BăGIÁOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTPăHăCHệăMINH
_______________________

TRNăNGCăTRĨăMI KIMăTRAăSCăCHUăNGăTHANHă
KHONăCÁCăNGỂNăHĨNGăTHNGăMIă
VITăNAMă LUNăVNăTHCăSăKINHăT
TP H Chí Minh Nm 2014



LIăCAMăOAN

Tác gi xin cam đoan ni dung vƠ s liu phơn tích trong lun vn nƠy lƠ kt
qu nghiên cu đc lp ca tác gi vi s giúp đ ca Thy hng dn. S liu
trong lun vn có ngun gc rõ rƠng, đáng tin cy vƠ kt qu nghiên cu ca lun
vn cha đc công b trong bt k công trình khoa hc nƠo.

ThƠnh ph H Chí Minh, ngƠy tháng nm 2014
Tác gi
Trn Ngc TrƠ Mi


mi 15
1.2. Tng quan v kim tra sc chu đng thanh khon. 15
1.2.1. Tng quan v kim tra sc chu đng 15
1.2.1.1 Khái nim kim tra sc chu đng. 15
1.2.1.2 Stress testing vƠ chng trình đánh giá n đnh tƠi chính (Financial
Stability Assessment Program ậ FSAP). 18
1.2.1.3 Vai trò ca Stress Testing. 18
1.2.1.4 Phơn loi Stress Testing 22
1.2.1.5 Quy trình thc hin Stress Testing 29
1.2.1.6 Các k thut xơy dng kch bn. 30
1.2.1.7 Công b thông tin v kt qu Stress Testing 31
1.2.1.8 Hn ch Stress Testing. 33
1.2.2 Tng quan v kim tra sc chu đng thanh khon 35
1.3 Mô hình kim tra sc chu đng thanh khon. 37
1.3.1 C s lỦ thuyt ca mô hình kim tra sc chu đng thanh khon. 37
1.3.2 D liu. 41
1.3.3 Các bc chy mô hình. 41
Kt lun chng 1 43
CHNG 2. THC TRNG KIM TRA SC CHU NG THANH KHON
TI CÁC NGỂN HÀNG THNG MI VIT NAM 44
2.1 Gii thiu v các ngơn hƠng thng mi Vit Nam. 44
2.2.1 Các ngơn hƠng thng mi đua tng lƣi sut huy đng vn. 47
2.2.2 Các ngơn hƠng khó đáp ng nhu cu vay vn. 49

2.2.3 Lƣi sut trên th trng liên ngơn hƠng tng cao. 50
2.3Thc trng kim tra sc chu đng thanh khon ti Vit Nam ầầầ. .53
2.3.1 Thc trng ti ngơn hƠng NhƠ nc 53
2.3.2 Thc trng ti các ngơn hƠng thng mi. 59
2.4 Áp dng mô hình kim tra sc chu đng thanh khon vƠo h thng ngân hàng
thng mi Vit Nam. 65

3.2.2.3 Tng cng s dng công c điu hƠnh chính sách tƠi chính tin
tầầầầầ 82
3.2.2.4 Xơy dng chính sách vƠ quy trình thc hin ST vƠ ng dng kt qu
ST trong qun lỦ ri ro. 83
3.2.2.5 Xơy dng h thng d liu cht lng, nht quán, tp trung vƠ đu t
công ngh cn thit đ thc hin ST. 84
3.2.2.6 Xơy dng vƠ đƠo to mt đi ng chuyên trách thc hin Stress testing 85
3.2.2.7 Kim soát vic thƠnh lp, tái cu trúc ngơn hƠng thng mi. 87
Kt lun chng 3 88
KT LUN 89
TƠi liu tham kho
Ph lc 1: Danh sách các ngơn hƠng thng mi Vit Nam.
Ph lc 2: Bng chy mô hình Stress testing thanh khon.

DANHăMCăCÁCăTăVITăTT

ALCO y ban Qun lỦ tƠi sn n - có.
BCKT Bng cơn đi k toán.
BCTC Báo cáo tài chính.
BIS Ngơn hƠng Thanh toán Quc t (Bank for International Settlements).
CAR T l an toƠn vn ti thiu (Capital Adequacy Ratio).
EU Liên minh Châu Âu (European Union)
FSAP Chng trình đánh giá khu vc tƠi chính (Financial Sector
Assessment Program)
GDP Tng sn phm ni đa (Gross Domestic Product)
IMF Qu tin t quc t (International Monetary Fund).
LCR T s đm bo kh nng thanh khon (Liquidity Coverage Ratio).


DANHăMCăHỊNHăVă

Hình 1.1 Stress testing đánh giá các s kin bt thng nhng có kh nng xy
ra 19
Hình 1.2 ng dng Stress Testing vƠo vic phơn b vn ngơn hƠng 21
Hình 1.3 Thng kê vic s dng Top-down hay Bottom-up 27
Hình 1.4 Mô hình Stress testing ca Martin Cihák 38
Hình 2.1 Tc đ tng trng tín dng ca h thng NH giai đon 2005 ậ
2012 46
Hình 2.2 Din bin trn lƣi sut huy đng trong nm 2012 49
Hình 2.3 Lƣi sut liên ngơn hƠng ti Vit Nam giai đon 2008 ậ 2012 51
Hình 2.4 Các mc lƣi sut ch yu ti Vit Nam giai đon 2008 ậ 2012 52
Hình 2.5 Chênh lch thanh khon ly k ca Sacombank theo d kin 65

1
PHNăMăU
1. Lýădoănghiênăcu
Kim tra sc chu đng lƠ tp hp các k thut vƠ phng pháp đc s
dng đ đánh giá kh nng chu đng ri ro hay mc đ tn thng ca các t chc
tƠi chính, ngơn hƠng trc nhng s kin, hoƠn cnh rt bt li. Din đt theo mt
cách khác, ST ging nh các th nghim v sc mnh phòng th ca các t chc tín
dng đi vi các cú sc tƠi chính ca nn kinh t.
Trong nhng nm gn đơy, đc bit sau cuc khng hong tƠi chính toƠn cu
nm 2008, ni dung “kim tra sc chu đng” cƠng đc nhn mnh thng xuyên
hn trên các din đƠn nghiên cu khoa hc vƠ các hi tho v qun lỦ ri ro. Nhiu
nghiên cu đƣ ch ra rng, các t chc tƠi chính mc dù thc hin ST thng xuyên
nhng nhng kch bn th nghim ca các ngơn hƠng không đ “nghiêm trng”
hoc không có tính thc tin cao.
ƣ có nhiu cuc nghiên cu tìm kim nhng khuôn kh, công c vƠ k thut
đ đđánh giá s n đnh ca h thng tƠi chính đƣ ra đi, trong đó có stress stest.
Mc dù bt đu xut hin t nhng nm 1990 nhng mãi đn nm 2004, mô hình
stress testing thanh khon mi đcđ xut.
Nm 2004, Martin Cihak cho ra đi các tƠi liu v các phng pháp đnh
lng đc s dng đ đánh giá l hng ca h thng tƠi chính dn đn ri ro. c
bit, tác gi tp trung vƠo vai trò ca cng thng th nghim h thng. Ông tóm tt
nhng phát trin gn đơy, lƠm ni bt ch đ liên quan đi vi trng hp ngân
hàng Czech. Ông trình bƠy các khái nim quan trng liên quan đn cuc kim tra
toƠn h thng, miêu t tng quát các bƠi kim tra cng thng đc thc hin bi
ngân hƠng trung ng vƠ các t chc tƠi chính quc t, vƠ tho lun v các vn đ
liên quan đn khái nim mô hình hóa các yu t nguy c đn l. Theo đó, ông nhn
mnh mt cách tip cn đn gin đ kim tra cng thng thanh khon lƠ gơy sc giá
tr ca ngun thanh khon theo mt t l hoc s tin nht đnh. T l phn trm

din đ s dng mô hình truyn hình v tinh, vƠ đ xác đnh các gi đnh vƠ các tình
hungkhác nhau; cho phép kim tra cng thng đ chy các kch bn nhiu nm
3
(đn nm nm) cho hƠng trm ngơn hƠng, tùy thuc vƠo s sn có d liu. Khuôn
kh s dng d liu bng cơn đi vƠ đc da trên Excel vi hng dn chi tit.
Nm 2008, Mizuho Kida cho rng stress testing lƠ mt công c dùng đ phơn
tích kh nng phc hi ca h thng tƠi chính sau nhng cú sc ln. Trái ngc vi
nhng mô hình stress testing ngơn hƠng đn l, các mô hình stress testing v mô
(gia h thng tƠi chính vƠ nn kinh t thc) c gng phơn tích ri ro  giác đ tng
th bng cách xem xét đn s lơy lan ca các cú sc thông qua các kênh khác.
Khi nói đn tm quan trng ca stress testing, nm 2005, nhóm Philip Bunn
cho rng stress testing đc các đnh ch tƠi chính s dng rng rƣi trong vic đánh
giá mc đ nhy cm đi vi ri ro tín dng vƠ các loi ri ro khác. Stress testing
cng có th giúp các nhƠ lƠm chính sách đánh giá các ri ro tim n đi vi s n
đnh ca toƠn b h thng tƠi chính. Stress testing lƠ công c quan trng đc s
dng đ đánh giá mc đ vng chc ca h thng tƠi chính trc các cú sc ca nn
kinh t. Chúng cung cp mt cu trúc phù hp đ đánh giá nhng mi nguy có kh
nng đe da đn bng cơn đi hoc s n đnh tài chính.
Nhóm Philip Bunn nhn mnh các mô hình ngơn hƠng ngƠy cƠng đc m
rng trong nhng nm gn đơy, cho phép thc hin stress testing ca toƠn b dơy
chuyn t cú sc ca nn kinh t thông qua bng cơn đi ca h thng ngơn hƠng
nhng vn tn ti nhiu hn ch. C th, vic tp trung phơn tích th trng cho vay
ni đa thng b qua các cú sc tim n mƠ chúng thng gơy ra nhng h qu xu
đi vi mc đ nhy cm đi vi ri ro cho vay quc t hoc b qua nhng tác
đng có liên quan đn chc nng ca các th trng tƠi chính. Hi nhp tƠi chính vƠ
ri ro quc t lƠ lnh vc mƠ nhóm mun phát trin nghiên cu trong tng lai.
Nm 2008, nhóm Henrik Andersens dng h thng các mô hình đƣ đc
phát trin đ stress test s n đnh tƠi chính. Mt mô hình v mô có liên kt vi các
mô hình s dng các d liu vi mô v tiêu dùng gia đình, doanh nghip vƠ các ngơn
hƠng. Mô hình ca nhóm Henrik Andersen có cu trúc lp đi lp li; đu ra ca mô

lun rng “kim tra sc chu đng trong lnh vc ngơn hƠng” đang đc nhiu
ngi quan tơm, nhng mc đ hiu bit vƠ áp dng  ngay đn v qun lỦ cng
5
nh  các ngơn hƠng, đc bit các ngơn hƠng ni đa còn hn ch. (Phm  Nht
Vinh)
S lng các nghiên cu v ST ti Vit Nam còn rt hn ch. Nm 2012,
nhóm tác gi Dngă Qucă Anh da trên mô hình ca Martin Cihak(2004) và
Christian Schmieder(2011)đa ra mt hng dn c th thc hin ST cho tng
loi ri ro ti các TCTD. ơy có th xem lƠ mt nghiên cu chính thc đu tiên v
ST. i vi ri ro thanh khon, nhóm tác gi đ xut s dng 2 phng pháp: tip
cn theo thi đim vƠ tip cn theo thi k. Trong đó, phng pháp tip cn theo
thi đim đn gin, ch da trên s liu BCTC ca các ngơn hƠng nên có th tin
hƠng đc ngay. ng thi tác gi cng đa các kch bn vƠ l trình thc hin phù
hp vi thc t ti Vit Nam.
Cng trong nm 2012, BùiăìnhăPhngăDungăda trên mô hình kim tra sc
chu đng thanh khon ca Van Den End (2008). Tác gi tìm hiu vƠ ng dng các
quy đnh ca Basel III đi vi vn đ thanh khon ca Ngơn hƠng. Qua đó, tác gi
bc đu kim tra mc đ đáp ng các tiêu chí thanh khon Basel III ca các Ngơn
hàng thng mi Vit Nam da trên 2 bin LCR vƠ NSFR. Tác gi s dng mô
hình stress-testing thanh khon đc đ xut bi Van den End đ kho sát Ngơn
hàng thng mi C phn Á Chơu vƠ Ngơn hƠng thng mi C phn Ngoi
Thng da trên các bng cơn đi k toán nm 2011 ca hai ngân hàng này. Quan
trng hn, tác gi dùng mô hình đ đánh giá mc đ chu đng ca các ngơn hƠng
đótrc các cú sc gi đnh. Kt qu mô phng cho thy khi cha có cú sc, hai
ngân hàng trên đáp ng tt yêu cu ca Basel III. Tuy nhiên, khi b tác đng bi
các cú sc, hai ngơn hƠng nƠy phi phn ng tht mnh mi có th vt qua chúng.
Hn na, nu cùng lúc nhiu ngơn hƠng phn ng vi cú sc thì chc chn các ngơn
hƠng s phi đi mt vi tình trng rt xu, không th t vt qua nu không nhn
đc s h tr t NHNN Vit Nam.
n nm 2013, NguynăThăThuăPhng đƣ tin hƠnh nghiên cu ng dng ST

có mt s ngơn hƠng ri vƠo tình trng thiu thanh khon. iu nƠy không ch gơy
nh hng nghiêm trng đn hot đng kinh doanh ca bn thơn ngơn hƠng mƠ còn
7
tác đng đn th trng tin t vƠ toƠn b nn kinh t nói chung. ng trc nhng
vn đ đó, các ngơn hƠng đƣ nhn thc đc tm quan trng ca công tác qun tr
ri ro thanh khon trong hot đng kinh doanh ca mình.
Xut phát t thc t nêu trên, vic tìm hiu phng pháp ST thanh khon vƠ
ng dng nó trong hot đng qun tr ri ro thanh khon trong h thng NHTM
Vit Nam lƠ rt cn thit, góp phn hoƠn thin mt bc quy trình vƠ nơng cao cht
lng qun tr ri ro thanh khon trong ngơn hƠng.  tƠi “Kim tra sc chu đng
thanh khon các ngơn hƠng thng mi Vit Nam” đc la chn nhm đáp ng
nhu cu trên.
2. Mcătiêuănghiênăcu
H thng lỦ thuyt v thanh khon vƠ kim tra sc chu đng thanh khon ti
các NHTM.
Thc hin kim tra sc chu đng thanh khon thông qua đánh giá kh nng
vt cú sc rút tin hƠng lot ti các NHTM khi không có s giúp đ t NHNN vƠ
th trng liên ngơn hƠng.
3. iătngăvƠăphmăviănghiênăcu
i tng nghiên cu: Thanh khon ca các NHTM Vit Nam.
Phm vi nghiên cu: Theo thng kê ca NHNN ti thi đim 31/12/2013, tác gi
chn ra 34 NHTMCP ti Vit Nam có BCTC nm 2012. T đó tác gi thc hin
kim tra sc chu đng thanh khon thông qua đo lng s ngƠy ngơn hƠng có th
đáp ng đc nhu cu thanh khon đi vi cú sc rút tin hƠng lot khi không có s
tr giúp t NHNN vƠ th trng liên ngơn hƠng.
Thi gian nghiên cu: Tác gi thc hin lun vn t tháng 4 nm 2013 đn
tháng 9 nm 2013.
4. Phngăphápănghiênăcu
 tƠi s dng phng pháp stress testing thanh khon top-down theo cách tip
cn thi đim đc đ xut bi nhóm tác gi Dng Quc Anh áp dng cho h
9
CHNGă 1.ă TNGă QUANă Vă KIMă TRAă SCă CHUă NGă THANHă
KHONăTIăCÁCăNGỂNăHĨNGăTHNGăMI.
1.1 TngăquanăvăthanhăkhonătiăcácăngơnăhƠngăthngămi.
1.1.1ăThanhăkhon.
1.1.1.1ăKháiănimăthanhăkhon.
Thanh khon lƠ thut ng tƠi chính nhm đ ch kh nng chuyn đi mt tƠi
sn thƠnhtin nhanh nht mƠ thit hi v giá tr không đáng k. Trong lnh vc ngơn
hƠng, thanh khonlƠ thut ng ch kh nng thanh toán ca ngơn hƠng cng nh kh
nng đáp ng các nhu cunh rút tin, thanh toán, vay mi. Thanh khon ca ngơn
hƠng tt khi đáp ng đc các yêucu nƠy vƠ d dƠng huy đng vn vi mt mc
lƣi sut hp lỦ. Theo đnh ngha ca y ban Basel v giám sát Ngơn hƠng: “Thanh
khon ca ngơn hƠng lƠ kh nng ca ngơn hƠng đtng thêm tƠi sn vƠ đáp ng các
ngha v n khi đn hn mƠ không b thit hi quá mc”.
Nh vy thanh khon ca mt ngơn hƠng liên quan đn tin mt vƠ các dòng
lu chuyn tin t đ thc hin các ngha v thanh toán ti mt thi đim. C th
hn, thanh khon có th đc đnh ngha lƠ kh nng đáp ng tt c các ngha v
thanh toán khi đn hn, các nhu cuv s dng vn kh dng phc v cho hot đng
kinh doanh ti mi thi đim.Thanh khon lƠ kh nng tip cn các khon tƠi sn
hoc ngun vn có th dùng đ chi tr vi chi phí hp lỦ ngay khi nhu cu vn phát
sinh.
Mt ngun vn đc gi lƠ có tính thanh khon cao khi chi phí huy đng
thp vƠ thi gian huy đng nhanh.
Mt tƠi sn đc gi lƠ có tính thanh khon cao khi chi phí chuyn hóa thƠnh
tin thp vƠ có kh nng chuyn hóa ra tin nhanh.
Nh vy, có th hiu rng tính thanh khon ca ngơn hƠng lƠ trng thái luôn
có trong tay mt lng vn kh dng vi chi phí thp đúng ti thi đim ngân hàng
có nhu cu hoc kh nng nhanh chóng huy đng đc vn thông qua con đng

sau:
NPL = Tng cung v thanh khon - Tng cu v thanh khon.
11
Có ba trng hp có th xy ra lƠ thng d thanh khon, thơm ht thanh
khon vƠ cơn
bng thanh khon. Thng d thanh khon xy ra khi cung vt quá cu thanh
khon, tc lƠ NPL dng. Trong trng hp nƠy, nhƠ qun tr ngơn hƠng phi cơn
nhc đu t s vn thng d nƠy đ mang li hiu qu cho ti khi chúng cn
đc s dng đáp ng nhu cu thanh khon trong tng lai. Ngc li, khi cu
thanh khon ln hn cung thanh khon, tc lƠ NPL ơm, ngơn hƠng phi đi mt vi
tình trng thơm ht thanh khon. NhƠ qun tr phi xem xét, quyt đnh ngun
tài tr thanh khon vƠ tit gim chi phí. Cui cùng, khi cung thanh khon
cơn bng vi cu thanh khon tc lƠ NPL=0, trng hp nƠy đc gi lƠ cơn
bng thanh khon. ơy lƠ tình trng rt khó xy ra trên thc tvì cung vƠ cu luôn
có schênh lch nht đnh.
1.1.1.4ăVaiătròăcaăthanhăkhonătiăngơnăhƠngăthngămi.
Thanh khon có Ủ ngha đc bit quan trng bi l NHTM cn d tr thanh
khon đđáp ng tt c nhng bin đng hƠng ngƠy hay theo mùa v v
nhu cu rút tin, chi trnhng chi phí thng xuyên, đáp ng yêu cu vay mi vƠ
đm bo an toƠn cho nhng cú sc thanh khon không mong đi mƠ không cn phi
thu hi nhng khon cho vay trong hn hoc thanh lỦ các khon đu t có k hn
khác. Bên cnh đó, đôi khi các ngơn hƠng có đ tƠi sn đ thanh toán nhng vn ri
vƠo mt kh nng thanh khon do các khon đu t, cho vay không thu hi kp đ
đáp ng ngha v thanh toán n đn hn. Khi đó nguy c phá sn lƠ
điu có th xy ra. Nu không mun mt thanh khon nghiêm trng thì ngân hàng
s chu vay vn vi lƣi sut cao, điu nƠy s gơy thit hi nghiêm trng cho kt qu
kinh doanh ca ngơn hƠng.
Vi tính cht đc thù vƠ hiu ng dơy chuyn trong h thng ngơn hƠng thì
thanh khon đóng vai trò cc k quan trng. Mt khi thanh khon ca mt NHTM
có vn đ thì s lan nhanh cùng vi s lan ta ca thông tin to nên hu qu khôn

tình trng tng trng tín dng nóng nhiu nm lin. Khi bong bóng tín dng xut
hin, ngơn hƠng mt kh nng thanh toán nhng ngha v n đƣ cam kt thì vic đ
13
v ca h thng ngơn hƠng lƠ điu có th xy ra. Vic mt kh nng thanh toán lƠ
kt qu ca mt quá trình qun tr ri ro thanh khon cha phù hp.
Trong nhng nm gn đơy, tình trng thiu ht thanh khon  mc đ ln ti
mt s ngơn hƠng vƠ tr thƠnh mt trong nhng nguyên nhơn đa đn phá sn đƣ
khng đnh rng vn đ thanh khon lƠ không th b qua. Do đó ngƠy nay, công tác
qun tr thanh khon tr nên quan trng hn so vi trc đơy rt nhiu, bi vì mt
ngơn hƠng có th b đóng ca nu không đáp ng đ nhu cu thanh khon, mc dù
v mt k thut, nó vn còn kh nng tr n. Hn na, nng lc qun tr thanh
khon lƠ thc đo quan trng v tính hiu qu tng th đ đt đn các mc tiêu dƠi
hn ca ngơn hƠng.
1.1.2.2ăPhơnăloiăriăroăthanhăkhon.
Do ri ro thanh khon có th phát sinh t bên tƠi sn có hoc bên tƠi sn n
ca bng cơn đi ngơn hƠng nên ngi ta thng phơn loi hai loi ri ro thanh
khon: Ri ro thanh khon th trng và ri ro thanh khon huy đng vn.
Ri ro thanh khon th trng lƠ ri ro khi ngơn hƠng không th chuyn đi
hay bán tƠi sn ca mình thƠnh tin mt hoc có th chuyn đi/bán đc nhng
phi chu tn tht ln. iu nƠy thng xy ra khi có nhng bin đng nghiêm
trng  các th trng mƠ ngơn hƠng có nm gi tƠi sn nh th trng trái phiu
(trái phiu chính ph Hy Lp lƠ mt ví d), th trng chng khoán, bt đng sn
Ri ro thanh khon huy đng vn lƠ ri ro khi ngơn hƠng không th huy đng
thêm vn đ phc v cho các hot đng phát sinh dòng tin ra (tng tƠi sn có, các
ngha v đn hnầ). iu nƠy có th xy ra do nhiu nguyên nhơn khác nhau nh
danh ting ca ngơn hƠng gim sút, th trng liên ngơn hƠng đóng bng, các ngơn
hƠng không tin tng cho nhau vay, s c rút tin hƠng lotầ
1.1.2.3ăCácănguyênănhơnădnăđnăthanhăkhonăcóăvnăđ.
Tình trng khó khn v thanh khon ca ngơn hƠng xut phát t nhng
nguyên nhơn chính nh sau:

rút vn s xy ra.