B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
oOo
NGUYN BO NGC O LNG S HÀI LÒNG CA NGI XEM
TI THÀNH PH H CHÍ MINH I VI CÁC
CHNG TRỊNH TRUYN HÌNH THC T
VIT NAM
LUN VN THC S KINH T Tp. H Chí Minh ậ Nm 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
oOo NGUYN BO NGC
NGUYN BO NGC MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
LI CAM ÐOAN
MC LC
DANH MC CÁC CH VIT TT
DANH MC CÁC BNG BIU
DANH MC CÁC HÌNH V, TH
TÓM TT
Chng 1- TNG QUAN V VN NGHIÊN CU 1
1.1 Lý do chn đ tài 1
1.2 Mc tiêu nghiên cu và câu hi nghiên cu 3
1.2.1 Mc tiêu nghiên cu 3
1.2.2 Câu hi nghiên cu: 3
1.3 Phm vi nghiên cu 4
1.3.1 i tng kho sát 4
1.3.2 Khu vc kho sát 4
1.3.3 Thi gian ca kho sát 4
1.3.4 Kt cu ca nghiên cu 4
Chng 2- C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU 5
2.1 Khái nim truyn hình thc t 5
2.2 Khái nim s hài lòng ca ngi xem 9
2.3 Các nghiên cu có liên quan 10
2.3.1 Mô hình nghiên cu ca Kano 10
2.3.2 Mô hình hài lòng khách hàng theo chc nng v quan h 11
2.3.3 Nghiên cu ca Noor-Ul-Ain Nawaz, Ahmad Usman (2010) 14
4.2 Thông tin mu nghiên cu 33
4.3 Kim đnh mô hình đo lng 34
4.3.1 Kim đnh Cronbach Alpha đi vi các thang đo 35 4.3.2 Phân tích nhân t khám phá (EFA) 36
4.3.2.1 Phân tích nhân t khám phá (EFA) đi vi các thành phn tác
đng đn s hài lòng và s hài lòng ca khán gi 38
4.3.2.2 Mô hình nghiên cu t kt qu EFA 38
4.4 Kim đnh mô hình và các gi thuyt nghiên cu 41
4.4.1 Kim đnh mô hình nghiên cu 41
4.4.2 Kim đnh gi thuyt nghiên cu 43
4.4.3 Kim đnh s khác nhau v mc đ hài lòng ca khán gi theo
trình đ hc vn 45
4.4.4 Kim đnh s khác nhau v mc đ hài lòng ca khán gi theo đ
tui 46
4.5 Tóm tt 47
Chng 5- KT QU VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH 49
5.1 Gii thiu 49
5.2 Kt qu và hàm ý chính sách ca nghiên cu 50
5.2.1 Kt qu 50
5.2.2 Hàm ý chính sách ca nghiên cu 51
5.3 Hn ch ca nghiên cu và hng nghiên cu tip theo 58
DANH MC TÀI LIU THAM KHO
PH LC
Ph lc 1: DÀN BÀI PHNG VN CHUYểN GIA (NH TÍNH)
Ph lc 2: BNG CÂU HI NGHIÊN CU NH LNG
Ph lc 3: ÐÁNH GIÁ Ð TIN CY CA THANG ÐO BNG
CRONBACH’S ALPHA
Ph lc 4: PHÂN TÍCH NHÂN T KHÁM PHÁ- EFA
DANH MC CỄC BNG BIU
Bng 2-1 Các yu t đo lng ch s hài lòng 18
Bng 2-2 Tóm tt các nghiên cu có liên quan 19
Bng 3-1 Thang đo hình nh thng hiu 28
Bng 3-2 Thang đo cht lng cm nhn hu hình 28
Bng 3-3 Thang đo cht lng cm nhn vô hình 29
Bng 3-4 Thang đo Giá c 29
Bng 3-5 Thang đo s cam kt 30
Bng 3-6 Thang đo s s hài lòng 30
Bng 4.1 Mc đích xem truyn hình thc t 34
Bng 4-2 Kt qu kim đnh Cronbach Alpha các thang đo 35
Bng 4-3 Kt qu EFA các thành phn thang đo cht lng chng trình truyn
hình thc t và s hài lòng ca khán gi 40
Bng 4-4 Các thông s ca tng bin trong phng trình hi quy 42
Bng 4-5 H s hi quy chun hóa 44
Bng 4-6 Kim đnh T-Test vi bin trình đ hc vn 46
Bng 4-7 Kim đnh T-Test vi bin đ tui 47
truyn hình thc t có 5 thành phn là: Hình nh thng hiu, cht lng cm nhn
hu hình, cht lng cm nhn vô hình, giá c và s cam kt vi 24 bin quan sát.
Khi chy hi quy thì kt qu cho thy có 3 nhân t tác đng đn s hài lòng khán
gi đó là: Cht lng cm nhn hu hình, cht lng cm nhn vô hình và hình nh
thng hiu.
K đn thc hin kim đnh T-test s khác nhau v mc đ hài lòng ca khán
gi theo trình đ hc vn; Kim đnh s khác nhau v mc đ hài lòng ca khán gi
theo đ tui. Kt qu kim đnh là có s khác nhau v mc đ hài lòng ca khán gi
theo trình đ hc vn, và mc đ hài lòng theo đ tui thì không có s khác nhau.
Kt qu nghiên cu này s nhm đa ra mt s gii pháp gi ý, cung cp
thông tin cho các nhà đài, công ty truyn thông sn xut chng trình truyn hình
thc t đáp ng đc, làm hài lòng mong mun ca s đông ngi xem, và đa nn
công nghip gii trí Vit Nam ngày càng phát trin, ngi xem đc mãn nhãn vi
các chng trình ngày càng có cht lng.
1
Chng 1- TNG QUAN V VN NGHIÊN CU
1.1 LỦ do chn đ tƠi
T khi ra đi cho đn nay, truyn hình đã nhanh chóng tr thành mt phng
tin gii trí gn bó vi mi ngi. Không ch là phng tin gii trí ph bin, truyn
hình còn nhanh chóng tr thành mt trong nhng kênh kinh doanh hu hiu nht.
Vì vy, các nhà sn xut các chng trình truyn hình không ngng cnh tranh đ
sn xut các chng trình hp dn nht nhm thu hút s quan tâm ca ngi xem,
vn cng là đi tng khách hàng quan trng trong kinh doanh. S cnh tranh khc
lit y trên các kênh truyn hình đã to đng lc cho s sáng to ca các nhà sn
xut kin to ra các chng trình truyn hình vi ni dung phong phú, đc đáo và
ngày càng gn gi, đáp ng đc nhu cu ca ngi xem. Trong xu hng phát
trin không ngng đó, loi chng trình truyn hình đã đc ra đi và ngày càng
tr thành yu t gn bó vi đi sng thng nht ca ngi xem khó th tách ri,
đó là các chng trình truyn hình thc t.
T nhng chng trình truyn hình sinh đng, giàu hi th ca cuc sng vi
truyn thông gii trí nhanh chóng vào cuc kt hp vi các đài truyn hình mua bn
quyn phát sóng mt lot các chng trình truyn hình thc t đang to cn st trên
toàn th gii nh Cát Tiên Sa Ltd vi Bc nhy hoàn v , Ging hát Vit, Cp đôi
hoàn ho, Ging hát Vit nhí …BHD Ltd vi Thn tng âm nhc Vit nam, Tài
nng Vit Nam, Gng mt thân quen…Các chng trình truyn hình thc t ti
Vit Nam ngày càng đa dng v ni dung nh ca hát, khiêu v, nng khiu tng hp
cho đn m thc tr thành mt phng tin gii trí gn bó vi ngi xem…Không
ch phc v mc tiêu gii trí đn thun cho ngi xem, truyn hình thc t còn là
mt công c kinh doanh có th mang ti mt ngun li nhun to ln ca các công
ty truyn thông và các nhà sn xut.
Hin nay, Vit Nam vn cha có công trình nghiên cu khoa hc chính thc
nào v s hài lòng ca ngi xem đi vi các chng trình truyn hình thc t, Tp.
HCM là ni hi t ca c dân t nhiu min khác nhau trong c nc vi qui mô
dân s ln khong 8 triu dân và hn 50 dân tc anh em cùng sinh sng nên s rt
3
nhiu s khác bit v vn hóa, v đánh giá và s ng h các chng trình truyn
hình thc t. Vì vy vic chn đ tài: “o lng s hài lòng ca ngi xem ti TP.
HCM đi vi các chng trình truyn hình thc t Vit Nam” s góp phn cung cp
thêm thông tin cho các nhà đài, công ty sn xut chng trình truyn hình thc t có
c s trong vic đánh giá, la chn đu t nhng chng trình luôn thu hút s quan
tâm, ng h t đông đo ngi xem, đ sn xut ra nhiu chng trình thành công
hn, luôn đng hành cùng nhu cu gii trí, đáp ng tt vt nhng mong đi ca
ngi xem.
1.2 Mc tiêu nghiên cu vƠ cơu hi nghiên cu
1.2.1 Mc tiêu nghiên cu
Khi ngi xem hài lòng và đc mãn nhãn vi các chng trình truyn hình
thc t cng đng ngha vi vic khán gi s tip tc ng h và đón xem chng
trình, điu đó góp phn mang li hiu qu kinh t cho các chng trình thông qua
qung cáo, các đn v tài tr. Bên cnh đó, vi chng trình thành công, làm hài
lòng ngi xem còn khng đnh đc uy tín ca các công ty ch qun sn xut ra
Chng 3: Phng pháp nghiên
Chng 4: Kt qu nghiên
Chng 5: Kt lun và kin ngh
5
Chng 2- C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU
2
2.1 Khái nim truyn hình thc t
Ông Benoit Chaigneau, nhà sn xut và ging viên v truyn hình thc t ca
Pháp cho bit. Nu các th loi truyn hình khác nh phóng s thi s, phim tài
liu… nhân vt tht đc đt trong môi trng quen thuc, trong bi cnh tht thì
trong truyn hình thc t nhân vt đc đt vào bi cnh h cha tng gp và tri
qua. Các tình hung này đc đy lên cao trào vào to ra kch tính đ nhân vt bc
l đc cách ng x, cách gii quyt ca mình trong các tình hung này.
Truyn hình thc t là phng thc làm truyn hình ngi tht - vic tht
(máy quay phi bám theo nhng con ngi và s vic ca chng trình, ngi tham
gia không cn quan tâm đn máy quay, thm chí không bit mình đang b ghi hình).
ó có th là nhng con ngi trong mt cuc thi th thao, sc đp, ging hát; trong
các trò chi trí não hay vn đng; trong các chuyn phiêu lu, khám phá th gii
hay trong nhng cuc phng vn ly k, hoc ch đn thun là vô tình ri vào nhng
tình hung bt ng nhm đ thu hút xúc cm hoc ting ci ngi xem.
T khi ra đi cho đn nay truyn hình thc t đã m rng ra nhiu th loi
khác nhau đáp ng nhu cu ngày càng đa dng ca ngi xem. Có nhiu tài liu cho
rng có t 12 cho đn 30 dng truyn hình thc t khác nhau. Tuy nhiên, cn c trên
các chng trình truyn hình thc t đang thu hút khán gi trên khp th gii thì
truyn hình thc t đc chia thành by đnh dng tiêu biu:
1. Lot phim tài liu, ni dung có nhiu tp v vn đ t nhiên, xã hi (Docu-
series)
2. Các cuc thi, tranh tài ca các thí sinh (Competition, elimination)
3. Nhng th loi phát hin ra cái mi, to nét ni bt (Makeover, renovation)
4. Chng trình v hn hò (Dating)
(Fashion designer). Truyn hình thc t đnh dng này có th đc xem là mt mô
hình kiu mu minh chng cho sc hút ca truyn hình thc t đi vi đi tng
7
khác gi. ây cng là th loi quan trng gây ra s bùng n phng thc truyn
hình thc t ti nhiu quc gia trên th gii.
Nhng th loi phát hin ra cái mi, to nét ni bt (Makeover, renovation):
xut phát t ý tng luôn mun thay đi th gi. Chng trình truyn hình thc t
này luôn mang đn s mi m, s tò mò, hng thú vi khán gi. T khi mi xut
hin vi chng trình nh Extreme Makeover: Home edition đã to s hng thú cho
khán gi vi kh nng sáng to trong khâu thit k nhà thì đn chng trình What
not to wears, s đi mi mt ngi ch bng thay đi các trang phc, cách trang
đim đã làm ngi xem hoàn toàn bt ng và thích thú khi ngm nhìn li nhân vt
tham gia chng trình khác hn lúc đu. Vic chn la ngi tham gia mt cách t
nhiên, ngu hng cng là du n riêng bit ch có truyn hình thc t mi mang li
đc.
Chng trình v hn hò (Dating): Gn đây khi xã hi phát trin cùng vi s
tin b vt bc ca khoa hc k thut công ngh tác đng rt nhiu đn con ngi.
S gn kt vi công ngh khin con ngi ri xa nhau hn. Chng trình hn hò ra
đi nh mt cách đ to li s kt ni cn thit gia h li vi nhau. To điu kin
đ mi ngi có th nhìn li đc chính mình, đc chia s cm xúc vi nhau. i
vi khán gi xem chng trình truyn hình thc t v hn hò cng là cách đ h
tha mãn s khát khao, mong mun đc th l, chia s. Các chng trình ban đu
nh: The Dating Game, Love Connection còn m nht thì đn The Bachelor
(Bachelorette) đã to s bùng n vi ni dung đc sc bng cuc tranh tài ca hn
10 cô gái hn hò vi đi tng nam hoàn ho đã đc chng trình la chn. Ti
Châu Á thì Bus Love đc ng h nh là chng trình truyn hình thc t v hn
hò.
Th loi Camera giu kín: nó bt đu ra đi vi chng trình Cardid Camera
cho đn 3 Care Factrors hay The Jamie Kenedy Experient ghi li các khonh khc
bn nng, d thng ca con ngi khi b đt vào tình hung khó ngh nào đó đã
9
2.2 Khái nim s hƠi lòng ca ngi xem
Truyn hình thc t đc xem nh mt dng dch v đc thù, ngi xem đc
xét đn trên phng din là khách hàng. Có nhiu quan đim khác nhau v mc đ
s hài lòng khách hàng (Oliver,1997). Mt khó khn trong vic xem xét nguyên
nhân và kt qu ca s hài lòng khách hàng là thiu vng mt s nht trí cái gì cu
to thành s hài lòng (Caruana,2000). Mc đ hài lòng khách hàng đc xem nh
s so sánh gia mong đi trc và sau khi s dng mt sn phm hoc dch v.
Bachelet (1995) cho rng mc đ hài lòng ca khách hàng nh mt phn ng mang
tính cm xúc ca khách hàng đáp li vi kinh nghim ca h vi mt sn phm hay
mt dch v.
Mt s tác gi cho rng gia cht lng dch v và mc đ hài lòng ca khách
hàng có s trùng khp vì th hai khái nim này có th s dng thay th cho nhau.
Mt s nghiên cu khác cho rng gia mc đ hài lòng ca khách hàng và cht
lng dch v là hai khái nim khác nhau; mc đ hài lòng khách hàng xem nh là
kt qu, cht lng dch v xem nh nguyên nhân; mc đ hài lòng có tính cht d
báo mong đi, cht lng dch v là mt chun lý tung. Theo Zeithaml và Bitner
(2000), cht lng dch v và mc đ hài lòng ca khách hàng là hai khái nim
khác nhau, trong khi cht lng dch v ch tp trung c th vào nhng thành phn
ca dch v, mc đ hài lòng khách hàng là khái nim tng quát. Hin vn cha có
đc s thng nht gia các nhà nghiên cu v các khái nim, nhng đa s các nhà
nghiên cu cho rng gia cht lng dch v và mc đ hài lòng khách hàng có mi
liên h vi nhau (Cronin and Taylor, 1992; Spereng, 1996; dn theo Bexley, 2005).
Tuy nhiên, có rt ít nghiên cu tp trung vào vic kim tra mc đ gii thích ca
các thành phn ca cht lng dch v đi vi mc đ hài lòng ca khách hàng, đc
bit trong tng ngành dch v c th (Lassar et al, 2000). Vì th, mt vn đ đt ra
là cn phi nghiên cu thêm v mi quan h các nhân t ca cht lng dch v vi
mc đ hài lòng ca khách hàng ng vi mt lnh vc c th.
Giese và Cote (2000) đnh ngha khách hàng nhng ngi tiêu dùng sn phm
cui cùng. Nghiên cu ca h đ ngh 3 thành phn tng quát cu to thành bin
hàng đ cp đn nh mt chc nng mà h mong mun. Mc đ cht lng ca
thuc tính này càng tt thì mc đ hài lòng càng cao. in hình là nhng nhân t
này trc tip liên h vi các nhu cu và mong mun ca khách hàng và các sn
phm hay dch v nên cnh tranh đim này.
Thuc tính gây thích thú (Delighter): nu không có đc tính này thì khách
hàng vn mc nhiên chp nhn dch v đc cung cp, nhng nu chúng tn ti thì
khách hàng s cm thy tht thú v vì bt ng. Do đó, nhà qun tr cn quan tâm
phát hin các đc tính này đ gia tng s hài lòng cho khách hàng cng nh đ to
s khác bit vi đi th cnh tranh.
2.3.2 Mô hình hƠi lòng khách hƠng theo chc nng v quan h 12 (Ngun: Parasuraman et al- 1994)
Hình 2-2 Mô hình hài lòng khách hàng theo chc nng v quan h
Theo mô hình trên, s hài lòng ca khách hàng ph thuc các đc tính sn
phm, dch v và các mi quan h.
S hài lòng khách hàng đc cu thành t 2 thành phn:
Hài lòng chc nng: s hài lòng đt đc do mua đc hàng hóa hay dch v
gian s dng sn phm trc khi nó b gim giá tri5d9en61 mc phi thay
th mà không sa cha đc.
- tin li (Serviceability): kh nng, thái đ lch s và mc đ nhanh chóng
trong vic sa cha. Chi phí sa cha không ch là tin phi tr mà nó bao
gm tt c nhng khía cnh v nhng mt mát và phin phc do thi gian
cht ca thit b, thái đ ca đi ng phc v và s ln sa cha không thành
công cho 1 s c.
- Nhn thc (Perceived quality): danh ting ca mt công ty. Khách hàng
không phi lúc nào cng có thông tin đy đv đc trng ca sn phm hay
dch v, trong trng hp đó danh ting ca công ty là c s duy nht đ h
so sánh gia các nhãn hiu.
Cht lng dch v: da vào các đc tính sau:
- phn hi (Response): S sn sàng giúp đ khách hàng và nhanh chóng
bt đu vic cung cp dch v.
- S đm bo (Assurance): nhng phm cht ca nhân viên s to lòng tin cho
khách hàng (s chuyên nghip, lch s, kính trng, kh nng giao tip )
- S thông cm (Empathy): nhân viên phc v có phong cách d gn, quan
tâm chú ý đn khách hàng, to cm giác yên tâm.
14
- Phng tin hu hình (Tangibility): v b ngoài ca c s vt cht, thit b,
nhân viên, vt dng, tài liu dùng cho thông tin liên lc
Mi quan h: mi quan h có đc t giao dch kinh doanh tích ly theo thi
gian nh s tin tng vào nhà cung cp dch v, kh nng chuyên môn ca
nhân viên, thái đ phc v khách hàng Mi quan h đc cu thành t dch
v liên h và cht lng quan h: là nhng yu t liên quan đn trình đ
nghip v, thái đ nhân viên, thc hin đúng nhng gì đã cam kt, uy tín
vi khách hàng s nh hng đn s hài lòng ca khách hàng.
2.3.3 Nghiên cu ca Noor-Ul-Ain Nawaz, Ahmad Usman (2010)
nghiên cu này cung cp mô hình và th nghim các tin đ ca lòng
trung thành thng hiu gm có: Cht lng dch v (services quality), s hài lòng
2.3.4.1 Mô hình ch s hài lòng Thy in
T thp niên 70 ca th k trc, nhiu nhà nghiên cu v hành vi ca khách
hàng các nc phát trin đã bt đu có nhng nghiên cu chuyên sâu v s tha
mãn ca khách hàng nh: Oliver (1977), Churchill và Suprenant (1982). Nm 1989,
Fornell và các đng nghip ca ông ti đi hc Michigan, Hoa k đã giúp Thy
in thit lp h thng đo lng s tha mãn ca khách hàng đu tiên trên th gii
cp đ quc gia (SCSB- Swedish Customer Satisfaction Barometer)(Fornell,
1992) và đây là c s cho vic thit lp ch s hài lòng khách hàng sau này.
S hài lòng khách hàng đc đnh ngha là s đánh giá toàn din v vic s
dng mt dch v hoc mt hot đng sau bán ca doanh nghip, đây chính là đim
ct lõi ca mô hình ch s hài lòng khách hàng. Xung quanh bin s này là h thng
các mi quan h nhn qu xut phát t nhng bin nh s mong đi ca khách
hàng, giá tr cm nhn v sn phm dch v; và dn đn h qu là s than phin,
lòng trung thành ca khách hàng.
Hình 2-4 Mô hình ch s hài lòng khách hàng ca Thy in
Giá tr cm
nhn
S hài lòng
Lòng trung
thành