B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH

PHM QUC K

MT S GII PHÁP HN CH HÀNH VI THAM NHNG, C Ý
LÀM TRÁI QUY NH CA CÁN B NHÂN VIÊN TRONG H
THNG NGÂN HÀNG THNG MI TI TP. H CHÍ MINH

LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh - Nm 2014

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH

Phm Quc K

MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC T VIT TT VÀ KÝ HIU
DANH MC BNG, BIU
DANH MC  TH HÌNH V
M U 1
CHNG 1: C S LÝ LUN V THAM NHNG, C Ý LÀM TRÁI QUY
NH TRONG NGÂN HÀNG THNG MI 3
1.1. C s lý lun v tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong ngân hàng thng
mi 3
1.1.1. Khái nim v hành vi tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong ngân
hàng thng mi. 3
1.1.2. Mt s đc trng c bn ca hành vi tham nhng, c ý làm trái quy đnh
trong ngân hàng thng mi. 6
1.1.3. Các loi hành vi tham nhng, c ý làm trái ph bin trong ngân hàng
thng mi. 7

đa bàn TP. H Chí Minh trong giai đon 2011 – 2014. 25
2.2.1. Thc trng tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong h thng NHTM
trên đa bàn TP. H Chí Minh giai đon 2011 – 2014. 25
2.2.2. Mt s dng tham nhng, c ý làm trái quy đnh ngân hàng đin hình
trên đa bàn TP. HCM giai đon 2011 – 2014. 31
2.2.3. Thc trng công tác phòng chng tham nhng, c ý làm trái quy đnh
ngân hàng  Vit Nam nói chung và trên đa bàn TP. H Chí Minh nói riêng
trong giai đon va qua. 33
2.3. Nguyên nhân tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong h thng NHTM trên
đa bàn TP.HCM. 35
2.3.1. Nguyên nhân khách quan. 35
2.3.2. Nguyên nhân ch quan. 36
2.4. Kim đnh mô hình lý thuyt v tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong
ngân hàng. 39
2.4.1. Mu nghiên cu. 41
2.4.2. Phng pháp và quy trình thu thp d liu. 41
2.4.3. Bng câu hi nghiên cu. 41
2.4.4. Thang đo. 41
2.4.5. Mu và thông tin mu 41
2.4.6. Phng pháp x lý d liu. 42
CHNG 3: MT S GII PHÁP HN CH THAM NHNG, C Ý LÀM
TRÁI QUY NH CA CÁN B NHÂN VIÊN TRONG H THNG NHTM TI
TP.H CHÍ MINH 59
3.1. nh hng chin lc quc gia phòng, chng tham nhng tiêu cc đn nm
2020 theo ngh quyt s 21/NQ-CP ngày 12/05/2009 ca chính ph. 59
3.1.1. Quan đim v phòng chng tham nhng 59
3.1.2. Mc tiêu phòng chng tham nhng. 59
3.1.3. Mt s nhóm gii pháp tng quát. 61
3.2. Mt s gii pháp hn ch tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong h thng
NHTM  TP. H Chí Minh 61

NHTM
Ngân hàng Thng mi
NN&PTNT
Ngân hàng Nông nghip và Phát trin nông
thôn Vit Nam

ATM
Máy rút tin t đng Automated Teller Machine
SPSS Phn mm phân tích d liu thng kê
Statistical Package for the
Social Sciences
EFA
Phng pháp phân tích nhân t khám phá Exploratory Factor Analysis
KMO
Kim đnh xem xét s thích hp ca EFA Kaiser-Meyer-Olkin
MLR Mô hình hi quy bi Multiple Linear Regression
ICAC
y ban đc lp phòng, chông tham nhng
ti Hng Kong
Independent Commission
Against Corruption
PC46
Phòng cnh sát điu tra ti phm v qun lý
kinh t và chc v

TI
T chc minh bch quc t Transparency International
TP.HCM
Thành ph H Chí Minh


Hình 1.1. Tham nhng ngân hàng và các nhân t nh hng 14
Hình 2.2. T l tham nhng trong mt s lnh vc 24
Hình 2.3. S tin chim đot trong các v đi án tham nhng, c ý làm trái quy đnh
ngân hàng giai đon 2011 - 2014 28
Hình 2.4. S tin không th thu hi trong các v đi án tham nhng, c ý làm trái
quy đnh ngân hàng giai đon 2011 – 2014 28
Hình 2.5. S tin chim đot trong các đi v án xy ra trên đa bàn TP.HCM giai
đon 2011 – 2014 30
Hình 2.6. S tin không th thu hi trong các v đi án xy ra trên đa bàn TP.HCM
giai đon 2011 – 2014 30
Hình 2.7. Mô hình v tham nhng ngân hàng và các yu t nh hng 40

1
M U
1. Tính cp thit và ý ngha thc tin ca đ tài.
Suy thoái kinh t din ra trong sut thi gian qua không ch khin cho nn
kinh t lao đao mà còn làm cho tình trng tham nhng tiêu cc  Vit Nam có xu
hng phát trin mnh, đc bit trong khi doanh nghip nhà nc và trong h
thng ngân hàng. Nhng v tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong trong ngân
hàng nhng nm gn đây xy ra liên tc và có mc đ nghiêm trng cao, hàng lot
v đi án đc đa ra ánh sáng, hu ht đu là các v án nghìn t, gây tn tht rt

sát, kim đnh s phù hp ca mô hình lý thuyt và đa ra mô hình chính thc v
tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong ngân hàng và các nhân t nh hng.
5. Kt cu đ tài.
Lun vn s đc chia làm 3 phn chính bao gm:
Chng 1: C s lý lun v hành vi tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong
ngân hàng thng mi.
Chng 2: Thc trng các hành vi tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong
h thng NHTM trên đa bàn TP. H Chí Minh trong giai đon 2011 – 2014.
Chng 3: Mt s gii pháp hn ch hành vi tham nhng, c ý làm trái cho
h thng ngân hàng thng mi ti TP. H Chí Minh. 3
CHNG 1: C S LÝ LUN V THAM NHNG, C Ý LÀM TRÁI QUY
NH TRONG NGÂN HÀNG THNG MI
1.1. C s lý lun v tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong ngân hàng
thng mi.
1.1.1. Khái nim v hành vi tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong ngân hàng
thng mi.
Mt nhn thc chung v hành vi tham nhng, c ý làm trái đc đa s tha
nhn, đó là mt hin tng xã hi có tính lch s, gn lin vi s ra đi và tn ti

Tham ô, tham nhng tài sn
Mt s đim khác nhau
V du hiu li
Hành vi c ý làm trái quy đnh nhà nc
v qun lý kinh t gây hu qu nghiêm
trng có th đc thc hin bi li c ý
gián tip tc là nhn thc đc hu qu,
tuy không mong mun nhng b mc
cho hu qu xy ra.

Hành vi tham ô tham nhng đc thc
hin vi li c ý trc tip tc là đi
tng thc hin nhn thc đc hu qu
do hành vi ca mình gây ra và mong
mun hu qu đó s xy ra.
V đng c hành vi
Hành vi c ý làm trái quy đnh nhà nc
v qun lý kinh t gây hu qu nghiêm
trng, đng c phm ti không phi lúc
nào cng vì mc đích t li cá nhân mà
còn có th vì mc đích cc b đa
phng hoc v đn v, c quan mình.

i tng tác đng ch yu ca hành vi
này là tài sn thuc s hu nhà nc, s
hu tp th, t chc xã hi do mình qun
lý nhm mc đích t li (trng hp này
ch yu là mc đích cá nhân).
V khách th ca hành vi
 hành vi này, đi tng tác đng ca

C hai hành vi ch th đu là nhng ngi có chc v, quyn hn mà li dng
chc v quyn hn ca mình đ làm trái quy đnh và chim đot tài sn.
- V li:
C hai hành vi đu là do c ý, tc là bit đc hành vi ca mình s gây thi
t hi
nhng vn c làm. C th nh trong hành vi c ý làm trái quy đnh nhà nc
gây hu qu nghiêm trng, ch th thc hin nhn thc rõ hành vi ca mình là
trái vi quy đnh ca nhà nc v qun lý kinh t, bit rõ hành vi ca mình gây
thit hi đn tài sn hoc gây ra nhng thit hi khác cho xã hi nhng vn
mong mun cho hu qu xy ra hoc b mc cho hu qu xy ra. Còn đi vi
hành vi tham ô, tham nhng thì ch th thc hin hành vi đã nhn thc rõ đc
hành vi ca mình, c ý chim đot tài sn do mình trc tip qun lý.
Nhìn chung, c hai hành vi này đu có du hiu v chc v, ch th và mc
đích thc hin hành vi ging nhau. Nh vy, chúng ta có th đnh ngha hành vi
tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong lnh vc ngân hàng là hành vi ca các cán
b nhân viên trong chính h thng ngân hàng nói chung, nhng ngi có chc v,
quyn hn hoc đc giao nhim v và li dng chc v, quyn hn, hoc nhim v
đc giao đ v li.
6
1.1.2. Mt s đc trng c bn ca hành vi tham nhng, c ý làm trái quy đnh
trong ngân hàng thng mi.
Th nht, ch th tham nhng, c ý làm trái thng là cán b nhân viên có
chc v, quyn hn.
c đim ca hành vi tham nhng, c ý làm trái quy đnh nói chung và tham
nhng, c ý làm trái quy đnh trong ngành ngân hàng nói riêng là ch th thc hin
hành vi phi là ngi có chc v, quyn hn hoc đc giao nhim v. Ngi có
chc v quyn hn  đây đc hiu là nhng ngi có nghip v chuyên môn, am
hiu và đc giao thc hin mt hoc mt s khâu quy trình nghip v ca ngân
hàng. Ngi có chc v, quyn hn bao gm: cán b, nhân viên, chuyên viên và
lãnh đo các ngân hàng.

các yu t vt cht mà ít có yu t tinh thn, tuy nhiên do các th đon tham nhng,
c ý làm trái quy đnh trong ngành ngân hàng thng rt phc tp, mang tính
nghip v rõ nét nên vic đánh giá mc đ nguy him ca các hành vi này còn
nhiu vn đ khó x lý.
1.1.3. Các loi hành vi tham nhng, c ý làm trái ph bin trong ngân hàng
thng mi.
- Tham ô tài sn ca ngân hàng: là li dng chc v, quyn hn chim đot tài
sn ca ngân hàng mà mình có trách nhim qun lý.
- Nhn hi l: là hành vi ca cán b nhân viên ngân hàng li dng chc v,
quyn hn, trc tip hoc qua trung gian đã nhn hoc s nhn tin, tài sn hoc li
ích vt cht khác di bt k hình thc nào đ làm hoc không làm mt vic vì li
ích hoc theo yêu cu ca ngi đa hi l.
- Lm dng chc v, quyn hn chim đot tài sn.
- Li dng chc v, quyn hn trong khi thi hành nhim v vì v li: là vic
cá nhân các cán b nhân viên ngân hàng vì v li hoc đng c cá nhân khác mà li
dng chc v, quyn hn làm trái vi quy đnh gây thit hi cho li ích ca ngân
hàng hay khách hàng.
8
- Lm quyn trong khi thi hành công v: là cá nhân các cán b nhân viên ngân
hàng vì v li hoc đng c cá nhân khác mà vt quá quyn hn ca mình làm trái
quy đnh gây thit hi cho li ích ca ngân hàng hay khách hàng.
- Li dng chc v, quyn hn gây nh hng đi vi ngi khác đ trc li:
là vic cá nhân cán b nhân viên ngân hàng li dng chc v, quyn hn, trc tip
hoc qua trung gian đã nhn hoc s nhn tin, tài sn hoc li ích vt cht khác và
dùng nh hng ca mình thúc đy ngi có chc v, quyn hn làm hoc không
làm mt vic thuc trách nhim hoc liên quan trc tip đn công vic ca h hoc
làm mt vic không đc phép làm.
- Gi mo trong công tác: là vic các cán b nhân viên ngân hàng vì v li
hoc đng c cá nhân khác mà li dng chc v, quyn hn thc hin mt trong các
hành vi sau đây:

trng tham nhng, nghiên cu đã ch ra rng có tn ti mt mi quan h ngc
chiu gia hai nhân t này. Hay trong nghiên cu ca Ashu Khanna (2009) cng
cho thy rng vic đào to thiu bài bn, đi ng nhân viên quá đông, áp lc cnh
tranh cao và mc đ tuân th quy đnh thp là nhng nguyên nhân chính gây ra các
hành vi tham nhng trong h thng ngân hàng. Eseoghene Joseph Idolor (2010) li
cho rng nhng yu t khuyn khích gian ln tham nhng trong ngân hàng ch yu
là d trên lòng tham, thiu trung thành, mc sng không đc đm bo trong khi
công tác qun lý ngân hàng còn nhiu yu kém, h thng kim soát ni b còn thiu
cht ch, công tác đào to không đn ni đn chn, điu kin làm vic còn hn
ch…
Nhìn chung, mi tác gi trong nghiên cu ca mình đu đa ra đc ít nht
mt nhân t nh hng đn hành vi tham nhng trong ngân hàng. Da trên các bài
nghiên cu ca các tác gi trên và nhng hiu bit riêng ca tác gi, đ tài s đi sâu
vào nghiên cu mi quan h gia các nhân t sau đi vi tham nhng trong h
thng ngân hàng thng mi.
10
1.3. Các nhân t nh hng đn hành vi tham nhng, c ý làm trái quy đnh
trong ngân hàng.
1.3.1. Nhóm nhân t khách quan.
1.3.1.1. Môi trng kinh t, chính tr, xã hi trong và ngoài nc.
Là mt nhân t tng đi quan trng nh hng đn vn đ tham nhng, c ý
làm trái quy đnh ti Vit Nam trong thi gian gn đây. Vi vai trò là mch máu và
hot đng vi mc tiêu chu chuyn, cung cp vn cho các ngành trong nn kinh t,
ngân hàng là mt đnh ch ln và tng đi nhy cm vi bin đng ca th trng.
Vi mt môi trng kinh t, chính tr, xã hi n đnh, tình hình kinh doanh ca các
cá th trong nn kinh t gp nhiu thun li thì nhu cu vn ca nn kinh t gia
tng, đây chính là điu kin tt cho ngân hàng hot đng và phát trin, đi sng ca
cán b nhân viên đc nâng cao. Thêm vào đó, tình hình kinh doanh tt ca các
ngành kinh t khin cho kh nng tr n ca các ch th đc đm bo, t đó hn
ch đc nhng hành vi nhng nhiu ca cán b ngân hàng đi vi các doanh

chc danh qun lý cp cao đi vi đn v kinh doanh. Nhìn chung, công tác qun lý,
qun tr ngân hàng tác đng đn kh nng chp nhn ri ro ca ngân hàng, là thc
đo cho kh nng chng đ ca ngân hàng trc bin đng ca nn kinh t cng nh
các vn đ ni b Các NHTM vi đc thù là các t chc kinh doanh “tin”, có đ
ri ro cao và mc đ nh hng ln thì vn đ qun tr li càng có ý ngha hn.
Công tác qun lý, qun tr yu kém s khin cho hot đng ngân hàng bc l nhiu
s h, đim yu đ cho các đi tng trong và ngoài ngân hàng li dng và ngc
li, vi mt ngân hàng có công tác qun lý, qun tr tt thì s hn ch đc các ri
ro có th xy ra trong hot đng ca ngân hàng.
H thng kim tra kim soát ni b là h thng các c ch, chính sách, quy
trình, quy đnh ni b, c cu t chc, đc thit lp đ phòng nga, phát hin, x
lý kp thi ri ro nhm đt đc mc tiêu hot đng ca ngân hàng. ng thi, đm
bo mi cán b nhân viên đu phi tuân th các chính sách và quy đnh ni b.
Công tác kim tra kim soát ni b là nhân t t đc nhc đn nhiu nht trong các
nghiên cu ca Idowu Abiola & ctg (2013), Ashu Khanna (2009), Olaoye Clement
12
Olatunji (2009), Eseoghene Joseph Idolor (2010), Uket Eko Ewa (2012). Các tác
gi này đu cho rng có mt mi quan h ngc chiu gia công tác kim tra kim
soát ni b và các hành vi tham nhng, c ý làm trái quy đnh trong ngân hàng.
iu đó có ngha là nu c ch kim soát ni b trong ngân hàng càng sâu sát, cht
ch và vng mnh thì s có tính rn đe đi vi nhân viên có hành vi tham nhng, c
ý làm trái quy đnh. Ngc li, nu c ch kim soát ni b trong ngân hàng yu,
thiu cht ch thì s to c hi cho nhân viên d dàng thc hin hành vi tham
nhng, gian ln này. Nh vy, trong mô hình qun tr ngân hàng thì h thng kim
soát ni b luôn là mt yu t mang tính sng còn. Nó điu chnh hành vi ca các
thành phn nghip v, không ch gii hn trong kim soát chc nng kinh doanh,
kim soát tài chính mà còn điu chnh toàn b các chc nng nh: qun tr điu
hành, b máy t chc, nhân s t đó giúp ngn nga, hn ch đc các hành vi
tham nhng, c ý làm trái.
1.3.2.2. Mc đ ch đng ca đn v kinh doanh.

trng hn là có th ny sinh các hành đng làm sai, tham ô, tham nhng đ trang
tri cuc sng hoc phc v cho mc đích cá nhân.
1.4. Mô hình lý thuyt v tham nhng, c ý làm trái trong ngân hàng và các
gi thuyt.
1.4.1. Mô hình nghiên cu.
 nghiên cu mi liên h gia các hành vi tham nhng, c ý làm trái quy
đnh trong h thng ngân hàng thng mi vi các nhân t nh hng đã đc tng
hp qua phn lý thuyt đã nêu  trên tác gi la chn mô hình hi quy tuyn tính đ
đánh giá mc đ tác đng ca các yu t đã đc xác đnh đn hành vi tham nhng
trong h thng ngân hàng thng mi. Vi nhân t môi trng kinh t, chính tr, xã
hi theo đánh giá ca bn thân tác gi nhân t này ch nh hng gián tip đn hành
vi tham nhng, c ý làm trái quy đnh ngân hàng thông qua 4 nhân t còn li nên tác
gi s không đa vào mô hình. (Xem hình 1.1) 14 Hình 1.1. Tham nhng, c ý làm trái quy đnh ngân hàng và các nhân t nh hng
Ngun:  xut ca tác gi
1.4.2. Các gi thuyt nghiên cu.
Trên c s 4 nhóm nhân t nh hng đn tham nhng, c ý làm trái quy
đnh trong ngân hàng và mô hình nghiên cu nh hình 1.1, nhng nghiên cu trc
v tham nhng ngân hàng cng nh quan đim riêng ca tác gi, có 4 gi thuyt

THAM NHNG, C Ý
LÀM TRÁI QUY NH

(
NB
)

MÔI TRNG PHÁP LÝ
(PL)

THAM NHNG, C Ý
LÀM TRÁI QUY NH
(NB)
CÔNG TÁC QUN LÝ, KIM
TRA KIM SOÁT NI B(IC)

THAM NHNG, C Ý
LÀM TRÁI QUY NH
(NB)
15
H
3
+
Mc đ ch đng ca đn v kinh doanh càng cao thì hành vi tham nhng,
c ý làm trái quy đnh ngân hàng càng d xy ra và ngc li.
H4: Ch đ đãi ng nhân viên tác đng ngc chiu đn hành vi tham nhng, c ý
làm trái quy đnh trong h thng ngân hàng thng mi.
H
4
-

THAM NHNG, C Ý
LÀM TRÁI QUY NH
(NB)
THAM NHNG, C Ý
LÀM TRÁI QUY NH
(NB)
16
 gim thiu c hi tham nhng, vic đu tiên là có ch đ đãi ng, tng
lng và to c hi làm vic cho cán b, công chc. T tháng 4-2007, Singapore
điu chnh mc lng chun, thi hành ch đ lng mi, theo đó, mc lng ca b
trng và công chc  Singapore thuc vào loi cao nht th gii. Ch đ đãi ng
này là mt trong nhng nguyên nhân góp phn quyt đnh vào nhng thành công
ca Singapore trong chng tham nhng.
1.5.1.2. Hàn Quc.
T nm 2003, Hàn Quc tin hành công cuc đi mi chính ph vi mt
trong các mc tiêu là xây dng mt chính ph minh bch. Nhm đt đc mc tiêu
này, Chính ph Hàn Quc ch đo thc hin kê khai tài sn, m rng giao dch đin
t và đy mnh chng tham nhng. Vi quan đim coi trng vic phòng nga tham
nhng, Hàn Quc đã trin khai mnh m các bin pháp sau:
- Tng cng giáo dc, nâng cao nhn thc cho công chúng v phòng, chng
tham nhng trên c s đy mnh thông tin tuyên truyn v phòng, chng tham
nhng. a ni dung phòng, chng tham nhng vào h thng sách giáo khoa, tng
cng chng trình ging dy v chng tham nhng trong các trng hc và các c
quan, t chc khu vc công; tin hành các chin dch, phi hp vi các t chc phi
chính ph nhm thay đi t duy ca công chúng v vn đ tham nhng; tng cng
hp tác quc t v chng tham nhng.
- Xây dng đi ng cán b, công chc trong sch, chú ý giáo dc đo đc
cho công chc, trên c s ban hành B Quy tc ng x đi vi cán b, công chc;
ci thin ch đ tin lng và thc hin các chính sách liên quan đn quyn li cho
cán b, công chc. Bên cnh vic xây dng Lut o đc công v, Lut Hành vi