B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
PHM KIU BO CHÂU
NÂNG CAO HIU QU CHO VAY H NGHÈO
TI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HI
TNH TÂY NINH
Chuyên ngành Tài chính ngân hàng
1.1 Tng quan v nghèo đói 1
1.1.1 Khái nim v nghèo đói 1
1.1.2 c đim ca nghèo đói. 5
1.1.3 S cn thit ca ngun vn tín dng đi vi h nghèo 6
1.1.4 Nhng vn đ c bn v cho vay h nghèo 7
1.2 HIu qu cho vay 9
1.2.1 Khái nim 9
1.2.2 Các tiêu chí đánh giá hiu qu cho vay h nghèo ti NHCSXH TâyNinh 10
1.3 Kinh nghim cho vay h nghèo mt s nc trên th gii 12
1.3.1 Tham kho mô hình cho vay h nghèo ca ngân hàng Grameen (Bangladesh) 12
1.3.2 Bài hc kinh nghim cho Vit Nam. 16
Kt lun chng 1 18
CHNG 2 THC TRNG CHO VAY H NGHÈO TI CHI NHÁNH NGÂN
HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HI TNH TÂY NINH 19
2.1 Khái quát v thc trng nghèo đói ti tnh Tây Ninh 19
2.1.1 c đim t nhiên, kinh t- xã hi ca tnh Tây Ninh 19
2.1.2 Thc trng nghèo đói ti tnh Tây Ninh 19
2.1.3 Thc trng nghèo đói ti Tây Ninh 20
2.2 Khái quát v NHCSXH tnh Tây Ninh 23
2.2.1 S lc v quá trình hình thành và phát trin 23
2.2.2 Ngun vn và hiu qu cho vay ca NHCSXH tnh Tây Ninh 23
2.2.3 C ch cho vay h nghèo ti NHCSXH Tây Ninh 30
2.3 Thc trng cho vay h nghèo ti NHCSXH Tây NInh. 33
2.31.i vi ngân hàng 33
2.3.2 i vi h nghèo 43
2.4 1nh giá kt qu cho vay h nghèo 44
2.4.1 Nhng kt qu đt đc 44
2.4.2 Nhng tn ti 44
2.4.3 Nguyên nhân tn ti 48
Kt lun chng 2 50
t th gii tr thành thành viên ca WTO, là thành viên không thng trc ca hi đng
bo an liên hp quc… góp phn vào quá trình phát trin kinh t ca đt nc, ci thin
đi sng ngi dân. Tuy nhiên, bên cnh nhng kt qu đt đc vn còn nhiu tn ti
mà trong đó đói nghèo là vn đ ln nht đc ng, Nhà
nc và toàn dân quan tâm,
chính vì vy xóa đói gim nghèo (XGN) va là mc tiêu, va là yêu cu ca quá trình
phát trin bn vng. Trong nhng nm qua, cùng vi vic đy mnh phát trin kinh t- xã
hi đ nâng cao mc sng chung ca mi ngi dân, ng và Nhà nc ta đã ch đo
thc hin nhiu chính sách và chng trình, d án đ h tr ngi nghèo, gia đình chính
sách, vùng có nhiu khó khn và đã đt đc kt qu tích cc đc nhân dân đng tình
và quc t đánh giá cao. Tuy nhiên kt qu gim nghèo vn cha vng chc, t l h
nghèo và cn nghèo vn tng lên nhiu đa phng. Do vy mà XGN là nhim v
chin lc ca ng và Nhà nc ta. tài “Nâng cao hiu qu cho vay h nghèo t
i
Chi nhánh NHCSXH tnh Tây Ninh” s tp trung vào vic gii quyt hai vn đ quan
trng là hot đng cho vay ti Ngân hàng CSXH Tây Ninh có hiu qu th nào và các
yu t nào nh hng đn hiu qu cho vay đó, t đó đ xut mt s kin ngh.
2. Mc tiêu ca đ tài:
Mc tiêu ca đ tài nhm h thng hoá nhng lý lun v nghèođói, tín dng đi vi
ngi nghèo; phân tích, đánh giá thc trng cho vay h nghèo ti NHCSXH Chi nhánh
tnh Tây Ninh; các yu t nh hng đn hiu qu cho vay và đ xut mt s gii pháp
nhm nâng cao hiu qu cho vay h nghèo ti Chi nhánh NHCSXH tnh Tây Ninh góp
phn gim nghèo mt cách bn vng.
3. i tng và phm vi nghiên cu:
i tng nghiên cu ca đ tài là thc trng cho vay h nghèo và hiu qu cho
vay h nghèo ti chi nhánh NHCSXH tnh Tây Ninh t nm 2011-2013
4. Ý ngha ca đ tài nghiên cu:
T kt qu nghiên cu ca đ tài nhm giúp cho các nhà hoch đnh chính sách nhn
đnh đc vai trò và ý ngha ca cho vay h nghèo ca NHCSXH đi vi mc tiêu
XGN tnh Tây Ninh.
XGN
Xóa đói gim nghèo
TW
Trung ng
SXKD
Sn xut kinh doanh
CTXH
Chính tr- xã hi
HND
Hi Nông Dân
HPN
Hi Ph N
TN
oàn Thanh Niên
HCCB
Hi Cu chin binh
TCTD
T chc tín dng
HD
1
CHNG 1 C S LÝ LUN V NGHÈO ÓI VÀ HIU QU CHO
VAY H NGHÈO
1.1 Tng quan v nghèo đói
1.1.1 Khái nim v nghèo đói
thiu c hi la chn tham gia vào quá trình phát trin cng đng. (Nguyn Trng
Hoài, 2013).
Nghèo đc xem xét hai góc đ khác nhau: nghèo tng đi và nghèo tuyt đi.
-Nghèo tng đi: có th đc xem nh là vic cung cp không đy đ các
tim lc vt cht và phi vt cht cho nhng ngi thuc v mt s tng lp xã hi
nht đnh so vi s sung túc xã hi đó. Nghèo tng đi có th là s nhìn nhn mt
cách khách quan, tc là không ph thuc vào s cm nhn ca nhng ngi trong
cuc. Ngi ta gi nghèo tng đi ch quan khi nhng ngi trong cuc cm thy
nghèo không ph thuc vào s nhìn nhn khách quan. Bên cnh vic thiu s cung
cp vt cht tng đi, vic thiu thn tài nguyên phi vt cht ngày càng có vai trò
quan trng. Vic nghèo đi v vn hóa- xã hi, thiu tham gia vào cuc sng xã hi
do thiu ht vt cht mt phn đc các nhà xã hi hc xem nh là mt thách thc
xã hi nghiêm trng.
Vì nghèo là tng đi nên chúng ta thng đnh ngha nghèo nh là có mc
thu nhp hoc tiêu dùng không đm bo mc sng đc xem là đ cho mt gia dình
hoc cá nhân đ tham gia đy đ vào cuc sng cng dng. Mc dù đnh ngha này
là không c th, nó bao hàm ý tng là ngi nghèo b thit thòi vì h thiu ngun
lc đ sng mt cuc sng đc cho là bình thng theo chun đa phng.
Ngng nghèo tng đi làm tt hn khi đo nghèo theo đnh ngha này, tuy nhiên
ngng nghèo tuyt đi cng có ích khi đo lng nghèo cùng cc, và do đó nó
đc s dng rng rãi các nc đang phát trin.
- Nghèo tuyt đi:nghèo đc xác đnh nh là thu nhp hoc tiêu dùng di
mc ti thiu nào đó đc xác đnh trên c s nhu cu vt cht. Ví d, ngng
nghèo 1,25 đô la M/ngi/ngày, PPP 2005 ca WB là mt n lc đ xác đnh
chun nghèo cùng cc toàn cu da vào nhng yêu cu dinh dng ti thiu. Nhiu
ngng nghèo ca các nc, nh ca Tng cc thng kê Vit Nam (GSO), là da
3
đi vi khu vc thành th (Theo Quyt đnh s 170/2005/Q-TTg ca Th tng
Chính ph ngày 08 tháng 7 nm 2005).
- Ngày 30/01/2011, Th tng chính ph ban hành quyt đnh s
09/2011/Q-Ttg quy đnh v chun h nghèo, h cn nghèo áp dng cho giai đon
2011-2015.
Bng 1.1 Chun nghèo qua các giai đon t nm 1993 đn nay
Khu vc
Giai đon
Nông thôn vùng núi và
hi đo
Nông thôn vùng đng
bng trung du
Thành th
1993-1995
15kg go/ngi/tháng
15kg go/ngi/tháng
20kg go/ngi/tháng
1996-1997
15kg go/ngi/tháng
20kg go/ngi/tháng
25kg go/ngi/tháng
1998-2000
55.000 đng/ngi/tháng
70.000 đng/ngi/tháng
90.000 đng/ngi/tháng
2001-2005
80.000 đng/ngi/tháng
100.000 đng/ngi/tháng
xut, trình đ tay ngh thp, ngun tài nguyên nghèo nàn….làm cho cuc sng h
khó khn hn.
T l h nghèo cao trong các vùng sâu, vùng xa, vùng đng bào dân tc thiu
s dân tc ít ngi thng tp trung sinh sng ni vùng núi cao, vùng sâu có điu
kin sng khó khn, đa hình him tr, đi li khó khn làm cho vic tip cn vi các
dch v còn hn ch, h thng giao thông, c s h tng kém phát trin…là nguyên
nhân dn đn đi sng h khó khn mc dù trong thi gian qua đuc s quan tâm
h tr rt ln t Chính ph.
Thc t ngi nghèo có tâm lý và đc đim th hin khác bit so vi nhng h
bình thng, th hin:
- Ngi nghèo thng d b tn thng, t ti, khó tip xúc.
- Trình đ hiu bit thp, cha ng dng đc khoa hc k thut vào sn xut,
phn ln sn xut mang tính th công, t phát.
- Ch yu sng da vào sn xut nông nghip là chính, buôn bán nh l.
1.1.3 S cn thit ca ngun vn tín dng đi vi h nghèo
ói nghèo là mt vn đ kinh t- xã hi có tính toàn cu, là s th hin tính
công bng trong phân phi và chuyn ti các thành qu v phát trin kinh t đn
vic ci thin cht lng cuc sng cho mi ngi dân, đ đm bo công bng xã
hi thì mc tiêu XGN không ch có Vit Nam mà hu ht tt c các nc trong
khu vc và th gii đu phi chú ý thc hin công cuc XGN. Bi vì nghèo đói
không ch làm cho hàng triu ngi không có c hi đc hng th thành qu vn
minh tin b ca loài ngi mà còn gây ra nhng hu qu nghiêm trng v vn đ
kinh t- xã hi đi vi s phát trin, s tàn phá môi trng sinh thái. Nu vn đ
6
không đc gii quyt thì không mt mc tiêu nào mà cng đng quc t cng
nh quc gia đnh ra tng trng kinh t, ci thin đi sng , hoà bình n đnh, đm
bo quyn con ngi đc thc hin. c bit ti Vit Nam, quá trình chuyn sang
ti mt xã hi “dân ch, công bng, vn minh” mà ng ta đã đ ra chúng ta cn có
bin pháp h tr vn cho ngi nghèo nh th nào sao cho có hiu qu thit thc và
ngun vn phi đc chuyn ti đn đúng đi tng th hng, đng thi khuyn
khích nhân dân làm giàu theo pháp lut, din h nghèo ngày càng thu hp, đc bit
là thu hp khong cách gia nhng ngi giàu và ngi nghèo trong mt xã hi.
1.1.4 Nhng vn đ c bn v cho vay h nghèo
1.1.4.1Khái nim
Cho vay là mt hình thc cp tín dng, theo đó ngân hàng giao cho khách
hàng mt khon tin đ s dng vào mc đích và thi hn nht đnh theo tha thun
vi nguyên tc có hoàn tr c gc và lãi (H Diu, 2001)
T khái nim trên ta có th hiu cho vay h nghèo là mt hình thc cp tín
dng, theo đó ngân hàng giao cho khách hàng là h nghèo mt khon tin đ s
dng vào mc đích và thi hn nht đnh theo tha thun vi nguyên tc có hoàn tr
c gc và lãi.
1.4.1.2 c đim ca cho vay h nghèo
-i tng: Là các h gia đình nghèo có nhu cu vay vn s dng cho nhng
mc đích tiêu dùng hay phc v hot đng sn xut kinh doanh ca h gia đình
nghèo đó.
- Phng thc cho vay h nghèo: có th là cho vay trc tip tng h gia đình
hoc thc hin theo phng thc cho vay y thác bán phn hay toàn phn; thng
là cho vay theo nhóm h vay vn cng đng trách nhim ln nhau trong vay n và
tr n.
- Thi hn vay vn: Tùy thuc vào nhu cu khách hàng, mc đích s dng
vn vay và ngun tr n khách hàng mà các khon vay ca khách hàng có thi hn:
ngn hn, trung hn hoc dài hn.
8
- Quy mô và s lng các khon vay: Tùy thuc vào nhu cu khách hàng,
thôn mi.
1.2 Hiu qu cho vay h nghèo
1.2.1 Khái nim
Hiu qu đc đnh ngha theo ngha kinh t nh sau: Hiu qu là tng
quan gia kt qu thu đc và chi phí b ra đ to ra nó.
Nh vy có th hiu ”Hiu qu cho vay đi vi h nghèo là s thõa mãn nhu
cu v s dng vn gia ch th Ngân hàng và ngi vay vn, nhng li ích kinh t
xã hi thu đc đm bo s tn ti và phát trin ca Ngân hàng” (Nguyn Th M
Hin, 2010).
Hiu qu cho vay h nghèo đc đánh giá da trên các khía cnh:
- Mng li hot đng: th hin qua mc đ lan ta và bao ph đa bàn ca
mng li hot đng, t đó nh hng đn mc đ tip cn ca h nghèo đi vi
vn vay.
- Quy mô tín dng: đc th hin t trng d n tín dng đi vi h nghèo,
doanh s cho vay, thu n, s tin vay đi vi tng h. Khi t trng d n cao,
doanh s cho vay, thu n ln th hin hot đng tín dng ngân hàng đã đáp ng tt
nhu cu vn cho h nghèo.
- Cht lng tín dng: th hin kh nng hoàn tr và hiu qu s dng vn
tín dng ca ngi vay, mc đ an toàn tín dng. Nu t l n quá hn trong tng
d n h nghèo thp, cho thy các khon tín dng đi vi h nghèo an toàn, lành
mnh. Và ngc li t l n quá hn cao, phn ánh khon tín dng tim n nhiêu ri
ro.
- Tính bn vng - kh nng bo toàn vn đ hot đng lâu dài: khi cho h
nghèo vay vn đ phát trin SXKD,ngân hàng s tính toán đc kh nng thu hi
vn (c gc và lãi), sau khi tr các chi phí thì vn có lãi, ngân hàng có th duy trì và
m rng hot đng phc v ca mình.
10
è
100%
ì â
è
=
è
ò è
11
Nu t trng d n, tc đ tng trng d n tín dng, d n bình quân cao
th hin hot đng tín dng ngân hàng có hiu qu, đáp ng tt nhu cu vn ca h
nghèo.
- Cht lng tín dng đánh giá da vào: t l n quá hn, t l s dng vn
sai mc đích, t l thu lãi. Trong đó t l n quá hn là ch tiêu c bn mà ngân
hàng đang dùng đ đánh giá cht lng tín dng (T l n quá hn là t l % gia
n quá hn và tng d n ca ngân hàng ti mt thi đim nht đnh). Trong quá
trình cho vay, n quá hn đi vi ngân hàng là không th tránh khi, vn đ ct lõi
là làm sao đ gim thiu n quá hn. Nhng ngân hàng có t l n quá hn thp
đc đánh giá cht lng tín dng tt, hiu qu tín dng cao và ngc li.
- Tính bn vng ca ngun vn vay: NHCSXH là mt TCTD Nhà nc, hot
đng vì mc tiêu XGN, không vì mc đích li nhun, thc hin chính sách tín
dng u đãi đi vi ngi nghèo và các đi tng chính sách khác nhng phi bo
toàn ngun vn. thc hin tt vn đ này thì NHCSXH cho h nghèo vay vn
phi thu hi đy đ c gc và lãi đúng hn, hn ch thp nht ri ro xy ra. Tiêu chí
này đc đánh giá nh sau:
nu vay vn v SXKD thua l thì hiu qu thp, thm chí mt vn. Có nhiu trng
hp vay vn ngân hàng v chn nuôi, trng trt, tuy đã tr ht n cho ngân hàng
đúng k hn, nhng vn b đánh giá là hiu qu thp vì ngun đ tr n cho ngân
hàng phi đi vay ch khác, ch không phi t ngun thu nhp ca ngi vay. Cho
nên, nu ch nhìn mt mt tr n ca h vay cho ngân hàng đ đánh giá h vay s
dng vn có hiu qu là cha đ.
S h nghèo thoát nghèo cng là mt tiêu chí đ đánh giá hiu qu tín dng
đi vi h nghèo qua tng thi k
.
T l h nghèo đc vay vn, đây là tiêu chí đánh giá v mt lng đi vi
công tác tín dng. T l này càng cao, mt mt th hin ngun vn tín dng ln đ
phc v h nghèo. Mt khác, đánh giá kh nng SXKD ca h nghèo ngày càng
ln, ngun vn có hiu qu (nu s dng vn không hiu qu, thì h nghèo s
không có nhu cu vay).
è
đ
=
è đ
è á
100%
1.3 Kinh nghim cho vay h nghèo mt s nc trên th gii
1.3.1 Tham kho mô hình cho vay h nghèo ca ngân hàng Grameen
(Bangladesh)
Bangladesh là mt quc gia có nn sn xut nông nghip lc hu, thng
xuyên xy ra thiên tai nh: bão, l lt và hn hán, chính vì th, đi sng ca đa s
ngi dân r khó khn thiu thn, làm cho hot đng cho cho vay nng lãi tr nên
thnh hành vùng nông thôn Ngân hàng Grameen do giáo s YUNUS và các cng
s ca ông trng i hc kinh t Quc gia sáng lp t nm 1976 và đc Chính
ph Bangladesh cho phép hot đng. Là ngân hàng chuyên phc v ngi nghèo,
hot đng nh mt ngân hàng thng mi c phn t bù đp đc chi phí, đc
ph và các t chc quc t (Dadhich, 1995). Tuy nhiên, hin nay ngân nàng đã t
ch trong hot đng.
- Chng trình cho vay
14
Cho vay tng th nhm vào các hot đng kinh t đ to ra li tc và to
công n vic làm cho mình đ t làm ch; cho vay liên hp là cho vay c nhóm
không phi cá nhân đ h có s vn ln dành cho các hot đng đu t ln; cho vay
xây nhà vi điu kin ngi vay có tr n tt trong các ln vay trc đó; cho vay k
thut nhm mc đích đu t sn xut nh máy gt lúa, đào ging, máy xay chà
lúa…
- Tiêu thc cho vay
tngphc v là các gia đình s hu ít hn0,2 ha đt và mc thu nhp theo
đu ngi di 100USD/nm. Ngân hàng Grameen cp tín dng cho ngi nghèo
vi nhng khon vay nh t 50-100 USD.
- Các nguyên tc cho vay
Cho vay không cn th chp và các điu kin pháp lý mà da vào uy tín và
lòng tin con ngi; cho vay theo nhóm, mi nhóm ti thiu có 5 thành viên, đu tiên
2 thành viên trong t đc vay vn và khi tr xong n, thì 2 thành viên tip theo
đc vay,t trng t vay vn là ngi đc vay cui cùng. Khi t trng tr xong
n thì li có 2 thành viên khác đc vay vn, quy tc này đc lp đi, lp li….
thành viên ca nhóm không phi trc tip đn ngân hàng đ xin vay, ngân hàng đn
gp nhóm đ chn ngi cho vay, qua các cuc hp gia các nhóm và ngân hàng
ni cho vay; mc đích vay vn và s tin cho vay đc quyt đnh do đ ngh ca t
trng t vay vn và ngân hàng cho vay. Vn vay đc gii ngân trong vòng 15
ngày k t ngày np đn xin vay, vi th tc rt đn gin. ,vn gc đc tr theo
đnh k(mi tun, hoc 2 tun), khi tr đ 50 k, tc gn mt nm, s bt đu tr
có th áp dng trong điu kin Vit Nam nhm giúp nhng ngi nghèo có điu
kin vn lên thoát khi cuc sng khó khn do h thiu phng tin, vn ling cn
thit đ duy trì cuc sng, hocdo h không có c hi áp dng k thut tiên tin đ
tng gia sn xut. Hn na, tình trng cho vay nng lãi, tr nên rt ph bin, t
nông thôn đn thành th. Do đó, cn có chính sách thích hp đ khuyn khích áp
dng trit đ các nguyên tc tín dng vi mô ca ngân hàng Grameen trong hoàn
cnh đt nc, nhm đáp ng nhu cu cp thit ca ngi nghèo,đng thi gim bt
16
hin tng cho nng lãi trong xu th hin đi hóa và hi nhp kinh t th gii ca
đt nc.
Ngân hàng Grammeen là mô hình ngân hàng đc đánh giá tt, có lãi ln, ngun
vn tng trng nhanh, n quá hn thp, đc Chính ph đánh giá cao và có d
lun tt trên th gii. Ngân hàng Grammeen đã góp phn gíup ngi dân nghèo
thoát nghèo và n đnh xã hi.
1.3.2 Bài hc kinh nghim cho Vit Nam.
Nghèo đói là nguyên nhân dn đn tình trng dân trí thp, bnh tt, và mc
đ cao hn là bt hòa gia các tng lp dân c trong mt quc gia hoc gia quc
gia này vi quc gia khác và chin tranh cc b có th xy ra. Do đó XGN là mt
chin lc mà c cng đng quc t đang quan tâm, bi vì nó không ch có ý ngha
kinh t- xã hi mà còn mang đm tính nhân vn, nhân đo sâu sc. Ngân hàng cho
vay ngi nghèo không ch hot đng mt quc gia mà hot đng hu ht các
nc trên th gii, ngay c các nc phát trin. Trong đó mc tiêu XGN là nhim
v trng tâm, Theo Giáo s Yunus cho rng Ngân hàng th gii là chic đu tàu tiên
phong ca tt c các Ngân hàng phi thay đi hng đi. Xây dng ngân hàng t lý
thuyt đn hành đng mà trong đó ly mc tiêu quc gia là ct lõi.T thc t hot
đng ca các ngân hàng phc v cho ngi nghèo và kt hp vi điu kin kinh t
c th Vit Nam chúng ta có th áp dng mt s bài hc kinh nghim vào Vit