B GIÁO DC & ÀO TO
TRNGăI HC KINH T TP. HCM
o0o
HA BÁ MINH
NHăHNG CA TRÁCH NHIM XÃ HI
CA DOANH NGHIPăN S CAM KT
CA NHÂN VIÊN VI T CHC
LUNăVNăTHCăSăKINHăT
TP. H Chí Minh – nmă2013
Tôi xin cam đoan lun vn thc s ắnh hng ca trách nhim xƣ
hi ca doanh nghip đn s cam kt ca nhơn viên vi t chc” là kt
qu ca quá trình hc tp, nghiên cu khoa hc đc lp vƠ nghiêm túc.
Các s liu trong lun vn đc thu thp t thc t có ngun gc rõ rƠng,
đáng tin cy, đc x lỦ trung thc vƠ khách quan. Các s liu điu tra, kt
qu nghiên cu nêu trong lun vn lƠ trung thc vƠ cha tng đc công b
trong bt k tƠi liu nƠo khác.
Tác gi

Ha Bá Minh
MC LC
ắậANẢăẫảăBÌA
LIăCAMăOAN
MCăLC
ắÓMăắắăLUNăVN
DANảăMCăắăVIắăắắ

3.2.1. Thit k nghiên cu đnh tính 29
3.2.2. Kt qu nghiên cu đnh tính 29
3.3. Nghiên cu đnh lng 33
3.3.1. Thit k mu nghiên cu 33
3.3.2. Thit k bng cơu hi 34
3.3.3. Phng pháp thu thp d liu 35
ắómăttăẾểng 3 39
CHNG 4: KT QU NGHIểN CU 40
4.1. Mô t mu kho sát 40
4.2. ánh giá s b thang đo 41
4.2.1. ánh giá thang đo bng h s tin cy Cronbach’s Alpha 41
4.2.2. Kim đnh thang đo bng phơn tích nhơn t khám phá EFA 43
4.3. Phơn tích hi quy 48
4.4. Dò tìm s vi phm các gi đnh cn thit trong hi quy tuyn tính 52
4.4.1. Kim tra mi quan h tuyn tính gia bin ph thuc vƠ các bin đc
lp cng nh hin tng phng sai thay đi 52
4.4.2. Kim đnh gi thuyt v phơn phi chun 53
4.4.3. Kim đnh gi thuyt nghiên cu 54
4.5. Phân tích phng sai (kim đnh ANOVA) 55
4.5.1. Kim đnh khác bit v s cam kt ca nhơn viên vi t chc theo gii
tính (nam, n) 55
4.5.2. Kim đnh khác bit v s cam kt ca nhơn viên vi t chc theo trình
đ……… 56
4.5.3. Kim đnh khác bit v s cam kt ca nhơn viên vi t chc theo đ
tui…… 56
4.6. Tho lun kt qu nghiên cu 56
TómăttăẾểng 4 63
CHNG 5: KIN NGH VÀ KT LUN 64
5.1. Nhng kt qu đt đc 64
5.2. Kin ngh 64

Mô hình hi quy tuyn tính thu đc gii thích đc 61,9% bin thiên s cam
kt nhơn viên vi t chc. Các yu t CSR vi nhơn viên, CSR vi các bên liên
quan (đn xƣ hi vƠ phi xƣ hi), CSR vi khách hƠng, CSR vi chính ph đu có tác
đng cùng chiu đn s cam kt ca nhơn viên.
Cng đ tác đng ca các bin đc lp đn s cam kt ca nhơn viên vi t
chc ln lt lƠ: CSR vi khách hàng, CSR vi chính ph, CSR vi nhơn viên vƠ
CSR vi các bên liên quan.
T kt qu nghiên cu cho thy doanh nghip mun ci thin ch s cam kt
ca nhơn viên vi t chc (OC) thì điu đu tiên cn tp trung là hot đng CSR đi
vi các bên liên quan (xƣ hi vƠ phi xƣ hi). Môi trng chính lƠ điu kin sng ca
mi ngi vƠ ca chính bn thơn mi chúng ta, vic gìn gi vƠ bo v môi trng
xanh, trong sch không phi lƠ trách nhim ca riêng ai vƠ đi vi doanh nghip
Vit Nam thì điu nƠy cƠng phi xem trng.
i tng k đn gn vi doanh nghip chính lƠ nhng nhơn viên ca h,
nhng ngi góp phn xơy dng công ty ln mnh. Do vy, doanh nghip nên có
nhng chính sách thit thc đ có th gi chơn ngi tƠi nh chính sách, thù lao,
đƠo to cng nh to môi trng công bng cho tt c nhơn viên.
Bên cnh đó, yu t quan trng k tip là doanh nghip cn phi tích cc
chung tay góp sc xơy dng cng đng vƠ xƣ hi cùng vi chính ph, bng vic
trung thc trong các hot đng kinh doanh, thc hin các ngha v theo quy đnh
ca pháp lut vƠ đóng góp cho cng đng (giáo dc, vn hóa, y t, ).
i tng cui cùng và quan trng nht chính là khách hàng – nó chính là mt
trong nhng nhơn t sng còn ca doanh nghip. Khách hƠng mt nim tin, xem
nh doanh nghip mt tt c. Do vy, chy theo li nhun không chú trng ti bo
v khách hƠng, môi trng vƠ nhng nhơn t khác thì s khin cho doanh nghip ch
phát trin trong mt thi gian ch không th nƠo phát trin lơu dƠi đc. ây không
ch lƠ mt chin lc đ công ty có th gii thiu t chc vi bên ngoƠi mƠ còn lƠ
nhng hot đng thit thc mƠ nhơn viên có th thy, có th cùng tham gia; h s
cm thy t hƠo vƠ mun đc gn bó lơu dƠi khi đc lƠm vic trong mt t chc
luôn coi trng trách nhim xƣ hi ca mình đi vi cng đng. Vic công ty nhn

DANH MC BNG BIU

S hiu
Ni dung
Trang
Bng 4.1
Mô t v nhơn khu hc ca đáp viên
40
Bng 4.2
H s Cronbach’s Alpha ca các thang đo CSR-KH,
CSR-NV, CSR-XH, CSR-CP
42
Bng 4.3
H s Cronbach’s Alpha ca thang đo OC
43
Bng 4.4
Kt qu phơn tích nhơn t khám phá EFA
44
Bng 4.5
H s Cronbach’s Alpha ca các thang đo CSR-KH,
CSR-NV, CSR-XH, CSR-CP sau khi phân tích nhân t
khám phá
46
Bng 4.6

Ni dung
Trang
Hình 2.1
Mô hình nghiên cu ca Bammer vƠ cng s
16
Hình 2.2
Mô hình CSR, cam kt ca nhơn viên vi doanh nghip vƠ
hiu qu t chc
18
Hình 2.3
Trách nhim xƣ hi ca doanh nghip đn cam kt ca
nhơn viên vi t chc.
19
Hình 2.4
Mô hình nghiên cu đ xut
26
Hình 3.1
Quy trình nghiên cu
28
Hình 4.1
Mô hình nghiên cu sau phơn tích hi quy
52
Hình 4.2
 th phơn tán Scatter plot
52
Hình 4.3
Biu đ phơn phi chun
53
Dò tìm s vi phm các gi đnh cn thit trong hi quy
Ph lc 10
Phân tích Anova
Ph lc 11
Thng kê mô t các bin
Ph lc 12
Danh sách các công ty kho sát, các thƠnh viên vƠ nhƠ qun tr 1

CHNG 1: TNG QUAN V NGHIểN CU
1.1. Bi cnh vƠ lý do chn đ tƠi
Chúng ta đang sng trong mt thi đi mi, thi đi công ngh thông tin ngƠy
cƠng phát trin; xu hng toƠn cu hóa, quc t hóa tr thƠnh mt tt yu khách
quan; mi quan h gia các nn kinh t ngƠy cƠng tr nên mt thit vƠ gn bó; hot
đng giao lu thng mi gia các quc gia ngƠy cƠng phát trin mnh m, s cnh
tranh gia các doanh nghip ngƠy cƠng gay gt…thì các doanh nghip cn phi tìm
cách đ to ra đc nhng li th cnh tranh bn vng. Nu trc đơy các chin
lc mƠ các công ty thng s dng nh đa dng hóa mu mƣ sn phm, nơng cao
cht lng hƠng hóa … đ có th giƠnh li th cnh tranh, thì ngƠy nay đ cng c
thng hiu vƠ uy tín trên thng trng thì vic xơy dng vn hóa doanh nghip,
đo đc kinh doanh lƠ mt gii pháp đang đc áp dng vƠ bc đu đem li hiu
qu tích cc. VƠ mt xu hng mi đƣ vƠ đang ln mnh trên th gii, tr thƠnh

nghip Vit Nam ngƠy cƠng đc quan tơm, khi mƠ kh nng cnh tranh ca doanh
nghip không ch còn đóng khung trong giá c vƠ cht lng sn phm, mƠ nó còn
gn lin vi trách nhim đi vi con ngi vƠ cng đng xƣ hi. Mt khác, nó cng
cho thy vic thc hin cng nh đánh giá trách nhim xƣ hi ca doanh nghip
không phi lƠ cơu chuyn đn gin, d dƠng.
u tiên vƠ d thy nht khi nói v trách nhim xƣ hi ca doanh nghip,
chính lƠ các hot đng t thin. Không khó đ đánh giá hot đng nƠy thông qua
vic thng kê s ln, s tin, s các tr giúp khác cng nh Ủ ngha ca nhng công
vic nƠy mƠ doanh nghip đƣ lƠm.
Trách nhim xƣ hi còn lƠ trách nhim vi môi trng t nhiên. Bo v môi
trng t nhiên lƠ mt trách nhim bt buc đi vi các doanh nghip nu tính cht
hot đng ca mình có kh nng gơy ô nhim cho môi trng.  ngn nga vƠ
gim thiu nguy c nƠy, thì ngay t khơu hình thƠnh d án phi tính toán đánh giá
3

tác đng môi trng, có bin pháp gim thiu nhng tác đng xu, đng thi phi
nghiêm túc thc hin sut trong quá trình vn hƠnh nhƠ máy.
Thc t cho thy, đ gim chi phí cho sn phm, nhiu doanh nghip đƣ không
ngn ngi s dng nhiu chiêu thc x bn ra môi trng, qua mt các c quan chc
nng. Hu qu lƠ, khi v vic đc phát giác thì hình nh thng hiu ca doanh
nghip bao nm qua dày công xơy dng b st m nghiêm trng di con mt ca
công chúng. Hp lc t vic gơy ô nhim nhiu lúc lƠ rt mnh vì nó lƠm gim đáng
k chi phí ca các doanh nghip trong khơu x lỦ cht thi, tuy nhiên nhng vic x
thi y đn lt nó li góp phn hình thƠnh cái không khí ô nhim mƠ chính doanh
nghip cng phi gánh chu.
 khía cnh khác, trách nhim xƣ hi ca doanh nghip còn th hin  vic
ng x vi ngi lao đng - mt yu t cu thƠnh ca doanh nghip, đng thi
chính lƠ đi tng xƣ hi chu tác đng trc tip t các chính sách ca doanh
nghip. Tiêu chun s dng lao đng, quyn li ngi lao đng, môi trng lƠm
vic phi lƠ mi quan tơm hƠng đu ca ngi điu hƠnh doanh nghip nhm tng

 có th phát trin theo hng bn vng thì cách kinh doanh “n xi  thì”
đƣ không còn phù hp vi nn kinh t hi nhp toƠn cu nh hin nay. Có th nhn
thy mt điu rng các doanh nghip nu nh quan tơm đn li ích ca nhng nhóm
li ích khác luôn luôn lƠ nhng doanh nghip phát trin bn vng vƠ thƠnh công, to
đc v th trên thng trng.
Cui cùng, đi vi nhơn viên, trách nhim xƣ hi ca doanh nghip cng đóng
mt vai trò quan trng đi vi s cam kt ca nhơn viên vi t chc hay doanh
nghip đó. Các nhơn viên thng có khuynh hng gn bó hn vi t chc nu h
cm thy t hƠo v t chc đó. S cam kt ca nhơn viên không ch lƠ s hƠi lòng
hay hƣnh din vì đc lƠm vic cho công ty, mƠ còn lƠ s cam kt mƠ nhơn viên đó
dành cho công ty và các mc tiêu chung ca công ty. Kevin Kruise vit: “S cam
kt ngha lƠ các nhơn viên thc s quan tơm v công vic ca h vƠ s tn vong ca
công ty. H không lƠm vic ch đ nhn lng hay ch đ thng tin mƠ còn lƠm
vic vì các mc tiêu chung ca công ty.”
5

Hin nay, trên th gii cng nh trong nc, vic nghiên cu v vn đ nƠy
còn khá hn ch. Riêng vi Vit Nam, trách nhim xƣ hi ch đc hiu nh lƠ hot
đng t thin, cha đi sơu nghiên cu các loi trách nhim xƣ hi khác ca doanh
nghip đn đi tng khác.
Chính vì vy, đ các nhƠ qun tr có th đánh giá đúng vƠ hiu rõ hn v
nhng tác đng vƠ hiu qu ca trách nhim xƣ hi ca doanh nghip, cng nh tác
đng ca nó đi vi cam kt ca nhơn viên vi t chc (doanh nghip) tác gi đƣ
la chn đ tƠi: “nh hng ca trách nhim xƣ hi ca doanh nghip đn s
cam kt ca nhơn viên vi t chc” đ lƠm đ tƠi nghiên cu ca mình.
1.2. Mc tiêu nghiên cu
Cn c vƠo nhng lỦ do la chn đ tƠi đƣ đc trình bƠy nêu trên, ngi vit
mong mun thc hin đ tƠi nghiên cu nƠy vi các mc tiêu chính nh sau:
- Xem xét vƠ nghiên cu các yu t thuc trách nhim xƣ hi ca doanh
nghip (CSR) tác đng đn s cam kt ca nhơn viên vi t chc.

Sau khi đánh giá s b, các thang đo đc đa vƠo phơn tích hi quy nhm
xác đnh mc đ nh hng ca các thƠnh phn ca CSR đn s cam kt ca nhơn
viên vi t chc.
1.5. ụ ngha ca nghiên cu
V mt lý thuyt
Nghiên cu lƠm sáng t hn các lỦ thuyt đo lng các thƠnh phn ca CSR
nh hng đn s cam kt ca nhơn viên vi t chc, góp phn phát trin thang đo
vƠ mô hình nghiên cu nh hng ca CSR đn s cam kt ca nhơn viên vi t
chc.
V mt thc tin
Kt qu nghiên cu s lƠ c s đ các doanh nghip hiu vƠ nhn dng đc
trách nhim xƣ hi ca doanh nghip vƠ nh hng ca nó đn s cam kt ca nhơn
viên vi t chc, t đó có nhng chính sách phù hp nhm nơng cao s cam kt ca
7

nhơn viên vi t chc, hoch đnh các chin lc phát trin n đnh vƠ bn vng
trong tng lai.
Nghiên cu nƠy cng là tƠi liu tham kho cho các nhƠ nghiên cu, nhƠ qun
tr trong các t chc vƠ các nghiên cu tip theo liên quan đn trách nhim xƣ hi
ca doanh nghip.
1.6. Kt cu b cc đ tƠi
Báo cáo nghiên cu đc kt cu lƠm 5 chng vi các ni dung s đc trình
bƠy theo th t nh sau:
Chng 1: Tng quan v nghiên cu
Chng 2: C s lỦ thuyt vƠ mô hình nghiên cu
Chng 3: Phng pháp nghiên cu
Chng 4: Kt qu nghiên cu
Chng 5: Kin ngh vƠ kt lun
nhm tng li nhun ca mình min sao nó vn tuơn theo các lut chi, ngha lƠ
tham gia cnh tranh công khai vƠ t do, không la gt hay gian ln”. Theo cách nói
nƠy ca Friedman, chúng ta xét thy Ủ kin nƠy mi ch có tác dng hin thc hóa
các quy tc trong kinh doanh, ch chú Ủ ti vic chy đua “nhm tng li nhun”
đúng theo mi rƠng buc ca các doanh nghip trên thng trng là “không la
gt hay gian ln”. Có th nói, khái nim v CSR ca Friedman mi ch nhìn nhn
trách nhim xƣ hi  mt phm vi hp, ch thy đc li ích trc mt mƠ b qua
li ích lơu dƠi, đó lƠ “phát trin nhanh, mnh vƠ bn vng”.
9

Sau khái nim v CSR ca Friedman thì xut hin hƠng lot các khái nim
CSR khác, mi khái nim  mi thi k đƣ có bc hoƠn chnh hn v mt ni
dung. “CSR hàm ý nâng cao hƠnh vi ca doanh nghip lên mt mc phù hp vi
các quy phm, giá tr vƠ k vng xƣ hi” (Prakas Sethi, 1975). Hay “CSR ca doanh
nghip là s mong mun ca xƣ hi đi vi các t chc v mt kinh t, pháp lut,
đo đc vƠ lòng t thin ti mt thi đim nht đnh” (Archie B Caroll, 1979). Còn
Maignan I.Ferrell đa ra khái nim CSR nh sau “Mt doanh nghip có trách nhim
xƣ hi khi quyt đnh rng hot đng ca nó nhm to ra vƠ cơn bng các li ích
khác nhau ca các cá nhơn vƠ t chc liên quan”.
Mt ví d khác, vi vic đa ra “Cng lnh Johnson & Johnson” vào nm
1943, Robert Johnson, ngi sáng lp kiêm Ch tch Tp đoƠn Johnson & Johnson,
rt xng đáng đc gi lƠ “ông t” ca hot đng CSR khi hng công ty ca mình
đn mc tiêu kinh doanh có trách nhim. Trong cng lnh nƠy, ln đu tiên, vai trò
ca c đông đc đa xung di cùng vƠ quyn li ca khách hƠng đc đt lên
trên ht.
iu nƠy hoƠn toƠn ngc vi nhng gì Milton Friedman, nhƠ kinh t hc
ngi M tng đot gii Nobel nm 1976, đa ra trc đó. Theo Friedman, doanh
nghip phi đt li nhun lên trên ht đ th hin trách nhim vi c đông. VƠ
doanh nghip lƠ ch th do con ngi to ra nên không th t nhn bit trách nhim.
Trách nhim vi cng đng thuc v nhƠ nc vƠ nu mun th hin trách nhim

tr thng hiu, gim t l nhơn viên thôi vic, tng nng sut vƠ thêm c hi tip
cn nhng th trng mi. Chúng ta có th dn ra đơy mt s ví d v li ích ca
vic thc hin CSR ca doanh nghip.
ẢimăẾểiăpểíăvàătnỂănnỂăsut
Mt doanh nghip có th tit kim đc chi phí sn xut nh đu t, lp đt
các thit b mi, bng cách sn xut sch hn. Ví d, mt doanh nghip sn xut
bao bì ln ca Ba Lan đƣ tit kim đc 12 triu ô la M trong vòng 5 nm nh
11

vic lp đt thit b mi, nh đó lƠm gim 7% lng nc s dng, 70% lng cht
thi nc vƠ 87% cht thi khí.
Mt h thng qun lỦ nhơn s hiu qu cng giúp ct gim chi phí vƠ tng
nng sut lao đng đáng k. Lng thng hp lỦ, môi trng lao đng sch s vƠ
an toƠn, c hi đƠo to vƠ ch đ bo him y t vƠ giáo dc đu góp phn tng li
nhun cho doanh nghip bng cách tng nng sut lao đng, gim t l nhơn viên
ngh, b vic vƠ gim chi phí tuyn dng cng nh đƠo to nhơn viên mi.
ắnỂăếoanểătểu
u t h tr phát trin kinh t đa phng có th to ra mt ngun lao đng
tt hn, ngun cung ng r vƠ đáng tin cy hn vƠ nh đó tng doanh thu. Rt nhiu
công ty sau khi có đc chng ch v trách nhim xƣ hi đƣ tng đc doanh thu
đáng k. Ví d, Aserradero San Martin, mt công ty sn xut đ g  Bolivia, sau
khi có chng ch bo v rng bn vng (FSC) đƣ tip cn đc th trng Bc M
vƠ bán sn phm vi giá cao hn t 10-15%.
NợnỂăẾaoăỂiáătrătểnỂăểiuăvàăuyătínăẾaăẾônỂăty
CSR có th giúp doanh nghip tng giá tr thng hiu vƠ uy tín đáng k. Uy
tín giúp doanh nghip tng doanh thu, hp dn các đi tác, nhƠ đu t vƠ ngi lao
đng. Nhng tp đoƠn đa quc gia nh The Body Shop (tp đoƠn ca Anh chuyên
sn xut các sn phm dng da vƠ tóc) vƠ IKEA (tp đoƠn kinh doanh đ dùng ni
tht ca Thy in) lƠ nhng ví d đin hình. C hai công ty nƠy đu ni ting
không ch vì các sn phm có cht lng vƠ giá c hp lí mƠ còn ni ting lƠ các

nhãn hiu, cái tên ca công ty mình.
Mt kho sát do Vin Khoa hc Lao đng vƠ Xƣ hi – Vit Nam tin hƠnh gn
đơy trên 24 doanh nghip thuc hai ngƠnh dt may vƠ da giày đƣ ch ra rng nh
thc hin các chng trình CSR, doanh thu ca các doanh nghip nƠy đƣ tng 25%,
nng sut lao đng cng tng t 34,2 lên 35,8 triu đng/lao đng/nm, t l hƠng
xut khu tng t 94% lên 97%. NgoƠi hiu qu kinh t, các doanh nghip còn có
13

li t vic to dng hình nh vi khách hƠng, s gn bó vƠ hƠi lòng ca ngi lao
đng, thu hút lao đng có chuyên môn cao.
2.2 Cam kt ca nhơn viên vi t chc (OC)
Có khá nhiu khái nim v s cam kt ca nhơn viên vi t chc. Theo
Bateman và Strasser (1984) thì “Cam kt vi t chc lƠ mt khái nim bao gm
lòng trung thƠnh ca nhơn viên vi t chc, n lc ht sc mình vì t chc, mong
mun tr thƠnh thành viên chính thc ca t chc, mc tiêu vƠ giá tr ca nhơn viên
hoƠn toƠn phù hp vi mc tiêu vƠ giá tr ca t chc”. Porter vƠ cng s (1974) đƣ
đa ra 3 thƠnh phn ca cam kt vi t chc lƠ lòng tin mnh m vƠ chp nhn vƠo
mc tiêu ca t chc; s hƠi lòng vƠ tha mƣn ca cá nhơn đi vi t chc; mong
mun lƠ thƠnh viên chính thc ca t chc”. Theo Sheldon (1971) thì cam kt vi t
chc chính lƠ xác đnh rõ ràng v t chc vƠ mc tiêu ca t chc. Hu ht các nhƠ
nghiên cu xem s cam kt nh lƠ mi quan h gn bó gia nhơn viên vƠ ngi
ch.
Theo Mowday vƠ các cng s (1979) thì cam kt ca nhơn viên lƠ thc đo v
s nhn thc ca nhơn viên vi giá tr ct lõi ca t chc mƠ mình tham gia, ý mun
gn bó lơu dƠi vi t chc hay s sn sƠng phát huy ti đa kh nng vƠ n lc ca
bn thơn đ góp phn đt đc mc tiêu chung ca t chc. ơy cng chính lƠ khái
nim xuyên sut trong nghiên cu nƠy.
2.3 Mi quan h gia trách nhim xƣ hi ca doanh nghip vƠ s cam
kt ca nhơn viên vi t chc
Nhng nghiên cu trc đơy v tác đng ca CSR đn s cam kt ca nhân