TÓM TẮT
Nghiên cu này xem xét nhng nhân t vĩ mô ch yu tác ng n tăng
trưng kinh t Vit Nam trong giai on 1985 - 2012. D liu th cp ưc thu
thp theo năm t nhiu ngun khác nhau nhưng ch yu là t trang web Ngân hàng
th gii.  kim tra mi quan h này, phương pháp nghiên cu ưc s dng là
kim nh ng liên kt Johansen. Trưc khi kim nh ng liên kt, kim nh
nghim ơn v theo phương pháp ADF ưc s dng  tránh vn  hi quy gi
mo trong mô hình. Sau khi xác nh s vector ng liên kt, tác gi tin hành ưc
lưng mô hình VECM  ánh giá tác ng ca các nhân t ti tăng trưng c
trong ngn hn và dài hn. Kt qu t các phân tích cho thy các nhân t vĩ mô có
mi quan h trong dài hn vi tăng trưng kinh t. Nhân t vn u tư nưc ngoài,
ngun lao ng, vin tr nưc ngoài óng góp tích cc quan trng trong tăng
trưng kinh t giai on này. Kt qu nghiên cu cũng cho thy mi quan h
ngưc chiu gia tăng trưng kinh t và lm phát và chi tiêu chính ph. c bit
hơn khi xem xét i din ca tăng trưng kinh t là GDP bình quân u ngưi thì
vn vt cht có mi tương quan ngưc chiu vi tăng trưng. Ngưc li khi xem
xét i din tăng trưng kinh t là tc  tăng trưng GDP hàng năm tác gi phát
hin vn vt cht có mi quan h cùng chiu. Kt qu trái ngưc này dn ti kt
lun là s gia tăng v vn làm tăng GDP nhưng không góp phn ci thin thu nhp
thc t ca ngưi dân trong giai on 1985 - 2012. T kt qu trên tác gi ã ưa
ra mt s gi ý chính sách góp phn thúc y tăng trưng kinh t Vit Nam, t
ưc mc tiêu  ra trong giai on 2012 – 2015.

MỤC LỤC
1.1.Tính cp thit, ý nghĩa khoa hc và thc tin ca  tài 1

1.2.Mc tiêu nghiên cu 4


DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU 33

3.1.Phương pháp nghiên cu 33

3.2. Gii thiu các bin nghiên cu 34

3.3.Mô hình nghiên cu 37

3.4.Quy trình ưc lưng 40

3.4.1. Kiểm định nghiệm đơn vị 40

3.4.2.Kiểm định đồng liên kết Johansen 41

3.4.3.Mô hình vector hiệu chỉnh sai số VECM 42

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 45

4.1.Kt qu kim nh nghim ơn v 45

4.2.Kt qu kim nh ng liên kt Johansen 46

4.3.Kt qu ưc lưng mô hình VECM 48

4.3.1. Mối quan hệ trong dài hạn 48

4.3.2. Sự điều chỉnh trong ngắn hạn 51

4.4.Kt qu phân tích phân rã phương sai 53


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
1. ADF: Argument Dicky Fuller
2. AIC: Akaike information criterion
3. ARDL: Phân phi tr t hi quy
4. CPI: Ch s giá tiêu dùng
5. DOLS: Bình phương ti thiu tng quát năng ng
6. ECM: Bô hình hiu chnh sai s
7. FDI: Vn u tư nưc ngoài
8. FGLS: bình phương ti thiu tng quát kh thi
9. FPE: Final prediction error
10. GDP: Tng sn phn quc ni
11. GE: Chi tiêu chính ph
12. GFCF: Tng vn c nh
13. GMM: Phương pháp tng quát tc thi
14. GNP: Tng sn phn quc dân
15. GPP: Tng sn phm trong tnh
16. HQ: Hannan-Quinn information criterion
17. ICOR: H s s dng vn
18. IMF: Qu tin t th gii
19. INF: T l lm phát
20. K: vn vt cht
21. L: lao ng
22. LR: Tiêu chun LR
23. MNC: Công ty a quc gia


1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NỘI DUNG CỦA LUẬN VĂN
1.1.Tính cấp thiết, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Tăng trưng kinh t là vn  quan trng hàng u  mi quc gia. Tăng
trưng kinh t cao ng nghĩa vi năng sut lao ng tăng, thu nhp phúc li xã
hi, cht lưng cuc sng ca dân cư ưc ci thin. Tăng trưng kinh t còn góp
phn gia tăng công ăn vic làm, gim t l tht nghip. Ngoài ra tăng trưng kinh
t to tin  vt cht  cng c an ninh quc phòng, cng c ch  chính tr,
tăng uy tín và vai trò qun lý ca nhà nưc i vi xã hi, tăng kh năng cnh
tranh ca mt quc gia. Vì vy tăng trưng kinh t nhanh và bn vng là mc tiêu
thưng xuyên  mi quc gia.
Tăng trưng kinh t ã t ra thách thc t khi lch s kinh t hc hình thành.
ã có rt nhiu các quan im v tăng trưng kinh t, theo dòng lch s thì Adam
Smith (1776) cho rng s tăng trưng liên quan n s phân công lao ng. David
Ricardo (1817) cho rng 3 yu t cơ bn ca tăng trưng kinh t là t ai, lao
ng và vn. Trong ba yu t trên thì t ai là yu t quan trng nht, là gii hn
ca s tăng trưng. Trong nghiên cu ca mình Karl Mark (1867) cũng khng nh
yu t tác ng n tăng trưng kinh t là t ai, lao ng, vn, tin b kĩ thut.
Trong ó Karl Mark ã t nn tng u tiên cho xác nh vai trò ca nhà nưc
trong iu tit cung cu kinh t. n cui th k 19 ánh du bưc phát trin mnh
m ca khoa hc k thut vi s ra i và m rng ca hàng lot phát minh khoa
hc vi trình  k thut cao. Do vy các quan im tăng trưng kinh t c in ã

Vit Nam cũng ã có mt s nghiên cu v vn  này. Tác gi Phan Minh Ngc
và cng s (2006) nghiên cu mi quan h gia tăng trưng kinh t (i din là
3

GDP bình quân u ngưi), thương mi và các công ty a quc gia ca 61 tnh
thành ti Vit Nam trong giai on 1995-2003. Kt qu nghiên cu cho thy s
hin din ca MNC tác ng tích cc n tăng trưng kinh t, mt khác tăng
trưng có mi tương quan yu vi thương mi, t s xut khu. K n tác gi
Phm Th Anh (2008) nghiên cu mi liên h gia chi tiêu chính ph và tăng
trưng kinh t nhưng ch phân tích, chưa có thc nghim chng minh lý thuyt này.
i chiu vi thc t nn kinh t Vit Nam, k t khi áp dng công cuc i
mi, chuyn sang nn kinh t th trưng, nưc ta ã t ưc thành tu áng k.
Mc tăng trưng GDP bình quân giai on 1986 – 1990 là 4,4%/năm, giai on
1991 – 2011 là 7,14%/năm. Riêng năm 2011, 2012 tc  tăng trưng GDP ln
lưt là 5,89% và 5,03% thp nht trong vòng 13 năm qua (Dương Ngc, 2012).
ây cũng là thc trng chung ca các nưc trên th gii, thm chí 1 s nưc còn
tăng trưng âm. Mc tiêu t ra mc tăng trưng GDP giai on 2011–2015 là 7-
7,5%/năm, GDP bình quân u ngưi t khong 2.200 - 2.300 USD vào năm
2015

(B k hoch u tư, tháng 08/2013) nhưng thc t 6 tháng u năm 2013
GDP ch t 4,9%, thu nhp bình quân u ngưi 2012 t 1.749 USD ã cho thy
khong cách gia thc t và mc tiêu còn khá xa.
 t ưc mc tiêu tăng trưng bt kỳ chính ph nào cũng phi có chính
sách phù hp, phi tìm ưc ngun gc ca s tăng trưng, Vit Nam cũng không
ngoi l. ã có khá nhiu nhng nghiên cu lí lun ln thc nghim nghiên cu tác
ng ca các nhân t ti tăng trưng kinh t ti Vit Nam nhưng có rt ít nhng
nghiên cu toàn din xác nh vai trò ca nhân t này.
Xut phát t thc trng trên  tài “Nghiên cứu tác động của các nhân tố
kinh tế vĩ mô tới tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam” ưc la chn nhm kim

s liu th cp, tip theo xem xét tác ng ca các nhân t: tng vn vt cht (i
din bi t l tng vn c nh trên GDP), ngun lao ng (i din bi dân s
trong  tui t 15 – 64 trên tng dân s), vn u tư nưc ngoài (i din bi t l
vn u tư nưc ngoài ròng trên GDP), vin tr nưc ngoài (i din bi t l vin
tr nưc ngoài trên GDP), t l lm phát, chi tiêu chính ph (i din bi t l chi
tiêu chính ph trên GDP) n tăng trưng kinh t (i din bi GDP thc trên bình
quân u ngưi).
 tránh vn  hi quy gi mo và làm sai lch kt qu mô hình, kim nh
nghim ơn v bng phương pháp ADF ưc s dng. Thc hin kim nh ng
liên kt Johansen  xem xét mi quan h dài hn gia các bin trong mô hình. T
mi quan h ng liên kt gia các bin tác gi ưc lưng mô hình VECM  xác
nh tác ng trong c dài hn và ngn hn. Cui cùng là phân tích phân rã phương
sai cho bit tng nhân t vĩ mô nh hưng bao nhiêu trong tăng trưng.
1.5.Kết cấu đề tài
Bài nghiên cu này có 60 trang không k phn ph lc, ưc chia thành 5
chương gm:
Chương 1: Tng quan các ni dung ca lun văn
Chương 2: Lý lun chung v các lý thuyt tăng trưng kinh t
6

Chương 3: Phương pháp nghiên cu, mô hình & d liu nghiên cu
Chương 4: Kt qu nghiên cu
Chương 5: Kt lun, gi ý chính sách, hn ch ca  tài và hưng nghiên
cu tip theo.
Kết luận chương 1
Như vy trong chương 1 tác gi ã trình bày nhng ni dung tng quát nht
liên quan n nghiên cu này. Trưc tiên, tác gi trình bày v tính cp thit, ý
nghĩa khoa hc và thc tin ca  tài. Tip ó gi cũng ã trình bày phn mc tiêu
nghiên cu cũng như i tưng và phm vi nghiên cu hưng ti.  t ưc
mc tiêu nghiên cu, tác gi nêu sơ b nhng phương pháp nghiên cu cn thit

cách khác, tăng trưng kinh t là s gia tăng lao ng, sn lưng ca toàn nn kinh
t theo giá c nh.
8

Johnson (2000) nh nghĩa tăng trưng kinh t là mt phn ca lý thuyt
kinh t  gii thích tc  tăng trưng ca nn kinh t theo thi gian, ưc o
lưng bng t l phn trăm tăng trưng ca thu nhp quc gia như tng sn phm
quc gia (GNP) hoc (GDP) sn phm quc ni có iu chnh thng kê thích hp
 gim các nh hưng v lm phát.
Samuelson và cng s (2001) xác nh tăng trưng kinh t là s m rng
ca GDP tim năng ca mt quc gia hoc sn lưng quc gia. Nghĩa là tăng
trưng kinh t xy ra khi ranh gii kh năng sn xut ca mt quc gia dch
chuyn ra nưc ngoài.
Godwin (2007) nh nghĩa tăng trưng kinh t là s gia tăng tng sn phm
quc ni thc (GDP). Nghĩa là, tng sn phm quc ni ưc iu chnh theo lm
phát.
Có th thy mi nhà kinh t hc u ưa ra các quan im ca mình v tăng
trưng nhưng tu chung li tăng trưng kinh t chính là s gia tăng giá tr hàng
hóa và dch v ưc sn xut bi mt nn kinh t, nó có th ưc o lưng bng s
gia tăng ca tng sn phm quc ni. Tăng trưng kinh t là thưc o cho s thành
công trong qun lý kinh t vĩ mô ca Nhà nưc.
Ngoài nhng ý nghĩa tích cc ca khái nim tăng trưng kinh t cũng còn
mt s quan im ch trích khái nim tăng trưng kinh t. C th tăng trưng kinh
t ch là s gia tăng ca hàng hoá dch v, nu dân s tăng lên vi cùng mt t l thì
thu nhp bình quân u ngưi không i. S gia tăng hàng hoá dch v chưa chc
ã phc v cho li ích ca i a s dân chúng mà có th ưc s dng  trang b
thit b quân s, xây dng công trình kin trúc cho chính ph. Ngoài ra cách thc
tăng trưng kinh t cũng không ưc nêu rõ và nó có th là kt qu ca vic tăng
9


cnh tranh t do trong ó có cơ ch t iu chnh có th dn n phân b ngun
lc ti ưu. Ông ã nhn thc ưc mt nn kinh t có th hot ng ch khi khuôn
kh xã hi, th ch và pháp lut tn ti và hot ng. Ông chp thun mc can
thip cn thit ca nhà nưc vào nn kinh t th trưng, ví d, bo h thu quan
cho các ngành còn non yu. Ông cũng xác nh kh năng thay th vai trò ca nhà
nưc trong lĩnh vc an ninh, công lý và hot ng công cng.
David Ricardo (1817) và Thomas Robert Malthus (1798) ã k tha lý
thuyt ca Adam Smith trong na u ca th k 19. Thomas Robert Malthus cho
rng dân s tăng theo cp s nhân, còn sn lưng tăng theo cp s cng do b hn
ch bi tài nguyên thiên nhiên. Nu dân s tip tc tăng thì s xy ra nn ói, dch
bnh và chin tranh dn ti dân s gim nên trong dài hn mc sng và thu nhp
bình quân u ngưi ch  mc va  sng.
David Ricardo xác nh yu t ca tăng trưng là t ai, lao ng và vn
trong ó t ai là quan trng nht, là gii hn ca s tăng trưng.

2.2.2.Mô hình tăng trưởng trường phái Keynes
Theo Keynes mun tăng thu nhp quc dân (sn lưng quc gia) thì phi gia
tăng u tư. Ông ã nghiên cu mi quan h gia gia tăng u tư và gia tăng sn
lưng quc gia và ưa ra khái nim "s nhân u tư." S nhân u tư (k) th hin
mi quan h gia gia tăng u tư vi gia tăng thu nhp. Nó cho chúng ta bit rng
11

khi có mt lưng thêm v u tư tng hp, thì thu nhp s tăng thêm mt lưng
bng k ln mc gia tăng u tư. Mô hình s nhân ca ông là:

k =
∆ ଢ଼
∆ ୍

(1)

sY = kY (5)
Suy ra:
Y/ Y = s/k (6)
Phương trình cho ta thy t l tăng trưng ca u ra ưc xác nh chính
bng t s tit kim quc gia (s), t s gia tăng gia vn và u ra quc gia (k). Và
do ó cũng có th nói rng t l tăng trưng ca thu nhp quc gia cũng s t l
thun vi t s tit kim và t l nghch vi t s gia tăng gia vn và u ra quc
gia (Maier và cng s, 2007).
2.2.3.Mô hình tăng trưởng tân cổ điển
Mô hình tăng trưng tân c in hay còn gi là mô hình tăng trưng ngoi
sinh vì tăng trưng không liên quan n các nhân t bên trong, tăng trưng ca
13

mt nn kinh t s hi t v mt tc  nht nh  trng thái bn vng. Ch các
yu t bên ngoài, là công ngh và tc  tăng trưng lao ng mi thay i ưc
tc  tăng trưng kinh t  trng thái bn vng. Mô hình tân c in ni ting
nht là mô hình Solow-Swan (1956). Mô hình gii thích vic xác nh sn lưng s
dng s tương tác ln nhau v vn, lao ng và công ngh. Trong trưng hp
không có thay i công ngh, mô hình xác nh iu kin cn phi tho mãn  sn
xut ra sn lưng trên u ngưi không i. Nu dân s ngày càng tăng, các khon
tit kim phi tăng  lưng vn bình quân u ngưi trong nn kinh t không i.
 trng thái tĩnh, mc sn phm trong nưc ưc xác nh bi tng tit kim và
tăng trưng dân s. Nu thay i công ngh ưc b qua, tng tc  tăng trưng
sn lưng trong trng thái n nh bng t l tăng dân s. S gia tăng t l tit
kim dn n mt s gia tăng tm thi trong tăng trưng sn lưng, nhưng trng
thái n nh mi vn không thay i và mc sn lưng bình quân u ngưi cao
hơn.

Nói cách khác, mô hình Solow ng ý rng nu tăng t l tit kim quc gia
ca mt quc gia, tăng trưng s tm thi vưt lên trên t l dài hn ca nó khi nn

trong gii thích các hin tưng tăng trưng kinh t ca nhiu nưc. Khác vi mô
hình tăng trưng tân c in mô hình tăng trưng ni sinh b qua gi nh sinh li
biên ca vn gim dn, mô hình cũng d kin li nhun tăng theo quy mô sn xut.
Cui cùng mô hình tha nhn vai trò ca yu t bên ngoài trong vic xác nh t l
li nhun trên vn.
Mô hình tăng trưng ni sinh u tiên vi ý tưng ca Arrow ã ưa ra kt
lun rng hiu ng lan to công ngh s m bo mt quá trình tăng trưng t thân
trong nn kinh t. Các nhóm lý thuyt ni sinh bt u phát trin t nhng năm u
thp niên 1980 tìm cách lý gii tin b công ngh như là mt bin ni sinh. Có hai
khuynh hưng trong dòng lý thuyt này, th nht là mô hình tăng trưng ni sinh
nghiên cu và phát trin (R&D) ưc xây dng bi Romer (1990). Nhóm tác gi
coi vn nhân lc như là cht xúc tác  thúc y công ngh và làm cho quc gia
chuyn giao công ngh d dàng. Hay nói cách khác vn nhân lc như là iu kin
 thay i công ngh. Khuynh hưng th hai là các mô hình v vn nhân lc
15

ưc phát trin bi Lucas (1988), Mankiw và cng s (1992) ã nhìn nhn vn
nhân lc như là yu t u vào ca quá trình sn xut tách bit vi công ngh.
Các lý thuyt tăng trưng kinh t ni sinh nhn mnh chính sách ca chính
ph, c bit là h thng thu. Nên có ưu ãi thu cho R&D và phát trin ca công
ngh mi, các quyn s hu trí tu và bo h chúng, khung pháp lý phù hp, phát
trin cơ s h tng, h tr u tư ngun nhân lc, quy nh thương mi nưc ngoài
là quan im ca tác gi R. Barro và X. Sala-i-Martin (1995.
Lý thuyt tăng trưng ni sinh ưc Maier và cng s (2007) trình bày trong
phương trình ơn gin:
Y = AK (8)
Trong ó
A có th ưc hiu là bt kỳ yu t nào nh hưng ti công ngh.
K i din cho c vn vt cht và vn nhân lc.
Lưu ý rng không có sinh li ca vn gim dn, u tư dù là u tư vt cht

Tuy nhiên, kh năng này khó xy ra bi u tư ca các nưc này  phát trin
ngun nhân lc, cơ s h tng, R & D thp. Kt qu là li ích xã hi ca các nưc
ang phát trin kém i. Mô hình tăng trưng ni sinh ch ra vai trò tích cc ca
chính sách công trong vic thúc y phát trin kinh t thông qua u tư trc tip và
gián tip, trong vic hình thành ngun nhân lc và u tư tư nhân nưc ngoài. Tuy
vy mô hình tăng trưng ni sinh có nhưc im là không d oán mt trong hai
hi t tuyt i hoc có iu kin. Nó cũng vn còn ph thuc vào mt s gi nh
ca tân c in thưng không phù hp cho các nn kinh t kém phát trin. Nhưc
im cui cùng là mô hình này hn ch h tr thc nghim
.
2.3.Xác định nhân tố tác động đến tăng trưởng kinh tế
Lý thuyt kinh t vĩ mô ã xác nh các yu t khác nhau nh hưng n s
phát trin ca mt quc gia t c in, tân c in và các lý thuyt tăng trưng mi.
Nhng yu t này bao gm tài nguyên thiên nhiên, dân s, vn u tư, ngun nhân
17

lc, tin b k thut, i mi công ngh, chính sách kinh t, môi trưng kinh t vĩ
mô, các yu t ca chính ph, vin tr nưc ngoài, m ca thương mi, khuôn kh
pháp lý, u tư trc tip nưc ngoài, các yu t chính tr, các yu t văn hóa xã hi,
a lý, dân s hc, bin ng v sn lưng u ra và yu t khác ưc trình bày c
th như sau:
Theo các nhà kinh t hc c in thì ngun tài nguyên thiên nhiên (t ai,
nưc, khí hu, khoáng sn, cht lưng môi trưng ) là ngun chính  tăng trưng
kinh t. Tài nguyên thiên nhiên di dào (o lưng qua t trng xut khu nhng sn
phm chính trong GDP) có tác ng tiêu cc n tăng trưng kinh t - quan im
này trái ngưc vi các nhà kinh t hc c in. Nguyên nhân là do các nưc có
ngun tài nguyên thiên nhiên di dào có xu hưng mc “căn bnh Hà Lan”. Nghĩa
là y mnh xut khu tài nguyên thiên nhiên dn ti làm suy gim ngành công
nghip ch to - mt hin tưng gim công nghip hóa. Khi ó t giá hi oái b
nh giá cao, gây khó khăn cho xut khu, nhp khu và cnh tranh vi các nưc

kinh t trên lý thuyt và thc nghim (Levine & Renelt, 1992; Mankiw và cng s
1995). Ngun vn di dào thì sn xut nhiu, sn xut nhiu dn ti sn lưng u
ra gia tăng và kt qu là tăng trưng cao hơn. Tuy nhiên t l u tư cao không hn
dn n tăng trưng kinh t nhanh chóng. Tăng trưng ph thuc vào hiu qu ca
vic u tư và có th b nh hưng bi cht lưng u tư, năng sut, s tn ti ca
chính sách phù hp, cơ s h tng chính tr và xã hi (Romer, 1986). Vì vy, u
tư khng l không m bo tc  tăng trưng nhanh bn vng, bi vì ch có
nhng yu t khuyn khích u tư (như n nh giá c và ưu ãi thích hp) s thúc
y tăng trưng.

Trích đoạn Sự điều chỉnh trong ngắn hạn Đối với nguồn vốn viện trợ nước ngoài

---