B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
**********
VÕ TH THỐYăDNG
PHÂN TÍCH S TÁCăNG CA CÁC NHÂN
T KINH T VăMỌăN CÁC CH S GIÁ
C PHIU TI S GIAO DCH CHNG
KHOÁN THÀNH PH H CHÍ MINH
LUNăVN THCăSăKINHăT
Tp. H ChíăMinh,ăNm 2015
Tp. H ChíăMinh,ăNmă2015
LIăCAMăOAN Tôi xin cam đoan lun vn ắPhân tích s tác đng ca các nhân t kinh t v
mô đn các ch s giá c phiu ti S Giao dch Chng khoán Thành ph H Chí
Minh” là do chính tôi nghiên cu và thc hin di s hng dn ca TS Thân Th
Thu Thy.
Các s liu trong lun vn đc thu thp chính xác và có ngun gc trung
thc. Kt qu nghiên cu trong lun vn này cha đc trình bày hay công b bt
c công trình nghiên cu nào.
Thành ph H Chí Minh, Ngày tháng nm 2015
Tác gi
HV: Võ Th Thùy Dng
1.2 Các nhân t kinh t vămôătácăđngăđn ch s giá căphiu 6
1.2.1 Lm phát (Inflation) 6
1.2.2 Lãi sut (Interest rate) 7
1.2.3 Cung tin (Money supply) 8
1.2.4 T giá hi đoái (Exchange rate) 9
1.2.5 Giá tr sn lng công nghip (Industrial production) 10
1.2.6 u t trc tip nc ngoài (Foreign direct investment) 10
1.3 S cn thit phi nghiên cu s tácăđng ca các nhân t kinh t vămôăđn ch s
giá c phiu 11
1.4 Các nghiên cu trên th gii v s tácăđng ca các nhân t kinh t vămôăđn ch
s giá c phiu 12
1.4.1 Nghiên cu ca Mohamed Asmy, Wisam Rohilina, Aris Hassama và Fouad 12
1.4.2 Nghiên cu ca Adel Al-Sharkas 13
1.4.3 Nghiên cu ca Fama và Schwert 14
1.4.4 Nghiên cu ca Mahmudul and Salah Uddin 14
1.4.5 Nghiên cu ca Maxwell Ogbulu và Peter Chinyer 15
1.4.6 Nghiên cu ca Noel Dilrukshan Richards và John Simpson 15
1.4.7 Nghiên cu ca George Filis 16
1.4.8 Nghiên cu ca Sarbapriya Ray 16
1.4.9 Nghiên cu ca Nguyn Minh Kiu và Nguyn Vn ip 17
1.5 Mô hình nghiên cu 18
KT LUNăCHNGă1 19
CHNGă2: THC TRNG V S TÁCăNG CA CÁC NHÂN T KINH T Vă
MỌăN CÁC CH S GIÁ C PHIU TI S GIAO DCH CHNG KHOÁN THÀNH
PH H CHÍ MINH 20
2.1 Các ch s giá c phiu ti S Giao dch Chng khoán Thành ph H Chí Minh 20
2.3.2 Lm phát 37
2.3.3 Cung tin 39
2.3.4 T giá hi đoái 40
2.3.5 Giá tr sn lng công nghip 41
2.3.6 u t trc tip nc ngoài 42
KT LUNăCHNGă2 43
CHNGă3: PHÂN TÍCH S TÁCăNG CA CÁC NHÂN T KINH T VăMỌăN
CÁC CH S GIÁ C PHIU TI S GIAO DCH CHNG KHOÁN THÀNH PH H
CHÍ MINH 44
3.1 D liuăvƠăcácăbc nghiên cu 44
3.1.1 Gi thuyt ca mô hình nghiên cu 44
3.1.2 D liu nghiên cu 45
3.1.3 Thng kê mô t s liu 46
3.1.4 Các bc nghiên cu 47
3.1.4.1 Kim đnh tính dng ca chui d liu 48
3.1.4.2 Kim đnh đng liên kt 50
3.2 Kt qu nghiên cu 52
3.2.1 Kt qu mô hình hi quy ca VN-Index 52
3.2.2 Kt qu mô hình hi quy ca VN30-Index 55
3.2.3 Kt qu mô hình hi quy ca VNMidcap-Index 58
3.2.4 Kt qu ca mô hình hi quy ca VN100-Index 61
3.2.5 Kt qu mô hình hi quy ca VNSmallcap-Index 63
3.2.6 Kt qu mô hình hi quy ca VNAllshare-Index 66
3.3ăánhăgiáăs tácăđng ca các nhân t kinh t vămôăđn các ch s giá c phiu ti
S Giao dch Chng khoán Thành ph H Chí Minh 70
KT LUNăCHNGă3 72
CHNGă4: GII PHÁP HN CH S TÁCăNG TIÊU CC CA CÁC NHÂN T
CPI Ch s giá tiêu dùng
EX T giá hi đoái ca USD/VND
FDI u t trc tip nc ngoài
FII u t gián tip nc ngoài
GDP Tng sn phm quc ni
HOSE S Giao dch Chng khoán H Chí Minh
IO Giá tr sn lng công nghip
IR Lãi sut
NHNN Ngân hàng Nhà nc
NHTM Ngân hàng thng mi
SGDCK S giao dch chng khoán
TTCK Th trng chng khoán
TTGDCK Trung tâm giao dch chng khoán
UBCKNN y ban chng khoán Nhà nc
DANH MC BNG BIU
Bng 2.1: Thng kê mô t d liu nghiên cu 47
Bng 2.30: Kt qu mô hình hi quy sau khi loi bin IO và FDI 68
Bng 2.31: Kt qu kim đnh White 69
DANH MCăCÁCă TH VÀ HÌNH V
Hình 1.1 Mô hình nghiên cu 18
th 2.1: Din bin ca VN-Index giai đon t 2009 ậ 6/2014 31
nn kinh t nói chung, TTCK nói riêng là mt điu cn thit và hu ích. Khi xác
đnh đc các nhân t kinh t v mô tác đng đn TTCK s góp phn đa ra các gii
pháp khc phc khi có s tác đng tiêu cc ca các nhân t kinh t v mô lên TTCK
này, cng nh giúp phát trin TTCK phù hp vi tình hình kinh t.
Hin nay có nhiu bài vit, bài nghiên cu tìm hiu v s tác đng ca các nhân
t kinh t v mô đn TTCK. Tuy nhiên trong mi thi gian và điu kin khác nhau
thì các nhân t tác đng và mc đ tác đng đn TTCK s không ging nhau. c
bit trong điu kin TTCK Vit Nam hin nay vi s ra đi ca nhiu ch s mi
trong b HOSE ậ Index nh VN30, VNMidcap, VN100, VNSmallcap, VNAllshare.
T vn đ nêu trên, đó là gi ý cho vic chn đ tài: ắPhân tích s tác đng ca
các nhân t kinh t v mô đn các ch s giá c phiu ti S Giao dch Chng khoán
Thành ph H Chí Minh”. Lun vn s nghiên cu các nhân t kinh t v mô tác
đng đn các ch s giá c phiu ti HOSE và đo lng mc đ tác đng ca các
nhân t đó.
2.
Mcătiêuănghiênăcu
Mc tiêu nghiên cu ca lun vn:
- úc kt lý lun tng quan v các nhân t kinh t v mô tác đng đn ch s giá
c phiu
- Tin hành phân tích đnh lng đ xác đnh các nhân t kinh t v mô, cng
nh mc đ tác đng ca tng nhân t đn các ch s giá c phiu ti HOSE.
- T nhng kt qu đt đc s có gii pháp nhm hn ch s tác đng tiêu cc
ca các nhân t kinh t v mô lên các ch s giá c phiu ti HOSE.
2 3.ăiătng và phm vi nghiên cu
đt đc nhng mc tiêu nghiên cu, lun vn hng ti nhng đi tng và
xem xét phm vi nghiên cu nh sau:
iătng nghiên cu
và tìm gii pháp đ chng khoán ca công ty tr nên hp dn các nhà đu t
hn trên TTCK.
Ngoài ra cng s có tác dng h tr các c quan chc nng trong vic đa ra
các gii pháp giúp hn ch s tác đng tiêu cc ca các nhân t kinh t v mô
lên các ch s giá c phiu ti HOSE.
6. Kt cu ca lunăvn
Ngoài li m đu và kt lun, lun vn có kt cu thành 4 chng:
Chng 1: Tng quan v s tác đng ca các nhân t kinh t v mô đn ch
s giá c phiu.
Chng 2: Thc trng s tác đng ca các nhân t kinh t v mô đn các ch
s giá c phiu ti S Giao dch Chng khoán Thành ph H Chí Minh.
Chng 3 : Phân tích s tác đng ca các nhân t kinh t v mô đn các ch
s giá c phiu ti S Giao dch Chng khoán Thành ph H Chí Minh.
Chng 4: Gii pháp hn ch s tác đng tiêu cc ca các nhân t kinh t v
mô đn các ch s giá c phiu ti S Giao dch Chng khoán Thành ph H
Chí Minh. 4
(1.1)
Trong đó:
-
: ch s giá c phiu bng phng pháp Passcher.
-
: s lng c phiu th i đc niêm yt ti thi k tính toán.
-
: giá ca loi c phiu th i ti thi k t.
5 -
: giá ca loi c phiu th i ti thi k gc.
- i : loi c phiu th i tham gia vic tính ch s giá.
- t : thi đim tính ch s giá c phiu.
ây là loi ch s giá thông dng nht hin nay, mt s ch s giá c phiu nh
S&P 500, Ch s FTSE 100, Ch s Hang Seng, VNậIndex áp dng cách tính ca
: giá ca loi c phiu th i ti thi k t.
-
: giá ca loi c phiu th i ti thi k gc.
- i : loi c phiu th i tham gia vic tính ch s giá.
- t : thi đim tính ch s giá c phiu.
Trên thc t phng pháp này đc s dng không ph bin nh phng pháp
Passcher.
1.1.2.3 Phngăphápăchăs giá bình quân Fisher
Phng pháp ch s giá bình quân Fisher là ch s giá bình quân nhân gia ch
s giá Passcher và ch s giá Laspayres. Do đó kt qu tính toán ca ch s giá c
phiu ph thuc vào trng s ca c 2 thi k, k gc và k tính toán. Công thc
tính toán nh sau:
(1.3)
Trong đó:
6 -
: ch s giá Fisher
Công thc tính:
(1.5)
Trong đó:
-
: giá bình quân
-
: giá ca c phiu th i
- : hng s
Lu Ủ là ch nên dùng loi ch s này khi đ lch chun khá cao.
1.2 Các nhân t kinh t vămôătácăđngăđn ch s giá căphiu
1.2.1 Lmăphát (Inflation)
Lm phát là thut ng dùng đ ch mc giá ca các hàng hóa và dch v tng lên
theo thi gian so vi mt thi k đc xác đnh trc đó. Có nhiu nguyên nhân
gây ra lm phát, trong đó có 2 nguyên nhân chính là lm phát do cu kéo và lm
phát do chi phí đy.
7 Lm phát do cu kéo: khi hàng hóa tr nên khan him mà nhu cu v mt hàng
đó li gia tng hoc mc tng ca cung hàng hóa thp hn mc tng ca cu hàng
hóa thì s làm cho giá trên th trng tng cao và gây ra tình trng lm phát. ây là
lm phát do cu kéo.
Vi các lý thuyt kinh t cho thy có s tác đng tiêu cc ca lãi sut đn ch s
giá c phiu.
1.2.3 Cung tin (Money supply)
Cung tin là lng tin đc đa vào nn kinh t đ đáp ng các nhu cu nh
phng tin thanh toán, nhu cu ct tr ca các ch th trong nn kinh t. Vic xác
đnh mc cung tin đóng mt vai trò quan trng nu xy ra s thit ht hay d tha
đu có tác đng không tt đn nn kinh t. Hin nay đ đo lng mc cung tin
trong nn kinh t ngi ta thng da vào tính lng ca tài sn tài chính và đc ký
hiu là
,
, ….Các thc đo lng cung tin gm có:
-
: bao gm tin mt, là b phn tin giy do ngân hàng trung ng phát
hành lu thông ngoài h thng ngân hàng. Nó bng lng tin giy do ngân hàng
trung ng phát hành tr đi lng tin giy do các ngân hàng k c ngân hàng trung
ng nm gi.
-
: bao gm
và tin gi không k hn, nhng khon tin gi này có th
rút ra bt c lúc nào theo yêu cu, có th tn ti di tài khon phát séc hoc không
phát séc. ây là b phn tin đc s dng cho các giao dch thng xuyên và là
đi tng kim soát trc ht ca ngân hàng trung ng các nc.
-
: bao gm
Vic phân tích các lỦ thuyt kinh t cho thy có s tác đng ca chính sách tin
t lên các ch s giá c phiu.
Khi thc hin chính sách tin t m rng thì lng tin đa vào trong lu thông
nhiu hn s làm gim lãi sut cho vay cng nh lãi sut tái chit khu. Vic làm
này s làm gia tng nhu cu s dng các tài sn tài chính trong đó có c phiu. Mc
khác, khi lãi sut cho vay gim xung s giúp làm gim lãi sut chit khu ca c
phiu qua đó làm tng giá k vng cng nhu thu nhp ca các nhà đu t.
Khi thc hin chính sách tin t tht cht thì lãi sut s cao hn do lng tin
lu thông đã gim xung so vi trc khi có s thay đi ca chính sách. Khi lãi sut
cao hn s làm cho các ngun vn có chi phí cao hn trc s gây ra tác đng làm
gim lng vn đu t vào c phiu cng nh làm gim giá c phiu trong các mô
hình đnh giá. Thêm vào đó, vic tng lãi sut s làm tng chi phí cho các công ty có
cu trúc tài chính thiên v n dn đn li nhun ca công ty gim xung và giá c
phiu tr nên kém hp dn so vi các kênh đu t khác. Kt qu làm nh hng tiêu
cc đn giá c phiu.
T kt qu vic phân tích c s lý thuyt cho thy cung tin có tác đng tích cc
lên ch s giá c phiu.
1.2.4 T giá hiăđoái (Exchange rate)
T giá hi đoái là t giá gia hai đng tin mà theo đó mt đng tin này s đi
thành đng tin khác bng mt t l nht đnh. Có 2 cách yt giá là yt giá trc tip
và yt giá gián tip, tùy theo tng quc gia mà s chn cách yt giá phù hp đi vi
tng loi ngoi t.
Theo các lý thuyt kinh t thì t giá hi đoái có th tác đng lên giá c phiu
theo hai hng khác nhau. Khi t giá hi đoái tng lên theo cách yt giá trc tip thì
đng ni t s b mt giá cng thêm môi trng đu t n đnh s thu hút đc
nhiu lng vn t nc ngoài đu t vào trong nc đ tìm kim li nhun và
hng chênh lch giá. Mt trong nhng lnh vc thu hút nhiu lng vn t nc
ngoài là lnh vc chng khoán t đó s có tác đng tích cc đn TTCK và làm tng
giá ca các c phiu.
10
11 thit lp c s sn xut, kinh doanh. Ngun vn đu t trc tip này có th di
hình thc bng tin hoc nhng tài sn khác đ thc hin hot đng đu t.
Theo các lý thuyt kinh t, vic gia tng ngun vn đu t trc tip nc ngoài
s bù đp thiu ht v vn bng ngoi t cng nh cung cp thêm ngun vn mi
cho th trng, góp phn thúc đy s phát trin ca nn kinh t. Khi công ty tip cp
đc vi ngun vn có chi phí thp s giúp công ty m rng hot đng sn xut
kinh doanh, t đó ci thin li nhun và làm tng giá c phiu ca công ty.
1.3 S cn thit phi nghiên cu s tácăđng ca các nhân t kinh t vămô đn
ch s giá c phiu
TTCK là phong v biu ca nn kinh t, nhng thay đi trong nn kinh t s
đc phn ánh tng gi đn TTCK thông qua s tng hoc gim đim ca ch s
giá c phiu niêm yt trên TTCK. Nhng s thay đi trong nn kinh t, đó có th là
nhng thay đi v chính sách điu tit kinh t v mô; là s thay đi ca các nhân t
kinh t v mô nh lãi sut, lm phát, cung tin, t giá hi đoái, giá tr sn lng
công nghip, đu t trc tip nc ngoài….Vic nghiên cu s tác đng ca các
nhân t kinh t v mô là điu cn thit và hu ích cho các ch th tham gia trên
TTCK:
- i vi TTCK: khi xác đnh đc các nhân t kinh t v mô tác đng đn ch
s giá c phiu s h tr c quan qun lý và giám sát th trng kp thi đa
ra gii pháp đ x lý các tình hung xu do nn kinh t gây ra, tránh làm nh
hng đn hot đng chung ca TTCK;
- i vi nhà đu t: giúp nhà đu t đa ra các quyt đnh đu t hp lý và
kp thi khi có nhng thay đi ca các nhân t kinh t v tác đng đn TTCK
qua đó nhm hn ch ri ro cng nh giúp ti u li nhun đt đc cho các
nhà đu t trên th trng.
- i vi Chính ph: cung cp thông tin đ các c quan chc nng kp thi
đa ra các hng khc phc khi có nhng bin đng xu trong nn kinh t đ
Bài nghiên cu cho thy nhân t lm phát có s tác đng dng đn ch s giá
c phiu trong dài hn, ngc li giá ca các c phiu trên th trng Malaysia đc
xem nh mt rào cn hiu qu khi xy ra lm phát và ngay c khi sau cuc khng
hong.
13 Cung tin có s tác đng âm đn ch s giá c phiu, điu này có th xy ra khi
gia tng mc lm phát dn đn giá c phiu s gim xung.
i vi t giá hi đoái thì s có nhng phn ng khác nhau thi k trc và
sau khi khng hong. Trc cuc khng hong, thì t giá hi đoái có s tác đng
dng đn ch s giá c phiu, sau khng hong thì có tác đng âm.
Vic áp dng mt s kim đnh thì bài nghiên cu cho ta thy rng ch s giá c
phiu chu s tác đng dng vi các nhân t v mô là t giá hi đoái, lm phát và
cung tin. Tuy nhiên trong dài hn thì li có s tác đng âm vi các nhân t trên.
1.4.2 Nghiên cu ca Adel Al-Sharkas
Mt s nghiên cu trc đây đã đa ra các gi thuyt v s tn ti mi quan h
cân bng trong dài hn ca các nhân t kinh t v mô và giá c phiu. Adel Al-
Sharkas đã s dng mô hình vector hiu chnh sai s VECM đ xác đnh s tác
đng ca các nhân t kinh t v mô lên TTCK Jordan (ASE). Các bin kinh t v mô
trong mô hình nghiên cu gm có: cung tin, lm phát, lãi sut và giá tr thc ca
hot đng kinh t. Kt qu nghiên cu cho thy gia giá c phiu ca TTCK Jordan
và các nhân t kinh t v mô có mi quan h cân bng trong dài hn.
Các d liu đc chn theo quý gm 92 quan sát t tháng 3/1980 đn tháng
12/2003 và thu thp t các báo cáo thng kê ca Ngân hàng Jordan. Các bin trong
mô hình đc chn theo nhng tiêu chí sau:
- Giá c phiu là trung bình theo quý giá đóng ca ca tt c các chng khoán
niêm yt trên TTCK Jordan.
- Cung tin đc chn là cung tin
đang phát trin”. Bài nghiên cu này tác gi đã tìm ra nhng bng chng thc
nghim v s tn ti mi quan h gia giá c phiu và lãi sut đc thc hin 15
nc đang phát trin và các nc phát trin (Úc, Bangladesh, Canada, Chile,
Colombia, c, Ý, Jamaica, Nht, Malaysia, Mexico, Philippine, Nam Phi, Tây
Ban Nha và Venezuela). Kt qu ca bài nghiên cu cho thy lãi sut có tác đng
tiêu cc đn giá c phiu 14 nc trong bài nghiên cu ngoi tr trng hp ca
Philippines và có 6 quc gia cho thy s thay đi trong lãi sut dn đn tác đng
tiêu cc trong s thay đi ca giá c phiu. Mt s bài nghiên cu khác cng có
cùng kt qu nghiên cu v tác đng tiêu cc ca lãi sut đn giá c phiu nh: