B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHÍ MINH
PHAN TH HNG ANH TÁC NG CA CHÍNH SÁCH TIN T N
TNG TRNG TÍN DNG CÁC
NGÂN HÀNG THNG MI VIT NAM Chuyên ngành : TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
Mã s : 60340201 LUN VN THC S KINH T
Ngi hng dn khoa hc:
PGS.TS TRN HOÀNG NGÂN
TP H Chí Minh – Nm 2013
LI CAM OAN
Tên tôi là: Phan Th Hng Anh
DANH MC BNG BIU
LI M U 1
Chng 1: C s lý lun v tác đng ca chính sách tin t đn tng trng
tín dng ngân hàng 3
1.1. Chính sách tin t 3
1.1.1. Khái nim 3
1.1.2. Các mc tiêu ca chính sách tin t 3
1.1.2.1. Mc tiêu cui cùng ca CSTT 3
1.1.2.2. Mc tiêu trung gian 5
1.1.2.3. Mc tiêu hot đng 10
1.1.3. Các công c ca chính sách tin t 10
1.2. Tín dng ngân hàng 12
1.2.1. Khái nim tín dng ngân hàng 12
1.2.2. Vai trò ca tín dng đi vi nn kinh t 12
1.3. Lý thuyt v nh hng ca chính sách tin t đn tng trng tín dng ca
các ngân hàng 13
1.4. Bng chng thc nghim v tác đng ca chính sách tin t đn tng trng
tín dng Ngân hàng – đim li các nghiên cu trc đây 18
KT LUN CHNG 1 21
Chng 2: Thc trng v tác đng ca chính sách tin t tác đng đn tng
trng tín dng các NHTM Vit Nam- bng chng thc nghim: 22
2.1. Thc trng v tác đng ca chính sách tin t tác đng đn tng trng tín
dng ti NHTM Vit Nam 22
2.1.1. Thc trng chính sách tin t và tng trng tín dng trong giai đon t
nm 2005-2006 23
2.1.1. Thc trng chính sách tin t và tng trng tín dng trong giai đon t
nm 2007-2008 25
2.1.1. Thc trng chính sách tin t và tng trng tín dng trong giai đon t
nm 2009-đn nay 30
2.2. Mt s hn ch trong điu hành CSTT 39
bin v mô, lãi sut, đc đim thanh khon.
Ph lc 7: Kt qu mô hình GMM 2 gia d n tín dng vi các bin đc lp là
bin v mô, lãi sut, đc đim quy mô.
Ph lc 8: Kt qu mô hình GMM 3 gia d n tín dng vi các bin đc lp là
bin v mô, lãi sut, đc đim vn.
Ph lc 9: S liu v tc đ tng trng tín dng, thanh khon, quy mô, vn ca
17 ngân hàng nghiên cu.
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
CSTT
Chính sách tin t
DTBB
D tr bt buc
DN
Doanh nghip
GDP
Tng sn phm trong nc
DANH MC HÌNH
Hình 1.1: Bin đng ca lãi sut khi lng cung tin c đnh
Hình 1.2: Bin đng ca lng cung tin khi lãi sut xác đnh
Hình 1.3: C ch truyn dn ca Chính sách tin t.
DANH MC BNG BIU
Biu đ 2.1: Lãi sut c bn ca Vit Nam giai đon 2005-2012.
Biu đ 2.2: Tc đ tng trng GDP thc ca Vit Nam giai đon 2005-2012.
Biu đ 2.3: Tình hình lm phát ca Vit Nam giai đon 2005-2012.
Biu đ 2.4: Tc đ tng trng tín dng trong nn kinh t giai đon t nm
2005-20012.
Biu đ 2.5: Kt hp gia tc đ tng trng tín dng ca nn kinh t, lm phát
và lãi sut chit khu t nm 2005-2012.
Biu đ 2.6: Tình hình n xu các TCTD giai đon 2005 - T9/2013
Bng 2.1: Các NHTMCP đc chn trong nghiên cu chia theo vn điu l:
Bng 2.2: Các bin s dng trong mô hình và mi tng quan mong đi
Bng 2.3: Kt qu mô hình GMM 1 vi các bin đc lp là bin v mô, lãi sut,
đc đim thanh khon.
Bng 2.4: Kt qu mô hình GMM 2 vi các bin đc lp là bin v mô, lãi sut,
đc đim quy mô.
Bng 2.5: Kt qu mô hình GMM 3 vi các bin đc lp là bin v mô, lãi sut,
đc đim vn.
Bng 2.6: Tc đ tng trng tín dng Vit Nam trong giai đon 2005-2012.
Bng 2.7: Gii hn tng trng tín dng ti Vit Nam trong nm 2005-2012.
tài tr hot đng xut nhp khu, thu hút vn tín dng ca nc ngoài…tín dng đã
góp phn thúc đy, m rng các quan h kinh t đi ngoi, góp phn đy mnh quá
trình công nghip hóa, hin đi hóa đt nc, làm cho các nc có điu kin xích li
gn nhau hn.
Nhn thy ý ngha ca tín dng Ngân hàng đi vi nn kinh t cng nh vai trò
quan trng ca Chính sách tin t trong vic điu tit, kim soát các yu t v mô t đó
-2-
nh hng đn mi mt hot đng ca nn kinh t, trong đó có tín dng ngân hàng.
Bài vit đi sâu vào xem xét “ Tác đng ca Chính sách tin t đn tng trng tín dng
các Ngân hàng Thng mi Vit Nam”.
2. Mc tiêu nghiên cu:
Nghiên cu nhm tr li câu hi:
- Có tác đng ca chính sách tin t đn tng trng tín dng các Ngân hàng
Thng mi Vit Nam trong giai đon t nm 2005 đn 2012 hay không.
- Xem xét phn ng khác nhau gia các ngân hàng trong quá trình tác đng ca
CSTT đn tng trng tín dng và đc đim ca mi Ngân hàng TMCP có nh hng
th nào đn mc đ tác đng ca CSTT lên tc đ tng trng tín dng các Ngân hàng
Thng mi Vit Nam.
3. i tng và phm vi nghiên cu:
- Nghiên cu nhng vn đ c bn liên quan đn chính sách tin t và tác đng
ca CSTT đn tng trng tín dng các NHTM Vit Nam; đc đim ca mi Ngân
hàng làm nh hng ti quá trình tác đng ca CSTT lên tc đ tng trng tín dng
v phng din lý thuyt cng nh thc tin.
- ánh giá thc trng v CSTT, tín dng Ngân hàng và tác đng ca CSTT đn
tng trng tín dng Ngân hàng TMCP VN trong giai đon t nm 2005 đn nm
2012, ly s liu t báo cáo thng niên ca đi din gm 17 NHTM Vit Nam.
4. Phng pháp nghiên cu:
-4-
CHNG 1
C S LÝ LUN V TÁC NG CA CHÍNH SÁCH
TIN T N TNG TRNG TÍN DNG NGÂN HÀNG
1.1. Chính sách tin t:
1.1.1. Khái nim:
Chính sách tin t là tng th các bin pháp ca nhà nc pháp quyn, là mt b
phn ca chính sách kinh t tài chính ca mt quc gia. Thông qua vic cung ng
nhng phng tin thanh toán cn thit cho nn kinh t to ra nhng khuôn kh mang
tính pháp lý cho các hot đng tin t trong nn kinh t. Chính sách tin t hng đn
mc đích n đnh giá tr đng tin kim ch lm phát, góp phn thúc đy phát trin
kinh t xã hi và nâng cao đi sng ca ngi lao đng.
iu đó có ngha là chính sách tin t là mt b phn trong tng th h thng
chính sách kinh t ca nhà nc đ thc hin qun lý v mô đi vi nn kinh t, nhm
đt đc các mc tiêu kinh t-xã hi trong tng giai đon nht đnh.
1.1.2. Các mc tiêu ca chính sách tin t:
t thông qua chính sách lãi sut và cung ng tin ca ngân hàng trung ng.
Khi nn kinh t trng thái phát trin quá nóng, lm phát cao, chính sách tht
cht cung ng tin làm cho tin bc tr nên khan him hn và chi phí phi b ra đ có
đc tin tr nên đt đ. Sn xut b thiu vn, ngi mua thì thiu tin, buc h phi
gim c tiêu dùng ln đu t, sn sut b thu hp. Tuy nhiên, trong hoàn cnh đó tht
nghip cng gia tng, thu nhp ca nhân dân gim…nn kinh t d b ri vào tình
trng suy thoái. Ngc li vi chính sách cung ng tin ni lng làm cho tin t tr
nên di dào vi chi phí h. Ngi tiêu dùng và nhà sn xut có nhiu tin hoc không
my khó khn và tn kém đ có tin. iu này kích thích h tiêu dùng cho cuc sng
và tiêu dùng cho đu t nhiu hn vì th sn xut liên tc đc m rng, tht nghip
gim và gia tng thu nhp quc dân. Th hin s tng trng ca nn kinh t.
To công n vic làm: bên cnh mc tiêu tng trng kinh t, chính sách tin
t cng hng vào mc tiêu to công n vic làm cao, duy trì mt t l tht nghip
-6-
thp va có ý ngha v kinh t, va có ý ngha xã hi (tuy nhiên vn phi chp nhn
mt t l tht nghip nht đnh mà các nhà kinh t gi đó là t l tht nghip t nhiên)
Xem xét mt cách tng quát thì gia mc tiêu n đnh tin t, kim ch lm
phát vi mc tiêu tng trng kinh t, gim t l tht nghip…không phi lúc nào
cng nht trí, thun chiu vi nhau mà có th có mâu thun xung đt vi nhau:
- Thông thng khi nn kinh t kim ch đc lm phát thì li có nguy c
gim tc đ tng trng, d dn đn suy thoái và tht nghip cao.
- Ngc li khi đu t đc m rng, khc phc đc tình trng suy thoái,
to tng trng kinh t và công n vic làm cao thì li rt khó kim ch lm phát.
1.1.2.2. Mc tiêu trung gian: Mc tiêu trung gian là các ch tiêu đc la chn
đ đt đc mc tiêu cui cùng, thng là khi lng tin cung ng (M1, M2, M3), lãi
sut th trng.
Mc tiêu trung gian phi tha mãn các tiêu chun sau:
Hình 1.1: Bin đng ca lãi sut khi lng cung tin c đnh.
Mc tiêu lãi sut
Nu NHTW chn mc lãi sut mc tiêu i* = y%, mc cu tin t tng ng s là
MD (Hình 1.2). Trong thc t, mc cu tin dao đng t MD' đn MD''. đt đc
-8-
mc tiêu lãi sut ti i*, NHTW buc phi thay đi mc cung tin t M' đn M'' nhm
ngn cn s tng lên hay gim xung ca lãi sut so vi i*. Nh vy, đ duy trì mc
tiêu lãi sut, mc cung ng tin và c s tin s bin đng.
Hình 1.2: Bin đng ca lng cung tin khi lãi sut xác đnh.
u nhc đim ca các ch tiêu làm mc tiêu trung gian
Các NHTW phi chn la mc tiêu trung gian phù hp vi điu kin kinh t và
kh nng qun lý ca mình. Bên cnh đó, vic la chn mc tiêu mc tng ca tng
lng tin hoc mc lãi sut cn da trên s đánh giá u và nhc đim ca tng ch
tiêu vi t cách là mc tiêu trung gian.
i vi ch tiêu lãi sut:
- nh hng quan trng nht ca lãi sut là đi vi nhu cu tiêu dùng và đu t -
hai b phn cu thành quan trng nht ca tng cu. S tng lên hay gim xung ca
lãi sut s đy tng cu sang trái hoc phi và dn đn s thay đi trong ngn hn c
mc giá cng nh sn lng. Nu lãi sut đc chn là mc tiêu trung gian và đc
gi cho n đnh, nó s loi tr nh hng ca nhu cu tin t đn nn kinh t. Nh vy
đi vi mt nn kinh t có mc cu tin t bin đng mnh, vic chn lãi sut là mc
tiêu trung gian có l thích hp hn.
-9-
-10-
1.1.2.3. Mc tiêu hot đng: bao gm các ch tiêu đc ngân hàng trung ng
la chn đ đt đc mc tiêu trung gian ca chính sách tin t. Là ch tiêu có phn
ánh tc thi vi s điu chnh ca công c chính sách tin t, đó là: c s tin t (MB)
và lãi sut liên ngân hàng. Nhng, cng nh mc tiêu trung gian, khi xây dng và điu
hành chính sách tin t, ngân hàng trung ng không th cùng mt lúc la chn hai ch
tiêu làm mc tiêu hot đng. Tùy tình hình và mc tiêu mà ngân hàng trung ng có
th la chn mt trong hai ch tiêu trên làm mc tiêu hot đng ca chính sách tin t.
1.1.2. Các công c ca chính sách tin t:
có th thc hin đc mc tiêu n đnh và tng trng thông qua vic cung
ng tin và điu tit khi lng tin trong lu thông, ngân hàng trung ng các nc
có th s dng các công c khác nhau, đó là: T l d tr bt buc, th trng m,
chính sách chit khu…
D tr bt buc: là mt phn vn huy đng tin gi mà các t chc tín dng
bt buc phi d tr theo lut đnh.
D tr bt buc đã to ra mt kho d tr lng đ tr giúp các ngân hàng trong
thi k hong lon. Bên cnh đó, Ngân hàng Trung ng các nc s dng công c
này đ điu tit trong nn kinh t, nói cách khác, d tr bt buc làm tng kh nng
kim soát ca Ngân hàng trung ng đi vi quá trình cung ng tin. Thông qua vic
thay đi t l d tr bt buc hoc thay đi lãi sut đi vi tin gi d tr bt buc ca
các Ngân hàng Thng mi ti ngân hàng trung ng. T đó, Ngân hàng trung ng
có th tác đng vào ngun d tr, vn kh dng ca các ngân hàng đ làm thay đi
tim nng tín dng ca các ngân hàng, nhng không quyt đnh vic s dng các tim
nng y.
Chính sách chit khu: (là công c tái cp vn) là mt công c có ý ngha
quan trng và ra đi sm nht mà ngân hàng trung ng các nc s dng đ điu hòa
khi cung tin t thông qua nhng quy đnh v t l chit khu, hoc các điu kin
này. Vic gi nó mc tng đi c đnh mt cách lâu dài to ra khong cách không
hp lý gia lãi sut và t sut li nhun bình quân, lãi sut và t l trt giá, lãi sut và
ri ro…Mt khác, gn lin vi khung lãi sut bao gi cng có s phân bit đi x gia
-12-
các ngành ngh khác nhau, gia các thành phn kinh t khác nhau…to ra mt mt
bng cnh tranh không tha đáng trong nn kinh t.
Trong các công c điu hành chính sách tin t nêu trên, mi công c có nhng
đc đim riêng, phù hp vi nhng điu kin kinh t khác nhau. Tuy nhiên theo xu
hng phát trin, vic vn dng các công c cng ngày càng thích ng hn đ đáp ng
yêu cu ca th trng. Vì vy nhng công c mm do, có tính linh hot cao s là
nhng công c đc s dng ph bin nh nghip v th trng m, lãi sut tái chit
khu. D tr bt buc cng là mt trong các công c ngày nay đang đc áp dng
song cng khá dè dt khi có nhng thay đi ln, còn công c hn mc tín dng, quy
đnh lãi sut ngày càng t ra không phù hp.
1.2. Tín dng ngân hàng:
1.2.1. Khái nim:
Tín dng là quan h chuyn nhng tm thi mt lng giá tr (di hình thc
tin t hoc hin vt) t ch th s hu sang ch th s dng, trên c s phi có s
hoàn tr mt lng giá tr ln hn giá tr ban đu.
1.2.2. Vai trò ca tín dng đi vi nn kinh t:
Tín dng góp phn thúc đy quá trình tái sn sut ca xã hi: các ngun vn
tín dng đc cung cp bao gi cng kèm theo nhng điu kin nht đnh đ hn ch
ri ro đo đc và ri ro la chn đi nghch, t đó nó góp phn buc nhng ngi s
dng vn vay phi thc s quan tâm đn hiu qu s dng vn vay, đ duy trì mi
quan h lâu dài vi nhng ngi cung ng vn.
Tín dng là kênh truyn ti nh hng ca nhà nc đn các mc tiêu v mô:
Thông qua c ch tác đng vào các điu kin tín dng nh lãi sut, điu kin
bin v mô ca nn kinh t. Chính vì vy mà vic đánh giá nh hng ca CSTT ti
tng trng tín dng cng đóng vai trò quan trng trong vic đánh giá công tác điu
hành CSTT trong nn kinh t.
-14-
Theo lý thuyt v kênh tín dng, tác đng trc tip ca CSTT lên lãi sut đc
khuch tán thông qua s thay đi trong phn thng ngun vn bên ngoài. Phn
thng ngun vn bên ngoài là s chênh lch gia ngun vn huy đng t bên ngoài
(t phát hành trái phiu, c phiu, vay ngân hàng) và ngun vn huy đng t bên trong
(t thu nhp gi li). Mc chênh lch này phn ánh s không hoàn ho ca th trng
tín dng (vn đ ch s hu và ngi đi din; chi phí thm đnh, giám sát, thu hi;
vn đ thông tin bt cân xng, gây ra la chn đi nghch và ri ro đo đc), to ra
mc chênh lch gia li nhun k vng ca ngi cho vay và ngi đi vay (Chu
Khánh Lân, 2012). Có hai kênh truyn dn tin t c bn đu xut phát t kt qu ca
vn đ thông tin bt cân xng trong th trng tín dng là: kênh truyn ti thông qua
bng cân đi tài sn ca công ty và h gia đình; và khi lng tín dng thông qua kh
nng cp tín dng ca h thng ngân hàng.
Kênh
bin đng
mc giá
Kênh tính
lng
CSTT Lãi sut
thc
CSTT Lãi sut
thc T giá
CSTT Giá c
phiu Tobin’s q
CSTT Giá c
Lãi sut
danh
ngha
Kh nng
c
p tín
dng La chn
đi
nghch và
ri ro đo
đc
CSTT Bin
đ
ng giá
d tính
La chn
đi
nghch và
ri ro đo
đc
Xut
khu
ròng
u t
Tiêu
dùng
u t và
chi tiêu
hàng lâu
bn
u t u t u t
Chi tiêu
hàng lâu bn
và chi tiêu
tiêu dùng
Chính sách tin t
GDP
-16-
Kênh truyn ti thông qua kh nng cp tín dng ca ngân hàng:
Kênh cho vay ngân hàng da trên quan đim ngân hàng đóng vai trò đc bit
trong h thng tài chính bi vì các ngân hàng có đ các điu kin đ gii quyt các vn
đ thông tin bt cân xng trong th trng tín dng. Do vai trò đc bit ca ngân hàng,
mt s ngi vay nht đnh s không th gia nhp vào th trng tín dng tr phi h
vay t ngân hàng. Chng nào mà cha có kh nng thay th hoàn ho tin gi ngân
hàng bán l bng các ngun vn khác ca các qu thì kênh truyn dn cho vay ngân
hàng hot đng nh sau: Chính sách tin t ni lng làm tng d tr ngân hàng và tin
=> La chn đi nghch và ri ro đo đc => cho vay => I =>
Y
Kênh truyn ti th hai thông qua bng cân đi tài sn da trên nh hng ca
CSTT ti dòng tin, ti s khác bit gia các khon thu và chi bng tin mt. Chính
sách tin t ni lng làm gim lãi sut, to nên mt s tng trng trong bng cân đi
tài sn ca công ty bi vì dòng tin tng, do đó, gim la chn đi nghch và ri ro đo
đc. Vì th, s đ cho kênh bng cân đi tài sn đc b sung nh sau:
M => i => dòng tin => La chn đi nghch và ri ro đo đc => cho
vay => I => Y
Mt đim quan trng ca kênh truyn ti này là lãi sut danh ngha có nh
hng đn dòng tin ca doanh nghip. Nh vy c ch lãi sut này khác vi c ch
lãi sut truyn thng, trong đó lãi sut thc t ch không phi lãi sut danh ngha có
nh hng đn đu t. Hn na, lãi sut ngn hn đóng vai trò đc bit trong c ch
truyn ti này bi vì lãi sut ngn hn (ch không phi lãi sut dài hn) có nh hng
ln nht ti dòng tin ca h gia đình và doanh nghip.
Kênh truyn ti th ba thông qua bng cân đi tài sn da trên nh hng ca
CSTT ti mc mc giá d tính. Bi vì các nc công nghip, giá tr các hp đng
đc c đnh trên danh ngha, mt s gia tng bt ng trong mc giá làm gim giá tr
ca các khon n (gim gánh nng n), nhng điu này không tt khi nó cng làm
-18-
gim giá tr thc tài sn ca doanh nghip. CSTT m rng dn đn s gia tng trong
mc giá, do đó làm tng giá tr tài sn, làm gim la chn đi nghch và các vn đ ri
ro đo đc, t đó dn đn s gia tng trong chi tiêu đu t và tng sn lng nh s đ
sau:
M => gia tng bt ng v giá P => la chn đi nghch và ri ro đo đc =>
cho vay => I => Y