B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH
 THANH GIANG THU HÚT UăTăTRC TIP
NC NGOÀI (FDI) TRÊNăA BÀN
TP. H CHÍ MINH NăNMă2020

LUNăVNăTHCăSăKINHăT Tp. H Chí Minh ậ Nm 2014 B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH  THANH GIANG



MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các ký hiu, các ch vit tt
Danh mc các bng
M U
1. Lý do chnăđ tài 1
2. Tình hình nghiên cuăđ tài 2
3. Mc tiêu nghiên cu 3
4. iătng và phm vi nghiên cu 3
5. Phngăphápănghiênăcu 4
6. óngăgópăvƠăýănghaănghiênăcu caăđ tài 4
7. Kt cu ni dung ca lunăvn 5
CHNGă1ă- CăS LÝ LUN V UăTăTRC TIPăNC NGOÀI
(FDI) 6
1.1. Các khái nimăcăbn và tính tt yu khách quan caăđuătătrc tipănc

2.4.4. Góp phn phát trinăcăs h tng, gii quyt vic làm và nâng cao
đi sngăngi dân thành ph 49
2.4.5. Góp phnă lƠmă tngă kimă ngch xut khu cho kinh t Thành
ph 51
2.5. Nhng tác đng tiêu cc ca FDI trên đa bàn thành ph H Chí Minh thi
gian qua 53
2.5.1. Nhp khu công ngh lc hu và gây ô nhim môi trng 53
2.5.2. Hot đng ra tin và chuyn giá ca các doanh nghip FDI 55
2.5.3. Mt s doanh nghip FDI trên đa bàn Thành ph có biu hin chim
dng vn, đt đai gây lưng phí ngun lc 57

CHNGă 3ă - NHă HNG VÀ GII PHÁP THU HÚT VN FDI TI
THÀNH PH H CHÍăMINHăNăNMă2020 61
3.1. Quan đim và đnh hng thu hút vn FDI trên đa bàn thành ph H
Chí Minh đn nm 2020 61
3.1.1. Quan đim thu hút vn FDI vào Thành ph trong thi gian
ti 61
3.1.2. nh hng thu hút vn FDI trên đa bàn Thành ph 63
3.2.

Gii pháp thu hút vn FDI trên đa bàn TP. HCM đn nm 2020 65
3.2.1. Hoàn thin c ch, chính sách và ci tin th tc hành chính quan
đn thu hút vn FDI trên đa bàn Thành ph 65
3.2.2. y mnh xúc tin đu t đ thu hút vn FDI 67
3.2.3. Phát trin c s h tng kinh t - k thut đ thu hút vn FDI 68
3.2.4. Phát trin, nâng cao cht lng ngun nhân lc đáp ng yêu cu ca
nhà đu t 71
3.2.5. Tng cng thu hút k thut – công ngh cao trong các doanh nghip FDI
to s lan to cho các doanh nghip trên đa bàn Thành ph 74
3.2.6. Chng chuyn giá trong quá trình thu hút vn FDI 75

19. WAIPA: T chc xúc tin u t Th gii
20. WTO: T chc Thng mi Th gii
21. XHCN: Xã hi ch ngha
22. UNCTAC: T chc Hi ngh Liên hp quc v Thng mi và Phát trin DANH MC BNG

Bng 1.1. Dòng vn FDI trong thp niên cui th k XX (1991-2000)…… 15
Bng 1.2. T l tng, gim FDI toàn cu qua các nm (2002-2012)…………16
Bng 2.1. D án đu t trc tip nc ngoài FDI đc cp phép trên đa bàn
Tp. HCM (phân theo nm cp phép)………………………………………….35
Bng 2.2. S d án FDI đc cp phép phân theo ngành kinh t (Ly k các d
án còn hiu lc đn ngày 31/12/2012)………………………… 39-40
Bng 2.3. u t trc tip nc ngoài đc cp phép phân theo đi tác đu t
ch yu (lu k các d án còn hiu lc đn ngày 31/12/2012)…………… 41-42
Bng 2.4. Vn đu t trên đa bàn TP. HCM giai đon 2005 – 1012 phân theo
khu vc kinh t (theo giá hin hành)…………………………………………43
Bng 2.5. Tng sn phm (GDP) trên đa bàn TP. HCM phân theo khu vc kinh
t………………………………………………………………………………44
Bng 2.6. T trng c cu ngành kinh t trên đa bàn Tp. HCM qua các nm… 46
Bng 2.7. Lao đng trong các loi hình doanh nghip trên đa bàn Tp. HCM
giai đon 2008- 2012………………………………………………………….50
Bng 2.8. Tr giá xut khu hàng hoá ti TP. HCM giai đon 2009 – 2012 (phân
theo khu vc kinh t)………………………………………………………….52 1
MăU
1. LýădoăchnăđătƠi

m hn na ngun vn FDI vào phát trin kinh t - xư hi, thc hin thành
công s nghip CNH, HH trên đa bàn Thành ph.
2. TìnhăhìnhănghiênăcuăđătƠi
Cho đn nay, đư có nhiu công trình nghiên cu v thu hút và s dng
vn FDI di nhng góc đ khác nhau, trong đó có mt s công trình nghiên
cu tiêu biu liên quan trc tip đn đ tài mà tác gi đc tip cn bao gm:
- Trn Vn Li, 2008. “TáẾăđngăđuătătrẾătiịănẾăngỊàiăđiăốiă
săịhátătrinăkinhătă- ồãăhiăẾaăốùngăkinhătătrngăđimăịhíaăNamăđnă
nmă2020”. Lun án tin s kinh t. Khoa Kinh t - Trng i hc Quc gia
Thành ph H Chí Minh. Tác gi nghiên cu tác đng tích cc, tiêu cc ca
FDI đi vi các nc có nn kinh t kém phát trin và mt s gii pháp đ
khc phc.
- Ngô Th Hi Xuân, 2011 (Ch nhim đ tài). “Nhngă giiă ịháịă
ẾhinălẾăkhẾăịhẾătìnhătrngămtăẾânăđiătrỊngăhỊtăđngăđuătătrẾă
tiịănẾăngỊàiătiăVităNam”.  tài NCKH cp B. Báo cáo vào tháng 11
nm 2011. Nhóm tác gi đư đ cp nhng hn ch và mt cân đi trong hot
đng FDI  Vit Nam và đ xut các gii pháp khc phc.
- Nguyn Xuân Trung, 2012. “MtăsăgiiăịháịănhmănângăẾaỊăẾhtă
lngăđuă tătrẾătiịănẾă ngỊàiă tiăVitănamă giaiăđỊnă 2011ă – 2020”.
Lun án Tin s Kinh t hc. Mư s 62.31.05.01. Thông qua vic phân tích
mt s vn đ v đu t trc tip nc ngoài  Vit Nam liên quan đn: cân
đi v mô; bo v môi trng và chuyn giao công ngh; S tác đng lan ta,
liên kt gia các doanh nghip nc ngoài và doanh nghip trong nc…, tác
3
gi đư làm sáng t mt s mt tích cc và tiêu cc ca đu t trc tip nc
ngoài. T đó đ xut mt s gii pháp nâng cao cht lng thu hút và s dng
FDI  Vit Nam.
Ngoài ra, còn mt s công trình nghiên cu khác đc tác gi nghiên
cu và k tha trong quá trình thc hin lun vn, đc lit kê trong phn tài
liu tham kho.

tác gi đư đi chiu, so sánh tình hình thu hút và s dng FDI trên đa bàn
Thành ph thi gian qua, t đó rút ra nhng kt lun làm c s khoa hc cho
vic đ ra nhng gii pháp đ thu hút FDI trong thi gian ti.
- Phng pháp thng kê, kho sát: tác gi đư thu thp các s liu thng
kê ca Cc Thng kê Thành ph, S K hoch và u t, S Lao đng-
thng binh và xư hi, Hi doanh nghip Thành ph và kho sát thc t ti
mt s doanh nghip FDI trên đa bàn Thành ph, đ có s liu cp nht sát
vi thc t làm c s đ nghiên cu và thc hin đ tài.
6. óngăgópăvƠăýănghaănghiênăcuăcaăđătƠi
-  tài đư h thng hoá c s lý lun chung v FDI bao gm: nhng
khái nim c bn, đc đim và nhng hình thc FDI; các lý thuyt c bn v
FDI; vai trò ca FDI trong phát trin kinh t - xư hi và tính hai mt ca FDI.
-  tài đi sâu phân tích thc trng ca vic thu hút vn FDI trên đa
bàn thành ph H Chí Minh thi gian qua ch ra nhng đóng góp tích cc và
nhng mt hn ch ca vic thu hút FDI trên đa bàn Thành ph.
-  xut nhng quan đim, đnh hng và gii pháp nhm thu hút và
s dng có hiu qu vn FDI vào phát trin kinh t - xư hi ca Thành ph
trong thi gian ti.
5
-  tài đư có nhng đóng góp nht đnh v thc tin làm c s cho các
nhà hoch đnh chính sách trên đa bàn Thành ph H Chí Minh cng nh các
đa phng trong c nc nhm đa ra nhng bin pháp đ thu hút và s dng
có hiu qu ngun vn FDI vào phát trin kinh t - xư hi, thc hin thành
công s nghip CNH, HH đt nc. ng thi, làm t liu tham kho cho
sinh viên và hc viên cao hc nghiên cu lnh vc liên quan đn FDI.
7. Ktăcuăniădungăcaălunăvn
Ngoài phn m đu và kt lun lun vn gm 3 chng:
Chngă1 - CăsălýălunăvăđuătătrcătipăncăngoƠi (FDI)
Chngă2 - ThcătrngăthuăhútăvnăFDIăti thƠnhăphăHăChíăMinhă
thiăgianăqua

t theo quy đnh ca Lut đu t và các quy đnh khác ca pháp lut có liên
quan”.
Hot đng đu t đc phân loi theo nhng tiêu chí khác nhau tùy
theo mc đích ca vic phân loi đu t:
+ Phân loi đu t theo tính cht ca đu t có: hot đng đu t phát
trin; hot đng đu t chuyn dch mà không làm thay đi giá tr ca nó.
+ Phân loi theo hình thc s hu vn có: đu t ca nhà nc, đu t
ca t nhân hoc đu t ca các t chc tài chính.
+ Phân loi theo quan h qun lý ca ch đu t có: đu t trc tip và
đu t gián tip.
Các quan đim v FDI:
+ Theo T chc Thng mi Th gii - WTO
(World Trade
Organization): u t trc tip nc ngoài (FDI) xy ra khi mt nhà đu t t
7
mt nc (nc ch đu t) có đc mt tài sn  mt nc khác (nc thu
hút đu t), cùng vi quyn qun lý tài sn đó. Phng din qun lý là th đ
phân bit FDI vi các công c tài chính khác. Trong phn ln trng hp, c
nhà đu t ln tài sn mà ngi đó qun lý  nc ngoài là các c s sn xut,
kinh doanh. Trong nhng trng hp đó, nhà đu t thng hay đc gi là
“công ty m” và các tài sn đc gi là “công ty con” hay “chi nhánh công
ty”.
+ Theo Qu tin t quc t - IMF
(International Monetary Fund): FDI
là mt hot đng đu t đc thc hin nhm đt đc nhng li ích lâu dài
trong mt doanh nghip hot đng trên lưnh th ca mt nn kinh t khác, nn
kinh t nc ch đu t, mc đích ca ch đu t là giành quyn qun lý thc
s doanh nghip đ thu li nhun.
+ Theo điu 3 Lut u t 2005 ca nc Cng Hòa Xư Hi Ch
Ngha Vit Nam: “u t nc ngoài là vic nhà đu t nc ngoài đa vào

các khon đóng góp cho nc s ti theo quy đnh ca pháp lut. Nhà đu t
nc ngoài đc quyn chuyn li nhun thu đc v nc theo quy đnh
hin hành ca nc nhn đu t.
 CáẾăhìnhăthẾăđuătătrẾătiịănẾăngỊài:
+ Doanh nghip liên doanh là doanh nghip do mt bên hay các bên
nc ngoài góp vn vi mt bên hay các bên nc nhn đu t đ thành lp
nên doanh nghip mi gn vi vic hình thành pháp nhân mi.
+ Doanh nghip 100% vn nc ngoài là doanh nghip do nhà đu t
nc ngoài đu t 100% vn.
9
+ Hp đng hp tác kinh doanh (gi tt là hp đng BCC) là vn bn
ký kt gia hai bên hoc nhiu bên đ tin hành hot đng đu t mà không
thành lp pháp nhân mi.
+ Hình thc BOT (hp đng xây dng – kinh doanh – chuyn giao)
+ Hình thc BTO (hp đng xây dng - chuyn giao – kinh doanh)
+ Hình thc BT (hp đng xây dng – chuyn giao)
i vi Vit Nam, Lut u t 2005 đư quy đnh 5 hình thc FDI c
bn, đó là:
+ Doanh nghip 100% vn nc ngoài: là doanh nghip thuc quyn
s hu ca nhà đu t nc ngoài lp ti Vit Nam, t t chc qun lý và chu
trách nhim v kt qu hot đng kinh doanh ca mình.
Hình thc doanh nghip 100% vn nc ngoài là hình thc truyn
thng và ph bin ca FDI. Vi hình thc này, các nhà đu t, cùng vi vic
chú trng khai thác nhng li th ca đa đim đu t mi, đư n lc tìm cách
áp dng các tin b khoa hc công ngh, kinh nghim qun lý trong hot đng
kinh doanh đ đt hiu qu cao nht. Hình thc này ph bin  quy mô đu t
nh nhng cng rt đc các nhà đu t a thích đi vi các d án quy mô
ln. Hin nay, các công ty xuyên quc gia thng đu t theo hình thc doanh
nghip 100% vn nc ngoài và h thng thành lp mt công ty con ca
công ty m xuyên quc gia.

pháp. Nc s ti thng ri vào th bt li do t l góp vn thp, nng lc,
trình đ qun lý ca cán b tham gia trong doanh nghip liên doanh yu.
+ Hp đng hp tác kinh doanh (BCC): là vn bn đc ký kt gia
hai bên hoc nhiu bên (các bên tham gia) trong đó quy đnh trách nhim và
11
phân chia kt qu kinh doanh cho mi bên tham gia đ tin hành đu t kinh
doanh  nc ch nhà.
Hình thc đu t này có u đim là giúp gii quyt tình trng thiu vn,
công ngh; to th trng mi, bo đm đc quyn điu hành d án ca nc
s ti, thu li nhun tng đi n đnh. Tuy nhiên, nó có nhc đim là nc
s ti không tip nhn đc kinh nghim qun lý; công ngh thng lc hu;
ch thc hin đc đi vi mt s ít lnh vc d sinh li nh thm dò du khí.
Hình thc hp đng hp tác kinh doanh không thành lp pháp nhân
riêng và mi hot đng BCC phi da vào pháp nhân ca nc s ti. Do đó,
v phía nhà đu t, h rt khó kim soát hiu qu các hot đng BCC. Tuy
nhiên, đây là hình thc đn gin nht, không đòi hi th tc pháp lý rm rà
nên thng đc la chn trong giai đon đu khi các nc đang phát trin
bt đu có chính sách thu hút FDI. Khi các hình thc 100% vn hoc liên
doanh phát trin, hình thc BCC có xu hng gim mnh.
+ Hình thc hp đng BOT, BTO, BT
- Hp đng “xây dng – kinh doanh – chuyn giao” (BOT): là các
vn bn mà nc ch nhà ký vi nhà đu t bên ngoài đ xây dng kinh
doanh các công trình kt cu h tng trong mt thi gian nht đnh đ thu hi
vn lưi. Khi ht hn công trình s đc nhà đu t chuyn giao cho nc ch
nhà mà không đòi bi hoàn.
- Hp đng “xây dng – chuyn giao – kinh doanh” (BTO): là vn bn
ký kt gia c quan nhà nc có thm quyn ca Vit Nam và nhà đu t
nc ngoài đ xây dng công trình kt cu h tng, sau khi xây dng xong
nhà đu t nc ngoài chuyn giao công trình đó cho nhà nc Vit Nam,
chính ph Vit Nam dành cho nhà đu t quyn kinh doanh công trình đó

nc phát trin quy đnh t l ranh gii này là 10%. i vi Vit Nam trong
giai đon hin nay, t l này đc quy đnh là 30%.
Hình thc mua c phn hoc mua li toàn b doanh nghip có u đim
c bn là đ thu hút vn và có th thu hút vn nhanh, giúp phc hi hot đng
ca nhng doanh nghip bên b vc phá sn. Nhc đim c bn là d gây
tác đng đn s n đnh ca th trng tài chính. V phía nhà đu t, đây là
hình thc giúp h đa dng hoá hot đng đu t tài chính, san s ri ro nhng
cng là hình thc đòi hi th tc pháp lý rc ri hn và thng b ràng buc,
hn ch t phía nc ch nhà.
1.1.2.ă Tínhă ttă yuă kháẾhă quană Ếaă ốiẾă thuă hútă ốàă să ếngă FDI
trỊngăịhátătrinăkinhătă- ồãăhi
Vic thu hút và s dng FDI gia các nc đc bt ngun t nhng lý
do ch yu sau:
- Xut phát t s chênh lch các yu t đu vào, trong đó ngun lao
đng r là yu t quan trng, nht là đi vi các nc có ngun lao đng di
dào vi giá nhân công r. Chng hn tin công ca các công nhân M làm
vic ti ngành công nghip lp ráp máy tính t 2.000 - 2.500 USD/ tháng, thì
vi công vic tng t trong các công ty con ca chúng  Thailand, Malaysia
hoc Trung Quc ch bng 1/5 con s nói trên, hoc thp hn. Thc t cho
thy chi phí lao đng r vn còn là yu t hp dn các nhà đu t; điu đó gii
thích vì sao đu t ca M, Tây Âu và Nht Bn đu t vào Trung Quc, vào
ASEAN tng nhanh trong mt s nm qua. Nói cách khác, các nhà đu t tìm
kim s đu t  bên ngoài do li dng li th chênh lch v chi phí sn xut
gia các nc, đc bit là giá nhân công, qua đó thu đc li nhun cao hn
nh gim đc chi phí sn xut.
- Quy lut li nhun là nguyên nhân c bn thúc đy s hình thành và
phát trin FDI. Thc tin đư chng minh t sut li nhun  các nc công
14
nghip phát trin có xu hng gim xung, bi quá trình tng tích ly t bn
đi lin vi s tng cu to hu c ca t bn. C. Mác đư chng minh cu to

h kinh t quc t cng là nhân t quan trng thúc đy tng dòng vn FDI trên
th gii ngày càng tng. Thng kê  bng 1,1 đư cho thy rõ điu đó.
Bngă1.1.ăDòngăvnăFDIătrongăthpăniênăcuiăthăkăXXă(1991-2000)
(tălă%ănm trẾ là 100)

1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
Tng s
(T USD)
149
168
195
258.2
335.2
394.1
485.8
706.5
1089.5
1400
T l tng
gim (%)
-

2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
Tng s
(T USD)
823
651
575
648
916
1200
1538
1370
1040
1200
1510
T l tng
gim
(%)
-
79,1
88,3

đu ca th k XX, trc ht di hình thc thit lp các nhà máy, xí nghip
 nc ngoài gn ni tiêu th vi mc đích gim chi phí vn chuyn hàng
hoá. Hình thc này đc phát trin mnh m nht là t sau chin tranh th
gii th II đn nay.
Trong tác phm “Ch ngha đ quc - giai đon tt cùng ca ch ngha
t bn”, V.I.Lênin đư ch rõ: vic xut khu giá tr nhm thu đc giá tr thng
d  ngoài biên gii quc gia - xut khu t bn đư tr thành mt đc đim
kinh t c bn ca CNTB khi bc sang giai đon CNTB đc quyn. Quá
trình phát trin ca CNTB, khi lc lng sn xut phát trin mnh m cùng
vi s ra đi ca các t chc đc quyn và t bn tài chính, hot đng xut
khu t bn đư hình thành và có xu hng phát trin mnh. Hot đng đu t
nc ngoài đư tr nên sôi đng và đóng vai trò ngày càng quan trng hn đi
vi nn kinh t th gii nói chung và thông qua hot đng ca các công ty
xuyên quc gia  hu khp các nc trên th gii.
Vào cui th k XIX, đư din ra quá trình tích t và tp trung t bn
mnh m, hình thành các tp đoàn t bn tài chính ln. Lúc by gi, trong
lnh vc tài chính đư xut hin cái gi là "T bn tha". Tc là các nc công
nghip phát trin đư tích ly đc nhng khon t bn khng l, nhng nu
đu t trong nc thì t sut li nhun s thp so vi đa t bn đó ra nc
ngoài đu t, đó là tin đ cho vic xut khu t bn trong giai đon ch ngha
t bn đc quyn và đc quyn nhà nc. Vì vy, xut khu t bn là mt đc