B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNG I HC KINH T TP. HCM



NGUYN TH NGC HNH

CÁC YU T TỄCăNGăN
T SUT LI NHUN RÒNG TRÊN TNG TÀI SN
CAăNGỂNăHĨNGăTHNGăMI C PHN VIT NAM
LUNăVNăTHCăSăăKINHăT
TP. H Chí Minh ậ nmă2014
B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNG I HC KINH T TP. HCM



NGUYN TH NGC HNH


4.ăPhngăphápănghiênăcu 3
5. Kt cu lunăvnă 3
CHNGă1:ăTNG QUAN V CÁC YU T TỄCăNGăN T SUT
LI NHUN RÒNG TRÊN TNG TÀI SN CAăNGỂNăHĨNGăTHNGă
MI VIT NAM VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU 4
1.1 Hiu qu hotăđng kinh doanh ca ngân hàng 4
1.1.1 Khái nim hiu qu hotăđng kinh doanh ca ngân hàng 4
1.1.2ăCácăquanăđim v đánhăgiáăhiu qu hotăđng ca ngân hàng 5
1.1.2.1ăQuanăđimăđánhăgiáătheoăhiu qu kinh t - xã hi 5
1.1.2.2 Quanăđimăđánhăgiáătheoătiêuăchíăchtălng tín dng 5
1.1.2.3ăQuanăđimăđánhăgiáătheoătiêuăchíăthuănhp - chi phí 5
1.1.2.4ăăXácăđnhătiêuăchíăđánhăgiáăhiu qu hotăđng kinh doanh ca ngân
hàng 5
1.1.2.5ă ă ánhă giáă thôngă quaă cácă ch tiêuă đánhă giáă hiu qu hotă đng kinh
doanh ca ngân hàng 6
1.1.3 Các yu t căbn nhă hngă đn hiu qu hotă đng kinh doanh ca
ngân hàng 7
1.1.3.1 Các yu t khách quan 7
1.1.3.2 Các yu t ch quan 7
1.1.4 Các yu t kăthutăcăbn 8
1.1.4.1 Qun tr tài sn có và tài sn n 8
1.1.4.2ăm bo tính thanh khon vn 8
1.1.4.3 Chtălng tín dng 8
1.1.4.4 Chi phí hotăđng 8
1.1.5 Kinh nghim caăcácănc v nâng cao hiu qu hotăđng ngân hàng 8
1.2 Các mô hình phân tích hiu qu hotăđng 9
1.2.1ăMôăhìnhăđánhăđi li nhun ậ ri ro 9
1.2.2 Mô hình tách các ch s phân tích li nhun ròng trên tng tài sn 9
1.3 Các nghiên cu thc nghimătrcăđơyăv hiu qu hotăđng và các yu t
tácăđngăđn ch tiêuăđánhăgiáăhiu qu hotăđng: t sut li nhun ròng trên

2.1.5 Vn, li nhun và t sut sinh li ca các ngân hàng 43
2.2 Kimăđnh mô hình các yu t tácăđngăđn t sut li nhun ròng trên
tng tài sn caăngơnăhƠngăthngămi c phn Vit Nam 48
2.2.1 D liu nghiên cu 48
2.2.2 Mô hình nghiên cu 50
2.2.3ăPhngăphápănghiênăcu 51
2.2.3.1 Phơnătíchătngăquan 51
2.2.3.2 Kho sát riêng dng hàm hi quy phù hp ca tng binăđc lp vi
bin ph thuc 51
2.2.3.3 Phân tích hi quy 52
2.2.3.4 Kimăđnh ANOVA v tính thích hp ca mô hình 52
2.2.3.5 Kimăđnh gi đnh liên h tuyn tính 52
2.2.3.6 Kimăđnh gi đnhăphngăsaiăca sai s khôngăđi 53
2.2.3.7 Kimăđnh gi đnh v phân phi chun ca phnăd 53
2.2.3.8 Kimăđnh Durbin-Watson v tínhăđc lp ca sai s 54
2.2.3.9 Kimăđnh không có miătngăquanăgia các binăđc lpă(đoălngăđaă
cng tuyn) 54
2.2.4 Kt qu nghiên cu 54
2.2.4.1 Phân tíchătngăquan 54
2.2.4.2 Kho sát riêng dng hàm hi quy 58
2.2.4.3 Phân tích hi quy 61
2.2.4.4 Dò tìm vi phm gi đnh liên h tuyn tính 63
2.2.4.5 Dò tìm vi phm gi đnhăphngăsaiăca sai s khôngăđi 64
2.2.4.6 Dò tìm vi phm gi đnh v phân phi chun ca phnăd 64
2.2.4.7 Dò tìm vi phm gi đnh v tínhă đc lp ca sai s (khôngă cóă tngă
quan gia các phnăd) 66
2.2.4.8 Dò tìm vi phm gi đnh không có miătngăquanăgia các binăđc lp
(đoălngăaăcng tuyn) 67
2.2.5 Kt qu mô hình 67
2.2.6ăụănghaăcácăh s hi quy riêng phn trong mô hình 68

3.6 Kin ngh hng nghiên cuătrongătngălai 93
KT LUNăCHNGă3 93
KT LUN 94
DANH MC TÀI LIU THAM KHO
PH LC 1: DANH SÁCH MU QUAN SÁT NGHIÊN CU
PH LC 2: KHO SÁT CÁC DNG HÀM HI QUY GIA CÁC BIN
C LP VÀ BIN PH THUC
PH LC 3: TP HP BNG KT QU TÓM TT CA MÔ HÌNH KHI
CHAăIU CHNH LOI B BIN
PH LC 4: TP HP BNG KT QU TÓM TT CAăMỌăHỊNHăẩă
IU CHNH LOI B BINăDOăAăCNG TUYN (B BIN (VN CH
S HU/N PHI TR) VÀ BIN (VN CH S HU/N PHI TR)
2
)
PH LC 5: DÒ TÌM VI PHM CAăMỌăHỊNHăẩăIU CHNH LOI
B BIN DANHăMCăCH VITăTT
AMC
Công ty qun lý n và khai thác tài sn th chp
ASEAN
Hip hi các quc gia ông Nam Á
CP
Chi phí
CP DPRRTD/TNH
Chi phí d phòng ri ro tín dng/thu nhp hot đng
CPH
Chi phí hot đng
CPH/LNTT

T l sinh li hot đng
NPT
N phi tr
NV
Ngun vn
ROA
Li nhun ròng trên tng tài sn
ROE
Li nhun ròng trên vn ch s hu
SECO
Cc Kinh t Liên bang Thy S
TCKT
T chc kinh t
TCTD
T chc tín dng
TMCP
Thng mi C phn
TN
Thu nhp
TNDN
Thu nhp doanh nghip
TNH/TTS
Thu nhp hot đng/tng tài sn
TNlãi/TTS
Thu nhp lãi/tng tài sn
Tng nhn TG/LNTT
Tng nhn tin gi/li nhun trc thu
TS
Tài sn
USD

Bng 2.12: Bngătngăquană phn ph lc 5
Bng 2.13: Bng kt qu mô hình phn ph lc 5
Bng 2.14: Bng h s hi quy phn ph lc 5
Danh sách mu quan sát nghiên cu phn ph lc 1

DANH MCă TH
Ni dung Trang
 th 2.1:ăTngătrngăhuyăđngăquaăcácănm 31
 th 2.2:ăTngătrng tngăphngătinăthanhătoánăquaăcácănmă 31
 th 2.3:ăTngătrng tín dngăquaăcácănmă 36
 th 2.4: T l n xuăquaăcácănmă 42
 th 2.5: McătngătƠiăsnăquaăcácănmă 47
 th 2.6: T sut li nhun ròng trên tng tài snăquaăcácănmă 47
 th 2.7: T sut li nhun ròng trên vn ch s huăquaăcácănmă 47
 th 2.8:ăđ th phân tán gia phnădăvƠăgiáătr d đoánă 63
 th 2.9:ăđ th tn s ca các phnădă 64
 th 2.10:ăđ th tn s 65
 th 2.11:ă th phân tán phnădătheoăth t quan sát 66


Xut phát t thc t các nghiên cu v hiu qu hot đng ngân hàng còn cha
nhiu nên tác gi chn đ tài “Các yu t tác đng đn t sut li nhun ròng trên
tng tài sn ca ngân hàng thng mi c phn Vit Nam”. Thông qua phng
pháp nghiên cu đnh tính kt hp vi nghiên cu đnh lng, tác gi s dng các
d liu thng kê, biu đ th hin hiu qu hot đng ngân hàng thng mi Vit
Nam và xây dng các mô hình ph bin đ đánh giá các yu t tác đng đn t sut
li nhun ròng trên tng tài sn ca ngân hàng thng mi c phn Vit Nam.
2. Mc tiêu nghiên cu
- Mc tiêu nghiên cu ca đ tài là nghiên cu các yu t tác đng đn t sut
li nhun ròng trên tng tài sn ca ngân hàng thng mi c phn Vit Nam thông
qua vic đ xut mô hình thc nghim đ tìm hiu v các yu t tác đng đn t
sut li nhun ròng trên tng tài sn ca ngân hàng thng mi c phn Vit Nam
nh th nào trong giai đon t nm 2009 đn nm 2012.
- Trong phm vi đ tài này, nghiên cu thc nghim đ xut:
Bin ph thuc là mt ch tiêu đ đánh giá hiu qu hot đng kinh doanh ca
ngân hàng chính là t sut li nhun ròng trên tng tài sn (ROA)
Các bin đc lp là các yu t bên trong có th nh hng đn t sut li nhun
ròng trên tng tài sn (ROA) ca ngân hàng nh: ri ro tín dng (s dng ch tiêu:
chi phí d phòng ri ro tín dng/thu nhp hot đng); chi phí (s dng ch tiêu: chi
phí hot đng/li nhun trc thu); vn (s dng ch tiêu: vn ch s hu/n phi
tr); bin v cu trúc thu nhp – chi phí (s dng các ch tiêu: li nhun sau thu/li
nhun trc thu; thu nhp hot đng/tng tài sn; thu nhp lãi/tng tài sn); tin
gi (s dng ch tiêu: tng nhn tin gi/li nhun trc thu)
Tác gi dùng các mô hình ph bin đ xem xét mi liên h gia bin ph thuc
và các bin đc lp.
3

3. iătng và phm vi nghiên cu
- i tng nghiên cu ca đ tài: đi tng nghiên cu là nghiên cu các yu

TNG QUAN V CÁC YU T TỄCăNGăN T SUT
LI NHUN RÒNG TRÊN TNG TÀI SN CA NGÂN HÀNG
THNGăMI VIT NAM VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU
1.1 Hiu qu hotăđng kinh doanh ca ngân hàng
1.1.1 Khái nim hiu qu hotăđng kinh doanh ca ngân hàng
Theo PGS.TS Nguyn Khc Minh  trang 255 trong cun “T đin Toán kinh
t, Thng kê, Kinh t lng Anh - Vit” thì “hiu qu - efficiency” trong kinh t
đc đnh ngha là “mi tng quan gia đu vào các yu t khan him vi đu ra
hàng hóa và dch v” và “khái nim hiu qu đc dùng đ xem xét các tài nguyên
đc các th trng phân phi tt nh th nào”.
Theo Peter S. Rose - Giáo s kinh t hc và tài chính trng đi hc Yale thì v
bn cht ngân hàng thng mi cng có th đc coi nh mt tp đoàn kinh doanh
và hot đng vi mc tiêu ti đa hóa li nhun vi mc đ ri ro cho phép. Tuy
nhiên, kh nng sinh li là mc tiêu đc các ngân hàng quan tâm hn c vì thu
nhp cao s giúp các ngân hàng có th bo toàn vn, tng kh nng m rng th
phn, thu hút vn đu t.
Nh vy có th hiu hiu qu hot đng kinh doanh ca ngân hàng là mt phm
trù kinh t phn ánh trình đ s dng các ngun lc hin có đ có th đt đc kt
qu cao nht vi tng chi phí thp nht.
Hiu qu hot đng kinh doanh ca ngân hàng quyt đnh đn s tn ti và
phát trin ca mi ngân hàng. Nu ngân hàng hot đng có hiu qu kinh doanh tt
thì uy tín ngân hàng s tng lên t đó s to điu kin thun li cho hot đng ca
ngân hàng đó, chính vì vy mà bt k mt ngân hàng nào đu coi đt hiu qu trong
hot đng kinh doanh là mc tiêu rt quan trng và đ ra các chính sách, gii pháp
đ ci thin hiu qu hot đng kinh doanh ca mình. 5

1.1.2ăCácăquanăđim v đánhăgiáăhiu qu hotăđng ca ngân hàng

Thông qua li nhun, hiu qu hot đng kinh doanh ngân hàng đc đánh giá mt
cách đy đ v mi mt. Khi phân tích li nhun ngân hàng, các nhà chuyên môn
thng thc hin theo ba nhóm chính đi vi thu nhp và hai nhóm chính đi vi
chi phí:
+ Li nhun hình thành t thu và tr lãi s dng vn.
+ Li nhun hình thành t nghip v kinh doanh giy t có giá.
+ Li nhun thu t ngun cung ng các dch v khác.
+ Chi phí qun lý và công v (là mt b phn cu thành chi phí hot đng).
+ Chi phí trích lp d phòng.
Khi so sánh mc tng trng ca các yu t hình thành li nhun, chúng ta có
th đánh giá hiu qu ca tng loi hình hot đng.
1.1.2.5 ánhăgiáăthôngăquaăcácăch tiêuăđánhăgiáăhiu qu hotăđng kinh
doanh ca ngân hàng
Hiu qu hot đng kinh doanh ca ngân hàng đc đánh giá thông qua nng
lc v hot đng kinh doanh ca ngân hàng. Nng lc này đc đo lng thông qua
các ch tiêu đánh giá hiu qu hot đng ca ngân hàng mà thông dng nht là hai
ch tiêu ROA và ROE đc tính toán nh sau:
- T l li nhun ròng trên tng tài sn (ROA: Return on asset)
Công thc tính ROA:
Li nhun ròng (sau thu)
ROA =
Tng tài sn
ROA cho thy kh nng chuyn tài sn ca ngân hàng thành li nhun ròng và
là ch tiêu đánh giá hiu qu công tác qun lý ca ngân hàng. T l này càng ln cho
thy ngân hàng càng hot đng có hiu qu.

7

- T l li nhun ròng trên vn ch s hu (ROE_Return on equity)
Công thc tính ROE:

- H thng giám sát không hiu qu: Mt h thng kim tra, giám sát ni b
xây dng đúng yêu cu s góp phn nâng cao hiu qu hot đng kinh doanh ngân hàng.
1.1.4 Các yu t kăthutăcăbn
1.1.4.1 Qun tr tài sn có và tài sn n
Ni dung qun tr tài sn có và tài sn n là qun lý mc tng trng ngun vn
phù hp vi k hoch s dng vn. Mt s mt cân đi trong mi liên kt này s
dn đn tình trng không hiu qu.
1.1.4.2 m bo tính thanh khon vn
Trong hot đng ngân hàng thng mi tn ti mt mi liên h mt thit gia
tính thanh khon và kh nng sinh li: nu tính thanh khon cao thì kh nng sinh
li thp, còn nu kh nng sinh li cao có th làm gim tính thanh khon.
1.1.4.3 Chtălng tín dng
Cht lng tín dng là ch tiêu quan trng, bi nó nh hng ln đn kt qu
kinh doanh cng nh chin lc phát trin ngân hàng; nu n quá hn ln thì ngân
hàng phi trích lp d phòng nhiu.
1.1.4.4 Chi phí hotăđng
Chi phí hot đng trong đó có chi phí qun lý và công v là mt yu t cu
thành chi phí hot đng không th thiu đc đi vi hot đng ca ngân hàng. Tuy
nhiên, đây là phn mà ngân hàng có th điu chnh đ gim chi phí, tng thu nhp.
1.1.5 Kinh nghim caăcácănc v nâng cao hiu qu hotăđng ngân hàng
Nghiên cu kinh nghim ca mt s nc nh Trung Quc, M, Nht, Pháp,
CHLB Nga có th rút ra bài hc nh sau:
 đt đc hiu qu cao trong kinh doanh cn chú trng: nâng cao cht lng
sn phm, cht lng tín dng, tng cng nng lc tài chính ca ngân hàng, đm
9

bo thanh khon, tng cng giám sát chi phí, tng t trng thu phí và hoa hng,
gim thp t trng vn không sinh li.
1.2 Các mô hình phân tích hiu qu hotăđng
 đánh giá tình hình hot đng ca ngân hàng, thông thng s dng các đng

Tng TS Tng TS
Vic tách các ch s đo lng hiu qu hot đng ca ngân hàng thành nhng
b phn tng ng giúp các nhà qun lý xác đnh đc nhng nguyên nhân khó
khn và tìm ra các gii pháp cho vn đ mà ngân hàng đang phi đi mt. Nh vy,
hiu qu hot đng ca mt ngân hàng ph thuc vào mt s yu t quan trng sau:
- Cn phi s dng đòn by tài chính: t trng tài sn ngân hàng đc tài tr
bng n so vi vn ch s hu mt cách thn trng
- Cn phi s dng đòn by hot đng t tài sn c đnh: t trng ca chi phí
c đnh đa vào s dng đ cng c li nhun hot đng trc thu cùng vi s
tng trng các hot đng đu ra mt cách thn trng
- Cn phi kim soát chi phí hot đng đ tng các ngun thu
- Cn phi qun lý thn trng danh mc đu t đ đáp ng yêu cu thanh
khon, đm bo kh nng sinh li cao nht t danh mc tài sn
- Cn phi kim soát cht ch ri ro ngân hàng đ nhng khon thua l không
vt quá thu nhp và vn ch s hu
1.3 Cácănghiênăcuăthcănghimătrcăđơyăvăhiuăquăhotăđng vƠăcácăyuătă
tácăđngăđnăchătiêuăđánhăgiáăhiuăquăhotăđng:ătăsutăliănhunăròng trên
tngătƠiăsn caăngơnăhƠngă
Trong các nghiên cu thc nghim trc đây, hiu qu hot đng ca ngân
hàng thng đc din t bng hàm s trong đó bin ph thuc thng là t sut li
nhun ròng trên tng tài sn (ROA). Do mu nghiên cu và môi trng nghiên cu
khác nhau nên kt qu nghiên cu khác nhau. Tuy nhiên đc đim chung ca các
nghiên cu đã cho phép phân loi các yu t tác đng đn ch tiêu đánh giá hiu qu
hot đng: t sut li nhun ròng trên tng tài sn ca ngân hàng.
11

1.3.1 Syafri (2012)
Syafri (2012) nghiên cu hiu qu hot đng ca các ngân hàng thng mi
Indonesia trong khong thi gian 2002 – 2011.
Tác gi s dng bin ph thuc nghiên cu là t sut li nhun ròng trên tng

đn t sut li nhun ròng trên tng tài sn ca ngân hàng, điu này cho thy s
cnh tranh trong ngành ngân hàng khi mt ngân hàng không th h thp lãi sut huy
đng so vi mt bng chung đ thu hút tin gi.
1.3.3 Munyambonera Ezra Francis (2009)
Munyambonera Ezra Francis (2009) nghiên cu hiu qu hot đng ca các
ngân hàng  các nc Châu Phi cn Sahara trong khong thi gian 1999-2006.
Tác gi s dng bin ph thuc nghiên cu là t sut li nhun ròng trên tng
tài sn (ROA). Trong các bin đc lp đa vào mô hình có bin đi din cho chi
phí, vn.
Kt qu nghiên cu ch ra bin đi din cho chi phí ca ngân hàng có tng
quan nghch vi t sut li nhun ròng trên tng tài sn ca ngân hàng, là mt du
hiu cho thy s thiu nng lc trong vic qun lý chi phí ca ngân hàng. Kt qu
cho thy khi chi phí đc qun lý đúng cách; tng chi phí s làm tng t sut li
nhun ròng trên tng tài sn ca ngân hàng; s tng quan nghch cho thy ngân
hàng cha có kh nng tit gim chi phí do s cnh tranh trong ngành.
Kt qu nghiên cu ch ra bin đi din cho vn ca ngân hàng có tng quan
thun vi t sut li nhun ròng trên tng tài sn ca ngân hàng cho thy các ngân
hàng tng vn ch s hu s tn chi phí thp hn cho vic huy đng vn do đó làm
tng t sut li nhun ròng trên tng tài sn.
1.3.4 Panayiotis Athanasoglou et al (2006)
Panayiotis Athanasoglou et al (2006) nghiên cu hiu qu hot đng ca các
ngân hàng  các nc ông Nam Châu Âu trong khong thi gian 1998-2002.
Tác gi s dng bin ph thuc nghiên cu là t sut li nhun ròng trên tng
tài sn (ROA). Trong các bin đc lp đa vào mô hình có bin đi din cho ri ro
tín dng, vn và chi phí.
13

Kt qu nghiên cu cho thy bin đi din cho ri ro tín dng ca ngân hàng có
tng quan nghch vi t sut li nhun ròng trên tng tài sn ca ngân hàng. iu
này cho thy trong thi gian qua, các ngân hàng đã tp trung hn vào vic qun lý