B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
NGUYN TRUNG HOÀNG NGHIÊN CU S TÁC NG CA
GIÁ BT NG SN N TÍN DNG
NGÂN HÀNG TI TP.HCM
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
PGS.TS TRM TH XUÂN HNG Tp.H Chí Minh - Nm 2013
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan rng tt c ni dung ca đ tài này là hoàn toàn đc hình thành và
phát trin t nhng quan đim ca cá nhân, do chính Tôi thc hin; các s liu thu thp
và kt qu phân tích trong đ tài là trung thc Tôi xin hoàn toàn chu trách nhim. Ngày 11 tháng 11 nm 2013
Sinh viên thc hin
1.3.3 Mt s kt qu nghiên cu thc nghim trên th gii v s tác đng ca giá bt
đng sn đn tín dng ngân hàng 24
Kt lun chng 1 28
CHNG 2 S TÁC NG CA GIÁ BT NG SN N TÍN DNG NGÂN
HÀNG TI TP.HCM 29
2.1 Thc trng giá bt đng sn ti TP.HCM 29
2.2 Thc trng tín dng ngân hàng ti TP.HCM 34
2.2.1 Quá trình hình thành và phát trin ca NHTM trên đa bàn TP.HCM 34
2.2.1.1 H thng NHTM trên đa bàn TP.HCM 34
2.2.1.2 Phát trin quy mô hot đng 36
2.2.2 Din bin hot đng tín dng NHTM ti TP.HCM 38
2.3 Thc trng s tác đng ca giá bt đng sn đn tín dng ngân hàng ti TP.HCM 45
2.4 Kim đnh s tác đng ca giá bt đng sn đn tín dng ngân hàng ti TP.HCM 48
2.4.1 Phng pháp nghiên cu 48
2.4.2 Các bc thc hin nghiên cu 50
2.4.3 S liu nghiên cu 50
2.4.4 Thc hin nghiên cu 51
2.4.4.1 Kim đnh tính dng ca các bin s dng trong mô hình 51
2.4.4.2 c lng đ tr ca các bin s dng trong mô hình 52
2.4.4.3 Kim đnh nhân qu Granger cho các bin s dng trong mô hình 53
2.4.4.4 S dng mô hình VAR đ c lng tác đng 54
2.4.5 ánh giá kt qu 57
2.5 ánh giá s tác đng ca giá bt đng sn đn tín dng ngân hàng ti TP.HCM 57
2.3.1 Nhng thành qu đt đc 57
2.3.2 Mt s tn ti 59
2.3.3 Nguyên nhân 59
Kt lun chng 2 61
CHNG 3 – CÁC KHUYN NGH CHO HOT NG TÍN DNG NGÂN HÀNG
dng 74
3.2 Các khuyn ngh cho hot đng tín dng ngân hàng trong thi đim th trng bt đng
sn tng trng n đnh 74
3.2.1 Gim tn sut đnh giá tài sn đm bo 75
3.2.2 Cam kt lãi sut cho vay n đnh trong thi gian dài 75
3.2.3 Bo đm v hn mc tín dng và m rng cho vay vi quy mô ln 75
3.3 Các khuyn ngh cho hot đng tín dng ngân hàng trong thi đim th trng bt đng
sn tng trng bùng n 75
3.3.1 Thng xuyên kim tra t l cho vay trên tài sn đm bo 75
3.3.2 Tng cng công tác đnh giá tài sn đm bo 76
3.3.3 Chú trng thm đnh nng lc tài chính khách hàng vay vn 76
3.3.4 Thng xuyên theo dõi đánh giá khon vay ca khách hàng 76
Kt lun chng 3 77
Kt lun 78
Tài liu tham kho
Ph lc
DANH MC CÁC T VIT TT
1. BS : Bt đng sn
2. GDP : Tng sn phm quc ni
3. GTGT : Giá tr gia tng
4. HTX : Hp tác xã
5. IRF : Hàm phn ng đy (Impulse Response Function)
6. NHNN : Ngân hàng Nhà nc
7. NHTM : Ngân hàng thng mi
8. TCTD : T chc tín dng
9. TCTD : T chc tín dng
10. TMCP : Thng mi c phn
11. TNDN : Thu nhp doanh nghip
12. TP.HCM : Thành ph H Chí Minh
1
LI M U
1. LÝ DO LA CHN TÀI:
Sau mi cuc khng hong tài chính trên th gii các nhà kinh t xác đnh
nguyên nhân gây ra, nhng hu qu do cuc khng hong mang đn và quá trình
hi phc ca nn kinh t di s điu hành chính sách t Chính ph ca các nc,
rút ra các bài hc nhm tng thêm kh nng chng chi, hn ch nh hng trc
các cuc khng hong trong tng lai. c trng nh cuc khng hong cui thp
niên 1990 ti Châu Á vi vic tng trng kinh t nhanh chóng trong mt thi gian
dài, t do hóa tài khon vn, lãi sut các nc này cao hn các nc phát trin
đư kéo theo mt dòng vn ln đ vào thông qua h thng ngân hàng, s gia tng
giá tài sn nhanh chóng, đc bit là trong lnh vc bt đng sn bt ngun t vic
m rng cho vay trong nc vi tc đ rt nhanh. Qua đó đư có rt nhiu mi quan
tâm, nghiên cu đc thc hin liên quan đn cho vay và giá bt đng sn và s
tng tác qua li ln nhau. Nhu cu v bt đng sn có nhiu kh nng b nh
hng bi môi trng kinh doanh và nim tin vào nn kinh t. S trùng hp ca
chu k trong th trng tín dng và bt đng sn đư đc ghi nhn rng rãi và tho
lun trong rt nhiu tài liu. c bit là các nghiên cu ti các nc Châu Á nh
Hong Kong, ài Loan, Trung Quc, các bài vit này la chn giá bt đng sn và
d n cho vay ti các thành ph ln trong nc đ đi din đa vào các mô hình
nghiên cu … đa ra nhng quan đim khác nhau v mi tng quan thc nghim
này, h đu tìm thy mi quan h cht ch gia cho vay ngân hàng và giá BS
nhng chiu hng nh hng li không đng nht các giai đon trc, trong và
sau các cuc khng hong kinh t lý do là vic tng trng cho vay quá mc đư
bm phng bong bóng giá bt đng sn hay chính giá bt đng sn đư thi bùng
cn st vay n ca h gia đình và doanh nghip. Ví d nh nghiên cu Hong
Kong ca (Stefan Gerlach and Wensheng Peng, 2005) đư đa ra quan đim rng
giá bt đng sn nh hng mt chiu đn cho vay nhng ti Trung Quc thì theo
mt chiu ngc li (Qi Liang and Hua Cao, 2007) và các nc ông Á là nh
- i tng nghiên cu: hot đng tín dng ngân hàng và giá bt đng sn trên
đa bàn TP.HCM.
- Phm vi nghiên cu: tác đng ca giá bt đng sn đn tín dng ngân hàng ti
TP.HCM. Chui s liu t tháng 1 nm 2009 đn tháng 5 nm 2012 trên đa bàn
TP.HCM
5. PHNG PHỄP NGHIểN CU:
- Phng pháp nghiên cu:
Xây dng mô hình VAR không cn phi lo lng v vic xác đnh các bin
nào là bin ni sinh và bin nào là bin ngoi sinh. Tt c các bin trong VAR đu
là bin ni (đôi khi các bin ngoi sinh thun túy đc đa vào mô hình đ tính ti
các yu t xu hng và yu t mùa). Các d báo tính đc bng phng pháp này,
trong nhiu trng hp, tt hn các d báo tính đc t các mô hình phng trình
đng thi phc tp hn. Trong phép lp mô hình VAR, giá tr ca mt bin đc
biu din là mt hàm tuyn tính ca các giá tr quá kh hay tr ca bin đó và tt c
các bin khác trong mô hình.
Th nht, tác gi tin hành kim đnh nghim đn v ca tng bin riêng bit
đ xác đnh thuc tính dng ca chui s liu các bin quan sát; phng pháp s
dng ph bin đ kim đnh nghim đn v là phng pháp ADF (Augmented
Dickey-Fuller).
Th hai, tác gi tin hành tìm s nh hng ca các bin s thông qua mô
hình kim đnh nhân qu theo đ xut ca Granger (1969) đ khng đnh tác đng
mt chiu ca các bin s.
Th ba, tác gi s dng hàm phn ng đy và phân rư phng sai đ xác đnh
tác đng ca giá bt đng sn đn tín dng ngân hàng.
4
- S liu nghiên cu:
GDP, tín dng ngân hàng: s liu th cp đc thu thp t Cc Thng kê
TP.HCM.
Lãi sut cho vay: s liu th cp đc thu thp t IMF.
Ch s giá bt đng sn: ngun s liu đc thu thp t Công ty bt đng sn
trng ca BS đó, nó đc xác đnh là s tin có th nhn đc t mt hoc nhiu
ngi sn sàng và có th mua mt BS nào đó khi tài sn này đc đa ra bán. Giá
c th trng gn ngi kinh doanh và ngi tiêu dùng BS li vi nhau, giá này
va phn ánh giá tr va phù hp vi sc mua ca đng tin và cng chu tác đng
ca quy lut cung – cu. Giá th trng ca BS cng là giá mua và giá bán BS
đó và giá này ch có khi mà giao dch đc hoàn tt và đó cng là giá tt nht đc
đa ra trên th trng. Các bên giao dch đu t nguyn và có thông tin hoàn ho v
BS mà mình s tham gia mua hoc bán (Vietnam Open Educational Resources).
Cng nh các hàng hoá thông thng khác, giá c BS đc hình thành trên
c s quan h cung-cu v BS trên th trng. Bn cht ca giá c BS: giá c là
biu hin bng tin giá tr ca tài sn mà bên bán và bên mua có th chp nhn. Bao
gm giá ca đt và giá nhà. t đai không có giá thành sn xut. Giá tr ca đt đai
mt phn do t nhiên sinh ra, mt phn do con ngi khai thác s dng đt đai
mang li đc gi là "giá tr đt đai" (đa tô t bn hoá). Li ích thu đc t đt đai
càng ln thì giá tr ca nó càng cao. Trong nn kinh t th trng, đt đai đc mua
bán, chuyn nhng dn ti đt đai có "giá tr trao đi". Giá tr ca đt đai đc
biu hin di hình thc tin t, đó chính là "giá c ca đt đai" thng gi là giá
6
đt. Còn giá nhà đc tính bng các chi phí v nguyên vt liu và các chi phí khác
cn thit đ xây dng nên ngôi nhà (Cc Qun lý nhà và Th trng BS - B Xây
dng, 2009).
1.1.2 Các yu t nh hng đn giá bt đng sn
Giá ca tt c BS nh hng bi yu t vt cht, kinh t, chính tr và xư hi:
Yu t vt cht:
- Kích thc, hình dáng và v trí ca BS.
- H thng thoát nc, ngun nc.
- Khoáng sn di lòng đt, thành phn ca đt.
- Khí hu.
- Gn trng hc, mua sm và vui chi gii trí…
Yu t kinh t:
Mc lưi sut nh hng đn khon chi phí ca các khon thanh toán th chp
hàng tháng. Giai đon lưi sut cao s làm tng chi phí ca các khon thanh toán th
chp và s làm gim nhu cu mua nhà. Lưi sut cao s khin vic thuê nhà hp dn
hn mua nhà (Pettinger, 2013).
Nim tin tiêu dùng:
Nim tin là quan trng đ quyt đnh liu có nên chp nhn ri ro khi th
chp tài sn hay không. c bit, là s mong đi vào th trng BS là rt quan
trng; nu ngi mua s giá nhà gim xung, thì h s trì hoưn vic mua BS.
8
Tính sn có ca cho vay th chp:
- Trong giai đon bùng n kinh t, nhiu ngân hàng đư rt quan tâm đn vic
cho vay th chp. H cho phép vay gp nhiu ln thu nhp. Ngoài ra ngân hàng yêu
cu khon tin gi rt thp (ví d nh cho vay ti đa 100% tài sn th chp). iu
này có ngha là d dàng có đc 1 khon vay th chp, nhu cu nhà s tng lên,
nhiu ngi hn s có th mua nhà.
- Tuy nhiên, nu sau mt cuc khng hong tín dng, các ngân hàng tht cht
tiêu chun cho vay, đòi hi phi có mt khon tin gi ln hn đ mua mt ngôi
nhà. iu này làm gim s sn có ca các khon vay th chp và nhu cu vay n s
gim. (Pettinger, 2013)
Ngun cung BS:
Khi ngun cung BS vt quá lng cu s dn đn giá BS gim. Ngc
li, khi cung không đ đáp ng cu, tình trng thiu nh th s dn đn giá nhà
tng. (Pettinger, 2013)
Mt s yu t c th tác đng đn giá BS ti Vit Nam:
Giá c BS tu thuc mt phn ln vào quan h cung - cu trên th trng.
Khi cu ln hn cung, giá BS thng b đy cao lên; ngc li, khi cu thp hn
cung, giá BS có xu hng gim xung. Tuy nhiên, giá c còn ph thuc vào nhiu
yu t khác nh nhng yu t xut phát t nhng khuyt tt ca th trng nh "đc
quyn", "đu c", "cnh tranh không lành mnh" có nhng yu t xut phát t s
can thip ca Nhà nc nh đu t ca Nhà nc vào vic nâng cp c s h tng
trúc phù hp vi th hiu thì giá tr ca nó s cao hn và ngc li.
- c đim trên mt đt và di lòng đt (đ dày ca lp b mt, tính cht th
nhng, tính cht vt lý ). Mc đ nh hng ca các yu t trên đn giá tr ca
BS tu thuc vào mc đích s dng đt. Ví d: đ màu m ca đt có th rt quan
10
trng đi vi giá tr đt khi s dng vào mc đích nông nghip, nhng li không
quan trng khi s dng đt cho xây dng.
- Tình trng môi trng: môi trng trong lành hay b ô nhim nng, yên tnh
hay n ào đu nh hng trc tip đn giá tr BS.
- Các tin li và nguy c ri ro ca t nhiên: nhng BS nm nhng vùng
thng hay b các s c ca thiên tai (bưo, lt, đng đt, khí hu khc nghit ) làm
cho giá tr BS b sút gim và ngc li.
Nhóm các yu t kinh t:
- Kh nng mang li thu nhp t BS: mc thu nhp hàng nm t BS mang
li s có nh hng quan trng đn giá tr ca BS đó. Khi kh nng to ra thu
nhp t BS càng cao thì giá chuyn nhng ca nó càng cao và ngc li.
- Nhng tin nghi gn lin vi BS: nh h thng đin, nc, v sinh, điu
hoà nhit đ, thông tin liên lc. H thng tin nghi càng đy đ và cht lng càng
tt thì càng làm cho giá tr BS càng gia tng.
Nhóm các yu t liên quan đn th trng:
- Tính hu dng ca BS;
- Nhu cu loi BS trên th trng. (Cc Qun lý nhà và Th trng BS - B
Xây dng, 2009)
1.1.2.2 Các yu t v pháp lý liên quan đn BS
Tình trng pháp lý ca BS: các giy t chng th pháp lý v quyn s dng
đt, s hu nhà, giy phép xây dng v.v hin có.
Các quy đnh v xây dng và kin trúc gn vi BS, các hn ch v quyn
s dng đt, s hu nhà và công trình xây dng khác gn vi BS: tình trng cho
thuê, th chp BS, tình trng tranh chp quyn s dng đt, s hu nhà, s hn
ch quyn s hu chung (ví d nhà xây dng các khu vc là đng bng lên
- Kh nng đáp ng nhu cu tín dng ca h thng tín dng trong khu vc;
- Mc giá bình quân các loi đt v trí trong cùng khu vc.
- T l thu và mc thu sut.
- Mc đ lm phát chung.
- Tình hình th trng lao đng, th trng chng khoán, th trng tín dng
trong khu vc.
Các yu t xư hi:
Các yu t xư hi cng tác đng ln đn giá tr BS. Mt khu vc mà mt
đ dân s đt nhiên tng cao do tc đ tng ca dân s c hc thì giá tr BS ni đó
s tng lên do cân bng cung - cu b phá v. Mt khác các yu t khác trong vùng
nh: cht lng dch v y t, giáo dc, trình đ dân trí, vn đ an ninh, tp quán
ngi dân trong vùng cng có nh hng đn giá tr ca BS. Tình trng nhng
ngi sng trong BS, tình trng sc kho, ngh nghip và tình trng vic làm, các
mi quan h tình cm gia đình, xư hi ca nhng ngi đang chung sng Nhng
vn đ liên quan đn thuyt phong thu. (Cc Qun lý nhà và Th trng BS - B
Xây dng, 2009)
1.1.3 Phng pháp xác đnh giá bt đng sn
Có 5 phng pháp c bn đ đnh giá BS:
Phng pháp so sánh:
Cách tip cn th trng là tt nht trong 5 phng pháp, vì nó là trc tip
nht. đt đc hiu qu, phi có 3 điu kin: đu tiên, phi có mt con s đúng
ca giá bán gn đây, thng là t 3 đn 5 giá. Th hai, thông tin v giá bán phi có
13
sn đ thc hin đnh giá. Trong mt s trng hp, và vì mt vài lý do khác nhau,
thông tin này không đc tit l ra ngoài bi nhng ngi am hiu v giá c và các
điu khon trong kinh doanh. Th ba, vic phân tích nhng giá bán có sn phi
đc thc hin bi mt ngi am hiu v các vn đ nh vy.
Phng pháp tip cn th trng là mt mô hình ca s đn gin hóa. Nó ch
yêu cu vic thu thp s liu bán hàng cho nhng phn đt tng đng nhau đư
đc bán gn đây. Nhng giá bán này sau đó đc so sánh vi nhng lô đt đc
cho thuê. (George H.Miller and Katy R.Gallagher, 1998)
Ti Vit Nam thng áp dng các phng pháp đnh giá BS sau:
Phng pháp so sánh/ so sánh trc tip:
Phng pháp này da trên c s giá đư đc bán trên th trng ca các BS
có nhiu đc đim tng đi ging so vi BS thuc đi tng xem xét, đ c
tính giá tr thc ca BS đó, đây là phng pháp đc s dng rng rưi nhiu
nc trên th gii (Cc Qun lý nhà và Th trng BS - B Xây dng, 2009).
Phng pháp thu nhp (còn gi là phng pháp đu t hoc phng pháp vn
hoá):
Phng pháp này da trên c s thu nhp ròng trung bình hàng nm trong
tng lai t mt BS, tng ng vi mt t l (%) thu hi vn nht đnh đi vi
BS đó (còn gi là t l vn hoá) đ tính ra giá tr ca BS đó. Mt hn ch ca
chính phng pháp này là các tham s đ tính toán giá tr BS đòi hi đ chính xác
cao, trong khi vic xác đnh chúng li phi tin hành trong điu kin d kin trc,
vì vy đ chính xác ca kt qu tính toán thng b hn ch, có th khc phc bng
cách s dng các phng pháp đnh giá khác đ kim tra, trong trng hp kt qu
kim tra có s chênh lch ln thì phi áp dng các phng pháp khác đ tính toán
(Cc Qun lý nhà và Th trng BS - B Xây dng, 2009).
15
Phng pháp chi phí (phng pháp giá thành):
Phng pháp này ch yu đc áp dng đ đnh giá nhng BS không có
hoc rt ít khi xy ra vic mua bán chúng trên th trng BS (nhà th, trng hc,
bnh vin, công s ). Da trên nguyên tc thay th, phng pháp giá thành cho
phép gi đnh rng, giá tr ca mt tài sn hin có, có th đo bng chi phí làm ra mt
tài sn tng t có vai trò nh là mt vt thay th, ngha là giá tr ca khu đt thay
th cng vi chi phí xây dng hin hành (Cc Qun lý nhà và Th trng BS - B
Xây dng, 2009).
Phng pháp li nhun:
Phng pháp này đc s dng đ xác đnh giá ca các tài sn đc bit nh
rp chiu phim, khách sn và nhng tài sn khác mà giá tr ca nó ch yu ph
Lãi sut là mt khon phí (có th có phí và l phí khác), ngi đi vay s tr
tin đ s dng vn ca TCTD. Lãi sut đc tính da trên s d hàng ngày hoc s
d trung bình hàng tháng ca khon vay. Có hai loi lãi sut là lãi sut c đnh và
lãi sut linh hot:
- Lãi sut c đnh: là khi th trng thay đi thì lãi sut vn đc gi c đnh
theo đ dài ca khon vay. i vi tín dng m - kt thúc thì khi mun thay đi lãi
sut thì TCTD thông báo đn khách hàng trc v s thay đi này.
- Lãi sut linh hot: là t l thay đi da trên mt ch s hay công thc. Bng
cách s dng lãi sut linh hot mà ngân hàng hn ch ri ro lãi sut (Credit Union
National Association, 2001).
Lãi sut dành cho hình thc cp tín dng BS thng đc áp dng lãi sut
cho vay trung dài hn tùy vào quy đnh ca ngân hàng mà lãi sut cho vay trung dài
hn đc c đnh mi nm hay th ni theo tình hình bin đng ca lãi sut huy
đng đu vào.