BăGIỄOăDCăVẨăẨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTHẨNHăPHăHăCHệăMINH


NGUYNăTHăTỊNH
MIăQUANăHăPHIăTUYNăGIAăTăGIỄăHIăOỄIăTHCă
HIUăLCăVIăCỄCăYUăTăKINHăTăCăBN.ăBNGăCHNGă
THCăNGHIMăTIăVITăNAMăVẨăINDONESIA LUNăVNăTHCăSăKINHăT
TP.HăCHệăMINH,ăNMă2014 LIăCAMăOAN

Lun vn đc thc hin xut phát t nhu cu hc tp và nghiên cu ca
tác gi. Ni dng lun vn đc vit da vào các nghiên cu và tài liu đc trích
dn c th và hoàn toàn minh bch. Các d liu tính toán đc da trên d liu
đáng tin cy. Tác gi cam kt không sao chép ni dung các nghiên cu khác. Tác gi lun vn
Nguyn Th Tình

2.2.2. Nghiên cu ca Grauwe vƠ Vansteenkiste (2006) “Exchange rates and
Fundamentals: A Non ậ Linear Relationship” 13
2.2.3. . Nghiên cu ca Tang vƠ Zhou (2013) “Nonlinear relationship between the
real exchange rate and economic fundamentals: Evidence from China and Korea” 15
CHNG 3: D LIU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU 18
3.1. D liu nghiên cu 18
3.2. Mô hình nghiên cu. 19
3.2.1. Mô hình tng quát 19
3.2.2. Thut Toán ACE (Alternating conditional expectation) 21
3.2.3. Kim đnh đng liên kt ARDL (Autoregressive Distributed Lag) 23
3.2.4. Tin trình kim đnh 25
3.3. Xây dng các bin trong mô hình 26
3.3.1. T giá thc hiu lc ậ t giá thc đa phng (REER ậ Real Effective
Exchange Rate). 27
3.3.2. Chênh lch trong nng sut ( PROD ậ Difference in Productivity) 28
3.3.3. T l mu dch ( TOT ậ Term Of Trade) 29
3.3.4. Chi tiêu chính ph ( GEXP ậ Government Expenditure) 30
3.3.5.  m ca nn kinh t (OPEN ậ Openness of economy) 31
3.3.6 Tài sn nc ngoài ròng (NFA ậ Net Foreign Assets) 33 CHNG 4: KIM NH MI QUAN H GIA TGH THC HIU LC
VÀ CÁC YU T KINH T C BN  VIT NAM VÀ INDONESIA GIAI
ON 2000 ậ 2013 35
4.1. Tin trình kim đnh và kt qu 35
4.1.1 Kim đnh s liu gc ban đu 35
4.1.2 Chuyn đi d liu 40
4.1.3 Kim đnh s liu sau khi chuyn đi 43
4.2. Kt qu hi quy 48
4.2.1 Kim đnh s phù hp ca mô hình 48

Bng 4.1.3.d: Kt qu kim đnh Wald test cho các bin chuyn đi (Vit Nam) 46
Bng 4.1.3.e: Kt qu kim đnh ARDL cho các bin sau khi chuyn
đi(Indonesia) 47
Bng 4.1.3.f: Kt qu kim đnh Wald test cho các bin chuyn đi (Indonesia) 47
Bng 4.2.1.a: Kt qu kim đnh s phù hp ca mô hình 48
Bng 4.2.2.a: Kt qu c lng các bin sau khi chuyn đi (Vit Nam) 51
Bng 4.2.2.b: Kt qu c lng reer và các bin sau khi chuyn đi (Vit Nam) .52
Bng 4.2.3.a: Kt qu c lng các bin sau khi chuyn đi (Indonesia) 53
Bng 4.2.3.b: Kt qu c lng reer và các bin sau khi chuyn đi (Indonesia) .54
Bng 4.4.a: Kt qu h s co giãn ca bin reer vi bin khác ti phân v 12 (Vit Nam) …56
Bng 4.4.b: Kt qu h s co giãn ca bin reer vi bin còn li ti phân v 12
(Indonesia) 56

DANH MC CÁC BIUă

Biu đ 4.1.2.a: Biu đ phân tán các bin trc và sau khi chuyn đi (Vit
Nam) 41
Biu đ 4.1.2.b: Biu đ phân tán các bin trc và sau khi chuyn đi
(Indonesia) 42
Biu đ 4.2.1.a: Kt qu kim đnh CUSUM và CUSUMQ mô hình ARDL
(3;4;4;0;4;0) (Vit Nam) 49
Biu đ 4.2.1.b: Kt qu kim đnh CUSUM và CUSUMQ mô hình ARDL
(1;0;3;3;0;2) (Indonesia) 49
Biu đ 4.2.1.c: Kt qu kim đnh CUSUM và CUSUMQ mô hình ARDL
(0;0;4;4;4;1) (Vit Nam) 50
Biu đ 4.2.1.d: Kt qu kim đnh CUSUM và CUSUMQ mô hình ARDL
(1;0;3;3;2;3) (Indonesia) 50

T l mu dch
OPEN
Openness of economy
 m ca nn kinh t
GEXP
Government Expenditure
Chi tiêu chính ph
NFA
Net Foreign Assets
Tài sn nc ngoài ròng
TGH
Exchange rates
T giá hi đoái - 1 -

TÓM TT

Lun vn nghiên cu mi quan h phi tuyn gia t giá hi đoái thc hiu
lc ca hai đng tin (Vit Nam ng vƠ Indonesia Rupiah) vƠ các yu t kinh t
c bn. D liu s dng cho nghiên cu đc ly t Q1.2000 ậ Q4.2013.
Mô hình vƠ lý lun trong nghiên cu da theo nghiên cu ca Xiaolei
Tang vƠ Jizhong Zhou (2013). Tác gi s dng thut toán ACE (Alternating
conditional expectations) đ tìm ra mi quan h phi tuyn tim n gia t giá hi
đoái thc vƠ các yu t kinh t c bn gm: Chênh lch trong nng sut, t l mu
dch, tƠi sn nc ngoƠi ròng, đ m thng mi vƠ chi tiêu ca chính ph. Kt
qu kim đnh cho thy rng tn ti mi quan h phi tuyn gia t giá hi đoái
thc hiu lc vi các yu t kinh t c bn  hai quc gia Vit Nam vƠ Indonesia.
Kt hp c lng mô hình cùng vi vic phơn tích thc trng nn kinh t

sô(Mexico ậ 12/1994) vƠ s mt giá k lc trong nm 1995, ri li lên giá mt
cách đt bin ca đng USD nm 1996. T nhng tht bi trong vic thc hin
các chính sách liên quan đn t giá hi đoái, các nhƠ kinh t luôn luôn tìm kim
- 3 -

các nhơn t nh hng đn t giá hi đoái vƠ mi quan h gia các nhơn t vi t
giá hi đoái thc nhm có th tìm ra đc chính sách tác đng đn t giá hi đoái
mt cách hiu qu nht cho mi quc gia. Tuy nhiên, vic nghiên cu các yu t
kinh t tác đng đn t giá hi đoái cng không phi d dƠng. Trong khi các tƠi
liu hc tp cho rng mi quan h gia t giá hi đoái vƠ các yu t kinh t lƠ mt
mi quan h tuyn tính thì nghiên cu ca Meese and Rogoff (1991) đƣ cho thy
s tht bi ca mô hình tuyn tính trong vic gii thích mi quan h nƠy. T đơy
có rt nhiu nghiên cu ca các tác gi đ tìm hiu mi quan h phi tuyn gia t
giá hi đoái vƠ các yu t kinh t c bn. Nhng đn gn đơy mi quan h nƠy
vn lƠ cơu hi m. Chính vì l đó, tác gi thc hin đ tƠi nghiên cu “Mi quan
h phi tuyn gia t giá hi đoái thc vƠ các yu t kinh t c bn bng chng
thc nghim ti Vit Nam vƠ Indonesia” phn nƠo có th tìm ra mi quan h gia
t giá hi đoái thc hiu lc vƠ các yu t kinh t c bn tr li cho cơu hi đang
b ng .

1.2ăSăcnăthităcaăđătƠi:
Mi quc gia mun có đc chính sách t giá hi đoái hu hiu nht đu
cn phi tìm hiu các yu t c bn nƠo trong nn kinh t tác đng đn s thay
đi ca t giá hi đoái thc đng thi các nhơn t nƠy nh hng nh th nƠo
cng cn đc xem xét vì khi mt chính sách t giá đc đ ra nó s chu tác
đng rt ln t các nhơn t trong nn kinh t. Nu không d đoán đc xu hng
tác đng ca các nhơn t trong nn kinh t có th lƠm cho chính sách t giá tht
bi. Vì vy nghiên cu tác đng ca các yu t kinh t c bn đn t giá hi đoái
thc lƠ rt quan trng.


Tác gi tin hƠnh kim đnh s phù hp ca mô hình bng mt s kim
đnh gm: kim đnh Breusch - Pagan đ kim đnh phng sai thay đi ca mô
hình, kim đnh Breuch ậ Godfrey đ kim đnh t tng quan ca mô hình, kim
- 5 -

đnh Cusum vƠ Cusum of Square đ kim tra s n đnh ca mô hình nghiên cu,
kim đnh s phù hp ca ca dng hƠm bng kim đnh Ramsey.
Tác gi tin hƠnh tính h s co giƣn ca bin reer vi các bin còn li đ
tìm mc đ tác đng cng nh chiu hng tác đng ca các bin ti bin reer
trong thi k nghiên cu.

1.5ăPhmăviănghiênăcu:
Tác gi nghiên cu mi quan h gia t giá hi đoái thc hiu lc vƠ các
yu t kinh t c bn ti hai quc gia Vit Nam vƠ Indonesia đ tìm ra mi quan
h phi tuyn gia chúng. ng thi tác gi cng nghiên cu chiu hng tác
đng cng nh mc đ tác đng ca tng yu t kinh t c bn đc la chn lên
t giá hi đoái thc hiu lc ca hai đng tin VND vƠ IDR ti hai th trng.
Trong đó, các yu t kinh t c bn đc tác gi la chn gm: PROD ( chênh
lch trong nng sut: đi din bi ch s CPI ậ PPI hoc GDP bình quơn đu
ngi), TOT ( T l mu dch), GEXP ( Chi tiêu chính ph). OPEN (  m ca
nn kinh t), NFA ( TƠi sn nc ngoƠi ròng).

1.6ăDăliuănghiênăcu
D liu theo quý ca Vit Nam vƠ Indonesia vi 5 đi tác thng mai ln
ca hai nc giai đon Q1.2000 ậ Q4.2013 t ngun IFS IMF, DOTS IMF vƠ
GOS.
Nm đi tác thng mi ln ca Vit Nam: Trung Quc, Úc, Hng Kông,
HƠn Quc vƠ Singapore
Nm đi tác thng mi ln ca Indonesia: Trung Quc, Nht Bn, Hoa
K, Singapore vƠ HƠn Quc.


2.1. Mi quan h gia t giá hiăđoái và các yu t kinh t căbn
Nghiên cu ca Balassa và Samuelson (1964) cho rng trong thc t, ti
các nn kinh t công nghip, vic tng nng sut trong lnh vc phi thng mi
dng nh thng nh hn so vi s gia tng nng sut trong các lnh vc
thng mi. Vic khác bit trong gia tng nng sut làm cho giá c hàng hóa phi
thng mi vƠ thng mi cng gim giá  mc khác nhau. S khác bit này
cƠng gia tng thì t giá hi đoái cƠng đc đnh giá cao. Nh vy, chính s khác
bit trong gia tng nng sut gia hƠng hóa thng mi vƠ phi thng mi nh
hng đn t giá hi đoái thc hay nói cách khác chênh lch trong nng sut hàng
hóa thng mi vƠ phi thng mi nh đn t giá hi đoái thc.
Nghiên cu ca Edwards (1988) (Real and Monetary Determinants of Real
Exchange Rate Behavior: Theory and Evidence from Developing Countries).
Bng vic nghiên cu t giá hi đoái thc và các yu t kinh t c bn ti các nn
kinh t đang phát trin vi vic xem xét trên c 3 loi hàng hóa ( hàng hóa có th
xut khu, hàng hóa nhp khu vƠ hƠng hóa phi thng mi). Các yu t kinh t
c bn đc tác gi la chn là t l mu dch (external terms of trade), t l chi
tiêu chính ph trên GDP (ratio of government consumption on non-tradables
to GDP), thu quan đi din cho mc thu nhp khu (proxy for the level of
import tariffs), thc đo ca tin b công ngh (measure of technological
progress), dòng vn (capital inflows), các nhân t c bn khác nh t l đu
t/GDP(other fundamentals, such as the investment/GDP ratio). Bng chng
- 8 -

thc nghim ca tác gi ch ra rng t giá hi đoái thc b tác đng bi các yu t
kinh t c bn.
Mc dù vy đn nghiên cu ca Meese và Rose (1989) (An Empirical
Assessment of Non ậ Linearities in Model of Exchange Rate Determination) khi
nghiên cu t giá hi đoái vi các yu t kinh t c bn đc la chn là tin t
(Money), sn lng quc ni (Domestic Output), và thng d cán cơn thng mi

cu v mi quan h gia t giá hi đoái vƠ các yu t kinh t c bn. Tuy nhiên,
tiêu biu nht trong các nghiên cu là nghiên cu ca Chinn (1991) ( Some
Linear and Nonlinear Thoughts on Exchange Rate). Ông đƣ có nhng tho lun
tng quát nht c v mt lý thuyt cng nh nghiên cu thc nghim v mi quan
h gia t giá hi đoái vƠ các nhơn t c bn ca nn kinh t trên c hai phng
din tuyn tính và phi tuyn. Nhng yu t kinh t c bn mà ông la chn gm
c phiu bng tin ( Money Stocks), thu nhp ( Income), t l lãi sut (Interest
Rate), t l lm phát ( Inflation Rate), c phiu bt đng sn (Real Wealth
Stocks). Chinn đƣ đa ra đánh giá kh nng s dng thut toán ACE trong mô
hình phi tuyn, ACE đc ông xem nh: mt công c chn đoán, vƠ mt phng
pháp d báo, cùng vi vic kt hp vi mô hình đng liên kt ARDL. Chinn đƣ
đem đn mt phng pháp nghiên cu đc xem là hoàn chnh nht trong vic
xác đnh mi quan h tuyn tính hay phi tuyn gia t giá hi đoái thc hiu lc
và các nhân t c bn ca nn kinh t. Bng chng thc nghim ca Chinn đƣ cho
thy mt kt qu đáng tht vng ca các mô hình tuyn tính khi xác đnh mi
quan h gia t giá hi đoái vƠ các yu t kinh t c bn. Bng chng cho thy
mô hình phi tuyn khi xem xét mi quan h gia t giá hi đoái thc hiu lc vi
các yu t kinh t c bn đem li kt qu d báo tt hn.
Kt qu nghiên cu ca Chinn đc cng c hn trong nghiên cu ca
Clark và MacDonald (1998) (Exchange Rates and Economic Fundamentals: A
- 10 -

Metgodological Comparison of BEERs and FEERs). Trong đó BEER lƠ t giá hi
đoái thc cân bng hành vi (Behavioal Equilibrium Exchange Rate). BEERS
đc s dng khá rng rãi nhm phân tích s bin đng ca t giá thc theo thi
gian, ch không phi s bin đng ca t giá cân bng trong trung và dài hn.
phng pháp BEERs đc xây dng da trên điu kin ngang giá lãi sut không
có bo him thc (real UIP). iu đó có ngha lƠ thay vì s dng t giá danh
ngha, các nhƠ nghiên cu nƠy đƣ coi t giá thc đa phng nh lƠ mt bin s
chính ca mô hình. Còn FEER là t giá cân bng yu t kinh t c bn

trong dài hn nhng vic la chn các yu t đi din cho nn kinh t mi tác gi
li la chn rt khác nhau.
Nghiên cu ca Froot và Rogoff (1994) ( Perpectives on PPP and Long ậ
Run Real Exchange Rates) đƣ n lc xem xét nh hng ca các yu t cung, cu
ti t giá hi đoái thc trong dài hn. Nghiên cu nhn ra rng v lâu dài, s
chênh lch nng sut vn còn tác đng đn t giá hi đoái thc rt đáng k, trong
khi nhng tác đng ca yu t cu nh chi tiêu chính ph và thu nhp li ít tác
đng đn t giá hi đoái thc theo thi gian. Gn đơy, De Gregorio vƠ cng s
(1994) đƣ m rng phơn tích nƠy đ kt hp vi nhng cú sc thng mi (cú sc
giá ca xut khu so vi nhp khu). Nghiên cu nhn ra rng t l mu dch
cng có tác đng rt quan trng đn s thay đi trong t giá hi đoái thc, mc dù
chênh lch trong nng sut và chi tiêu ca chính ph vn là nhng yu t quan
trng tác đng lên t giá hi đoái thc hiu lc. Tuy nhiên, trong nghiên cu ca
Wolf nhân t thu nhp li tác đng không đáng k lên t giá hi đoái thc so vi
các cú sc thng mi.
Chính vì vy, trong nghiên cu Montiel (1999) ( The Long ậ Run
Equilibrium Real Exchange Rate) đƣ tng hp nhng yu t có nh hng nht
đn t giá hi đoái thc hiu lc t nhng nghiên cu trc cng vi bng chng
- 12 -

thc nghim ca mình. Montiel đƣ la chn đc các yu t thích hp đ đi din
cho các yu t kinh t c bn gm: chênh lch trong nng sut, t l mu dch, tài
sn nc ngoƠi ròng, đ m ca ca nn kinh t, và mc chi tiêu chính ph.
T đơy nhng bài nghiên cu v mi quan h phi tuyn ca t giá hi đoái
vi các yu t kinh t c bn đc phát trin, nhiu nghiên cu đƣ ra đi k đn
nh: Ma và Kanas (2000); Grauwe và Vansteenkiste (2006); Tang và Zhou
(2013).
2.2. Nhng nghiên cu tiêu biu v mi quan h phi tuyn gia t giá hi
đoái và các yu t kinh t căbn trong thi gian gnăđơy
2.2.1. Nghiên cu ca Ma and Kanas (2000) “ Testing for a nonlinear

khng đnh rng mi quan h phi tuyn không phi do bong bóng th trng.
2.2.2. Nghiên cu ca Grauwe và Vansteenkiste (2006) “Exchange rates and
Fundamentals: A Non – Linear Relationship”
Tác gi kim đnh mi quan h phi tuyn tính gia t giá hi đoái danh
ngha vƠ các yu t kinh t nn tng.  lƠm nh vy, tác gi m rng các mô
hình chuyn đi Markov theo đ ngh ca McConnell và Perez Quiros (2000) và
Dewachter (2001) và kim đnh nó bng cách s dng mt mu ca các nc lm
phát thp và cao. Phân tích thc nghim cho thy đi vi các nc lm phát cao
mi quan h gia t giá hi đoái vƠ các yu t kinh t nn tng n đnh.Tuy
nhiên, đi vi các nc lm phát thp thì ngc li. Tác gi phát trin mt mô
hình phi tuyn tính da trên s tn ti ca chi phí giao dch đ có th gii thích
kt qu thc nghim. S so sánh này gia các nc lm phát cao và thp s cho
phép chúng ta hiu rõ thêm v bn cht ca mi quan h gia t giá hi đoái và
- 14 -

yu t kinh t c bn. ng thi tác gi cng cho rng mc đ lm phát nh
hng đn tính cht phi tuyn tính ca t giá hi đoái.
 c tính các mô hình tác gi chn d liu t giá hi đoái vƠ các yu t
kinh t c bn theo tháng. i vi các nc lm phát thp, d liu giá đng ni
t, cung tin, mc giá và lãi sut trong nc ca c, Pháp, Ý, Nht Bn, Vng
quc Anh và Hoa K. i vi các nc lm phát cao, d liu v các bin tng
t cng thu đc cho Argentina, Bolivia, Brazil, Chile, Columbia và Ecuador.
i vi các d liu t giá hi đoái, trong khi tác gi s dng cho các nc lm
phát thp là t giá hi đoái chính thc, đi vi các nc lm phát cao, tác gi
cng s dng t giá hi đoái do th trng quyt đnh (còn gi là th trng “đen”
hoc song song) theo Reinhart-Rogoff (2004). S dng t giá hi đoái song song
có li th lƠ đc xác đnh trong mt th trng t do nên tránh đc các tác đng
bóp méo chính sách ca chính ph. Cui cùng, tác gi xác đnh thi gian mu khi
t giá hi đoái trong nc lm phát cao trong giai đon th ni. Tác gi s dng
điu nƠy nh lƠ mt khi đu cho vic phân loi t giá hi đoái đc trình bày

Quc) và các yu t kinh t c bn bng vic s dng d liu quý trong giai đon
t quý 1 nm 1980 đn quý 4 nm 2009. Tác gi đƣ s dng các thut toán ACE
chuyn đi các bin gc nhm kim đnh ARDL vi các bin sau chuyn đi
ACE đ tìm hiu mi quan h phi tuyn gia t giá hi đoái thc hiu lc vƠ nm
bin đi din cho các yu t kinh t c bn. Các yu t kinh t c bn tác gi chn
la là chênh lch trong nng sut (prod), t l mu dch (tot), đ m nn kinh t
(open), chi tiêu chính ph (gexp), tài sn nc ngoài ròng (nfa). Kt qu ca tác
gi cho thy rng có tn ti mi quan h phi tuyn đng tuyn tính gia t giá hi
đoái thc hiu lc vi các yu t kinh t c bn đi vi Trung Quc và Hàn
Quc. Ngc li vi các mi quan h tuyn tính thông thng, mi quan h phi
- 16 -

tuyn cho thy đ đƠn hi ca t giá hi đoái thc hiu lc vi các yu t kinh t
c bn thay đi theo thi gian.
Theo nhn đnh ca tác gi các yu t kinh t c bn đc la chn đu có
nh hng đáng k đn t giá thc hiu lc. c bit t l mu dch có tác đng
mnh nht so vi các yu t còn li lên t giá hi đoái thc hiu lc.
Kt qu nghiên cu ca tác gi cho thy t giá hi đoái thc hiu lc vi
các yu t kinh t c bn tn ti mi quan h phi tuyn tính. ng thi tác gi
đa ra đc nhn đnh v chiu hng cng nh đ ln tác đng ca các yu t
kinh t c bn lên t giá hi đoái thc hiu lc: Chênh lch trong nng sut có tác
đng cùng chiu đn t giá hi đoái thc hiu lc trong sut thi k nghiên cu;
T l mu dch có tác đng cùng chiu đn t giá hi đoái thc;  m thng
mi có chiu hng tác đng đn t giá hi đoái thc hiu lc ln ln và tác gi
cho rng t giá hi đoái thc thng gim giá sau khi các nc hoàn toàn m ca
nn kinh t ca h đ kinh doanh, nhng mt phn t do hóa có th dn đn t l
tng giá hi đoái thc ngn hn trong giai đon đu ca t do hóa; Chi tiêu chính
ph có tác đng ngc chiu vi t giá hi đoái thc hiu lc. điu này ng h
quan đim cho rng chi tiêu chính ph đc duy trì cao trong mt thi gian dài
gây ra lo ngi trong tính bn vng và có th làm suy yu tng trng kinh t và