TP. H Chí Minh, nm 2013


Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng
Mã s : 60340201 LUN VN THC S KINH T NGI HNG DN KHOA HC
PGS.TS. TRNG QUANG THÔNG TP. H Chí Minh, nm 2013 LI CAM OAN
Tôi tên là Phm Duy Hng, tác gi Lun vn thc s kinh t vi đ tài “Các
nhân t nh hng đn tính thanh khon ca các ngân hàng thng mi Vit
Nam”. Ni dung đ tài là kt qu nghiên cu ca cá nhân, di s hng dn ca
PGS.TS Trng Quang Thông. Tt c các d liu, tài liu tham kho, kt qu nêu
trong lun vn đc thu thp t ngun thc t và đc trích dn đy đ theo hng
dn trong phm vi hiu bit ca tác gi. Nu có điu gì sai tôi xin chu hoàn toàn
trách nhim.

TP. H Chí Minh, ngày 23 tháng 10 nm 2013

M U 1
1.1. Gii thiu 1
1.2. Lý do hình thành đ tài 1
1.3. Mc tiêu nghiên cu 2
1.4. Câu hi nghiên cu 2
1.5. Phm vi đi tng nghiên cu 2
1.6. Phng pháp nghiên cu 2
1.7. im mi ca đ tài 3
1.8. Kt cu ca đ tài 3
CHNG 2 5
C S LÝ THUYT, MÔ HÌNH VÀ PHNG PHÁP NGHIÊN CU 5
2.1. Gii thiu 5
2.2. C s lý thuyt 5
2.2.1. Khái nim thanh khon ngân hàng 5
2.2.2. Nguyên nhân làm phát sinh ri ro thanh khon ngân hàng 14
2.2.2.1. Nguyên nhân tin đ 14
2.2.2.2. Nguyên nhân t hot đng 15
2.2.3. Tác đng ca ri ro thanh khon đn hot đng ca NHTM 16
2.2.4. Các nhân t tác đng đn thanh khon ngân hàng 16
2.5. Mô hình nghiên cu 19
2.5.1. Mt s mô hình nghiên cu v tính thanh khon ca ngân hàng 19

2.5.1.1. Nghiên cu ca Muhammad Farhan Akhtar, Khizer Ali, Shama
Sadaqad (2011) 19
2.5.1.2. Nghiên cu ca Vodová (2011) 20
2.5.2. Mô hình nghiên cu đ xut và các gi thuyt 21
2.5.2.1. Mô hình nghiên cu đ xut 21
2.5.2.2. Gi thuyt ca mô hình 21
2.6. Quy trình nghiên cu 25
2.7. Nghiên cu đnh lng 26

4.3. Ý ngha ca kt qu nghiên cu 53
4.3.1. T l tng d n cho vay / tng tin gi t khách hàng 54
4.3.2. T l gia vn ch s hu ngân hàng / tng tài sn có ngân hàng 54
4.3.3. Quy mô ngân hàng 55
4.4. Các đ xut 55
4.4.1. i vi Ngân hàng nhà nc 55
4.4.2. i vi ngân hàng thng mi 56
4.5. Nhng hn ch và hng nghiên cu tip theo 58
4.5.1. Nhng hn ch ca đ tài 58
4.5.2. Hng nghiên cu tip theo ca đ tài 58
KT LUN CHUNG 60
TÀI LIU THAM KHO 61
PH LC 63 DANH MC CÁC T VIT TT
CN : Chi nhánh
E/TA : T l gia vn ch s hu ngân hàng và tng tài sn có
ngân hàng
NH : Ngân hàng
NHNN : Ngân hàng Nhà nc
NHTM : Ngân hàng thng mi
PGD : Phòng giao dch
ROA : Sut sinh li trên tng tài sn

Biu đ 3.10: Tình hình thanh khon ti ngân hàng Sài Gòn Thng Tín.
Biu đ 3.11: Tình hình thanh khon ti ngân hàng Xut Nhp Khu.
Biu đ 3.12: Tình hình thanh khon ti ngân hàng Sài Gòn.
Bng 3.1: Các thông s thng kê mô t.
Bng 3.2: Kt qu sau khi chy mô hình.
Bng 3.3 : Kt qu sau khi chy mô hình (Loi bin ln 01).
Bng 3.4 : Kt qu sau khi chy mô hình (Loi bin ln 02).
Bng 3.5 : Kt qu chy kim đnh Wald.
Bng 3.6 : Ma trn h s tng quan
Bng 3.7 : Nhân t phóng đi phng sai ca các bin đc lp (VIF)
Bng 3.8 : Kt qu chy mô hình hi quy ph 1
CHNG 1
M U
1.1. Gii thiu
Trong chng này, lun vn s trình bày tng quan bài nghiên cu, bao gm: lý
do chn đ tài, nêu vn đ nghiên cu và câu hi nghiên cu, đt ra mc tiêu
nghiên cu và la chn phng pháp nghiên cu đ thc thin mc tiêu nghiên
cu đã nêu.
1.2. Lý do hình thành đ tài
Ri ro thanh khon là ri ro nng nht trong các ri ro ca ngân hàng, bi nó
không ch đe da s an toàn ca bn thân tng ngân hàng thng mi, mà còn liên
quan đn s an toàn ca c h thng ngân hàng.
Cuc khng hong tài chính và suy thoái kinh t toàn cu bt đu t M t
cui nm 2007, nhng thc s bùng n và tác đng mnh đn toàn th gii, khi các

hàng thng mi Vit Nam nh th nào?
1.5. Phm vi đi tng nghiên cu
i tng nghiên cu: là các ngân hàng thng mi trong nc, không xét ngân
hàng liên doanh và chi nhánh ngân hàng nc ngoài.
Phm vi nghiên cu: bao gm 30 ngân hàng thng mi là các ngân hàng
thng mi nhà nc và ngân hàng thng mi có c phn chi phi ca Nhà nc,
và ngân hàng thng mi c phn ti Vit Nam.
Thi gian thu thp d liu: ngày 24/02/2011 Chính ph ra ngh quyt s 11/NQ-
CP v nhng gii pháp ch yu tp trung kim ch lm phát, n đnh kinh t v mô,
đm bo an sinh xã hi. Ngh quyt này quy đnh tc đ tng trng tín dng nm
2011 di 20%, kt qu nm 2011 tc đ tng trng tín dng là 10,7% mc thp
nht trong lch s ngành ngân hàng khi đó. n nm 2012, tip tc thc hin chính
sách kim ch lm phát, n đnh kinh t v mô, cùng vi s suy thoái ca nn kinh
t nên tc đ tng trng tín dng ch đt khong 7%. Nh vy, tình hình hot đng
ca các ngân hàng trong hai nm này chu quá nhiu tác đng t các nhân t khách
quan. Do đó, tác gi chn thi gian thu thp d liu là t nm 2005 đn 2010, là giai
đon cha có s tác đng nhiu t các nhân t khách quan đn hot đng ca các
ngân hàng.
1.6. Phng pháp nghiên cu 3
Nghiên cu này s dng phng pháp nghiên cu đnh lng. ngi vit tin
hành thu thp s liu dng bng cho các bin đc lp gm: Quy mô ngân hàng, sut
sinh li trên tng tài sn ngân hàng, t l tng n ngn hn / vn ch s hu ngân
hàng, t l tng d n cho vay / tng tin gi t khách hàng và t l gia vn ch s
hu ngân hàng và tng tài sn có ngân hàng… ca 30 ngân hàng thng mi Vit
Nam da trên báo cáo tài chính t nm 2005 đn 2010.
Sau khi thu thp đ d liu, ta s dng mô chy hi quy cho tt c d liu
bng (Panel data).


5
CHNG 2
C S LÝ THUYT, MÔ HÌNH VÀ PHNG PHÁP NGHIÊN CU
2.1. Gii thiu
Chng 1 trình bày tng quan v ni dung nghiên cu bao gm gii thiu s lc

Cu thanh khon đc to thành bi các nhân t chính sau:
- Nhu cu rút tin ca ngi gi: đây là nhu cu thanh khon chính, có tính
thng xuyên, tc thi và vô điu kin; bao gm tt c các loi thuc tin
gi không k hn, tin gi phát hành sec, tin gi có k hn có th rút trc
hn, tin gi có k hn thanh toán khi đn hn, thanh toán k phiu, trái
phiu khi đn hn …
- Nhu cu tín dng hp pháp ca khách hàng đ thanh toán hàng hóa và dch
v mà ngân hàng cam kt cho vay. ây là các quan h tín dng mà ngân
hàng mun duy trì và đáp ng , bao gm nhu cu cp tín dng mi, gia hn
khi khon vay đn hn, s dng hn mc tín dng hay thc hin cam kt tín
dng.
- Các khon tin vay đn hn phi tr: đây là quan h tín dng trên th trng
tin t bao gm hoàn tr tin vay t các ngân hàng khác, t ngân hàng trung
ng và các tha thun mua li.
- Chi phí hot đng và tr thu: bao gm các chi phí liên quan đn chi phí hot
đng, nh chi tin lng, tin thng, bo him xã hi, công tác phí, mua
sm tài sn, chi s dng dch v ca các đn v khác, chi tr thu các loi.
- Thanh toán c tc cho c đông: bao gm chi tr c tc cho tt c các loi c
phiu do ngân hàng phát hành.
- Trong cu thanh khon, có hai b phn quan trng đi vi ngân hàng. ó là
nhu cu rút tin và nhu cu vay tin ca khách hàng. Loi th nht gn lin
vi tin ngân hàng huy đng đc, loi th hai gn lin vi vic to nên tài
sn mi. Các khon tin khi huy đng đc, ngay lp tc gia tng ngân qu
cho ngân hàng (tc là tng cung thanh khon), đng thi cng to nên nhu 7
cu v thanh khon. S khác bit v k hn ca các dòng tin vào (cung
thanh khon) và dòng tin ra (cu thanh khon) to nên s khác bit v cung
cu thanh khon.

- iu chnh tính thanh khon ca tài sn bng cách thay đi cu trúc k hn
ca tài sn, hoc to th trng cho tài sn, nhm thay đi tính thanh khon
ca tài sn.
Phân tích ngân qu:
 Mt ngân hàng thng đáp ng nhu cu thanh toán ca khách hàng bng
ngân qu: tin mt trong két, tin gi ti NHNN và các t chc tín dng
khác. Nu mt khách hàng có tin gi tit kim ti ngân hàng, rt đn
gin ngân hàng s xut qu tin mt đ chi tr; nu mt khách hàng có s
d trên tài khon tin gi thanh toán, ký séc hoc y nhim chi đ tr cho
khách hàng ti ngân hàng khác thì ngân hàng s s dng tin gi ti
NHNN hoc tin gi t các t chc tín dng đ tr … nu mt khách
hàng có nhu cu thanh toán song cha có hoc cha đ tin, ngân hàng có
th cho vay (sau khi thm đnh và đc cp tín dng) đ khách hàng
thanh toán. Vic cho vay có th di hình thc bng tin mt hoc
chuyn khon … các khon vay đn hn tr (vay NHNN hoc phát hành
trái phiu, ngân hàng tr bng tin mt hoc chuyn khon … các hot
đng này din ra hàng ngày ti ngân hàng giúp cho khách hàng thc hin
các hot đng thanh toán và đu t kp thi.
 Các nhân t làm tng gim ngân qu và chính sách ngân qu: ngân qu
(mt phn d tr ca ngân hàng) bao gm nhng tài sn thanh khon nht
ca ngân hàng, đc b sung thng xuyên t các dòng tin vào nh gia
tng tin gi, vay, thu n, chng khoán do ngân hàng nm gi đn hn
thanh toán … và cng đc s dng thng xuyên đ chi tr tin gi, cho
vay, đu t … ngân qu gia tng hoc suy gim có th do yu t khách 9
quan nh thi v, chu k kinh doanh và thu nhp ca khách hàng, thay
đi trong các quy đnh ca c quan qun lý, hoc h thng … hoc do
ngân hàng quyt đnh theo chin lc d tr mà ngân hàng theo đui. Gia

- Tính thanh khon ca tài sn đc thay đi thng xuyên: khi th trng bt
đng sn đang sôi đng, bt đng sn có kh nng thanh khon cao và ngc
li; khi NHNN ni lng chính sách tin t, thng phiu có th d dàng đc
chit khu và ngc li … Vi các chi nhánh ngân hàng ti các vùng hoc
quc gia khác nhau, tính thanh khon ca tài sn cng khác nhau … Do vy
thng xuyên phân tích và đnh lng tính thanh khon ca mi tài sn là
cn thit.
- Các t l thanh khon cn duy trì:
D tr s cp/Tng tài sn.
(D tr s cp + d tr th cp)/ Tng tài sn.
(Ngân qu + chng khoán thanh khon)/ Tin gi và vay ngn hn.
D tr s cp/ D n cho vay.
- Ngân hàng cn xem xét tính phù hp ca tng t l, la chn các mc thích
hp cho tng thi k. Ngân hàng cng xác đnh tng tài sn thanh khon cn
nm gi thông qua phân tích nhu cu thanh khon. Thi gian đáo hn ca tài
sn nm gi cùng vi ngân qu phi tha mãn yêu cu d tr pháp đnh và
nhu cu chi tr (cu thanh khon).
Chin lc d tr và kh nng sinh li
Chin lc d tr ca ngân hàng, duy trì ngân qu và tài sn thanh khon khác,
luôn phi cân nhc gia an toàn thanh khon và kh nng sinh li. Ngân hàng
phi cân nhc gia thu nhp phi t b trong hin ti đ duy trì thanh khon vi
chi phí có th b ra trong tng lai đ mua thanh khon. Cân nhc này phi da
trên phân tích và đnh lng nhu cu thanh khon và kh nng cung ng thanh
khon hin ti và tng lai thông qua tính thanh khon ca tài sn. 11
Qun lý cung thanh khon t phía ngun – chin lc huy đng
Vi s phát trin ca th trng các công c n, các ngân hàng có th phát trin
vic huy đng đ đáp ng nhu cu thanh khon.

- Vay bng cách phát hành các giy n ngn hn nh chng ch tin gi. Lãi
sut ca các giy n này thng cao hn tin gi tit kim cùng k hn
nhng li có thi gian huy đng tng đi nhanh. Loi giy n này thng
tp trung các doanh nghip có doanh s tt và dân c có thu nhp cao. 
tng tính hp dn ca các giy n, nhiu ngân hàng đã tìm cách thit lp li
th trng mua bán các loi giy n.
- Ngân hàng có th tng lãi sut tin gi đ cnh tranh vi các ngân hàng khác
nhm huy đng đc nhiu hn. Bin pháp này đc áp dng khi ngân hàng
cn vn vi chi phí cao.
- Nhiu ngân hàng s dng các bin pháp m rng và đa dng hóa khách hàng
gi tin nh m chi nhánh  các vùng, các quc gia khác nhau, cung cp
nhiu loi hình tin gi và dch v kèm theo, tng tin ích cho khách hàng,
to nhiu sn phm mi … đ hn ch nhu cu thanh khon thi v và chu
k. ây là chin lc đáp ng nhu cu thanh khon bng chính cu trúc
ngun.
So sánh cung thanh khon t bên tài sn và bên ngun vn các ngân hàng
thng mi phi cân nhc kh nng huy đng vn nhanh (vi các điu kin
v lãi sut, th phn, mng li …) và vic nm gi tài sn thanh khon. Nu
chi phí c hi ca vic nm gi tài sn thanh khon ln hn chi phí huy đng
nhanh, các ngân hàng có xu hng đáp ng nhu cu thanh khon bng huy
đng, là đáp ng nhu cu thanh khon t phía bên ngun.
Trng thái ca thanh khon ngân hàng là gì?
Nhng ngun cung và cu thanh khon đa dng  trên là yu t quyt đnh trng
thái thanh khon ròng ca ngân hàng ti bt c thi đim nào. Khi cu v thanh
khon ca ngân hàng vt quá cung thanh khon, nhà qun lý phi đi mt vi tình 13
trng thâm ht thanh khon, lúc này nhà qun lý phi quyt đnh xem vn thanh
khon b sung s đc huy đng  đâu và vào lúc nào. Ngc li, nu nh ti mt

 Buc phi chuyn hóa nhng tài sn có thanh khon tin do thiu ht
tin mt.
 Tip cn vi th trng tin t đ tng vn vi nhng điu kin khc
khe hn: Ví d nh phi có tài sn th chp, chu mc lãi sut cao …
và có th b t chi cho vay.
Tt c nhng biu hin này cho thy ngân hàng đang mt dn kh nng
thanh khon và đang tin đn b vc phá sn.
Ngày nay, th trng tin t phát trin vi nhiu công c phong phú, đa dng, tin
dng và hiu qu. Chính vì vy nhiu ngân hàng cho rng có th đi vay đc mt
lng vn ln ti bt k thi đim nào đ đáp ng đc nhu cu thanh khon cn
thit, do đó đã xem nh vic duy trì mt lng tài sn thanh khon nhm đáp ng
nhu cu thanh khon thng xuyên ca ngân hàng.
2.2.2. Nguyên nhân làm phát sinh ri ro thanh khon ca ngân hàng
2.2.2.1. Nguyên nhân tin đ:
Có ba nguyên nhân chính khin ngân hàng đi mt vi ri ro thanh khon thng
xuyên là:
Nguyên nhân th nht: Ngân hàng huy đng và vay vn vi thi hn ngn, và c
tun hoàn chúng đ s dng cho vay vi thi hn dài hn. Do đó, nhiu ngân hàng
phi đi mt vi ri ro không trùng khp v mt thi hn đn hn gia tài sn có và
tài sn n. Thc t là ngân hàng thng có mt t l đáng k tài sn n, có đc đim
là phi đc hoàn tr tc thi nu ngi gi có nhu cu, nh tin gi không k hn,
tin gi có k hn có th rút trc hn … Vì vy, ngân hàng luôn phi sn sàng
thanh khon.
Nguyên nhân th hai: S nhy cm ca tài sn tài chính trc nhng thay đi v
lãi sut. Khi lãi sut tng, nhiu ngi gi tin s rút tin ra tim kim ni gi khác
có mc lãi sut cao hn. Nhng ngi có nhu cu tín dng s hoãn li, hoc rút ht
s d hn mc tín dng vi lãi sut thp đã tha thun. Nh vy, vic thay đi lãi
sut nh hng đn dòng tin gi cng nh dòng tin vay và cui cùng là đn thanh
khon ca ngân hàng. Ngoài ra lãi sut thay đi s nh hng đn th giá ca các tài

16
nng thanh toán cui ngày ca ngân hàng. Ngoài thanh lý tài sn ngân hàng có th
tìm kim các ngun vn b sung thông qua vic vay trên th trng tin t.
Nguyên nhân bên tài sn có: Ri ro thanh khon phát sinh liên quan đn các cam
kt tín dng. Mt cam kt tín dng, cho phép ngi vay tin đc quyn rút tin bt
c lúc nào trong thi hn ca nó, min là h tuân th các điu kin, điu khon
trong cam kt đó. Khi mt cam kt tín dng đc ngi vay thc hin, thì ngân
hàng phi đm bo có đ tin ngay tc thi đ đáp ng nhu cu ca khách hàng, nu
không ngân hàng s đi mt vi ri ro thanh khon. Tng t nh bên tài sn n, đ
đáp ng nhu cu bên tài sn có, ngân hàng có th gim s d tin mt, chuyn hóa
các tài sn có khác thành tin mt, hoc đi vay các ngun vn b sung trên th
trng tin mt.
2.2.3. Tác đng ca ri ro thanh khon đn hot đng ca NHTM
a) Tác đng ca ri ro thanh khon đn mi NHTM riêng l:
Làm st gim li nhun và uy tín ca ngân hàng (do chi phí huy đng tng
đng thi phi ct gim ngun cung tín dng).

Trong mt s trng hp có th dn đn s phá sn và sp đ ca ngân hàng.
b) Tác đng ca ri ro thanh khon đn h thng ngân hàng và nn kinh t:

Vic phá sn ca mt ngân hàng s dn đn s hong lon ca ngi gi tin,
kéo theo s rút tin hàng lot  các ngân hàng khác và lúc này kéo theo s sp
đ ca toàn h thng ch không ch ca mt ngân hàng riêng l.
Tng trng ca nn kinh t b gim sút.
2.2.4. Các nhân t tác đng đn thanh khon ngân hàng
Thanh khon luôn đóng vai trò đc bit đi vi hot đng ca các ngân hàng thng
mi. Khi mt ngân hàng thng mi suy gim v thanh khon nó có th dn ti s
sp đ ca c h thng ngân hàng. Do đó, cn phi xác đnh đc các nhân t nh

Cui cùng là chính sách v mô ca Chính ph và Ngân hàng nhà nc, s phát trin
và cnh tranh ca các ngân hàng và các trung gian tài chính khác trong nc, khu vc
và quc t, đ nhy cm ca tin gi vi lãi sut, mng li ngân hàng … tác đng
đn kh nng huy đng ngun vn.
Nhóm nhân t ch quan:

Trích đoạn Nghiên cu ca Vodová (2011)

---