B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM

Lể KHUể PHC TÁC NG CA T GIÁ HI OÁI THC LểN
CÁN CỂN THNG MI TI VIT NAM

Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng
Mư s : 60340201 LUN VN THC S KINH T Ngi hng dn khoa hc: PGS.TS TRN HOÀNG NGỂN TP.H CHÍ MINH – NM 2014


2.3.2 Phng pháp thu thp d liu: 32

2.3.3 Phng pháp nghiên cu: 36
2.3.4 Kt qu nghiên cu thc nghim 42
CHNG 3 : GII PHÁP 53
3.1 Gii pháp nhm ci thin cán cơn thng mi 53
3.2 Các gii pháp h tr 54
3.3 Các hn ch vƠ hng nghiên cu tip theo 58
PHN KT LUN 61

LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan lun vn thc s ắTáẾ đng ca t giá hi đoái thc lên
Ếán Ếân thng mi ti Vit Nam” là kt qu ca quá trình hc tp, nghiên cu
khoa hc đc lp và nghiêm túc ca cá nhân tôi.
Các s liu đc nêu trong lun vn đc trích ngun rõ rƠng vƠ đc thu
thp t thc t có đ tin cy nht đnh vƠ đc x lỦ trung thc, khách quan.
Kt qu nghiên cu trong lun vn lƠ trung thc vƠ cha đc công b trong
bt k công trình nghiên cu nào khác.
TP. H Chí Minh, ngày 30 tháng 10 nm
2014


NEER Nominal Efective Exchange rate
T giá danh ngha đa phng
NHTW Ngơn hƠng trung ng
OECD Organization For Economic Cooperation and Development
T chc hp tác và phát trin kinh t
OLS Ordinary least square
Phng pháp hi quy bình phng bé nht
REER Real Efective Exchange rate
T giá thc đa phng
RER Real Exchange rate
T giá thc song phng
SGD ô la Singapore
USD ôla M
VECM Vector Error Correction Model
Mô hình véc t hiu chnh sai s
VND ng Vit Nam
DANH SÁCH CÁC BNG BIU, HÌNH
Hình 1.1: Can thip ca NHTW nhm kéo gim t giá khi cu ngoi t tng 11
Hình 2.1: Cán cơn thng mi Vit Nam giai đon 1999 ậ Quý II.2014 26
Hình 2.2: T giá hi đoái thc ca Vit Nam giai đon t QuỦ I.1999 đn
Quý II.2014 30
Hình 2.3: Kt qu kim đnh đ tr ti u 44
Hình 2.4: Các trng hp xut hin đng liên kt các chui d liu nghiên
cu 45

mc tiêu chung. Chính vì vy, tác gi đư la chn đ tài “TáẾ đng ca t giá hi
đoái thc lên Ếán Ếân thng mi ti Vit Nam” lƠm đ tài nghiên cu cho lun
vn Thc s ca mình.
2. Câu hi nghiên cu:
T vn đ nghiên cu đư nêu  trên đư đt ra 2 câu hi:
- Th nht, có hay không s tác đng ca t giá hi đoái thc lên cán cân
thng mi ti Vit Nam.
2
- Th hai, nu có thì s tác đng ca t giá hi đoái thc lên cán cơn thng
mi ti Vit Nam là trong ngn hn hay dài hn.
3. Mc tiêu nghiên cu:
Mc tiêu tng quát:
Xem xét nh hng ca s tác đng t giá hi đoái thc lên cán cân
thng mi ti Vit Nam.
Mc tiêu c th:
Xác đnh có hay không s tác đng trong dài hn ca t giá hi đoái thc
lên cán cơn thng mi.
4. Phm vi nghiên cu:
Nghiên cu s tác đng ca t giá hi đoái thc lên cán cơn thng mi ti
Vit Nam trong giai đon t nm 1999 đn QuỦ II nm 2014.
5. Kt cu ni dung nghiên cu:
Ni dung đ tài gm các phn nh sau:
LI M U
Chng 1: Tng quan v s táẾ đng ca t giá hi đoái thc lên cán cân
thng mi trong nn kinh t.
Chng 2: TáẾ đng ca t giá hi đoái thc lên Ếán Ếân thng mi ti
Vit Nam.

4
Gi t = 0 lƠ k gc, (t = 0,1,2,ầ,i) lƠ các thi k nghiên cu.
E
0
1
, E
0
2
,ầ E
0
n
, lƠ t giá danh ngha ca đng ni t vi đng ngoi t th n
trong r tin t ti thi đim t = 0 (k gc).
E
i
1
, E
i
2
,ầ E
i
n
, lƠ t giá danh ngha ca đng ni t vi đng ngoi t th n
trong r tin t ti thi đim t = i.
W
1
, W








1.1.3 T giá hi đoái thẾ:
T giá hi đoái thc lƠ t giá danh ngha đc điu chnh bi tng quan giá
c trong nc vƠ nc ngoƠi. Khi t giá danh ngha tng hay gim không nht thit
phi đng ngha vi s gia tng hay gim sc cnh tranh thng mi quc t. Nh
vy, t giá hi đoái thc lƠ mt phm trù kinh t đc thù vƠ vic phơn tích t giá hi
đoái thc s lƠ mt vn đ cn đc quan tơm.
T giá thc song phng: (RER) lƠ t giá danh ngha đư đc điu chnh
theo mc chênh lch lm phát gia hai nc, nó lƠ ch s th hin sc mua ca đng
ni t so vi đng ngoi t. Vì th, có th xem t giá thc lƠ thc đo sc cnh
tranh trong mu dch quc t ca mt quc gia so vi mt quc gia khác.
 T giá thc song phng  trng thái tnh:
5
T giá thc song phng đc xét ti mt thi đim. Ta có công thc tính nh
sau:







nc s cao hn giá hƠng hóa  nc ngoƠi. Do đó, ngc li vi trng hp trên,
đng ni t đnh giá cao s hn ch xut khu vƠ tng nhp khu.
 T giá thc song phng  trng thái đng:
Hin nay không có quc gia nƠo công b giá ca mt r hƠng hóa, cho nên t
giá thc  trng thái tnh ch mang Ủ ngha lỦ thuyt. Vì vy, ngi ta s dng t giá
 trng thái đng đ tính toán s vn đng ca t giá thc t thi k nƠy sang thi
k khác thông qua vic điu chnh t giá danh ngha vi chênh lch lm phát gia
hai quc gia có đng tin đem so sánh.
6
Ti thi đim t:



 










Trong đó:
- 


đnh giá thp hay cao hn so vi ngang giá sc mua. Vì vy, khi t giá danh ngha
tng hay gim không nht thit phi đng ngha vi s gia tng hay gim sc cnh
tranh thng mi quc t, các nhƠ qun lỦ nghiên cu vƠ d báo ngang giá sc mua
đ c gng kéo t giá v vùng ngang giá sc mua nhm đm bo tính cnh tranh ca
nn kinh t hay phc v cho các mc tiêu n đnh kinh t v mô.
Theo lỦ thuyt, ngang giá sc mua gia hai đng tin chính lƠ c s đ hình
thƠnh t giá giao dch trên th trng. Do đó, d báo ngang giá sc mua đ điu
chnh t giá sao cho trong quan h mu dch quc t không có quc gia nƠo b thit
khi có chênh lch lm phát gia các quc gia. Nu có ngang giá sc mua, t giá
danh ngha ca đng tin mt nc so vi tt c các đng tin khác s bin đng
ngang vi chênh lch lm phát ca nc đó so vi lm phát ca các nc khác.
7
Ngi ta dùng ngang giá sc mua đ đánh giá bin đng ca đng tin trong
tng lai. Giá tr mi ca t giá giao ngay ca mt đng tin nƠo đó (S
t+1
) s lƠ mt
hƠm ca t giá giao ngay ban đu (S
t
) vƠ chênh lch lm phát:


 

 
  

  

E
0
, E
t
ln lt lƠ t giá nm 0 (thng chn lƠm nm c s) vƠ t giá nm t.
+ Nm 0: t giá là E
0
đc cho trc.
+ Nm 1: T giá E
1
= E
0
x 


/ 


(1)
+ Nm 2: T giá E
2
= E
1
x 


/ 


(2)

8
+ Nm th n t giá (theo thuyt ngang giá sc mua) s lƠ


 










 









9
Gi 








, lƠ t giá danh ngha ca đng ni t vi đng ngoi t th
n trong r tin t ti thi đim t = 0 (k gc).









, t giá danh ngha ca đng ni t vi đng ngoi t th n trong
r tin t ti thi đim t = i.
- Ti thi k t = i, so vi k gc: Ch s t giá danh ngha ca đng ni t vi
ngoi t th n lƠ 








 





W
1
, W
2
, ầ W
n
lƠ t trng thng mi ca các đi tác.
T trng thng mi ca đi tác th n:







 




 T giá thc đa phng:
 















Khi REER ln hn 100, đng ni t b đnh thp, ngc li REER nh hn
100 b đính giá cao, REER bng 100 đng ni t có ngang giá sc mua so vi ắr
tin t”.
1.1.4 C Ếh t giá:
Khái nim:
C ch t giá hi đoái lƠ cách thc mt đt nc qun lỦ đng tin ca mình
liên quan đn các đng tin nc ngoƠi vƠ qun lỦ th trng ngoi hi.
C ch t giá hi đoái: lƠ tt c nhng quy đnh pháp lut do chính ph vƠ
ngơn hƠng trung ng quy đnh đ điu tit, qun lỦ th trng ngoi hi.
Phân loi c ch t giá:
 T giá hi đoái c đnh lƠ mt kiu ch đ t giá hi đoái trong đó giá tr mt
đng tin đc gn vi giá tr ca mt đng tin khác hay vi mt r tin t, hay
vi mt thc đo giá tr khác, nh vƠng chng hn. Khi giá tr tham kho tng hoc

đng ni t tng giá t giá gim li (cân bng ti e’).
12
C ch nƠy đòi hi d tr ngoi hi ca ngơn hƠng trung ng phi đ mnh
đ có th can thip hiu qu khi có s bin đng t giá.
Mt s ý kin ca các chuyên gia cho rng t giá hi đoái c đnh quá cng
nhc, đng tin không th hin giá tr th trng thc và làm méo mó các tín hiu và
thông tin đ th trng điu chnh đúng hng. C ch này không khuyn khích
doanh nghip t bo v mình trc nhng ri ro đ nhy cm giao dch đi vi t
giá do không có bt n t giá, t đó lƠm trì tr s phát trin và hoàn thin ca th
trng các sn phm phòng nga ri ro bin đng giá tr tin t.
T giá hi đoái c đnh s làm lây nhim lm phát và tht nghip t quc gia
này sang quc gia khác. Khi t giá c đnh, do lm phát tng cao đng ni t b đnh
giá cao lƠm giá hƠng hóa trong nc tng nên quc gia có lm phát cao hn s có xu
hng nhp khu hƠng hóa; ngc li, quc gia có lm phát thp s gim bt nhp
khu t quc gia lm phát cao. Theo lý thuyt cung cu, cu hàng hóa  quc gia
lm phát thp (đng ni t b đnh giá thp) s tng vt kh nng cung hƠng hóa
làm giá c hàng hóa ca quc gia nƠy tng kéo lm phát tng lên. Hay nói cách
khác, nc có lm phát cao đư lơy nhim sang nc có lm phát thp lƠm tng lm
phát  nc này.
Tuy ch đ t giá hi đoái c đnh to ra s n đnh, song vic thc hin các
chính sách nhm gi cho t giá hi đoái c đnh s làm tn nhiu tim lc ca chính
ph (phi có đ d tr ngoi hi đ mnh đ can thip vào th trng khi cn thit),
c ch này làm cho chính sách tin t mt hiu lc. Chính vì th, ch mt s ít đng
tin trên th gii s dng ch đ t giá hi đoái c đnh. Hu ht các đng tin trên
th gii s dng ch đ t giá th ni có qun lý.
C ch t giá th ni hay còn gi lƠ c ch t giá linh hot là mt c ch
trong đó t giá do th trng quyt đnh mà không có s can thip ca chính ph.
14
(2) C ch neo linh hot gm:
+ C ch t giá c đnh truyn thng: t giá ch dao đng trong mt biên
đ hp, khong 1%.
+ C ch con rn tin t: t giá có th dao đng trong mt biên đ rng
hn.
(3) C ch th ni, bao gm th ni có điu tit không công b trc và th
ni hoƠn toƠn. Trong c ch th ni hoàn toàn chính sách tin t đc lp vi chính
sách t giá. M là quc gia đin hình cho c ch th ni hoàn toàn.
Mt s c ch t giá hn hp gia th ni và c đnh:
Neo có điu chnh: lƠ c ch t giá mà t giá đc điu chnh vi mt mc
đ rt nh xoay quanh mt ngang giá đc n đnh trc. Các ngang giá nƠy đc
điu chnh dn và mi ln điu chnh vi lng nh (thng lƠ có thông báo trc).
C ch neo t giá vào r tin t vi di bng đc n đnh trc: Theo c
ch này t giá s đc điu chnh theo mt r các đng tin mnh vi quyn s
phn ánh các quan h thng mi ca nc có đng tin đc neo vi các đi tác.
Các c ch này phù hp vi các nc có th trng tƠi chính cha phát trin
đy đ. Ngoài ra, còn có các s kt hp khác gia th ni và c đnh tùy vƠo đc
đim ca tng nc.
1.2 Cán cân thng mi:
1.2.1 Ầhái nim:
Cán cơn thng mi là mt thành phn ch yu trong cán cân vãng lai (bao
gm cán cơn thng mi, cán cân dch v và chuyn nhng đn phng).
Cán cơn thng mi ghi li các hot đng xut nhp khu ca mt quc gia
trong mt thi k nht đnh. Khi xut khu ghi du cng (+), khi nhp khu ghi du

16
Theo cách đánh giá ca IMF, nu mc thơm ht tƠi khon vưng lai ln hn
5% GDP, thì quc gia b coi lƠ có mc thơm ht tƠi khon vưng lai không lƠnh
mnh.
1.2.2 CáẾ nhân t nh hng đn Ếán Ếân thng mi:
Khi phân tích các yu t tác đng đn cán cơn thng mi, chúng ta da trên
nguyên tc cetaris paribus. Ngha lƠ, khi nghiên cu tác đng ca mt nhân t thì ta
c đnh các nhân t khác. Các nhân t nh hng nhiu nht đn cán cơn thng
mi là:
- Lm phát.
- Thu nhp quc dơn.
- T giá hi đoái.
- Các bin pháp hn ch ca chính ph.
nh hng ca lm phát:
Nu mt quc gia có t l lm phát tng so vi các quc gia khác có quan h
mu dch, thì cán cơn thng mi ca quc gia này s gim nu các yu t khác
bng nhau. Bi vì ngi tiêu dùng và các doanh nghip trong nc hu nh s mua
hàng nhiu hn t nc ngoài (do lm phát trong nc cao), trong khi xut khu
sang các nc khác s st gim.
nh hng ca thu nhp quc dân: (ẢDP)
Nu mc thu nhp quc dơn tng theo mt t l cao hn t l tng ca các
quc gia khác, cán cơn thng mi ca quc gia đó s gim nu các yu t khác
bng nhau. Do mc thu nhp thc t (đư điu chnh do lm phát) tng, mc tiêu th
hƠng hóa cng tng. Mt t l gia tng trong tiêu th hu nh s phn ánh mt mc
cu gia tng đi vi hƠng hóa nc ngoài.
17

1.3 Tác đng ca t giá hi đoái thc lên cán cân thng mi:
1.3.1 Hiu ng Ếa phá giá lên Ếán Ếân thng mi:
Nhân t t giá ch tác đng đn cán cơn thng mi và dch v, các b phn
còn li ca cán cân thanh toán không chu nh hng ca nhng thay đi ca t giá.

Phá giá tin t là làm gim giá tr đng ni t so vi các ngoi t khác. Phá
giá s lƠm tng t giá danh ngha kéo theo t giá thc tng s kích thích xut khu
và hn ch nhp khu, ci thin cán cơn thng mi.
Khi t giá tng (phá giá), giá xut khu r hn khi tính bng ngoi t, giá
nhp khu đt hn khi tính bng ni t, điu này là nguyên nhân làm cho cán cân
thng mi tr nên xu hn đc gi là hiu ng giá c.
Sau khi phá giá, giá xut khu tr nên r hn đư kích thích tng khi lng
xut khu và khi nhp khu tr nên đt hn đư kích thích hn ch khi lng nhp
khu, điu này giúp ci thin cán cơn thng mi vƠ đc gi là hiu ng khi
lng. Cán cơn thng mi xu đi hay đc ci thin tùy thuc vào hiu ng giá c
và hiu ng s lng cái nào tri hn.
Trong ngn hn, khi t giá tng trong lúc giá c và tin lng trong nc
tng đi cng nhc s làm giá hàng hóa xut khu r hn, nhp khu tr nên đt
hn: các hp đng xut khu đư đc ký kt vi t giá c, các doanh nghip trong
nc cha huy đng đ ngun lc đ sn sàng tin hành sn xut nhiu hn trc
nhm đáp ng nhu cu xut khu tng lên, cng nh nhu cu trong nc tng lên.
Ngoài ra, trong ngn hn, cu hàng nhp khu không nhanh chóng gim còn
do tơm lỦ ngi tiêu dùng. Khi phá giá, giá hàng nhp khu tng lên, tuy nhiên,
ngi tiêu dùng có th lo ngi v cht lng hàng ni hay trong nc cha có hƠng
thay th xng đáng hƠng nhp làm cho cu hàng nhp khu cha th gim ngay.