BăGIỄOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.HăCHệăMINH
NGUYNăLểăBNG
NGăDNGăHIPăCăBASELăII
TRONGăQUNăTRăRIăRO
CAăNGÂNăHĨNGăTHNGăMIăCăPHNăQUÂNăI LUNăVNăTHCăSăKINHăT
Tp.ăHăChíăMinhăậ Nmă2014
BăGIỄOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.HăCHệăMINH NGUYNăLểăBNG NGăDNGăHIPăCăBASELăII
MC LC
Trangăphăbìa
Liăcamăđoan
Mcălc
Danhămcătăvitătt
Danhămcăbng,ăbiu,ăhình
PHNăMăU
1. LỦădoăchnăđătƠi 1
2. Mcătiêuănghiênăcu 2
3. i tngăvƠăphmăviănghiênăcu 2
4. Phngăphápănghiênăcu 3
5. BăccăcaăđătƠi 3
CHNGă1: TNGăQUANăHIPăCăBASELăTRONGăQTRRăTIăNHTM 4
1.1. TngăquanăvăriăroăvƠăQTRRătrongăcácătiăcácăNHTM. 4
1.1.1. HăthngăCAMELSătrongăqunătrăriăroăngơnăhƠng 4
1.1.2. QTRRăcaăcácăngơnăhƠngăthngămi 6
1.2. HipăcăqucătăvăanătoƠnăvnăvƠăgiámăsátăhotăđngăNH 11
1.2.1. SălcălchăsăhìnhăthƠnhăvƠăphátătrinăcaăyăbanăBasel 11
1.2.2. NiădungăcăbnăcaăHipăcăBaselăI 12
1.2.3. HipăcăBaselăIIă(TheăNewăCapitalăAccord) 13
1.3. TìnhăhìnhăngădngăBaselăIIătiămtăsăncătrênăthăgii 24
KTăLUNăCHNGă1 25
CHNGă2
: THCăTRNGăNGăDNGăHIPăCăBASELăIIăTRONGăQUNăTRă
RIăROăTIăNGÂNăHĨNGăTMCPăQUÂNăI 26
2.1. GiiăthiuăvăNHăTMCPăQuơnăiă(MB) 26
2.1.1. QuáătrìnhăhìnhăthƠnhăvƠăphátătrinăcaăMB 26
2.1.2. KtăquăhotăđngăkinhădoanhăvƠăđnhăhngăphátătrin 27
2.2. ánhăgiáăHăthngăqunălỦăriăroătiăMB 30
PHăLCă6: 34
PHNăKTăLUN
TƠiăliuăthamăkho
Phălc DANHăMCăT VITăTT
Vitătt
Vităđyăđ
BCBS
yăbanăBaselăvăgiámăsátănghipăvăNgơnăhƠng
KH
Khách hàng
MB
Ngân hƠngăTMCPăQuơnăi
NHNN
NgơnăhƠngăNhƠănc
NHTM
NgơnăhƠngăThngămi
QTRR
Qunătrăriăro
TCTD
Tăchcătínădng
RRH
Riăroăhotăđng
RRLS
Riăroălưiăsut
RRTD
Riăroătínădng
2005 ậ 2009 23
BngăPLă5.ă1:ăăKtăquăkhoăsátălnăthă5ă(QIS5)ăcaăyăbanăBaselăvăvicăngădngă
cácăphngăphápăBaselăIIătrongăđánhăgiáăriăroătínădng 26
BngăPLă5.ă2:ăăKtăquăkhoăsátălnăthă5ă caă yăbanăBaselăvăvicăngădngăcácă
phngăphápăBaselăIIătrongăđánhăgiáăriăroătácănghipăcácăncăG10 26
BngăPLă5.ă3:ăKhoăsátăngădngăBaselăIIăcaăcácăncăkhôngăphiălƠăthƠnhăviênăcaă
HiăđngăBasel: 27
BngăPLă5.ă4:ăKăhochăthcăhinăHipăcăBaselăIIătiăcácăncăChơuăÁ 28
BngăPLă5.ă5:ăDanhăsáchăcácătăchcătƠiăchínhăbăpháăsnăhocăphiăsápănhpătrongă
cucăkhngăhongăHoaăK 29
Hình:
Hìnhă1.1:ăPhmăviăápădngăHipăcăBaselăII 14
Hìnhă1.2:ăTómălcăniădungăcaăBaselăII 15
HìnhăPLă4.ă1:ăTómăttăniădungăcaăBaselăIII 18
Biuăđ:
Biuăđă2.ă1:ăVnăđiuălăMBăquaăcácănm 28
Biuăđă2.ă2:ăTălănăxuăcaăMBăsoăviăhăthngăngơnăhƠng 35
Biuăđă2.ă3:KtăquăkhoăsátăcaăphngăphápătínăyêuăcuăvnăchoăRRTD. 53
Biuăđă2.ă4:ăăKhoăsát PhngăphápătínhăvnăRRTDăcácăncătrênăThăgii 54
Biuăđă2.ă5:ăăNăxuăcaămtăsăNHănmă2013ăvƠă6ăthángănmă2014 55
1
PHNăMăU
1. Lý do chnăđ tài
TheoăcamăktăWTOătrongălnhăvcăngân hàng,ăkătă1/4/2007 các ngân hàng, các
tăchcăncăngoƠiăsăđcăphépăthƠnhălpăngơnăhƠngă100%ăvnăncăngoƠiătiăVită
NamăđngăthiăcácăngơnăhƠngăncăngoƠiăđcăphépăcungăcpăhuăhtăcácăhotăđngă
dchăvăngơnăhƠngăvƠăgópăvnăliênădoanh,ămuaăcăphnăcaăcácăngơnăhƠngăthngămiă
thităphiăđcănhiuăqucăgia,ănhiuătăchcătrênăthăgiiăđcăbităquanătơm.ăTiăVită
NamăhinăchădngăliăăvicăngădngămtăsătiêuăchíăđnăginăcaăHipăcăBaselăI
vƠăbcăđuănghiênăcuăcáchătipăcnăBaselăII,ădoăđóăbƠiănghiênăcu ắngădngăHipă
căBaselăIIătrongăQunătrăriăroătiăNgơnăhƠngăTMCPăQuơnăđiẰ nƠyănhmătìmă
raănhngăthunăli vƠăkhóăkhnătrongăvicăngădngăBaselăIIăđătăđóăđaăraămtăsă
giiăphápăngădngăBaselăIIănhmănơngăcaoăkhănngăqunătrăriăroăcaă ngân hàng
Quơnăđiă(MB) nóiăriêngăvƠăHăthngăngân hàng VităNamănóiăchung.
2. Mc tiêu nghiên cu
NghiênăcuăniădungăcaăHipăcăBaselăI,ăIIăvƠănhngăsaăđiăbăsungăcaăHipă
căBaselăIIIăsoăviăBaselăII;ătình hình ngădngăBaselăII caăcácăqucăgiaătrênăthă
gii.
Phơnătích,ăđánhăgiáăthcătrngăhăthngăqunătrăriăroăhinătiăcaăMB,ătăđóăđaă
raănhngăthunăliăậ khó khnăcaăMBăkhiăngădngăhipăcăBaselăIIătrongăqunătră
riăroăcaăngân hàng (NH).
aăraămtăsăgiiăphápăđăngădngăBaselăIIăvƠoăhăthngăQTRR caăNHăMB.
3. iătng và phm vi nghiên cu
iătngănghiênăcu:ăHipăcăanătoƠnăvnăqucătă(HipăcăBaselăI, II và
III) và HăthngăqunălỦăriăroătiăMBătrongăgiaiăđonă2009- 2013.
Phmăviănghiênăcu:ăHipăcăBaselăIIăđcăđánhăgiáălƠărtăphcătpăviănhiuă
3
quyătcăvƠăchunămcăliênăquanăđnăanătoƠnăvn,ăquyătrìnhăgiámăsátăvƠăcácăquyătcăthă
trngăcaăcácăNH,ăbaoăgmăcácăNH đaăqucăgia.ăTrongăphmăviănghiênăcuăcaăđătƠiă
nƠyăchăxinătpătrungănghiênăcuăquyăđnhăliênăquanăđnătălăanătoƠnăvnănhmăgiúpă
cho NH điăphóăviăcácăriăroătínădng, riăroăhotăđng và RRH;ăcácăniădungăvă
quy trình giám sát và quy tcăthătrngătrongăBaselăIIăđătƠiăchădngăliăăvicătrìnhă
bƠyăniădung,ăxinăđcăđăliăchoăcácănghiênăcuăsơuăhnăsauănƠy.
4. Phngăphápănghiênăcu
ătƠiăsădngăktăhpăcácăphngăphápălỦăthuytăsuyălunălogic,ăphơnătíchă- tngă
hp, so sánh ậ đi chiu.
tiăMă(khongă8.000ătăchc)ăvƠăcngăđcătrinăkhaiăbiăcácătăchcăgiámăsátăNHăă
cácăncăkhác.
Theo NCUA (2007) thì phơnătíchătheoăchătiêuăCAMELSădaătrênă6ăyuătăcăbnă
đcăsădngăđăđánhăgiáăhotăđngăcaămtăNH,ăđóălƠ:ăMcăđăanătoƠnăvn,ăChtă
lngătƠiăsnăcó,ăQunălỦ,ăLiănhun,ăThanhăkhonăvƠăMcăđănhyăcmăthătrng.
Capital Adequacy (Mc đ an toàn vn): Mcăđ an toàn vn th hin s
vn t cóăđ h tr cho hotăđng kinh doanh ca NH. Thông qua t l an toàn vn
ngi ta có th xácăđnhăđc kh nngăca NH thanh toán các khon n có thi hn và
đi mt vi các loi riăroăkhácănhăRRTD,ăRRH. Các nhà qun lý ngành NH các
ncăluônăxácăđnh rõ và giám sát các NH phi duy trì mt t l an toàn vn ti thiu
(CAR), Vită Namă theoă thôngă t s 13/2010/TT-NHNN ngày 20/5/2010 t l này
5
đcăquyăđnh là 9%. Theo chun mc Basel II mà các h thng NH trên th gii áp
dng ph bin là 8% .
Asset Quality (Cht lng tài sn có): Chtălng tài sn có là nguyên nhân
căbn dnăđn các v đ v NH. Nu th trng bit rng chtălng tài sn kém thì s
to áp lc lên trng thái ngun vn ngn hn ca NH,ă vƠă điu này có th dnă đn
khng hong thanh khon, hoc dnăđn tình trngăđ xôăđiărútătin NH.
Management (Qun lý): Nhiu nhà phân tích chuyên nghip coi qun lý là
yu t quan trng nht trong h thng phân tích CAMELS, bi vì qunălỦăđóngăvaiătrò
quytăđnhăđn thành công trong hotăđng ca NH.ăc bit, các quytăđnh caăngi
qun lý s nhăhng trc tipăđn nhng yu t nh:ăChtălng tài sn có, Mcăđ
tngătrng ca tài sn có, Mcăđ thu nhp.
Earnings (Li nhun): Li nhun là ch s quan trng nhtăđ đánhăgiáăcôngă
tác qun lý và các hotăđng chinălc ca nhà qun lý thành công hay tht bi. Li
nhun s dnăđn hình thành thêm vn,ăđơyălƠăđiu ht sc cn thităđ thu hút thêm
vn và s h tr phát trinătrongătngălaiăt phía cácănhƠăđuăt.ăLi nhun còn cn
thităđ bùăđp các khon cho vay b tn tht và trích d phòngăđyăđ.
Liquidity (Thanh khon): Thanh khonăcóăỦănghaăđc bit quan trngăđi
loiăriăroătrênăliăcóăthăđcănhìnănhnăkhácănhauăvƠăcnăđcăđoălngăvƠăqunălỦă
phùăhpăviăcácăđcăđimăriêngăbităcaătngăloiăriăro.
Sauăđơy tácăgiăxinănêuăđnhănghaăvăbaăloiăriăroămƠăchúngătaăcnăquanătơmă
trong bài này theo BIS (2000, 2001):
− RRTD: hiu mtăcáchăđnăgin là kh nngămƠăngi vay NH hocăđi tác s
khôngă đápă ngă đcă nghaă v caă mìnhă theoă cácă điu khon tha thun. Các loi
RRTD. Gm ri ro giao dch (ri ro la chn, ri ro boăđm, ri ro nghip v) và ri
ro danh mc (ri ro ni ti, ri ro tp trung).
+ Ri ro la chn:ănguyênănhơnălƠădoăquáătrìnhăăđánhăgiá,ăphơnătíchătínădng khi
la chnăphngăánăvayăvn hiu qu đ quytăđnh cho vay. 1
Joël Bessis lƠăGiáoăsătiătrngăHECăParis.
7
+ Riăroăđm bo: phát sinh t riăroăliênăquanăđn các tiêu chunăđm boănhă
cácăđiu khon trong hpăđng vay, các loi tài sn boăđm, hình thc boăđm, t l
cho vay/giá tr tài sn.
+ Ri ro nghip v: phát sinh do công tác qun lý khon vay và hotăđng cho
vay, gm k thut x lý khon vay có vnăđ và h thng xp hng tín dng ni b.
+ Ri ro ni ti: là ri ro mà nguyên nhân phát sinh là do nhng yu t,ăđcăđim
hotăđng riêng bên trong mi khách hàng, ngành kinh t.
+ Ri ro tp trung: phát sinh do tp trung vn cho vay quá nhiu doanh nghip
hotăđngătrongăcùngă ngƠnh,ălnhăvc kinh t, hoc trong mtăvùngăđa lý nhtăđnh
hoc cùng mt loi hình cho vay có ri ro cao.
− RRH: là ri ro gây tn thtădoănguyênănhơnăcácăquyătrình,ăconăngi (gian
ln, thiu trách nhim ) và các h thng ni b không đt yêu cu, hoc bi các yu
t, s kin bên ngoài. Khái nim này bao gm ri ro pháp lut,ănhngăkhôngăbaoăgm
ri ro chinălc và ri ro uy tín doanh nghip. Phân loiăRRH: Riăroăliênăquanăđn
pháp hu hiuăđ phòng nga riăro.ăTrênăcăs tìmăraăcácănguyênănhơn,ătácăđngăđn
các nguyên nhân làm thayăđiăchúng,ăquaăđóăs phòng nga ri ro mt cách hiu qu
hn.ăă
− oălng ri ro: Mt khi các riăroăđưăđcăxácăđnh, chúng ta phiăđánhăgiáă
đc v xác sut phát sinh ri ro và mcăđ tn tht.ăoălng ri ro chính xác và kp
thi là rt cn thit cho h thng qun lý ri ro hiu qu. Nu không có mt h thng
đoălng ri ro, NH đưăhn ch kh nngăkim soát hoc giám sát mcăđ ri ro ca
mình.
đánhăgiáări ro caăNHTM,ăngiătaăđưăxơyădng nhiu ch s thng kê và mô
hìnhăđánhăgiáăđ s dng trong công tác QTRR. C th là:
+ Mc đ ri ro (Exposure): tng giá tr tài sn có mà NH coi là có ri ro.
9
+ Xác sut KH không tr đc n (Probability of Default – PD): Xác sut khách
hƠngăđiăvayăkhôngătr đc n đúngăhnăvƠăđyăđ. T l nƠyăđi vi mi danh mc
đuătăs đc áp dng khác nhau. s dng ch s này, các NH phi s dng tng
th kt qu tính toán và thng kê tng tht tín dng theo tngăđiătng khách hàng và
đcăđim khon vay.
+ Tn tht trong trng hp khách hàng không tr đc n (Loss Given Default
– LGD): là mcăđ tn tht cho NH khi khách hàng không tr đc n. Hiu mt cách
đnăgin, LGD có th tính bng giá tr khon vay (gc, lãi, chi phí khác) tr cho giá tr
tài sn boăđm.
+ Tn tht d kin (Expected Loss- EL): là mc tn tht mà NH có th tính toán
và d tínhătrcătngăng vi mi khon mc trong danh mcăđuăt.ăTrongămt s
trng hp c th, EL=LGD.
+ Tn tht không d kin (Unexpected Loss- UL): là tn tht ngoài d kin ca
NH khi phê duyt khon vay. Ví d: tn thtădoăthayăđi lãi sut, t giá do binăđng
th trngătrongătngălaiănhngăNHăkhôngăth d đoánătrcăđc.
+ Giá tr ri ro (Value at risk – VAR): là mt ch s lng hóa thng kê giá tr
thc t ca tài sn sau mt khon thi gian viăđ tin cy choătrc.
doanh ca NH. Phngăphápăđnhălng thc hinăđánhăgiáăbng s liu c th v mc
đ ri ro, tn tht c th ca tng loi du hiu riăroăđưăđcăxácăđnh.
+ Tài tr RRH:ăchuyn giao ri ro thông qua các hpăđng bo him; s dng
vn d phòngăchoăRRH.
− i vi qun tr RRTT: do phn này tác gi xin phép ch đ cpăđn vic qun
tr ri ro t giá và lãi sut. C th:
+ ánhăgiá:ăi vi t giá cnăc trng thái ngoi hi ca mi loi ngoi t; trng
thái ngoi hi ròng ca tt c các loi ngoi t kinh doanh (tng trng thái); gii hn
11
trng thái ngoi hi. i vi lãi sut: s dng mô hình đnh giá li; mô hình k hnăđn
hn (Maturity model); mô hình thiălng (Duration model).
+ Tài tr: s dng các k thut bo him t giáănhăFuture,ăOption,ăSwap…
1.2. Hipăc quc t v an toàn vn và giám sát hotăđng NH
1.2.1. Sălc lch s hình thành và phát trin ca y ban Basel
U ban Basel v giám sát ngân hàng (Basel Committee on Banking supervision -
BCBS)ăđc thành lpăvƠoănmă1974ăbi mtănhómăcácăNHăTrungăngăvƠăcăquană
giám sát caă10ănc phát trin (G10) ti thành ph Basel, Thy S nhm tìm cách
ngnăchn s spăđ hàng lot ca các ngân hàng vào thp k 80. yăbanăđc nhóm
hp 4 ln trong mtănm. Hin nay, các thành viên ca y ban gmăđi din NH Trung
ngăhayăCăquanăgiámăsátăhotăđng NH caăcácănc: Anh, B,ăCanada,ăc, Hà
Lan, Hoa K, Luxembourg, Nht, Pháp, Tây Ban Nha, Thyăin, Thy S và Ý.
HiăđngăthăkỦăca yăbanăBaselăđcăđ xut bi Ngân hàng Thanh toán Quc
t Basel, gm 15 thành viên là nhng nhà giám sát hotă đng ngân hàng chuyên
nghipăđc bit phái tm thi t các t chc tín dng tài chính thành viên. y ban
Basel và các tiu ban snăsƠngăđaăraănhng liătăvnăchoăcácăcăquanăgiámăsátăhot
đng ngân hàng tt c cácănc.
y ban Basel không có bt k mtăcăquanăgiámăsátănƠoăvƠănhng kt lun ca
U ban này không có tính pháp lý và yêu cu tuân th đi vi vic giám sát hotăđng
ngơnăhƠng.ăThayăvƠoăđó,ăy ban Basel ch xây dng và công b nhng tiêu chun và
Tng vn bao gm:
Vn cp 1 (Tier 1, vnăcăbn - core capital ậ basic equity) gm có vn c phn
thng và các khon d tr công khai.
Vn cp 2 (Tier 2, vn b sung - supplementary capital) gm các khon d tr
không công khai, giá tr tngăthêmăca vicăđánhăgiáăli tài sn, d phòng chung và d
phòng tn tht tín dng, các công c n cho phép chuynăđi thành c phiu và các
khon n th cp có k hn.
Vn cp 3: là các khon vay ngn hn,ătrongăđó,ăđ tin cy ca vn cp 3 vi vic
ng phó ri ro là thp nht.
Phngătrìnhă1.2: TƠiăsnăcóăriăro
RWA = Tài sn x Trng s ri ro
13
Theo phngătrìnhătrên, các trng s ri ro khác nhau vi các loi tài sn khác
nhau s cho ra nhng yêu cu v vn khác nhau. H s ri ro do hipăcăBaselăIăđaă
raăcngătínhăđn các khon mc ngoài bngăcơnăđi tài sn,ăđóăchínhălƠăcácăgiaoădch
hoc các công c tƠiăchínhăđc ghi nhn ngoi bng ngoi tr các giao dch liên quan
đn ngoi t và lãi sutăkhôngăxácăđnh (Chi tit ti ph lc 1).
Theo binăđi ca th trng,ănmă1996,ăBISă(1996)ăđưăsaăđi cóătínhăđn ri ro
th trngă(liênăquanăđn lãi sut, t giá, chngăkhoánăvƠăhƠngăhóa).ăTheoăđó,ări ro th
trng bao gm c ri ro th trng chung và ri ro th trng c th. Ri ro th trng
chung nêu lên nhngă thayă đi v giá tr th trng do có s bină đng ln trên th
trng. Ri ro th trng c th là nhngăthayăđi v giá tr ca mt loi tài sn nht
đnh.
Nói chung, hipăcăBaselăIănmă1988ămangătínhăcht ca mt tha thun quc t
và các tiêu chun v vn t cóădoăBaselăIăđaăra.ăMc dù có rt nhiuăđim miănhngă
vn có mt s đim hn ch trongăđóăcóăvic chaăđ cp ti mt loi riăroăđangăngƠyă
càng tr nên phc tp và vi mcăđ ngƠyăcƠngătngălênălƠări ro hotăđng (không có
yêu cu vn d phòng cho ri ro này). iuănƠyăđòiăhi phi có s ci tin toàn din
trong vic xây dng các chun mc v QTRR và giám sát hotăđng NH.
GIÁM
SÁT
QUYăTCăTHă
TRNG
nhănghaă
văvn
VnăcpăII
VnăcpăI
RRăhată
đng
RRăthă
trng
TƠiăsnăcóă
riăro
PPăđánhăgiáăniă
băcăbn
PPătiêuăchună
hóa
PPămôăhìnhăniă
b
PPăđánhăgiáăniă
bănơngăcao
PPăđoălngă
nâng cao
RR tín
dng
PPăchunăhóa
PPăchăsăcăbn
PPăchunăhóa
16
nghaăv vn và t l vn ti thiu vnăduyătrìănhăvnăduyătrìănhăc,ănhngăđnh
nghaătƠiăsn có ri ro tr nên nhy cm riăroăhn.ăVí d: Basel I ch đaăraăduyănht
mt trng s ri ro áp dng cho vay doanh nghipălƠă100%,ănhngăphngăphápăchun
hóaădi Basel II s có 4 trng s ri ro (20%, 50%, 100% và 150%) ph thuc vào
xp hng tín dng ca doanh nghip. Nhng doanh nghipăchaăđc xp hng s có
trng s 100%,ăkhôngăthayăđi so vi hin ti. Tuy nhiên, doang nghip có hng t BB
tr xung s nhn mc trng s 150%.
Bngă1.ă1:ăTrngăsăriăroătheoăxpăhngătngăQucăgiaăvƠăDoanhănghip
Phân loi
ánhăgiá
AAA
A+
BBB+
BB+
Di
Không
17
ti AA -
ti A-
ti BBB-
ti B-
B-
xp loi
Quc gia
0%
20%
50%
100%
150%
Doanh nghip
20%
50%
100%
100%
150%
100%
(Ngun: Theo BIS 2004, trang 15 -22)
+ Phng pháp da trên h thng đánh giá ni b c bn (The Internal Ratings-
Based Approach) và nâng cao (The Internal Ratings-Based Advanced Approach): ơyă
là hai bin th caăphngăphápăIRB.ăC haiăđu phc tp,ătheoăđóăchoăphépăNHăs
dng các thông s theoăc tính ni b đ lƠmăthôngătinăđu vào phc v cho vic xác
đnh vn. Các thông s gm có giá tr đoălng xác sut không tr đc n (PD), t l
tn tht khi khách hàng không tr đc n (LGD),ădăn ca khách hàng ti thiăđim
không tr đc n (EAD), và k hn hiu lc ca khon tín dng (M). IRB dùng các
c tính caăchínhăNHăđi viăPD,ănhngăbuc phi s dng LGD, M và EAD theo
thông s do y banăBaselăđaăra.ăi vi IRB nâng cao thì NH s đc t călng
tt c các thông s.
Côngăthc: RWA
IRB
= 12,5 x K x EAD
Trongăđó:K: t l yêu cu vn ti thiu ậ CapitalăRequired,ăđc tính theo công
thc :K = [LGD x N[(1-R)
-0,5
x G (PD) + (R/1-R
)0,5
x G (0,999)] ậ PD x LGD]x (1-
1,5xb)
-1
x (1+M ậ 2,5)xb); N(x): là hàm phân phiătíchălyăchoăbin ngu nhiên chun;