B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH
VÕ TH THÙY TRANG
N NCăNGOĨIăI VIăTNGăTRNG
KINH T CA VIT NAM
LUNăVNăTHCăSăKINHăT Tp. H Chí Minh, tháng 11 nm 2013 B GIÁO DCăVĨăĨOăTO

trình hc tp và các kt qu nghiên cu thc tin trong thi gian qua, s liu s
dng là trung thc và có ngun gc trích dn rõ ràng. Lun vn đc thc hin di
s hng dn ca TS Bùi Hu Phc.
Tác gi lun vn

Võ Th Thùy Trang
DANH MC T VIT TT
EDT: Tng n nc ngoài
EXP:  m nn kinh t
FDI: Vn đu t nc ngoài
GDP: Tng sn phm quc ni
GSO: Tng cc thng kê Vit Nam
HIPCs: Các nc nghèo có gánh nng n
IMF: Qu tin t th gii
INV: u t ni đa
MOF: B tài chính
NSNN: Ngân sách Nhà nc
TB: Cán cân thng mi
TDS: Tng dch v n
WB: Ngân hàng th gii ậ World Bank


Hình 3.2: Vn đu t theo thành phn kinh t (giá thc t, t đng) giai đon 2003 ậ 201226
Hình 3.3: So sánh t l đu t/GDP (%) ca Vit Nam vi các nc trong khu vc châu Á,
giai đon 2000 ậ 2011 27
Hình 3.4: T l tit kim/GDP, giai đon 2003 ậ 2012 31
Hình 3.5: Quan h t l thâm ht NSNN và cán cân thng mi giai đon 2000 ậ 2012 39
Hình 4.1: ng cong Laffer n ca Vit Nam giai đon 1986 ậ 2012 46 MC LC

Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc t vit tt
Danh mc bng biu
Danh mc hình v, đ th
TÓM TT 1
1. GII THIU 2
1.1 Lý do chn đ tài 2
1.2 Mc tiêu nghiên cu 3
1.3 Câu hi nghiên cu 4
1.4 Phng pháp nghiên cu 4
1.5 B cc ca lun vn 4
2. TNG QUAN LÝ THUYT VÀ CÁC NGHIÊN CU THC NGHIM

Hình 4.1: ng cong Laffer n ca Vit Nam giai đon 1986 - 2012 43
4.1 Mô hình nghiên cu 44
4.2 D liu và phng pháp nghiên cu 45
4.3 Kt qu kim đnh 46
4.3.1 Kim đnh s phù hp ca mô hình hi quy 46
4.3.2 Phân tích cân bng dài hn 50
4.3.3 Phân tích cân bng ngn hn - Mô hình VECM 55
4.3.4 Kt lun mô hình hi quy 59
5. MT S  XUT NÂNG CAO HIU QU QUN LÝ N NC
NGOÀI 60
KT LUN 63
HN CH CA  TÀI VÀ HNG NGHIÊN CU TIP THEO 65

1

TÓM TT
Bài nghiên cu này vi mc đích đo lng mi quan h gia n nc ngoài đi vi
s tng trng kinh t ca Vit Nam trong thi gian t khi Vit Nam bt đu m ca
nn kinh t nm 1986 đn nm 2012.
Bng k thut kim đnh đng liên kt Jonhansen, nghiên cu đư tìm ra đc mi
quan h cân bng trong dài hn gia các bin nghiên cu. Mô hình hiu chnh sai s
VECM đc s dng đ c lng mi quan h trong ngn hn gia các bin.
Kt qu đư khng đnh rng có tn ti mi quan h gia n nc ngoài đi vi s
tng trng kinh t ca Vit Nam. N nc ngoài hin vn có tác đng tích cc đi
vi s tng trng kinh t và dch v n thì li có tác đng tiêu cc vi s tng
trng kinh t.
T khóa: N nc ngoài, Dch v n, Tng trng kinh t
2

1. GII THIU

nc Châu Âu đang chìm đm trong n và đang là vn đ đc quan tâm đt bit 
Vit Nam hin nay. Bi vì, n nc ngoài là mt bin kinh t v mô tác đng mnh
đn tng trng kinh t ca Vit Nam. Nhng nm gn đây, n nc ngoài ca Vit
Nam tng lên rt nhiu so vi tc đ tng trng kinh t, điu này đư gây nhiu quan
ngi cho nhng nhà kinh t, nhà hoch đnh chính sách và Chính ph Vit Nam. Do
đó, vic nghiên cu sâu hn s tác đng này trong thc trng ca nn kinh t Vit
Nam là ht sc cn thit, đ rút kinh nghim và đ xut nhng bin pháp, nhng
chính sách qun lý vay n nc ngoài mt cách có hiu qu nht, đm bo s tng
trng kinh t bn vng trong tng lai.
Ngoài vic tp trung phân tích nguyên nhân gia tng n nc ngoài  hai góc đ
thâm ht thng mi và thâm ht ngân sách, nghiên cu còn đo lng mt s yu t
v mô nh hng đn tng trng kinh t Vit Nam bng k thut phân tích đng
liên kt và mô hình hiu chnh sai s (VECM ậVector Error correction model). ây
là k thut đc rt nhiu nhà nghiên cu nc ngoài ng dng khi nghiên cu v
tng trng kinh t, vì nó phù hp vi đc đim d liu chui thi gian.
1.2 Mc tiêu nghiên cu
Mc tiêu ca đ tài là phân tích, nghiên cu đ tìm hiu thc trng vay n nc
ngoài ca Vit Nam hin nay. nh lng mi quan h gia n nc ngoài đi vi
tng trng kinh t Vit Nam. T đó, rút ra các nhn xét và đ xut mt s bin
pháp nâng cao hiu qu qun lý n nc ngoài ca Vit Nam.
4

1.3 Câu hi nghiên cu
 đt đc mc tiêu nghiên cu nêu trên thì lun vn đi tìm câu tr li cho các câu
hi sau:
- Mc vay n nc ngoài ca Vit Nam hin nay cao hay thp?
- Có tn ti mi quan h gia n nc ngoài vi tng trng kinh t  Vit
Nam hay không?
1.4 Phngăphápănghiênăcu
 hoàn thành đ tài, tác gi s dng các phng pháp:

2.1.2 Tngătrng kinh t
Tng trng kinh t là s gia tng v giá tr trong phm vi mt nn kinh t. Tng
trng kinh t đc phn ánh  nhiu ch tiêu nhng ch tiêu thng đc s dng
là Tng sn phm quc ni (GDP), tng sn phm quc dân (GNP), tng thu nhp
quc dân (GNI), tng trng vn, lao đng, s gia tng dung lng th trng S
tng tác gia các b phn cu thành GDP nh tiêu dùng ni đa, đu t, chi tiêu
chính ph và cán cân thng mi s làm thay đi tc đ tng trng kinh t.
Quá trình tng trng th hin các ngun lc tng trng nh tài nguyên thiên
nhiên, vn, lao đng, công ngh, qun lý, quan h, th trng đc khai thác và s
6

dng có hiu qu cao nht. Tng trng kinh t bao hàm c tng trng theo chiu
rng và chiu sâu, s lng và cht lng, ngn hn và dài hn Nhiu công trình
nghiên cu trong ngoài nc đư lng hóa tác đng ca các ngun lc tng trng
đn cht lng và đng thái tng trng thông qua các mô hình nh mô hình tái sn
xut gin đn ca C.Mác, tái sn xut m rng ca V.I.Lênin, mô hình các giai đon
tng trng kinh t ca W.Rostow hoc Solow hoc hàm sn xut Cob Douglas.
Quá trình tng trng kinh t có th có nhiu mô hình khác nhau nh tng trng
kinh t hng ni, tng trng kinh t hng ngoi hoc s kt hp ca c hai mô
hình này tùy điu kin và s la chn chin lc ca các quc gia. Nh vy, tng
trng kinh t là quá trình tích ly giá tr gia tng ca mt nn kinh t t các ngun
lc trong và ngoài nc và nó phi đc thúc đy bng nhng đng lc đ mnh
ca chính sách, lòng t hào dân tc hoc nhng yu t khác trong điu kin toàn cu
hoá và hi nhp kinh t quc t.
2.1.3 Tácăđng ca n ncăngoàiăđnătngătrng kinh t
Theo Tokunbo và cng s (2007), các nghiên cu ban đu ca các nhà kinh t trong
nhng thp niên 50 và 60 đư tìm thy mt lý thuyt chung v n nc ngoài và tng
trng kinh t. Tt c h đu chia s quan đim chung rng vic chuyn giao các
ngun lc nc ngoài (thông qua các khon vay, vin tr và tài tr) ti các nc
kém phát trin là cn thit, nó b sung ngun vn thiu ht trong nc. Vi ngun

quá cao s làm gim các u đưi ca chính ph cho các hot đng ci t c cu và tài
khóa do vic cng c tình hình tài khóa quc gia có th làm tng áp lc tr n cho
nc ngoài. Nhng bt li này đi vi công cuc ci t đang là mi quan ngi ln 
các nc có thu nhp thp, ni mà vic ci cách c cu là cn thit đ duy trì tc đ
tng trng kinh t.
8

Tình trng ắDebt overhang” cng đng thi kìm hưm đu t và tng trng do gây
ra s lo ngi v các quyt đnh ca Chính ph. Khi quy mô n công tng lên, khó có
th chc chc rng chính ph s vin ti nhng chính sách gì đ gii quyt các
khon n phi tr. Trên thc t, ngi ta cho rng Chính ph có th dùng các công
c tác đng đn đu t đ chi tr cho các khon n (theo Agenor và Montiel 1996).
Lp lun này có th đc xem xét trong đng cong Laffer v n (Hình 2.1), cho
thy rng tng n càng ln s đi kèm vi kh nng tr n càng gim. Trên phn dc
lên ca đng cong, giá tr hin ti ca n càng tng s đi cùng vi kh nng tr n
cng tng lên.Trên phn dc xung ca đng cong, giá tr hin ti ca n càng tng
li đi kèm vi kh nng tr n càng gim.


đó, môi trng chính sách ca Chính ph cng nh hng đn mi quan h gia n
và tng trng.
N công đư tng lên đáng k  hu ht các nc đư và đang phát trin hin nay, đây
là hu qu ca cuc khng hong kinh t toàn cu nm 2008. Và s gia tng n công
đư dy lên lo ngi liu nó đang bt đu đt đn mc đ mà ti đó nó có th làm chm
tng trng kinh t. Có mt "đnh đim" tn ti? Làm th nào tác đng tng trng
mnh m đc nu n đư vt qua ngng? iu gì s xy ra nu n vn  mc cao
trong mt thi gian dài?
Theo nghiên cu ca Reinhart và Rogoff (2010), s dng biu đ tng hp t 44
quc gia phát trin và đang phát trin, h tìm thy mt ngng n ca chính ph
trên GDP 90%, nu vt quá mc này tc đ tng trng thc t gim. Ngng này
đc xem là ắđim ti hn” hay ắngng n”.
Theo nghiên cu ca Mehmet Caner, Thomas Grennes và Koehler Fritzi-Geib, các
chuyên gia kinh t ca World bank (2010) bng lý thuyt và thc nghim trên mu
là 101 quc gia (75 quc gia đang phát trin và 26 quc gia phát trin), trong đó có
Vit Nam, v mi quan h trong dài hn gia n công và tng trng kinh t, giai
đon 1980 - 2008, phân tích này cung cp mt nn tng cho s phát trin các nghiên
cu chng minh s tn ti ngng n và c tính ngng n (n công trên GDP)
10

cho tng quc gia, t đó có nhng chính sách phù hp đi phó vi nguy c khng
hong n đang đe da các nc có n nc ngoài cao hin nay. Và kt qu nghiên
cu cho thy có s tn ti ngng n (Debt threshold), mc ngng ca t l n
công trung bình dài hn so vi GDP là 77% cho các nhóm mu chung (gm các
quc gia đư phát trin và đang phát trin) và 64% cho các các nc đang phát trin.
Nu n công vt qua mc 77%, mi đim phn trm tng thêm trong t l n công
trên GDP ca nn kinh t làm mt 0,0174 đim phn trm tng trng thc trung
bình hàng nm. Hiu ng này là rt quan trng. Di ngng này, mi đim phn
trm tng thêm trong t l n công trên GDP ca nn kinh t làm tng 0,065 đim
phn trm tng trng thc trung bình hàng nm. Nh vy, có s tn ti ngng n,

Xută
khu
Thu ngân
sách
Chính sách n yu
100
30
200
15
25
Chính sách n
trung bình
150
40
250
20
30
Chính sách n
mnh
200
50
300
25
35
- T l NPV ca n/xut khu (NPV/X): đo lng hin giá thun ca n nc
ngoài liên quan đn kh nng tr n ca quc gia t ngun thu xut khu.
Mt nc có chính sách n yu hay  trong ngng an toàn v n nc ngoài
thì s có t l NPV n/xut khu ≤ 100%, chính sách n trung bình vi t l là
150% và chính sách n mnh hay kém an toàn v n thì t l này là 200%.
- T l NPV ca n/thu ngân sách nhà nc (NPV/DBR): đo lng hin giá

30-50%
≥50%
T l % tng n nc ngoài so
vi kim ngch xut khu hàng
hóa và dch v
≤165%
165-200%
≥200%
T l % ngha v tr n so vi
kim ngch xut khu hàng hóa và
dch v
≤18%
18-30%
≥30%
T l % ngha v tr n so vi
GDP
≤2%
2-4%
≥4%
T l % ngha v tr lưi so vi
kim ngch xut khu hàng hóa và
dch v
≤12%
12-20%
≥20%
Da vào các ch s trên, các t chc tài chính quc t có th đánh giá mc đ n nn
và kh nng tài tr cho các nc thành viên. Các ch s này cng là cn c đ các
quc gia vay n tham kho, xác đnh tình trng n đ hoch đnh chin lc vay n
cho quc gia.


trong nghiên cu 81 nc đang phát trin đư đa ra kt lun rng n nc ngoài
không nh hng đn tc đ tng trng GDP trong giai đon nghiên cu t nm
1971 đn 1988.
Mt vài nghiên cu gn đây li tìm ra các kt qu cho thy tn ti mi quan h phi
tuyn dng đng cong Laffer nh mi quan h ắthreshold level” gia dung lng
n nc ngoài và tng trng. S dng b s liu ca 93 nc đang phát trin trong
giai đon 1969 ậ 1998, Pattillo (2002) đư chng minh rng nh hng ca n nc
ngoài tác đng ngc chiu đn tng trng GDP bình quân đu ngi ti t l giá
tr hin ti ca n trên xut khu là 160-170% và trên GDP là 35-40%.
Tokunbo và cng s (2007) nghiên cu mi quan h thâm ht ngân sách, n nc
ngoài và tng trng kinh t ca Nigeria trong giai đon phát trin kinh t t nm
1970 ậ 2003. Nghiên cu đư khng đnh tn ti đng cong Laffer n ti Nigeria.
Ngng n đc tìm thy  mc 60%. Di mc này quan h gia GDP và t l n
nc ngoài trên GDP là cùng chiu, nu vt quá 60% s tác đng tiêu cc đn
GDP.
Bài nghiên cu này tác gi s dng mô hình đnh lng tng t nh nghiên cu
ca Frimpong, J. M. and Oteng-Abayi, E. F., đng trong Tp chí Khoa hc và Công
ngh, Vol 26 No.3, 12/2006 ắThe Impact Of External Debt On Economic Growth In
Ghana: A Cointegration Analysis”. Trng tâm nghiên cu ca Frimpong, J. M. and
Oteng-Abayi, E. F là đánh giá tác đng ca n nc ngoài đn tng trng kinh t
ca Ghana bng cách phân tích s liu chui thi gian. Tác gi đư s dng b d
liu thi gian t nm 1970 - 1999 đ tin hành các bc thc nghim.
Tình hình kinh t ca Vit Nam có nhiu đim tng đng vi Ghana đu là các
15

nc đang phát trin, đc bit là có mc n nc ngoài cao trong nhng nm ca
thp niên 80 nhng hin ti nh nhng chính sách vay và s dng n hp lý thì thc
trng n nc ngoài đư có nhiu chuyn bin tích cc.
Nhng nm ca thp niên 80, Ghana phi đi mt vi mt vn đ n rt nghiêm
trng, các khon thanh toán n nc ngoài là 577 triu USD (114% GDP) vào cui

+ 
3
lnINV
t
+ 
4
lnFDI
t
+ 
5
EXP
t
+ 
t

16

Trong đó: Bin Y là bin ph thuc đi din cho mc tng trng kinh t, bin EDT
là t s gia tng s n nc ngoài trên GDP, bin TDS là t l tng dch v n trên
xut khu, bin INV là t l đu t trong nc trên GDP, bin FDI là t l đu t
trc tip nc ngoài trên GDP, và bin EXP là ch tiêu đi din cho bin đo lng
đ m ca nn kinh t, đc tính bng cách ly tng giá tr xut khu hàng hóa dch
v chia cho tng giá tr nhp khu; 
1
,…, 
5
ln lt là h s c lng ca các bin
kinh t trên.
Các yu t quyt đnh phân tích ca tác gi là mt mô hình tng trng Elbadawi. Et
al (1996) trong đó tng trng ph thuc vào đu t quc ni, đu t trc tip nc

cu

1994
Rockerbie
1965-1990,
13 nc đang
phát trin
Vic chi tr cho các khon n nc
ngoài nh hng ngc chiu đn
tng trng kinh t.

2001
Maureen
1970-1995,
N nc ngoài đư tác đng tiêu ccWere
Kenya
tng trng kinh t thc, s gia tng

trong t l dch v n hin ti nh nc ngoài ngc chiu đn tng
trng kinh t trong dài hn.
Có quan h nhân qu đn hng chy

t dch v n đn tng trng kinh t 2008
Krishna
1986- 2006,
S gia tng n nc ngoài và dch vPrasad Regmi

Nepal

và

gim tng trng kinh t.

Muhammad
Umer Hayat

Trích đoạn Phân tích câ nb ng dài hn

---