BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
--------***--------

LUẬN VĂN THẠC SĨ

THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
HƯỚNG TỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TẠI CÁC
KHU CÔNG NGHIỆP CỦA ĐỒNG BẰNG SÔNG
HỒNG

Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế

SOMBOUN PHILAVONG


HÀ NỘI- 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
--***--

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài hướng
tới phát triển bền vững tại các khu công
nghiệp của đồng bằng sông Hồng

Ngành: Kinh tế học
Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN........................................................ ix
LỜI MỞ ĐẦU...................................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN
VỮNG VÀ THU HÚT FDI HƯỚNG TỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG 7
1.1. Tổng quan về phát triển bền vững.................................................... 7
1.1.1. Khái niệm và đặc điểm phát triển bền vững................................ 7
1.1.2. Nội dung của phát triển bền vững............................................................................ 9
1.2. Tổng quan về FDI và một số yếu tố thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
tại nước tiếp nhận đầu tư......................................................................................................... 10
1.2.1. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)......................................................................... 10
1.2.2. Một số yếu tố ảnh hưởng đến thu hút FDI tại nước tiếp nhận đầu tư.......11
1.3. Tổng quan về thu hút FDI vào các KCN theo hướng
phát triển bền vững.............................................................................................................. 15
1.3.1. Khái niệm về Khu công nghiệp.............................................................................. 15
1.3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút đầu tư nước ngoài vào KCN theo
hướng phát triển bền vững.................................................................................................... 17
1.4. Kinh nghiệm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các KCN theo
hướng phát triển bền vững tại một số nước trên thế giới........................................ 22
1.4.1. Thái Lan........................................................................................................................... 22
1.4.2. Đài Loan.......................................................................................................................... 23
1.4.3. Hàn Quốc........................................................................................................................ 25
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP
NƯỚC NGOÀI VÀO CÁC KHU CÔNG NGHIỆP HƯỚNG ĐẾN
PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG TẠI
VIỆT NAM.......................................................................................................................................... 29


iii

2.1. Tổng quan chung về phát triển các KCN vùng đồng bằng sông Hồng và

sông Hồng đến năm 2025......................................................................................................... 75
3.3. Các giải pháp thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài theo hướng phát triển
bền vững tại các KCN vùng đồng bằng sông Hồng giai đoạn tới........................ 77


iv

3.3.1. Hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư trực tiếp
nước ngoài vào các khu công nghiệp hướng tới phát triển bền vững tại vùng
đồng bằng sông Hồng............................................................................................................. 77
3.3.2. Nhóm giải pháp đầu tư trực tiếp nước ngoài cho các khu công nghiệp
theo hướng phát triển bền vững về kinh tế tại vùng đồng bằng sông Hồng.......83
3.3.3. Hoạt động đào tạo trong thu hút FDI trong phát triển các KCN................86
3.3.4. Tiêu chuẩn kiểm soát nội bộ cho phát triển bền vững về môi trường tại
vùng đồng bằng sông Hồng.................................................................................................. 87
KẾT LUẬN........................................................................................................................................ 89
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................................. 91
PHỤ LỤC


v

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT

Tiếng Việt

Chữ viết tắt
BVMT

Bảo vệ môi trường


Đầu tư nước ngoài

GTSX

Giá trị sản xuất

KH–KT

Khoa học - kỹ thuật

KCN

Khu công nghiệp

KCX

Khu chế xuất

KKT

Khu kinh tế

NSLĐ

Năng suất lao động


vi


Bảng 2.10: Thu nhập bình quân 1 lao động trong doanh nghiệp FDI của vùng đồng
bằng sông Hồng so với cả nước và các vùng kinh tế khác.......................................
Bảng 2.11: Một số chỉ tiêu hiệu quả của khu vực FDI vùng đồng bằng sông Hồng
(2003-2014).............................................................................................................62
Biểu đồ 2.1: Quy mô FDI vào các KCN tại khu vực đồng bằng sông Hồng (20032015).............................................................................................................31

Biểu

đồ 2.2: Quy mô vốn thực hiện bình quân 1 dự án FDI tại vùng đồng bằng sông
Hồng (2003-2015)...................................................................................................
Biểu đồ 2.3: Thu hút FDI vào vùng đồng bằng sông Hồng phân theo địa phương
(1988 - 2015)...........................................................................................................38


viii

Biểu đồ 2.4: Cơ cấu vốn FDI theo ngành của vùng đồng bằng sông Hồng (20032014).............................................................................................................49

Biểu

đồ 2.5: Cơ cấu lao động FDI chia theo 3 khu vực của vùng đồng bằng sông
Hồng (2003-2014)...................................................................................................
Hình 2.1. Bản đồ phân bố công nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng.......................


ix

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Luận văn Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài hướng tới phát triển bền vững tại
các KCN của đồng bằng sông Hồng đã đạt được những kết quả nghiên cứu sau đây:

phát triển bền vững cho các khu công nghiệp tại đồng bằng sông Hồng giai đoạn tới,
bao gồm các giải pháp về hoạt động quản lý nhà nước, nhóm giải pháp về cơ sở hạ tầng
- công nghiệp phụ trợ - chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hoạt động đào tạo nâng cao chất
lượng nguồn nhân lực và các giải pháp về tiêu chuẩn kiểm soát nội bộ.


LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong tiến trình phát triển mỗi địa phương, mỗi khu vực, không
chỉ cần đạt được mức tăng trưởng cao mà sự tăng trưởng đó cần
lan tỏa tới các vấn đề xã hội và cuối cùng đều đảm bảo vì con
người. Đó mới chính là phát triển đúng nghĩa và bền vững. Để tạo
nguồn lực mạnh mẽ thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế, thu
hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đã đang và sẽ được
quan tâm rất lớn trong hiện tại cũng như tương lai. Cùng với quá
trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, vai trò của vốn đầu tư trực
tiếp nước ngoài ngày càng trở nên quan trọng. Với mục tiêu trở
thành nước công nghiệp vào năm 2020 của Việt Nam thì vốn đầu
tư trực tiếp nước ngoài càng ngày càng đóng góp nhiều cho nền
kinh tế Việt Nam.Trong quá trình phát triển kinh tế đất nước và hội
nhập với thế giới, Việt Nam đang mạnh mẽ triển khai công nghiệp
hóa - hiện đại hóa đất nước trên khắp tất cả các địa phương. Hòa
theo xu thế này, các tỉnh thuộc khu vực đồng bằng sông Hồng đã
nhanh chóng đi đầu trong việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước
ngoài triển khai trong các khu công nghiệp, khu chế xuất.
Sau hơn 20 năm hình thành và phát triển, nguồn vốn đầu tư
trực tiếp nước ngoài đầu tư vào các khu công nghiệp đã đem lại
những thành tựu to lớn cho vùng, làm tăng giá trị sản xuất công
nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ của các địa
phương. Bên cạnh đó, thành công trong việc thu hút vốn đầu tư

Xuất phát từ vai trò quan trọng của FDI đối với phát triển kinh
tế - xã hội, ở Việt Nam kể từ năm 1987, khi luật Đầu tư nước ngoài
có hiệu lực, đã có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị về học
thuật và tổng kết thực tiễn về đóng góp của FDI vào phát triển bền
vững về kinh tế.
Nhóm những nghiên cứu về thu hút FDI vào các khu công
nghiệp:
Lê Xuân Bá (2006), trong nghiên cứu “ Tác động của đầu tư
trực tiếp nước ngoài tới tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam” đã kết hợp
cả ba phương pháp nghiên cứu là phân tích định tính qua số liệu
thống kê; điều tra bằng bảng hỏi và phân tích định lượng nhằm
đánh giá tác động của FDI tới tăng trưởng kinh tế Việt Nam thông
qua hai kênh quan trọng là vốn đầu tư và tác động tràn.
Nhóm tác giả Nguyễn Thị Tuệ Anh, Vũ Xuân Nguyệt Hồng, Trần
Toàn Thắng, Nguyễn Mạnh Hải (2006),‘‘Tác động của đầu tư trực


tiếp nước ngoài tới tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam’’, Dự án CIEMSIDA Nâng cao năng lực nghiên cứu chính sách để thực hiện chiến
lược phát triển KT-XH của Việt Nam thời kỳ 2001-2010, Hà Nội.


Tác giả Vũ Văn Hưởng ( 2007) trong nghiên cứu “ Tác động của
FDI đến tăng trưởng kinh tế: Nhìn từ mô hình kinh tế lượng” đã sử
dụng mô hình kinh tế lượng để đánh giá tác động của FDI đến GDP
bình quân đầu người và tác động của FDI đến xuất khẩu. Công
trình đã đưa ra kết luận rằng, tỷ lệ vốn FDI trên tổng số vốn đầu tư
toàn xã hội có tác động tích cực đến GDP trên đầu người và vốn
FDI cũng tác động tích cực đến hoạt động xuất khẩu ở Việt Nam.
Tác giả Trần Thị Tuyết Lan (2014) trong luận án tiến sĩ “Đầu tư
trực tiếp nước ngoài theo hướng phát triển bền vững ở vùng kinh



nhập cho một nhóm người này, nhưng mặt khác, nó lại dẫn đến
thất nghiệp cho một nhóm người khác. Hay FDI thúc đẩy tăng
trưởng kinh tế và giảm nghèo, tuy nhiên, nhóm dễ tổn thương lại
có nguy cơ rơi vào tình trạng nghèo hoặc bị tái nghèo do ít có cơ
hội hưởng lợi hoặc gián tiếp chịu thiệt hại...
Tác giả Tạ Đình Thi (2007) với luận án tiến sĩ “Chuyển dịch cơ
cấu kinh tế trên quan điểm phát triển bền vững của vùng kinh tế
trọng điểm Bắc Bộ - Việt Nam” của trường Đại học Kinh tế quốc
dân, Hà Nội đã làm rõ những vấn đề chủ yếu về lý luận và thực
tiến liên quan đến cơ cấu kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát
triển bền vững, chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên quan điểm phát
triển bền vững; xây dựng được các nhóm chỉ tiêu đánh giá sự bền
vững của chuyển dịch cơ cấu kinh tế về kinh tế, xã hội, môi trường.
Tác giả cũng đã xây dựng quan điểm, đề xuất được định hướng và
các giải pháp chủ yếu bảo đảm chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên
quan điểm phát triển bền vững của vùng.
Nghiên cứu (2011) “Đánh giá chính sách khuyến khích đầu tư
trực tiếp nước ngoài trên quan điểm phát triển bền vững ở Việt Nam”
được thực hiện trong khuôn khổ dự án Hỗ trợ xây dựng và thực hiện
Chương trình Nghị sự thế kỷ 21 của Việt Nam VIE/01/021 do UNDP tài
trợ cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Vụ Khoa học Giáo dục Tài nguyên
Môi trường điều hành. Đây là một công trình nghiên cứu có tính hệ
thống và khá toàn diện. Nghiên cứu đã phân tích tác động, ảnh hưởng
của đầu tư trực tiếp nước ngoài trên quan điểm phát triển bền vững
được phân tích một cách toàn diện, chi tiết trên cả ba khía cạnh: kinh
tế - xã hội - môi trường và được phân tích trên hai góc độ: ảnh hưởng
trực tiếp của chính sách đầu tư trực tiếp nước ngoài tới PTBV ở Việt
Nam và ảnh hưởng gián tiếp qua khả năng bền vững của bản thân


- xã hội như chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển giao khoa học công nghệ, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên để phát triển
bền vững không phải chỉ riêng khía cạnh kinh tế, xã hội hay môi
trường bền vững mà cần phải phát triển bền vững trên cả ba trụ
cột: kinh tế, xã hội, môi trường, đây là vấn đề cần tiếp tục nghiên
cứu và hoàn thiện trong thời gian tới. Bên cạnh đó, chưa có các
công trình tập trung nghiên cứu về vấn đề thu hút vốn đầu tư vào
các khu công nghiệp tại khu vực đồng bằng sông Hồng theo hướng
phát triển bền vững toàn diện các yếu tố trên. Do đó, tác giả đã
lựa chọn đề tài “Thu hút FDI vào các khu công nghiệp vùng đồng
bằng sông Hồng theo hướng phát triển bền vững”.
3. Mục đích nghiên cứu
3.
1 Mục tiêu


Ngiên cứu thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các khu
công nghiệp theo hướng phát triển bền vững tại các KCN đồng
bằng sông Hồng.
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Luận văn sẽ tập trung vào một số nhiệm vụ sau đây:


- Làm sáng tỏ các vấn đề lý luận cơ bản về đóng góp của vốn
đầu tư trực tiếp
nước ngoài vào sự phát triển bền vững của các khu công nghiệp
Phân tích thực trạng thu hút FDI vào việc phát triển các KCN
theo hướng phát triển bền vững trên địa bàn khu vực đồng bằng
sông Hồng trong giai đoạn
vừa qua.