi trng kim soát:
Môi trng qun lý phn ánh sc thái vn hóa chung ca mt t chc , chi phi ý
thc ca các thành viên trong đn v v ri ro và đ óng vai trò nn tng cho các yu t
khác ca QTRR. Nó to nên cu trúc và phng thc vn hành v QTRR trong đn v.
B phn đu tiên phi nói đn trong môi trng kim soát là trit lý qun lý và
phong cách điu hành ca nhà qun lý. Nó là quan đim, nhn thc và thái đ ca nhà
qun lý v QTRR . Nó to nên cách thc mà đn v tip cn vi ri ro trong tt c các
hot đng, t phát trin chin lc đn các hot đng hàng ngày .  phn ánh trit lý
v QTRR ca mình nhà qun lý cn xây dng mt mc ri ro có th chp nhn ti đn
v. Mc ri ro có th chp nhn đc xem xét trên bình din tng th, là mc đ ri ro
đn v sn lòng chp nhn đ theo đui giá tr . Ri ro có th chp nhn đc xe m xét
khi đn v xác đnh chin lc ,  đó li ích ca mt chin lc phi phù hp vi mc
đ ri ro có th chp nhn đã đ ra.
Tính chính trc và giá tr đo đc cng là m t yu t quan trng thuc môi
trng kim soát bi nó đm bo s hot đng hu hiu ca h thng QTRR. Vì vy
các nhà qun lý cp cao phi xây dng nhng chun mc v đo đc trong đn v và
c x đúng đn đ ngn cn không cho các thành viên có các hành vi thiu đo đc
hoc phm pháp. Hi đng qun tr thông qua giám sát ban qun lý trong vic la chn
chin lc , lên k hoch và thc hin nó cng s  nh hng đn vic thc hin h
thng QTRR ti đn v.
16

trung vào các s kin có th nh hng đn vic thc hin các mc tiêu ca đn v.
Các s kin liên quan đn đn v thng không xut hin đc lp mà có s
tng tác ln nhau. Mt s kin xut hin có th to ra, tác đng đn mt s kin khác
và các s kin có th xut hin đng thi. Trong vic nhn dng các s kin, đn v
phi bit đc s liên quan gia các s kin là nh th nào đ đn v có th bit đc
ni nào cn tp trung cn thit đ qun tr ri ro.
d. ánh giá ri ro
Các nhân t bên trong và bên ngoài có th to ra các s kin nh hng đn vic
thc hin mc tiêu ca đn v. Mc dù mt s nhân t có tính cht chung đc trng cho
tng ngành,nhng s tác đng đi vi tng đn v c th thì hoàn toàn khác nhau , bi
vì mc tiêu và s la chn ca mi đn v . Trong vic đánh giá ri ro, đn v phi xem
xét các s kin trong hoàn cnh và điu kin c th ca riêng đn v mình nh : quy mô
ca đn v, s phc tp ca các hot đng , mc đ tác đng ca các quy đnh lên các
hot đng ca đn v.
Các s kin tim tàng phi đc đánh giá trên hai khía cnh , kh nng xy ra và
mc đ tác đng ca nó . Nhng s kin mà kh nng xut hin thp và tác đng ít đn
đn v thì không cn phi tip tc xem xét . Ngc li, các s kin vi kh nng xut
hin cao và tác đng ln thì cn phi xem xét k càng . Các s kin nm gia hai thái
cc này đòi hi s đánh giá phc tp, điu quan trng là phi phân tích k lng và hp
lý.
Ngoài ra đn v cn xem xét đn s liên h ca các s kin vi nhau. Nu có s
liên h gia kin thì đn v phi đánh giá đc tác đng tng hp. Mt s kin riêng l
có th tác đng nh nhng s kt hp hoc tác đng dây chuyn có th nh hng quan
trng đn vic thc hin mc tiêu ti đn v. Khi ri ro tác đng đn nhiu b phn,
đn v kt hp các ri ro đó trong danh sách các s kin và xem xét trc ht là s tác
đng đn tng b phn, sau đó xem xét tác đng tng th đn toàn đn v.

Trích đoạn Giám sát

---